ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.358
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.358.1
अहो ह्येकान्तिनः सर्वान्प्रीणाति भगवान्हरिः ।
विधिप्रयुक्तां पूजां च गृह्णाति शिरसा स्वयम् ॥ १२.३५८.१ ॥
ଅହୋ! ଭଗବାନ ହରି ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି; ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପିତ ପୂଜାକୁ ସେ ନିଜେ ମସ୍ତକରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
12.358.2
ये तु दग्धेन्धना लोके पुण्यपापविवर्जिताः ।
तेषां च या हि निर्दिष्टा पारम्पर्यागता गतिः ॥ १२.३५८.२ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଜଗତରେ କର୍ମେନ୍ଧନ ଦଗ୍ଧ କରିଛନ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ୍ପରାଗତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗତି କଣ।
12.358.3
चतुर्थ्यां चैव ते गत्यां गच्छन्ति पुरुषोत्तमम् ।
एकान्तिनस्तु पुरुषा गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.३५८.३ ॥
ଚତୁର୍ଥ ଗତିରେ ସେମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏକାନ୍ତିକ ପୁରୁଷମାନେ ପରମ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.358.4
नूनमेकान्तधर्मोऽयं श्रेष्ठो नारायणप्रियः ।
अगत्वा गतयतिस्रो यद्गच्छत्यव्ययं हरिम् ॥ १२.३५८.४ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଏକାନ୍ତ ଧର୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ତିନି ଗତିକୁ ନ ଯାଇ ଅବ୍ୟୟ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.358.5
सहोपनिषदान्वेदान्ये विप्राः सम्यगास्थिताः ।
पठन्ति विधिमास्थाय ये चापि यतिधर्मिणः ॥ १२.३५८.५ ॥
ଉପନିଷଦ ସହିତ ବେଦକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଅବଲମ୍ବନ କରି ବିଧି ଅନୁସାରେ ପାଠ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ଯତିଧର୍ମ ପାଳନକାରୀମାନେ।
12.358.6
तेभ्यो विशिष्टां जानामि गतिमेकान्तिनां नृणाम् ।
केनैष धर्मः कथितो देवेन ऋषिणाऽपि वा ॥ १२.३५८.६ ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଗତି ଏକାନ୍ତିକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ। ଏହି ଧର୍ମ କେଉଁ ଦେବତା ବା ଋଷି କହିଛନ୍ତି?
12.358.7
एकान्तिनां च का चर्या कदा चोत्पादिता विभो ।
एतन्मे संशयं छिन्धि परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.३५८.७ ॥
ଏକାନ୍ତିମାନଙ୍କର ଆଚରଣ କ'ଣ ଏବଂ ତାହା କେବେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା, ହେ ବିଭୋ? ମୋ ଏହି ସଂଶୟ ଛେଦନ କରନ୍ତୁ; ମୋର ବହୁତ କୌତୂହଳ ଅଛି।
12.358.8
समुपोढेष्वनीकेषु कुरुपाण्डवयोर्मृधे ।
अर्जुने विमनस्के च गीता भगवता स्वयम् ॥ १२.३५८.८ ॥
କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ବିଷଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଭଗବାନ ନିଜେ ଗୀତା କହିଲେ।
12.358.9
आगतिश्च गतिश्चैव पूर्वं ते कथिता मया ।
गहनो ह्येष धर्मो वै दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः ॥ १२.३५८.९ ॥
ଆଗମନ ଓ ଗମନ ଦୁଇଟି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ କହିଛି। ଏହି ଧର୍ମ ଗହନ; ଆତ୍ମସଂଯମ ନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର।
12.358.10
संमितः सामवेदेन पुरैवादियुगे कृतः ।
धार्यते स्वयमीशेन राजन्नारायणेन ह ॥ १२.३५८.१० ॥
ଏହି ଧର୍ମ ପୂର୍ବେ ଆଦିଯୁଗରେ ସାମବେଦ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଓ ରଚିତ ହୋଇଥିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ଏହାକୁ ଈଶ ନାରାୟଣ ନିଜେ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
12.358.11
एतदर्थं महाराज पृष्टः पार्थेन नारदः ।
ऋषिमध्ये महाभागः शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ॥ १२.३५८.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି କାରଣରୁ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଭାଗ ନାରଦଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ; କୃଷ୍ଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣୁଥିଲେ।
12.358.12
गुरुणा च मयाऽप्येव कथितो नृपसत्तम ।
यथा तत्कथितं तत्र नारदेन तथा शृणु ॥ १२.३५८.१२ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଗୁରୁ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଛୁ। ସେଠାରେ ନାରଦ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଶୁଣ।
12.358.13
यदाऽऽसीन्मानजं जन्म नारायणमुखोद्गतम् ।
ब्रह्मणः पृथिवीपाल तदा नारायणः स्वयम् ॥ १२.३५८.१३ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ବେଳେ, ସେତେବେଳେ ନାରାୟଣ ନିଜେ (ତାହା କଲେ).
12.358.14
तेन धर्मेण कृतवान्दैवं पित्र्यं च भारत ।
फेनपा ऋषयश्चैव तं धर्मं प्रतिपेदिरे ॥ १२.३५८.१४ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ସେହି ଧର୍ମଦ୍ୱାରା (ନାରାୟଣ) ଦୈବ ଓ ପିତୃକର୍ମ କଲେ; ଫେନପ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
12.358.15
वैखानसाः फेनपेभ्यो धर्मं तं प्रतिपदिरे ।
वैखानसेभ्यः सोपस्तु ततः सोऽन्तर्दधे पुनः ॥ १२.३५८.१५ ॥
ବୈଖାନସ ଋଷିମାନେ ଫେନପଙ୍କଠାରୁ ସେହି ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାପରେ ବୈଖାନସମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ପୁଣି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
12.358.16
यदाऽऽसीच्चाक्षुषं जन्म द्वितीयं ब्रह्मणो नृप ।
यदा पितामहेनैव सोमाद्धर्मः परिश्रुतः ॥ १२.३५८.१६ ॥
ହେ ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ଚାକ୍ଷୁଷ ହେଲା ବେଳେ, ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ସୋମଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମ ଶୁଣିଲେ।
12.358.17
नारायणात्मको राजन्रुद्राय प्रददौ च तम् ।
ततो योगस्थितो रुद्रः पुरा कृतयुगे नृप ॥ १२.३५८.१७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନାରାୟଣସ୍ୱରୂପ (ବ୍ରହ୍ମା) ତାହା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ତାପରେ ଯୋଗସ୍ଥିତ ରୁଦ୍ର, ହେ ନୃପ, ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ (ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ)।
12.358.18
वालखिल्यानृषीन्सर्वान्धर्ममेनमपाठयत् ।
अन्तर्दधे ततो भूयस्तस्य देवस्य मायया ॥ १२.३५८.१८ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଏହି ଧର୍ମ ଶିଖାଇଲେ; ତାପରେ ସେହି ଦେବଙ୍କ ମାୟାରେ ସେ ପୁଣି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
12.358.19
तृतीयं ब्रह्मणो जन्म यदासीद्वाचिकं महत् ।
तत्रैष धर्मः संभूतः स्वयं नारायणान्नृप ॥ १२.३५८.१९ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତୃତୀୟ ଜନ୍ମ, ଯାହା ବାଚିକ ଓ ମହାନ ଥିଲା; ସେଠାରେ ହିଁ ଏହି ଧର୍ମ ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ହେ ରାଜନ୍।
12.358.20
सुपर्णो नाम तमृषिः प्राप्तवान्पुरुषोत्तमात् ।
तपसा वै सुतप्तेन दमेन नियमेन च ॥ १२.३५८.२० ॥
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ସେହି ଋଷି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କଠାରୁ ତାହା ପାଇଲେ; କଠୋର ତପସ୍ୟା, ଦମ ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା।
12.358.21
त्रिः परिक्रान्तवानेतत्सुपर्णो धर्मसुत्तमम् ।
यस्मात्तस्माद्व्रतं ह्येतत्रिसौपर्णमिहोच्येत ॥ १२.३५८.२१ ॥
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଉତ୍ତମ ଧର୍ମକୁ ତିନି ଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ; ଏଣୁ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଏଠାରେ 'ତ୍ରିସୌପର୍ଣ୍ଣ' କୁହାଯାଏ।
12.358.22
ऋग्वेदपाठपठितं व्रतमेतद्धि दुश्चरम् ।
सुपर्णाच्चाप्यधिगतो धर्म एष सनातनः ॥ १२.३५८.२२ ॥
ଋଗ୍ବେଦ ପାଠରେ ପଠିତ ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରକୃତରେ କଠିନ; ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସନାତନ ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
12.358.23
वायुना द्विपदश्रिष्ठे प्रथितो जगदायुषा ।
वायोः सकाशात्प्राप्तश्च ऋषिभिर्विघसाशिभिः ॥ १२.३५८.२३ ॥
ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଜଗତର ଆୟୁ ସହିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ବାୟୁଙ୍କ ନିକଟରୁ ବିଘସାଶୀ ଋଷିମାନେ ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
12.358.24
तेभ्यो महोदधिश्चैव प्राप्तवान्धर्ममुत्तमम् ।
अन्तर्दधे ततो भूयो नारायणसमाहृतः ॥ १२.३५८.२४ ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମହୋଦଧି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ପାଇଲା; ତା'ପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂହୃତ ହୋଇ ପୁଣି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା।
12.358.25
यदा भूयः श्रवणजा सृष्टिरासीन्महात्मनः ।
ब्रह्मणः पुरुषव्याघ्र तत्र कीर्तयतः शृणु ॥ १२.३५८.२५ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରବଣଜ ସୃଷ୍ଟି ପୁଣି ହେଲା ବେଳେ, ସେଠାରେ କୀର୍ତ୍ତନକାରୀଙ୍କୁ ଶୁଣ।
12.358.26
जगत्स्रष्टुमना देवो हरिर्नारायणः स्वयम् ।
चिन्तयामास पुरुषं जगत्सर्गकरं प्रभुम् ॥ १२.३५८.२६ ॥
ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ମନ ଥିବା ଦେବ ହରି ନାରାୟଣ ନିଜେ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
12.358.27
अथ चिन्तयतस्तस्य कर्णाभ्यां पुरुषः स्मृतः ।
प्रजासर्गकरो ब्रह्मा तमुवाच जगत्पतिः ॥ १२.३५८.२७ ॥
ଏଣୁ ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ କାନରୁ ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିକାରୀ ବ୍ରହ୍ମା ନାମକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଜଗତ୍ପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.358.28
सृज प्रजाः पुत्र सर्वा मुखतः पादतस्तथा ।
श्रेयस्तव विधास्यामि बलं तेजश्च सुव्रत ॥ १२.३५८.२८ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କର—ମୁଖରୁ ଓ ପାଦରୁ ମଧ୍ୟ। ହେ ସୁବ୍ରତ, ମୁଁ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ, ବଳ ଓ ତେଜ ବିଧାନ କରିବି।
12.358.29
धर्मं च मत्तो गृह्णीष्व सात्वतं नाम नामतः ।
तेन सृष्टं कृतयुगं स्थापयस्व यथाविधि ॥ १२.३५८.२९ ॥
ମୋଠାରୁ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କର, ଯାହା ସାତ୍ୱତ ନାମରେ ଜଣା। ତା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ କୃତଯୁଗକୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପନ କର।
12.358.30
ततो ब्रह्मा नमश्चक्रे देवाय हरिमेधसे ।
धर्मं चाग्र्यं स जग्राह सरहस्यं ससंग्रहम् ॥ १२.३५८.३० ॥
ତା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ହରିମେଧସ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମକୁ ତାର ରହସ୍ୟ ଓ ସଂଗ୍ରହ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
12.358.31
आरण्यकेन सहितं नारायणमुखोद्गतम् ।
उपदिश्य ततो धर्मं ब्रह्मणेऽमिततेजसे ॥ १२.३५८.३१ ॥
ଆରଣ୍ୟକ ସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିର୍ଗତ ଧର୍ମକୁ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ
12.358.32
तं कार्तयुगधर्माणं निराशीः कर्मसंज्ञितम् ।
जगाम तमसः पारं यत्राव्यक्तं व्यवस्थितम् ॥ १२.३५८.३२ ॥
କୃତଯୁଗ ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ, ନିଷ୍କାମ, କର୍ମ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ସେ ଅନ୍ଧକାରର ପାରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ଥିତ।
12.358.33
ततोऽथ वरदो देवो ब्रह्मा लोकपितामहः ।
असृजत्स ततो लोकान्कृत्स्नान्स्थावरजङ्गमान् ॥ १२.३५८.३३ ॥
ତା'ପରେ ବରଦାତା ଦେବ, ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.358.34
ततः प्रावर्तत तदा आदौ कृतयुगं शुभम् ।
ततो हि सात्वतो धर्मो व्याप्य लोकानवस्थितः ॥ १२.३५८.३४ ॥
ସେତେବେଳେ ଆଦିରେ ଶୁଭ କୃତଯୁଗ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା। ତା'ପରେ ସାତ୍ୱତ ଧର୍ମ ଲୋକସମୂହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ସ୍ଥିତ ହେଲା।
12.358.35
तेनैवाद्येन धर्मेण ब्रह्मा लोकविसर्गकृत् ।
पूजयामास देवेशं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५८.३५ ॥
ସେହି ଆଦି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବେଶ, ହରି, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
12.358.36
धर्मप्रतिष्ठाहेतोश्च मनुं स्वारोचिषं ततः ।
अध्यापयामास तदा लोकानां हितकाम्यया ॥ १२.३५८.३६ ॥
ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ।
12.358.37
ततः स्वारोचिषः पुत्रं स्वयं शङ्खपदं नृप ।
अध्यापयत्पुराऽव्यग्रः सर्वलोकपतिर्विभुः ॥ १२.३५८.३७ ॥
ତା'ପରେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନିଜେ ନିଜ ପୁତ୍ର ଶଙ୍ଖପଦଙ୍କୁ, ହେ ରାଜନ, ପୂର୍ବେ ଅବିଚଳିତ ଭାବେ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ; ସେ ସର୍ବଲୋକର ପ୍ରଭୁ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଥିଲେ।
12.358.38
ततः शङ्खपदश्चापि पुत्रमात्मजमौरसम् ।
दिशापालं सुधर्माणमध्यापयत भारत।
सोऽन्तर्दधे ततो भूयः प्राप्ते त्रेतायुगे पुनः ॥ १२.३५८.३८ ॥
ତା'ପରେ ଶଙ୍ଖପଦ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ର, ଦିଶାପାଳ ସୁଧର୍ମାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, ହେ ଭାରତ। ସେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ପରେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆସିବାରେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
12.358.39
नासत्ये जन्मनि पुरा ब्रह्मणः पार्थिवोत्तम ।
धर्ममेतं स्वयं देवो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.३५८.३९ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜନ, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମକାଳରେ ନାସତ୍ୟ-ଯୁଗରେ ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ହରି ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଧର୍ମ [ପ୍ରକାଶ କଲେ]।
12.358.40
तज्जगादारविन्दाक्षो ब्रह्मणः पश्यतस्तदा ।
सनत्कुमारो भगवांस्ततः प्राधीतवान्नृप ॥ १२.३५८.४० ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ କମଳନୟନ ତାହା କହିଲେ। ତା'ପରେ ଭଗବାନ ସନତ୍କୁମାର, ହେ ରାଜନ, ତାହା ପଠନ କରି ଶିଖିଲେ।
12.358.41
सनत्कुमारादपि च वीरणो वै प्रजापतिः ।
कृतादौ कुरुशार्दूल धर्ममेतदधीतवान् ॥ १२.३५८.४१ ॥
ସନତ୍କୁମାରଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି ବୀରଣ, ହେ କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ, କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଧର୍ମ ଶିଖିଲେ।
12.358.42
वीरणश्चाप्यधीत्यैनं रैभ्याय मुनये ददौ ।
रैभ्यः पुत्राय शुद्धाय सुव्रताय सुमेधसे ॥ १२.३५८.४२ ॥
ବୀରଣ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶିଖି ରୈଭ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଲେ; ରୈଭ୍ୟ ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ, ସୁବ୍ରତ, ସୁମେଧା ପୁତ୍ରଙ୍କୁ [ଦେଲେ]।
12.358.43
कुक्षिपालाय च ददौ विशालाय च धर्मिणे ।
ततोऽप्यन्तर्दधे भूयो नारायणमुखोद्गतः ॥ १२.३५८.४३ ॥
ସେ କୁକ୍ଷିପାଳ ଓ ଧର୍ମିଷ୍ଠ ବିଶାଳଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତା'ପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେ ପୁଣି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
12.358.44
अण्डजे जन्मनि पुनर्ब्रह्मणे हरियोनये ।
एष धर्मः समुद्भूतो नारायणमुखात्पुनः ॥ १२.३५८.४४ ॥
ଅଣ୍ଡଜ ଜନ୍ମରେ ପୁଣି ହରିଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମ ନାରାୟଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ପୁଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
12.358.45
गृहीतो ब्रह्मणा राजन्प्रयुक्तश्च यथाविधि ।
अध्यापिताश्च मुनयो नाम्ना बर्हिपदो नृप ॥ १२.३५८.४५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ହେ ନୃପ, ବର୍ହିପଦ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଏହା ଶିକ୍ଷା ଦିଆଗଲା।
12.358.46
बर्हिषद्भ्यश्च संप्राप्तः सामवेदान्तगं द्विजम् ।
ज्येष्ठं नामाभिविख्यातं ज्येष्ठसामव्रतो हरिः ॥ १२.३५८.४६ ॥
ବର୍ହିଷଦମାନଙ୍କଠାରୁ ସାମବେଦାନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ଜଣେ ଦ୍ୱିଜ ଏହାକୁ ପାଇଲେ। ହରି ଜ୍ୟେଷ୍ଠସାମ ବ୍ରତ ପାଳନକାରୀ ଥିଲେ।
12.358.47
ज्येष्ठाच्चाप्यनुसंक्रान्तो राजानमविकम्पनम् ।
अन्तर्दधे ततो राजन्नेष दर्मः प्रभो हरेः ॥ १२.३५८.४७ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ଏହା ଅବିକମ୍ପନ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା। ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା। ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହା ହରିଙ୍କ ଧର୍ମ।
12.358.48
यदिदं सप्तमं जन्म पद्मजं ब्रह्मणो नृप ।
तत्रैष धर्मः कथितः स्वयं नारायणेन ह ॥ १२.३५८.४८ ॥
ହେ ନୃପ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦ୍ମଜ ସପ୍ତମ ଜନ୍ମ; ସେଥିରେ ଏହି ଧର୍ମ ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ କହିଥିଲେ।
12.358.49
पितामहाय शुद्धाय युगादौ लोकधारिणे ।
पितामहश्च दक्षाय धर्ममेतं पुरा ददौ ॥ १२.३५८.४९ ॥
ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଲୋକଧାରକ ପିତାମହଙ୍କୁ, ଏବଂ ପିତାମହ ପୂର୍ବରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଏହି ଧର୍ମ ଦେଲେ।
12.358.50
ततो ज्येष्ठे तु दौहित्रे प्रादाद्दक्षो नृपोत्तम ।
आदित्ये सवितुर्ज्येष्ठे विवस्वाञ्जगृहे ततः ॥ १२.३५८.५० ॥
ତା'ପରେ ଦକ୍ଷ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ନିଜ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଦୌହିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ସବିତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ; ତା'ପରେ ବିବସ୍ବାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
12.358.51
त्रेतायुगादौ च ततो विवस्वान्ममवे ददौ ।
मनुश्च लोकभूत्यर्थं सुतायेक्ष्वाकवे ददौ ॥ १२.३५८.५१ ॥
ତ୍ରେତାଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ବିବସ୍ବାନ ମନୁଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏବଂ ଲୋକକଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ମନୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ଇକ୍ଷ୍ବାକୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।
12.358.52
इक्ष्वाकुणा च कथितो व्याप्य लोकानवस्थितः ।
गमिष्यति क्षयान्ते च पुनर्नारायणं नृप ॥ १२.३५८.५२ ॥
ଇକ୍ଷ୍ବାକୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଏ ଧର୍ମ ଲୋକମାନଙ୍କରେ ବ୍ୟାପି ରହିଛି; ହେ ନୃପ, କ୍ଷୟର ଅନ୍ତରେ ଏହା ପୁନର୍ବାର ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବ।
12.358.53
यतीनां चापि यो धर्मः स ते पूर्वं नृपोत्तम ।
कथितो हरिगीतासु समासविधिकल्पितः ॥ १२.३५८.५३ ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଯତିମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ତାହା ତୁମକୁ ପୂର୍ବରୁ ହରିଗୀତାରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିଧି ରୂପେ କୁହାଯାଇଥିଲା।
12.358.54
नारदेन सुसंप्राप्तः सरहस्यः ससंग्रहः ।
एष धर्मो जगन्नाथात्साक्षान्नारायणान्नृप ॥ १२.३५८.५४ ॥
ନାରଦ ଏହି ଧର୍ମ ରହସ୍ୟ ଓ ସଂଗ୍ରହ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପାଇଲେ; ହେ ନୃପ, ଏହି ଧର୍ମ ଜଗନ୍ନାଥ ସାକ୍ଷାତ ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଆସିଛି।
12.358.55
एवमेव महान्धर्मे आद्यो राजन्सनातनः ।
दुर्विज्ञेयो दुष्करश्च सात्वतैर्धार्यते सदा ॥ १२.३५८.५५ ॥
ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ମହାନ, ଆଦି ଓ ସନାତନ ଧର୍ମ; ବୁଝିବା କଠିନ ଓ ପାଳନ ଦୁଷ୍କର; ସାତ୍ଵତମାନେ ସର୍ବଦା ଏହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
12.358.56
धर्मज्ञानेन चैतेन सुप्रयुक्तेन कर्मणा ।
अहिंसाधर्मयुक्तेन प्रीयते हरिरीश्वरः ॥ १२.३५८.५६ ॥
ଏହି ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ସୁପ୍ରଯୁକ୍ତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଅହିଂସାଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଈଶ୍ଵର ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
12.358.57
एकव्यूहविभागो वा क्वचिद्द्विव्यूहसंज्ञितः ।
त्रिव्यूहश्चापि संख्यातश्चतुर्व्यूहश्च दृश्यते ॥ १२.३५८.५७ ॥
କୁଆଡ଼େ ଏକବ୍ୟୂହ ବିଭାଗ, ବା ଦ୍ୱିବ୍ୟୂହ ନାମରେ ଅଭିହିତ; ତ୍ରିବ୍ୟୂହ ମଧ୍ୟ ଗଣାଯାଏ ଓ ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
12.358.58
हरिरेव हि क्षेत्रज्ञो निर्ममो निष्कलस्तथा ।
जीवश्च सर्वभूतेषु पञ्चभूतगुणातिगः ॥ १२.३५८.५८ ॥
ହରି ହିଁ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ; ମମତାହୀନ ଓ ନିଷ୍କଳ; ସେହିପରି ସର୍ବଭୂତରେ ଜୀବ ମଧ୍ୟ ସେ; ପଞ୍ଚଭୂତଗୁଣର ଅତୀତ।
12.358.59
मनश्च प्रथितं राजन्पञ्चन्द्रियसमीरणम् ।
एष लोकनिधिः श्रीमानेषु लोकविसर्गकृत् ॥ १२.३५८.५९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟର ବାୟୁ; ଏହି ଶ୍ରୀମାନ ଲୋକମାନଙ୍କର ନିଧି; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
12.358.60
अकर्ता चैव कर्ता च कार्यं कारणमेव च ।
यथेच्छति तथा राजन्क्रीडते पुरुषोऽव्ययः ॥ १२.३५८.६० ॥
ସେ ଅକର୍ତ୍ତା ଓ କର୍ତ୍ତା; କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କାରଣ ମଧ୍ୟ ସେ; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେପରି ଅବ୍ୟୟ ପୁରୁଷ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।
12.358.61
एष एकान्तिधर्मस्ते कीर्तितो नृपसत्तम ।
मया गुरुप्रसादेन दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः ॥ १२.३५८.६१ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଏକାନ୍ତିକ ଧର୍ମ କହିଲି; ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମସଂଯମ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଦୁର୍ବୋଧ୍ୟ।
12.358.62
एकान्तिनो हि पुरुषा दुर्लभा बहवो नृप ।
यद्येकान्तिभिराकीर्णं जगत्स्यात्कुरुनन्दनः ॥ १२.३५८.६२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏକାନ୍ତିକ ପୁରୁଷ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ; ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଯଦି ଏହି ଜଗତ ଏକାନ୍ତିକମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତା (ତେବେ କେତେ ଭଲ ହୁଅନ୍ତା)।
12.358.63
अहिंसकैरात्मविद्भिः सर्वभूतहिते रतैः ।
भवेत्कृतयुगप्राप्तिराशीः कर्मविवर्जिता ॥ १२.३५८.६३ ॥
ଅହିଂସକ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଓ ସର୍ବଭୂତ ହିତରେ ରତ ଲୋକ ଥିଲେ କୃତଯୁଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ; ସେହି ଆଶୀର୍ବାଦ କର୍ମରହିତ ହେବ।
12.358.64
एवं स भगवान्व्यासो गुरुर्मम विशांपते ।
कथयामास धर्मज्ञो धर्मराजे द्विजोत्तमः ॥ १२.३५८.६४ ॥
ଏହିପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ, ମୋ ଗୁରୁ, ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
12.358.65
ऋषीणां संनिधौ राजञ्शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ।
तस्याप्यकथयत्पूर्वं नारदः सुमहातपाः ॥ १२.३५८.६५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ମହାତପା ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଥିଲେ।
12.358.66
देवं परमकं ब्रह्म श्वेतं चन्द्राभमच्युतम् ।
यत्र चैकान्तिनो यान्ति नारायणपरायणाः।
तदेव परमं स्थानं मुक्तानां केवलं भवेत् ॥ १२.३५८.६६ ॥
ଶ୍ୱେତ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭ, ଅଚ୍ୟୁତ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକାନ୍ତିକମାନେ, ନାରାୟଣ-ପରାୟଣମାନେ ଯାଆନ୍ତି; ତାହା ହିଁ ମୁକ୍ତମାନଙ୍କର କେବଳ ପରମ ସ୍ଥାନ ହେବ।
12.358.67
एवं बहुविधं धर्मं प्रविबुद्धैर्निषेवितम् ।
न कुर्वन्ति कथं विप्रा अन्ये नानाव्रते स्थिताः ॥ १२.३५८.६७ ॥
ପ୍ରବୁଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏହିପରି ବହୁବିଧ ଧର୍ମ, ନାନା ବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟ ବିପ୍ରମାନେ କିପରି ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ?
12.358.68
तिस्रः प्रकृतयो राजन्देहबन्धेषु निर्मिताः ।
सात्विकी राजसी चैव तामसी चैव भारत ॥ १२.३५८.६८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦେହବନ୍ଧନରେ ତିନି ପ୍ରକୃତି ନିର୍ମିତ — ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ, ରାଜସୀ ଓ ତାମସୀ, ହେ ଭାରତ।
12.358.69
देहबन्धेषु पुरुषः श्रेष्ठः कुरुकुलोद्वह ।
सात्विकः पुरुषव्याघ्र भवेन्मोक्षाय निश्चितः ॥ १२.३५८.६९ ॥
ଦେହବନ୍ଧନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ହେ କୁରୁକୁଳଧାରୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ହୁଏ।
12.358.70
अत्रापि स विजानाति पुरुषं ब्रह्मवित्तमम् ।
नारायणां परं मोक्षे ततो वै सात्विकः स्मृतः ॥ १२.३५८.७० ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣେ, ଯିଏ ନାରାୟଣ ଏବଂ ମୋକ୍ଷରେ ପରମ; ଏଣୁ ସେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.358.71
मनीषितं च प्राप्नोति चिन्तयन्पुरुषोत्तमम् ।
एकान्तभक्तः सततं नारायणपरायणः ॥ १२.३५८.७१ ॥
ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ପାଏ; ସତତ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ, ନାରାୟଣ-ପରାୟଣ।
12.358.72
मनीषिणो हि ये केचिद्यतयो मोक्षधर्मिणः ।
तेषां विच्छिन्नतृष्णानां योगक्षेमवहो हरिः ॥ १२.३५८.७२ ॥
ମୋକ୍ଷଧର୍ମରେ ନିରତ କେତେକ ମନୀଷୀ ଓ ଯତି ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନଙ୍କର ତୃଷ୍ଣା ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗକ୍ଷେମ ବହନକାରୀ ହରି।
12.358.73
जायमानं हि पुरुषं यं पश्येन्मधुसूदनः ।
सात्विकस्तु स विज्ञेयो भवेन्मोक्षे च निश्चितः ॥ १२.३५८.७३ ॥
ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧୁସୂଦନ ଦେଖନ୍ତି, ତାକୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ମୋକ୍ଷର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।
12.358.74
साङ्ख्ययोगेन तुल्यो हि धर्म एकान्तिसेवितः ।
नारायणात्मके मोक्षे ततो यान्ति परां गतिं ॥ १२.३५८.७४ ॥
ସାଂଖ୍ୟ-ଯୋଗ ସମାନ ସେହି ଧର୍ମ, ଯାହାକୁ ଏକାନ୍ତୀମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ନାରାୟଣାତ୍ମକ ମୋକ୍ଷରେ ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
12.358.75
नारायणेन दृष्टस्तचु प्रतिबुद्धो भवेत्पुमान् ।
एवमात्मेच्छया राजन्प्रतिबुद्धो न जायते ॥ १२.३५८.७५ ॥
ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏହିପରି, ହେ ରାଜନ୍, ଆତ୍ମେଚ୍ଛାରେ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଏ ନାହିଁ।
12.358.76
राजसी तामसी चैव व्यामिश्रे प्रकृती स्मृते ।
तदात्मकं हि पुरुषं जायमानं विशांपते।
प्रवृत्तिलक्षणैर्युक्तं नावेक्षति हरिः स्वयम् ॥ १२.३५८.७६ ॥
ରାଜସୀ ଓ ତାମସୀ, ଏହି ଦୁଇଟି ମିଶ୍ର ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହେ ବିଶାଂପତି, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବଯୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରବୃତ୍ତି-ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜନ୍ମନେଉଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହରି ନିଜେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
12.358.77
पश्यत्येनं जायमानं ब्रह्मा लोकपितामहः ।
रजसा तपसा चैव मानसं समभिप्लुतम् ॥ १२.३५८.७७ ॥
ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ତାକୁ ଦେଖନ୍ତି; ରଜସ ଓ ତପରେ, ମନରେ ପ୍ଳାବିତ ହୋଇଥିବା ତାକୁ।
12.358.78
कामं देवाश्च ऋषयः सत्वस्था नृपसत्तम ।
हीनाः सत्वेन सूक्ष्मेण ततो वैकारिकाः स्मृताः ॥ १२.३५८.७८ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ; କିନ୍ତୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସତ୍ତ୍ୱରେ ହୀନ ହେବା ହେତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ବୈକାରିକ କୁହାଯାଏ।
12.358.79
कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वद सर्वं यथादृष्टं प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५८.७९ ॥
ବୈକାରିକ ପୁରୁଷ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ କିପରି ଯିବ? ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଛି ସବୁ ଏବଂ ତାର ପ୍ରବୃତ୍ତି କ୍ରମାନୁସାରେ କୁହନ୍ତୁ।
12.358.80
सुसूक्ष्मं तत्त्वसंयुक्तं संयुक्तं त्रिभिरक्षरैः ।
पुरुषः पुरुषं गच्छेन्निष्क्रियं पञ्चविंशकम् ॥ १२.३५८.८० ॥
ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତତ୍ତ୍ୱଯୁକ୍ତ, ତିନି ଅକ୍ଷରଯୁକ୍ତ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପଚିଶତମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ପୁରୁଷ ପୁରୁଷକୁ ଯାଉ।
12.358.81
एवमेकं साङ्ख्ययोगं वेदारण्यकमेव च ।
परस्पराङ्गान्येतानि पाञ्चरात्रं च कथ्यते ॥ १२.३५८.८१ ॥
ଏହିପରି ସାଂଖ୍ୟ-ଯୋଗ ଓ ବେଦ-ଆରଣ୍ୟକ ଏକ; ଏଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରର ଅଙ୍ଗ; ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏମିତି କୁହାଯାଏ।
12.358.82
एष एकान्तिनां धर्मो नारायणपरात्मकः ॥ १२.३५८.८२ ॥
ଏହା ଏକାନ୍ତୀମାନଙ୍କର ଧର୍ମ; ଯାହାର ଆତ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ପିତ।
12.358.83
यथा समुद्रात्प्रसृता जलौघा ।
स्तमेव राजन्पुनराविशन्ति।
इमे तथा ज्ञानमहाजलौघा ।
नारायणं वै पुनराविशन्ति ॥ १२.३५८.८३ ॥
ସମୁଦ୍ରରୁ ପ୍ରବାହିତ ଜଳପ୍ରବାହ ଯେପରି ପୁଣି ତା'ରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେପରି ଏହି ଜ୍ଞାନମହାଜଳପ୍ରବାହ ନାରାୟଣଙ୍କଠାରେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରବେଶ କରେ।
12.358.84
एष ते कथितो धर्मः सात्वतो यदुबान्धव ।
कुरुष्वैनं यथान्यायं यदि शक्तोसि भारत ॥ १२.३५८.८४ ॥
ହେ ଯଦୁବାନ୍ଧବ, ଏହି ସାତ୍ୱତ ଧର୍ମ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ହେ ଭାରତ, ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ ତେବେ ଏହାକୁ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ପାଳନ କର।
12.358.85
एवं हि स महाभागो नारदो गुरवे मम ।
श्वेतानां यतिनां चाह एकान्तगतिमख्याम् ॥ १२.३५८.८५ ॥
ଏହିପରି ସେହି ମହାଭାଗ ନାରଦ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଓ ଶ୍ବେତ ଯତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକାନ୍ତ ଗତି କହିଥିଲେ।
12.358.86
व्यासश्चाकथयत्प्रीत्या धर्मपुत्राय धीमते ।
स एवायं मया तुभ्यमाख्यातः प्रसृतो गुरोः ॥ १२.३५८.८६ ॥
ବ୍ୟାସ ସ୍ନେହରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଥିଲେ; ସେହି ଏହା ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ ତୁମକୁ କହିଛି।
12.358.87
इत्थं हि दुश्चरो धर्म एष पार्थिवसत्तम ।
यथैव त्वं तथैवान्ये न भजन्ति च मोहिताः ॥ १२.३५८.८७ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଧର୍ମ ଏପରି ଆଚରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର; ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ଏହା ପାଳନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.358.88
कृष्ण एव हि लोकानां भावनो मोहनस्तथा ।
संहारकारकश्चैव कारणं च विशांपते ॥ १२.३५८.८८ ॥
କୃଷ୍ଣ ହିଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୋହନକାରୀ ଏବଂ ସଂହାରକାରୀ; ହେ ନରପତି, ସେ ହିଁ କାରଣ।