ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.358
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.358.1
अहो ह्येकान्तिनः सर्वान्प्रीणाति भगवान्हरिः ।
विधिप्रयुक्तां पूजां च गृह्णाति शिरसा स्वयम् ॥ १२.३५८.१ ॥
ಅಹೋ! ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಏಕಾಂತಿಕ ಭಕ್ತರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಪಿತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವನೇ ತಲೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.358.2
ये तु दग्धेन्धना लोके पुण्यपापविवर्जिताः ।
तेषां च या हि निर्दिष्टा पारम्पर्यागता गतिः ॥ १२.३५८.२ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮೇಂಧನವನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಪುಣ್ಯಪಾಪರಹಿತರಾದವರಿಗೆ, ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗತಿ ಯಾವುದು ಎಂಬುದೂ.
12.358.3
चतुर्थ्यां चैव ते गत्यां गच्छन्ति पुरुषोत्तमम् ।
एकान्तिनस्तु पुरुषा गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.३५८.३ ॥
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಏಕಾಂತಿಕ ಪುರುಷರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.358.4
नूनमेकान्तधर्मोऽयं श्रेष्ठो नारायणप्रियः ।
अगत्वा गतयतिस्रो यद्गच्छत्यव्ययं हरिम् ॥ १२.३५८.४ ॥
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈ ಏಕಾಂತ ಧರ್ಮವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು, ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು; ಮೂರು ಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗದೆ ಅವ್ಯಯ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
12.358.5
सहोपनिषदान्वेदान्ये विप्राः सम्यगास्थिताः ।
पठन्ति विधिमास्थाय ये चापि यतिधर्मिणः ॥ १२.३५८.५ ॥
ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚರಿಸಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಓದುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಯತಿಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು.
12.358.6
तेभ्यो विशिष्टां जानामि गतिमेकान्तिनां नृणाम् ।
केनैष धर्मः कथितो देवेन ऋषिणाऽपि वा ॥ १२.३५८.६ ॥
ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗತಿ ಏಕಾಂತಿಕ ಮನುಷ್ಯರಿಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಯಾವ ದೇವನು ಅಥವಾ ಋಷಿ ಹೇಳಿದನು?
12.358.7
एकान्तिनां च का चर्या कदा चोत्पादिता विभो ।
एतन्मे संशयं छिन्धि परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.३५८.७ ॥
ಏಕಾಂತಿಗಳ ಆಚರಣೆ ಏನು? ಅದು ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಓ ವಿಭು? ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸು; ನನಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವಿದೆ.
12.358.8
समुपोढेष्वनीकेषु कुरुपाण्डवयोर्मृधे ।
अर्जुने विमनस्के च गीता भगवता स्वयम् ॥ १२.३५८.८ ॥
ಕೌರವ ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಗಳು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ವಿಷಣ್ಣನಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಭಗವಂತನೇ ಸ್ವತಃ ಗೀತೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.
12.358.9
आगतिश्च गतिश्चैव पूर्वं ते कथिता मया ।
गहनो ह्येष धर्मो वै दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः ॥ १२.३५८.९ ॥
ಬರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುವಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ನಾನು ಈ ಮೊದಲೇ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಧರ್ಮ ಗಹನವಾಗಿದೆ; ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಠಿಣ.
12.358.10
संमितः सामवेदेन पुरैवादियुगे कृतः ।
धार्यते स्वयमीशेन राजन्नारायणेन ह ॥ १२.३५८.१० ॥
ಈ ಧರ್ಮವು ಹಿಂದೆ ಆದಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮವೇದದಿಂದ ರೂಪಿತವಾಯಿತು. ಓ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಈಶ್ವರನಾದ ನಾರಾಯಣನೇ ಸ್ವತಃ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.358.11
एतदर्थं महाराज पृष्टः पार्थेन नारदः ।
ऋषिमध्ये महाभागः शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ॥ १२.३५८.११ ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪಾರ್ಥನು (ಅರ್ಜುನ) ಋಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾಭಾಗ ನಾರದನನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ.
12.358.12
गुरुणा च मयाऽप्येव कथितो नृपसत्तम ।
यथा तत्कथितं तत्र नारदेन तथा शृणु ॥ १२.३५८.१२ ॥
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಗುರುವಿನಿಂದಲೂ ನಾನೂ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಕೇಳು.
12.358.13
यदाऽऽसीन्मानजं जन्म नारायणमुखोद्गतम् ।
ब्रह्मणः पृथिवीपाल तदा नारायणः स्वयम् ॥ १२.३५८.१३ ॥
ಓ ಭೂಪಾಲಕನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾನಸಜನ್ಮವು ನಾರಾಯಣನ ಮುಖದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ, ಆಗ ನಾರಾಯಣನೇ ಸ್ವಯಂ (ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು).
12.358.14
तेन धर्मेण कृतवान्दैवं पित्र्यं च भारत ।
फेनपा ऋषयश्चैव तं धर्मं प्रतिपेदिरे ॥ १२.३५८.१४ ॥
ಓ ಭಾರತನ ವಂಶಜನೇ, ಆ ಧರ್ಮದಿಂದ (ನಾರಾಯಣನು) ದೈವ ಮತ್ತು ಪಿತೃ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಫೇನಪ ಋಷಿಗಳೂ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
12.358.15
वैखानसाः फेनपेभ्यो धर्मं तं प्रतिपदिरे ।
वैखानसेभ्यः सोपस्तु ततः सोऽन्तर्दधे पुनः ॥ १२.३५८.१५ ॥
ವೈಖಾನಸ ಋಷಿಗಳು ಫೇನಪರಿಂದ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಬಳಿಕ ವೈಖಾನಸರ ಬಳಿ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು.
12.358.16
यदाऽऽसीच्चाक्षुषं जन्म द्वितीयं ब्रह्मणो नृप ।
यदा पितामहेनैव सोमाद्धर्मः परिश्रुतः ॥ १२.३५८.१६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಎರಡನೆಯ ಜನ್ಮ ಚಾಕ್ಷುಷವು ನಡೆದಾಗ, ಪಿತಾಮಹನು (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸೋಮನಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
12.358.17
नारायणात्मको राजन्रुद्राय प्रददौ च तम् ।
ततो योगस्थितो रुद्रः पुरा कृतयुगे नृप ॥ १२.३५८.१७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪನು ಅದನ್ನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ನಂತರ ಯೋಗಸ್ಥಿತನಾದ ರುದ್ರನು, ಓ ನೃಪ, ಹಿಂದೆ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ (ಅದನ್ನು ಪಡೆದನು).
12.358.18
वालखिल्यानृषीन्सर्वान्धर्ममेनमपाठयत् ।
अन्तर्दधे ततो भूयस्तस्य देवस्य मायया ॥ १२.३५८.१८ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲ ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಲಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ದೇವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು.
12.358.19
तृतीयं ब्रह्मणो जन्म यदासीद्वाचिकं महत् ।
तत्रैष धर्मः संभूतः स्वयं नारायणान्नृप ॥ १२.३५८.१९ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂರನೆಯ ಜನ್ಮ, ವಾಚಿಕವಾದ ಮಹತ್ತಾದದ್ದು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಧರ್ಮವು ನಾರಾಯಣನಿಂದ ತಾನಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಓ ರಾಜನೇ.
12.358.20
सुपर्णो नाम तमृषिः प्राप्तवान्पुरुषोत्तमात् ।
तपसा वै सुतप्तेन दमेन नियमेन च ॥ १२.३५८.२० ॥
ಸುಪರ್ಣ ಎಂಬ ಆ ಋಷಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆದನು; ಉತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು, ದಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳಿಂದ.
12.358.21
त्रिः परिक्रान्तवानेतत्सुपर्णो धर्मसुत्तमम् ।
यस्मात्तस्माद्व्रतं ह्येतत्रिसौपर्णमिहोच्येत ॥ १२.३५८.२१ ॥
ಸುಪರ್ಣನು ಈ ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ 'ತ್ರಿಸೌಪರ್ಣ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.358.22
ऋग्वेदपाठपठितं व्रतमेतद्धि दुश्चरम् ।
सुपर्णाच्चाप्यधिगतो धर्म एष सनातनः ॥ १२.३५८.२२ ॥
ಋಗ್ವೇದ ಪಠನದಿಂದ ಪಠಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ವ್ರತವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಠಿಣವಾದುದು; ಸುಪರ್ಣನಿಂದ ಈ ಸನಾತನ ಧರ್ಮವೂ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
12.358.23
वायुना द्विपदश्रिष्ठे प्रथितो जगदायुषा ।
वायोः सकाशात्प्राप्तश्च ऋषिभिर्विघसाशिभिः ॥ १२.३५८.२३ ॥
ದ್ವಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಆಯುಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿತು; ವಾಯುವಿನ ಸಮೀಪದಿಂದ ವಿಘಸಾಶಿ ಋಷಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪಡೆದರು.
12.358.24
तेभ्यो महोदधिश्चैव प्राप्तवान्धर्ममुत्तमम् ।
अन्तर्दधे ततो भूयो नारायणसमाहृतः ॥ १२.३५८.२४ ॥
ಅವರಿಂದ ಮಹೋದಧಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು; ನಂತರ ಅದು ನಾರಾಯಣನಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಅದೃಶ್ಯವಾಯಿತು.
12.358.25
यदा भूयः श्रवणजा सृष्टिरासीन्महात्मनः ।
ब्रह्मणः पुरुषव्याघ्र तत्र कीर्तयतः शृणु ॥ १२.३५८.२५ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶ್ರವಣಜ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಆದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸುವವನನ್ನು ಕೇಳು.
12.358.26
जगत्स्रष्टुमना देवो हरिर्नारायणः स्वयम् ।
चिन्तयामास पुरुषं जगत्सर्गकरं प्रभुम् ॥ १२.३५८.२६ ॥
ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ದೇವ ಹರಿ ನಾರಾಯಣನು ತಾನೇ, ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಭು ಪುರುಷನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.
12.358.27
अथ चिन्तयतस्तस्य कर्णाभ्यां पुरुषः स्मृतः ।
प्रजासर्गकरो ब्रह्मा तमुवाच जगत्पतिः ॥ १२.३५८.२७ ॥
ಆಗ ಅವನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಪುರುಷನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು; ಜಗತ್ಪತಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.358.28
सृज प्रजाः पुत्र सर्वा मुखतः पादतस्तथा ।
श्रेयस्तव विधास्यामि बलं तेजश्च सुव्रत ॥ १२.३५८.२८ ॥
ಮಗನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು—ಮುಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಪಾದದಿಂದಲೂ. ಸುವ್ರತನೇ, ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಬಲ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ವಿಧಿಸುವೆನು.
12.358.29
धर्मं च मत्तो गृह्णीष्व सात्वतं नाम नामतः ।
तेन सृष्टं कृतयुगं स्थापयस्व यथाविधि ॥ १२.३५८.२९ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದುಕೋ, ಸಾತ್ವತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದನ್ನು. ಅದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಯುಗವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸು.
12.358.30
ततो ब्रह्मा नमश्चक्रे देवाय हरिमेधसे ।
धर्मं चाग्र्यं स जग्राह सरहस्यं ससंग्रहम् ॥ १२.३५८.३० ॥
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹರಿಮೇಧಸನಾದ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅದರ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
12.358.31
आरण्यकेन सहितं नारायणमुखोद्गतम् ।
उपदिश्य ततो धर्मं ब्रह्मणेऽमिततेजसे ॥ १२.३५८.३१ ॥
ಆರಣ್ಯಕದೊಂದಿಗೆ ನಾರಾಯಣನ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ
12.358.32
तं कार्तयुगधर्माणं निराशीः कर्मसंज्ञितम् ।
जगाम तमसः पारं यत्राव्यक्तं व्यवस्थितम् ॥ १२.३५८.३२ ॥
ಕೃತಯುಗ ಧರ್ಮ ಸ್ವರೂಪನಾದ, ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದ, ಕರ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವನು ಅವ್ಯಕ್ತ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಆಚೆಯ ದಡಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
12.358.33
ततोऽथ वरदो देवो ब्रह्मा लोकपितामहः ।
असृजत्स ततो लोकान्कृत्स्नान्स्थावरजङ्गमान् ॥ १२.३५८.३३ ॥
ಆಗ ವರದಾಯಕನಾದ ದೇವ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.358.34
ततः प्रावर्तत तदा आदौ कृतयुगं शुभम् ।
ततो हि सात्वतो धर्मो व्याप्य लोकानवस्थितः ॥ १२.३५८.३४ ॥
ಆಗ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಶುಭಕರ ಕೃತಯುಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ ಸಾತ್ವತ ಧರ್ಮವು ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನೆಲೆಸಿತು.
12.358.35
तेनैवाद्येन धर्मेण ब्रह्मा लोकविसर्गकृत् ।
पूजयामास देवेशं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५८.३५ ॥
ಆ ಆದಿ ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವೇಶ, ಹರಿ, ನಾರಾಯಣ, ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
12.358.36
धर्मप्रतिष्ठाहेतोश्च मनुं स्वारोचिषं ततः ।
अध्यापयामास तदा लोकानां हितकाम्यया ॥ १२.३५८.३६ ॥
ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಆಗ ಅವನು ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನುವಿಗೆ ಕಲಿಸಿದನು.
12.358.37
ततः स्वारोचिषः पुत्रं स्वयं शङ्खपदं नृप ।
अध्यापयत्पुराऽव्यग्रः सर्वलोकपतिर्विभुः ॥ १२.३५८.३७ ॥
ನಂತರ ಸ್ವಾರೋಚಿಷನು ತಾನೇ ತನ್ನ ಮಗ ಶಂಖಪದನಿಗೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ವಿಚಲಿತನಾಗದೆ ಕಲಿಸಿದನು; ಅವನು ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ.
12.358.38
ततः शङ्खपदश्चापि पुत्रमात्मजमौरसम् ।
दिशापालं सुधर्माणमध्यापयत भारत।
सोऽन्तर्दधे ततो भूयः प्राप्ते त्रेतायुगे पुनः ॥ १२.३५८.३८ ॥
ನಂತರ ಶಂಖಪದನೂ ತನ್ನ ಔರಸ ಪುತ್ರ, ದಿಕ್ಪಾಲಕ ಸುಧರ್ಮನಿಗೆ ಕಲಿಸಿದನು, ಓ ಭಾರತ. ಅವನು ಅದೃಶ್ಯನಾದನು; ನಂತರ ತ್ರೇತಾಯುಗ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟನಾದನು.
12.358.39
नासत्ये जन्मनि पुरा ब्रह्मणः पार्थिवोत्तम ।
धर्ममेतं स्वयं देवो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.३५८.३९ ॥
ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಜನ್ಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಸತ್ಯ-ಯುಗದಲ್ಲಿ ದೇವ ಹರಿ ನಾರಾಯಣ, ಪ್ರಭು, ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಾನೇ [ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು].
12.358.40
तज्जगादारविन्दाक्षो ब्रह्मणः पश्यतस्तदा ।
सनत्कुमारो भगवांस्ततः प्राधीतवान्नृप ॥ १२.३५८.४० ॥
ಕಮಲನೇತ್ರನು ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದನು, ಬ್ರಹ್ಮ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ. ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರನು, ಓ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಕಲಿತನು.
12.358.41
सनत्कुमारादपि च वीरणो वै प्रजापतिः ।
कृतादौ कुरुशार्दूल धर्ममेतदधीतवान् ॥ १२.३५८.४१ ॥
ಸನತ್ಕುಮಾರನಿಂದಲೂ ಪ್ರಜಾಪತಿ ವೀರಣನು, ಓ ಕುರುಶಾರ್ದೂಲ, ಕೃತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಲಿತನು.
12.358.42
वीरणश्चाप्यधीत्यैनं रैभ्याय मुनये ददौ ।
रैभ्यः पुत्राय शुद्धाय सुव्रताय सुमेधसे ॥ १२.३५८.४२ ॥
ವೀರಣನೂ ಇದನ್ನು ಕಲಿತು ರೈಭ್ಯ ಮುನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ರೈಭ್ಯನು ತನ್ನ ಶುದ್ಧ, ಸುವ್ರತ, ಸುಮೇಧಾವಿ ಪುತ್ರನಿಗೆ [ಕೊಟ್ಟನು].
12.358.43
कुक्षिपालाय च ददौ विशालाय च धर्मिणे ।
ततोऽप्यन्तर्दधे भूयो नारायणमुखोद्गतः ॥ १२.३५८.४३ ॥
ಅವನು ಕುಕ್ಷಿಪಾಲನಿಗೂ ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ವಿಶಾಲನಿಗೂ ಕೊಟ್ಟನು. ನಂತರ ನಾರಾಯಣನ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವನು ಮತ್ತೆ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು.
12.358.44
अण्डजे जन्मनि पुनर्ब्रह्मणे हरियोनये ।
एष धर्मः समुद्भूतो नारायणमुखात्पुनः ॥ १२.३५८.४४ ॥
ಅಂಡಜ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹರಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಾಗಿ ಈ ಧರ್ಮವು ನಾರಾಯಣನ ಮುಖದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.
12.358.45
गृहीतो ब्रह्मणा राजन्प्रयुक्तश्च यथाविधि ।
अध्यापिताश्च मुनयो नाम्ना बर्हिपदो नृप ॥ १२.३५८.४५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದನು. ಓ ನೃಪನೇ, ಬರ್ಹಿಪದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಯಿತು.
12.358.46
बर्हिषद्भ्यश्च संप्राप्तः सामवेदान्तगं द्विजम् ।
ज्येष्ठं नामाभिविख्यातं ज्येष्ठसामव्रतो हरिः ॥ १२.३५८.४६ ॥
ಬರ್ಹಿಷದರಿಂದ ಸಾಮವೇದದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ ದ್ವಿಜನು ಬಂದನು. ಹರಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠಸಾಮ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.
12.358.47
ज्येष्ठाच्चाप्यनुसंक्रान्तो राजानमविकम्पनम् ।
अन्तर्दधे ततो राजन्नेष दर्मः प्रभो हरेः ॥ १२.३५८.४७ ॥
ಜ್ಯೇಷ್ಠನಿಂದ ಅದು ಅವಿಕಂಪನ ರಾಜನಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅದು ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು. ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಇದು ಹರಿಯ ಧರ್ಮ.
12.358.48
यदिदं सप्तमं जन्म पद्मजं ब्रह्मणो नृप ।
तत्रैष धर्मः कथितः स्वयं नारायणेन ह ॥ १२.३५८.४८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪದ್ಮಜ ಏಳನೆಯ ಜನ್ಮ; ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾರಾಯಣನೇ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದನು.
12.358.49
पितामहाय शुद्धाय युगादौ लोकधारिणे ।
पितामहश्च दक्षाय धर्ममेतं पुरा ददौ ॥ १२.३५८.४९ ॥
ಯುಗಾದಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನೂ ಲೋಕಧಾರಕನೂ ಆದ ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ, ಪಿತಾಮಹನು ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
12.358.50
ततो ज्येष्ठे तु दौहित्रे प्रादाद्दक्षो नृपोत्तम ।
आदित्ये सवितुर्ज्येष्ठे विवस्वाञ्जगृहे ततः ॥ १२.३५८.५० ॥
ನಂತರ ದಕ್ಷನು, ನೃಪೋತ್ತಮನೇ, ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಸವಿತೃವಿನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಆದಿತ್ಯನಿಗೆ; ನಂತರ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
12.358.51
त्रेतायुगादौ च ततो विवस्वान्ममवे ददौ ।
मनुश्च लोकभूत्यर्थं सुतायेक्ष्वाकवे ददौ ॥ १२.३५८.५१ ॥
ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮನುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಮನುವು ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
12.358.52
इक्ष्वाकुणा च कथितो व्याप्य लोकानवस्थितः ।
गमिष्यति क्षयान्ते च पुनर्नारायणं नृप ॥ १२.३५८.५२ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಧರ್ಮವು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಹೇ ನೃಪ, ಕ್ಷಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಮತ್ತೆ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸೇರುವುದು.
12.358.53
यतीनां चापि यो धर्मः स ते पूर्वं नृपोत्तम ।
कथितो हरिगीतासु समासविधिकल्पितः ॥ १२.३५८.५३ ॥
ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಯತಿಗಳ ಧರ್ಮವೂ ನಿನಗೆ ಮೊದಲೇ ಹರಿಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
12.358.54
नारदेन सुसंप्राप्तः सरहस्यः ससंग्रहः ।
एष धर्मो जगन्नाथात्साक्षान्नारायणान्नृप ॥ १२.३५८.५४ ॥
ನಾರದನು ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದನು; ಹೇ ನೃಪ, ಇದು ಜಗನ್ನಾಥನಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ನಾರಾಯಣನಿಂದ ಬಂದದ್ದು.
12.358.55
एवमेव महान्धर्मे आद्यो राजन्सनातनः ।
दुर्विज्ञेयो दुष्करश्च सात्वतैर्धार्यते सदा ॥ १२.३५८.५५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ಮಹಾನ್, ಆದಿಯಾದ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮ; ತಿಳಿಯಲು ಕಷ್ಟ, ಆಚರಿಸಲು ದುಷ್ಕರ; ಸಾತ್ವತರು ಸದಾ ಅದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.358.56
धर्मज्ञानेन चैतेन सुप्रयुक्तेन कर्मणा ।
अहिंसाधर्मयुक्तेन प्रीयते हरिरीश्वरः ॥ १२.३५८.५६ ॥
ಈ ಧರ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ, ಅಹಿಂಸಾಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಿಂದ ಈಶ್ವರ ಹರಿ ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.358.57
एकव्यूहविभागो वा क्वचिद्द्विव्यूहसंज्ञितः ।
त्रिव्यूहश्चापि संख्यातश्चतुर्व्यूहश्च दृश्यते ॥ १२.३५८.५७ ॥
ಕೆಲವೆಡೆ ಏಕವ್ಯೂಹ ವಿಭಾಗ, ಅಥವಾ ದ್ವಿವ್ಯೂಹ ಎಂದು ಹೆಸರಾದದ್ದು; ತ್ರಿವ್ಯೂಹವೂ ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಚತುರ್ವ್ಯೂಹವೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.358.58
हरिरेव हि क्षेत्रज्ञो निर्ममो निष्कलस्तथा ।
जीवश्च सर्वभूतेषु पञ्चभूतगुणातिगः ॥ १२.३५८.५८ ॥
ಹರಿಯೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ; ಮಮತೆಯಿಲ್ಲದವನು, ನಿಷ್ಕಲನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವನೂ ಅವನೇ; ಪಂಚಭೂತಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನು.
12.358.59
मनश्च प्रथितं राजन्पञ्चन्द्रियसमीरणम् ।
एष लोकनिधिः श्रीमानेषु लोकविसर्गकृत् ॥ १२.३५८.५९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನಸ್ಸು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಾಯು; ಈ ಶ್ರೀಮಂತನು ಲೋಕಗಳ ನಿಧಿ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ.
12.358.60
अकर्ता चैव कर्ता च कार्यं कारणमेव च ।
यथेच्छति तथा राजन्क्रीडते पुरुषोऽव्ययः ॥ १२.३५८.६० ॥
ಅವನು ಅಕರ್ತನೂ ಕರ್ತನೂ; ಕಾರ್ಯವೂ ಕಾರಣವೂ ಅವನೇ; ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸಿದಂತೆ ಅವ್ಯಯ ಪುರುಷನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.358.61
एष एकान्तिधर्मस्ते कीर्तितो नृपसत्तम ।
मया गुरुप्रसादेन दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः ॥ १२.३५८.६१ ॥
ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಗುರುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈ ಏಕಾಂತಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸದವರಿಗೆ ಇದು ತಿಳಿಯಲಾಗದು.
12.358.62
एकान्तिनो हि पुरुषा दुर्लभा बहवो नृप ।
यद्येकान्तिभिराकीर्णं जगत्स्यात्कुरुनन्दनः ॥ १२.३५८.६२ ॥
ಅರಸನೇ, ಏಕಾಂತಿಕ ಪುರುಷರು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ; ಕುರುನಂದನನೇ, ಈ ಜಗತ್ತು ಏಕಾಂತಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ (ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು).
12.358.63
अहिंसकैरात्मविद्भिः सर्वभूतहिते रतैः ।
भवेत्कृतयुगप्राप्तिराशीः कर्मविवर्जिता ॥ १२.३५८.६३ ॥
ಅಹಿಂಸಕರು, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ರತರಾದವರು ಇದ್ದರೆ ಕೃತಯುಗ ಬರುತ್ತದೆ; ಆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕರ್ಮರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
12.358.64
एवं स भगवान्व्यासो गुरुर्मम विशांपते ।
कथयामास धर्मज्ञो धर्मराजे द्विजोत्तमः ॥ १२.३५८.६४ ॥
ಹೀಗೆ ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸನು, ನನ್ನ ಗುರುವು, ವಿಶಾಂಪತಿಯೇ, ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.358.65
ऋषीणां संनिधौ राजञ्शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ।
तस्याप्यकथयत्पूर्वं नारदः सुमहातपाः ॥ १२.३५८.६५ ॥
ಅರಸನೇ, ಋಷಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮರು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ನಾರದನೂ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು.
12.358.66
देवं परमकं ब्रह्म श्वेतं चन्द्राभमच्युतम् ।
यत्र चैकान्तिनो यान्ति नारायणपरायणाः।
तदेव परमं स्थानं मुक्तानां केवलं भवेत् ॥ १२.३५८.६६ ॥
ಬಿಳಿಯ, ಚಂದ್ರನ ಕಾಂತಿಯ, ಅಚ್ಯುತನಾದ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವನ ಬಳಿ ಏಕಾಂತಿಗಳು, ನಾರಾಯಣ ಪರಾಯಣರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅದೇ ಮುಕ್ತರಿಗೆ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
12.358.67
एवं बहुविधं धर्मं प्रविबुद्धैर्निषेवितम् ।
न कुर्वन्ति कथं विप्रा अन्ये नानाव्रते स्थिताः ॥ १२.३५८.६७ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಬುದ್ಧರಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಬಹುವಿಧ ಧರ್ಮವನ್ನು, ನಾನಾ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಇತರ ವಿಪ್ರರು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
12.358.68
तिस्रः प्रकृतयो राजन्देहबन्धेषु निर्मिताः ।
सात्विकी राजसी चैव तामसी चैव भारत ॥ १२.३५८.६८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದೇಹಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಕೃತಿಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ — ಸಾತ್ತ್ವಿಕಿ, ರಾಜಸಿ, ತಾಮಸಿ, ಓ ಭಾರತ.
12.358.69
देहबन्धेषु पुरुषः श्रेष्ठः कुरुकुलोद्वह ।
सात्विकः पुरुषव्याघ्र भवेन्मोक्षाय निश्चितः ॥ १२.३५८.६९ ॥
ದೇಹಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುರುಷನು, ಕುರುಕುಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವನೇ, ಸಾತ್ತ್ವಿಕನಾದ ಆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
12.358.70
अत्रापि स विजानाति पुरुषं ब्रह्मवित्तमम् ।
नारायणां परं मोक्षे ततो वै सात्विकः स्मृतः ॥ १२.३५८.७० ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವೇತ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಮನಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.358.71
मनीषितं च प्राप्नोति चिन्तयन्पुरुषोत्तमम् ।
एकान्तभक्तः सततं नारायणपरायणः ॥ १२.३५८.७१ ॥
ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸದಾ ಏಕಾಂತ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ನಾರಾಯಣ-ಪರಾಯಣನಾಗಿ.
12.358.72
मनीषिणो हि ये केचिद्यतयो मोक्षधर्मिणः ।
तेषां विच्छिन्नतृष्णानां योगक्षेमवहो हरिः ॥ १२.३५८.७२ ॥
ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಕೆಲವು ಮನೀಷಿಗಳು, ಯತಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ; ತೃಷ್ಣೆ ಛಿನ್ನವಾದ ಅವರಿಗೆ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಹೊರುವವನು ಹರಿ.
12.358.73
जायमानं हि पुरुषं यं पश्येन्मधुसूदनः ।
सात्विकस्तु स विज्ञेयो भवेन्मोक्षे च निश्चितः ॥ १२.३५८.७३ ॥
ಜನಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷನನ್ನು ಮಧುಸೂದನನು ಯಾರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.358.74
साङ्ख्ययोगेन तुल्यो हि धर्म एकान्तिसेवितः ।
नारायणात्मके मोक्षे ततो यान्ति परां गतिं ॥ १२.३५८.७४ ॥
ಸಾಂಖ್ಯ-ಯೋಗದಂತೆಯೇ ಸಮಾನವಾದ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಏಕಾಂತಿಗಳು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕ ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
12.358.75
नारायणेन दृष्टस्तचु प्रतिबुद्धो भवेत्पुमान् ।
एवमात्मेच्छया राजन्प्रतिबुद्धो न जायते ॥ १२.३५८.७५ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಂದ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರುಷನು ಜಾಗೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆತ್ಮೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಜಾಗೃತನಾದವನು ಮತ್ತೆ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.358.76
राजसी तामसी चैव व्यामिश्रे प्रकृती स्मृते ।
तदात्मकं हि पुरुषं जायमानं विशांपते।
प्रवृत्तिलक्षणैर्युक्तं नावेक्षति हरिः स्वयम् ॥ १२.३५८.७६ ॥
ರಾಜಸಿ ಮತ್ತು ತಾಮಸಿ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಮಿಶ್ರಿತ ಪ್ರಕೃತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಓ ವಿಶಾಂಪತಿ, ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ, ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುರುಷನು ಜನಿಸುವಾಗ ಹರಿ ತಾನೇ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.358.77
पश्यत्येनं जायमानं ब्रह्मा लोकपितामहः ।
रजसा तपसा चैव मानसं समभिप्लुतम् ॥ १२.३५८.७७ ॥
ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಜನಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಮುಳುಗಿದವನನ್ನು.
12.358.78
कामं देवाश्च ऋषयः सत्वस्था नृपसत्तम ।
हीनाः सत्वेन सूक्ष्मेण ततो वैकारिकाः स्मृताः ॥ १२.३५८.७८ ॥
ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇವತೆಗಳೂ ಋಷಿಗಳೂ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರೇ; ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೀನರಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು ವೈಕಾರಿಕರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
12.358.79
कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वद सर्वं यथादृष्टं प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५८.७९ ॥
ವೈಕಾರಿಕನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ? ಕಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಅದರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಿ.
12.358.80
सुसूक्ष्मं तत्त्वसंयुक्तं संयुक्तं त्रिभिरक्षरैः ।
पुरुषः पुरुषं गच्छेन्निष्क्रियं पञ्चविंशकम् ॥ १२.३५८.८० ॥
ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಸೇರಿದ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷನು ಪುರುಷನನ್ನು ತಲುಪಲಿ.
12.358.81
एवमेकं साङ्ख्ययोगं वेदारण्यकमेव च ।
परस्पराङ्गान्येतानि पाञ्चरात्रं च कथ्यते ॥ १२.३५८.८१ ॥
ಹೀಗೆ ಸಾಂಖ್ಯ-ಯೋಗ ಮತ್ತು ವೇದ-ಆರಣ್ಯಕ ಒಂದೇ; ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಅಂಗಗಳು; ಪಾಂಚರಾತ್ರವೂ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.358.82
एष एकान्तिनां धर्मो नारायणपरात्मकः ॥ १२.३५८.८२ ॥
ಇದು ಏಕಾಂತಿಗಳ ಧರ್ಮ; ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಆತ್ಮವುಳ್ಳದ್ದು.
12.358.83
यथा समुद्रात्प्रसृता जलौघा ।
स्तमेव राजन्पुनराविशन्ति।
इमे तथा ज्ञानमहाजलौघा ।
नारायणं वै पुनराविशन्ति ॥ १२.३५८.८३ ॥
ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹರಿದ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮತ್ತೆ ಅದರಲ್ಲೇ ಸೇರುವಂತೆ, ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಜ್ಞಾನದ ಮಹಾ ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
12.358.84
एष ते कथितो धर्मः सात्वतो यदुबान्धव ।
कुरुष्वैनं यथान्यायं यदि शक्तोसि भारत ॥ १२.३५८.८४ ॥
ಯದು ಬಾಂಧವನೇ, ಇದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾತ್ವತ ಧರ್ಮ; ಭಾರತನೇ, ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಆಚರಿಸು.
12.358.85
एवं हि स महाभागो नारदो गुरवे मम ।
श्वेतानां यतिनां चाह एकान्तगतिमख्याम् ॥ १२.३५८.८५ ॥
ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ನಾರದನು ನನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರ ಯತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಂತ ಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.358.86
व्यासश्चाकथयत्प्रीत्या धर्मपुत्राय धीमते ।
स एवायं मया तुभ्यमाख्यातः प्रसृतो गुरोः ॥ १२.३५८.८६ ॥
ವ್ಯಾಸನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಅದೇ ಇದನ್ನು ಗುರುವಿನಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
12.358.87
इत्थं हि दुश्चरो धर्म एष पार्थिवसत्तम ।
यथैव त्वं तथैवान्ये न भजन्ति च मोहिताः ॥ १२.३५८.८७ ॥
ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಧರ್ಮವು ಹೀಗೆ ಆಚರಿಸಲು ಕಠಿಣ; ನೀನು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಮೋಹಗೊಂಡ ಇತರರು ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.358.88
कृष्ण एव हि लोकानां भावनो मोहनस्तथा ।
संहारकारकश्चैव कारणं च विशांपते ॥ १२.३५८.८८ ॥
ಕೃಷ್ಣನೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಸಂಹರಿಸುವವನು; ಓ ನರಪತಿ, ಅವನೇ ಕಾರಣ.