మహాభారతం · అధ్యాయం 12.358
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.358.1
अहो ह्येकान्तिनः सर्वान्प्रीणाति भगवान्हरिः ।
विधिप्रयुक्तां पूजां च गृह्णाति शिरसा स्वयम् ॥ १२.३५८.१ ॥
అహో! భగవానుడైన హరి ఏకాంతిక భక్తులందరినీ సంతోషపెడతాడు; విధిప్రకారం అర్పించిన పూజను స్వయంగా శిరసావహించి స్వీకరిస్తాడు.
12.358.2
ये तु दग्धेन्धना लोके पुण्यपापविवर्जिताः ।
तेषां च या हि निर्दिष्टा पारम्पर्यागता गतिः ॥ १२.३५८.२ ॥
లోకంలో కర్మేంధనాన్ని దహించి, పుణ్యపాపాలకు అతీతులైనవారికి, సంప్రదాయంగా వచ్చిన నిర్దేశిత గతి ఏదో కూడా.
12.358.3
चतुर्थ्यां चैव ते गत्यां गच्छन्ति पुरुषोत्तमम् ।
एकान्तिनस्तु पुरुषा गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.३५८.३ ॥
నాల్గవ గతిలో వారు పురుషోత్తముని చేరుకుంటారు; కానీ ఏకాంతిక మనుషులు పరమపదాన్ని పొందుతారు.
12.358.4
नूनमेकान्तधर्मोऽयं श्रेष्ठो नारायणप्रियः ।
अगत्वा गतयतिस्रो यद्गच्छत्यव्ययं हरिम् ॥ १२.३५८.४ ॥
నిశ్చయంగా ఈ ఏకాంత ధర్మం శ్రేష్ఠమైనది, నారాయణునికి ప్రియమైనది; మూడు గతులకు వెళ్ళకుండా అవ్యయుడైన హరిని పొందుతుంది.
12.358.5
सहोपनिषदान्वेदान्ये विप्राः सम्यगास्थिताः ।
पठन्ति विधिमास्थाय ये चापि यतिधर्मिणः ॥ १२.३५८.५ ॥
ఉపనిషత్తులతో కూడిన వేదాలను సమ్యక్కుగా ఆచరిస్తూ విధిప్రకారం పఠించే బ్రాహ్మణులు, యతిధర్మాన్ని పాటించేవారు.
12.358.6
तेभ्यो विशिष्टां जानामि गतिमेकान्तिनां नृणाम् ।
केनैष धर्मः कथितो देवेन ऋषिणाऽपि वा ॥ १२.३५८.६ ॥
వారికంటే విశిష్టమైన గతి ఏకాంతిక మనుషులకు ఉందని నాకు తెలుసు. ఈ ధర్మాన్ని ఏ దేవుడు లేదా ఋషి చెప్పాడు?
12.358.7
एकान्तिनां च का चर्या कदा चोत्पादिता विभो ।
एतन्मे संशयं छिन्धि परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.३५८.७ ॥
ఏకాంతుల ఆచారం ఏమిటి? అది ఎప్పుడు ప్రవర్తితమైంది, ఓ విభూ? నా ఈ సందేహాన్ని తీర్చు; నాకు గొప్ప కుతూహలం ఉంది.
12.358.8
समुपोढेष्वनीकेषु कुरुपाण्डवयोर्मृधे ।
अर्जुने विमनस्के च गीता भगवता स्वयम् ॥ १२.३५८.८ ॥
కౌరవ పాండవ సేనలు యుద్ధానికి సన్నద్ధమై నిలిచినప్పుడు, విషాదంలో ఉన్న అర్జునుడికి భగవానుడు స్వయంగా గీతను ఉపదేశించాడు.
12.358.9
आगतिश्च गतिश्चैव पूर्वं ते कथिता मया ।
गहनो ह्येष धर्मो वै दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः ॥ १२.३५८.९ ॥
రాక, పోక రెండూ ముందే నేను నీకు చెప్పాను. ఈ ధర్మం గహనమైనది; ఆత్మసంయమం లేనివారికి దీన్ని అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.
12.358.10
संमितः सामवेदेन पुरैवादियुगे कृतः ।
धार्यते स्वयमीशेन राजन्नारायणेन ह ॥ १२.३५८.१० ॥
ఈ ధర్మం పూర్వం ఆదియుగంలో సామవేదం ద్వారా నిర్ణయించబడి ఏర్పడింది. ఓ రాజా, దానిని ఈశ్వరుడు నారాయణుడే స్వయంగా ధరిస్తాడు.
12.358.11
एतदर्थं महाराज पृष्टः पार्थेन नारदः ।
ऋषिमध्ये महाभागः शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ॥ १२.३५८.११ ॥
ఓ మహారాజా, ఇందుకోసమే పార్థుడు (అర్జునుడు) ఋషుల మధ్య మహాభాగుడైన నారదుడిని అడిగాడు; కృష్ణుడు, భీష్ముడు వింటుండగా.
12.358.12
गुरुणा च मयाऽप्येव कथितो नृपसत्तम ।
यथा तत्कथितं तत्र नारदेन तथा शृणु ॥ १२.३५८.१२ ॥
ఓ నృపశ్రేష్ఠా, నా గురువు, నేను కూడా దీన్ని చెప్పాము. అక్కడ నారదుడు చెప్పినట్లే వినుము.
12.358.13
यदाऽऽसीन्मानजं जन्म नारायणमुखोद्गतम् ।
ब्रह्मणः पृथिवीपाल तदा नारायणः स्वयम् ॥ १२.३५८.१३ ॥
ఓ భూపాలా, బ్రహ్మ మానసజన్ముడు నారాయణుని ముఖం నుండి ఉద్భవించినప్పుడు, అప్పుడు నారాయణుడే స్వయంగా (ఇలా చేశాడు).
12.358.14
तेन धर्मेण कृतवान्दैवं पित्र्यं च भारत ।
फेनपा ऋषयश्चैव तं धर्मं प्रतिपेदिरे ॥ १२.३५८.१४ ॥
ఓ భారతా, ఆ ధర్మంతో (నారాయణుడు) దైవ, పితృ కర్మలను చేశాడు; ఫేనపులైన ఋషులు కూడా ఆ ధర్మాన్ని స్వీకరించారు.
12.358.15
वैखानसाः फेनपेभ्यो धर्मं तं प्रतिपदिरे ।
वैखानसेभ्यः सोपस्तु ततः सोऽन्तर्दधे पुनः ॥ १२.३५८.१५ ॥
వైఖానస ఋషులు ఫేనపుల నుండి ఆ ధర్మాన్ని స్వీకరించారు; తరువాత వైఖానసులను సమీపించి, అతడు మళ్ళీ అదృశ్యమయ్యాడు.
12.358.16
यदाऽऽसीच्चाक्षुषं जन्म द्वितीयं ब्रह्मणो नृप ।
यदा पितामहेनैव सोमाद्धर्मः परिश्रुतः ॥ १२.३५८.१६ ॥
ఓ రాజా, బ్రహ్మ రెండవ జన్మ చాక్షుషం జరిగినప్పుడు, పితామహుడు (బ్రహ్మ) సోముని నుండి ధర్మాన్ని విన్నాడు.
12.358.17
नारायणात्मको राजन्रुद्राय प्रददौ च तम् ।
ततो योगस्थितो रुद्रः पुरा कृतयुगे नृप ॥ १२.३५८.१७ ॥
ఓ రాజా, నారాయణ స్వరూపుడు (బ్రహ్మ) దానిని రుద్రునికి ఇచ్చాడు; తరువాత యోగస్థితుడైన రుద్రుడు, ఓ రాజా, పూర్వం కృతయుగంలో (దానిని పొందాడు).
12.358.18
वालखिल्यानृषीन्सर्वान्धर्ममेनमपाठयत् ।
अन्तर्दधे ततो भूयस्तस्य देवस्य मायया ॥ १२.३५८.१८ ॥
అతడు వాలఖిల్య ఋషులందరికీ ఈ ధర్మాన్ని బోధించాడు; తరువాత ఆ దేవుని మాయచేత అతడు మళ్ళీ అదృశ్యమయ్యాడు.
12.358.19
तृतीयं ब्रह्मणो जन्म यदासीद्वाचिकं महत् ।
तत्रैष धर्मः संभूतः स्वयं नारायणान्नृप ॥ १२.३५८.१९ ॥
బ్రహ్మ యొక్క మూడవ జన్మ, వాక్కు నుండి కలిగిన గొప్పది; అక్కడే ఈ ధర్మం స్వయంగా నారాయణుని నుండి ఉద్భవించింది, ఓ రాజా.
12.358.20
सुपर्णो नाम तमृषिः प्राप्तवान्पुरुषोत्तमात् ।
तपसा वै सुतप्तेन दमेन नियमेन च ॥ १२.३५८.२० ॥
సుపర్ణుడనే ఆ ఋషి పురుషోత్తముని నుండి దానిని పొందాడు; గొప్ప తపస్సు, దమము మరియు నియమముల ద్వారా.
12.358.21
त्रिः परिक्रान्तवानेतत्सुपर्णो धर्मसुत्तमम् ।
यस्मात्तस्माद्व्रतं ह्येतत्रिसौपर्णमिहोच्येत ॥ १२.३५८.२१ ॥
సుపర్ణుడు ఈ ఉత్తమ ధర్మాన్ని మూడుసార్లు ప్రదక్షిణం చేశాడు; కాబట్టి ఈ వ్రతం ఇక్కడ 'త్రిసౌపర్ణం' అని పిలువబడుతుంది.
12.358.22
ऋग्वेदपाठपठितं व्रतमेतद्धि दुश्चरम् ।
सुपर्णाच्चाप्यधिगतो धर्म एष सनातनः ॥ १२.३५८.२२ ॥
ఋగ్వేద పఠనంతో పఠింపబడే ఈ వ్రతం నిజంగా కష్టమైనది; సుపర్ణుని ద్వారా ఈ సనాతన ధర్మం కూడా పొందబడింది.
12.358.23
वायुना द्विपदश्रिष्ठे प्रथितो जगदायुषा ।
वायोः सकाशात्प्राप्तश्च ऋषिभिर्विघसाशिभिः ॥ १२.३५८.२३ ॥
ద్విపదులలో శ్రేష్ఠుడైన వాయువు ద్వారా ఇది జగత్ ఆయుష్షుతో వ్యాపించింది; వాయువు సమీపం నుండి విఘసాశి ఋషులు దీన్ని పొందారు.
12.358.24
तेभ्यो महोदधिश्चैव प्राप्तवान्धर्ममुत्तमम् ।
अन्तर्दधे ततो भूयो नारायणसमाहृतः ॥ १२.३५८.२४ ॥
వారి నుండి మహోదధి కూడా ఉత్తమ ధర్మాన్ని పొందింది; తరువాత అది నారాయణునిచే ఉపసంహరింపబడి మళ్లీ అదృశ్యమైంది.
12.358.25
यदा भूयः श्रवणजा सृष्टिरासीन्महात्मनः ।
ब्रह्मणः पुरुषव्याघ्र तत्र कीर्तयतः शृणु ॥ १२.३५८.२५ ॥
పురుష శ్రేష్ఠా, మహాత్ముడైన బ్రహ్మ నుండి శ్రవణజ సృష్టి మళ్ళీ జరిగినప్పుడు, అక్కడ కీర్తించేవాడిని వినుము.
12.358.26
जगत्स्रष्टुमना देवो हरिर्नारायणः स्वयम् ।
चिन्तयामास पुरुषं जगत्सर्गकरं प्रभुम् ॥ १२.३५८.२६ ॥
జగత్తును సృష్టించాలనే సంకల్పంతో ఉన్న దేవుడు హరి నారాయణుడు స్వయంగా, జగత్సృష్టి చేసే ప్రభువైన పురుషుని గురించి ధ్యానించాడు.
12.358.27
अथ चिन्तयतस्तस्य कर्णाभ्यां पुरुषः स्मृतः ।
प्रजासर्गकरो ब्रह्मा तमुवाच जगत्पतिः ॥ १२.३५८.२७ ॥
అప్పుడు ఆయన ధ్యానిస్తుండగా ఆయన చెవుల నుండి ప్రజాసృష్టి చేసే బ్రహ్మ అనే పురుషుడు కనిపించాడు; జగత్పతి అతనితో ఇలా అన్నాడు.
12.358.28
सृज प्रजाः पुत्र सर्वा मुखतः पादतस्तथा ।
श्रेयस्तव विधास्यामि बलं तेजश्च सुव्रत ॥ १२.३५८.२८ ॥
కుమారా, అన్ని ప్రజలను సృష్టించు—ముఖం నుండి, పాదాల నుండి కూడా. సుప్రతా, నీకు శ్రేయస్సు, బలం, తేజస్సు కలిగిస్తాను.
12.358.29
धर्मं च मत्तो गृह्णीष्व सात्वतं नाम नामतः ।
तेन सृष्टं कृतयुगं स्थापयस्व यथाविधि ॥ १२.३५८.२९ ॥
నా నుండి ధర్మాన్ని స్వీకరించు, సాత్వతం అనే పేరుతో పిలవబడేది. దాని ద్వారా సృష్టించబడిన కృతయుగాన్ని యథావిధిగా స్థాపించు.
12.358.30
ततो ब्रह्मा नमश्चक्रे देवाय हरिमेधसे ।
धर्मं चाग्र्यं स जग्राह सरहस्यं ससंग्रहम् ॥ १२.३५८.३० ॥
అప్పుడు బ్రహ్మ హరిమేధసుడైన దేవునికి నమస్కరించి, శ్రేష్ఠమైన ధర్మాన్ని దాని రహస్యంతో, సంగ్రహంతో స్వీకరించాడు.
12.358.31
आरण्यकेन सहितं नारायणमुखोद्गतम् ।
उपदिश्य ततो धर्मं ब्रह्मणेऽमिततेजसे ॥ १२.३५८.३१ ॥
ఆరణ్యకంతో కూడిన, నారాయణుని ముఖం నుండి వెలువడిన ధర్మాన్ని అమిత తేజస్వి అయిన బ్రహ్మకు ఉపదేశించి
12.358.32
तं कार्तयुगधर्माणं निराशीः कर्मसंज्ञितम् ।
जगाम तमसः पारं यत्राव्यक्तं व्यवस्थितम् ॥ १२.३५८.३२ ॥
కృతయుగ ధర్మ స్వరూపుడు, ఫలాపేక్ష లేనివాడు, కర్మ అని పేరు పొందినవాడు అయిన అతడు, అవ్యక్తం నిలిచియున్న చీకటికి అవతల ఉన్న తీరానికి వెళ్లాడు.
12.358.33
ततोऽथ वरदो देवो ब्रह्मा लोकपितामहः ।
असृजत्स ततो लोकान्कृत्स्नान्स्थावरजङ्गमान् ॥ १२.३५८.३३ ॥
అప్పుడు వరదాత, దేవుడు, లోకపితామహుడు అయిన బ్రహ్మ స్థావర జంగమాలతో కూడిన సమస్త లోకాలను సృష్టించాడు.
12.358.34
ततः प्रावर्तत तदा आदौ कृतयुगं शुभम् ।
ततो हि सात्वतो धर्मो व्याप्य लोकानवस्थितः ॥ १२.३५८.३४ ॥
అప్పుడు ఆదిలో శుభకరమైన కృతయుగం ప్రారంభమైంది. తరువాత సాత్వత ధర్మం లోకాలన్నిటా వ్యాపించి స్థిరపడింది.
12.358.35
तेनैवाद्येन धर्मेण ब्रह्मा लोकविसर्गकृत् ।
पूजयामास देवेशं हरिं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५८.३५ ॥
ఆ ఆది ధర్మంతోనే లోకసృష్టి చేసిన బ్రహ్మ దేవేశుడు, హరి, నారాయణుడు, ప్రభువు అయినవానిని పూజించాడు.
12.358.36
धर्मप्रतिष्ठाहेतोश्च मनुं स्वारोचिषं ततः ।
अध्यापयामास तदा लोकानां हितकाम्यया ॥ १२.३५८.३६ ॥
ధర్మ స్థాపనకై, లోకాల హితాన్ని కోరి, అప్పుడు అతడు స్వారోచిష మనువుకు బోధించాడు.
12.358.37
ततः स्वारोचिषः पुत्रं स्वयं शङ्खपदं नृप ।
अध्यापयत्पुराऽव्यग्रः सर्वलोकपतिर्विभुः ॥ १२.३५८.३७ ॥
అప్పుడు స్వారోచిషుడు తానే తన కుమారుడు శంఖపదునికి, ఓ రాజా, పూర్వం చలించని మనసుతో బోధించాడు; అతడు సర్వలోకాధిపతి, సర్వవ్యాపి.
12.358.38
ततः शङ्खपदश्चापि पुत्रमात्मजमौरसम् ।
दिशापालं सुधर्माणमध्यापयत भारत।
सोऽन्तर्दधे ततो भूयः प्राप्ते त्रेतायुगे पुनः ॥ १२.३५८.३८ ॥
అప్పుడు శంఖపదుడు కూడా తన ఔరస పుత్రుడు, దిక్పాలకుడు సుధర్ముడికి బోధించాడు, ఓ భారతా. అతడు మాయమయ్యాడు; తరువాత త్రేతాయుగం వచ్చినప్పుడు మళ్లీ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
12.358.39
नासत्ये जन्मनि पुरा ब्रह्मणः पार्थिवोत्तम ।
धर्ममेतं स्वयं देवो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.३५८.३९ ॥
ఓ శ్రేష్ఠ రాజా, పూర్వం బ్రహ్మ జన్మ సమయంలో నాసత్య-యుగంలో స్వయంగా దేవుడు హరి నారాయణుడు, ప్రభువు, ఈ ధర్మాన్ని [వెల్లడించాడు].
12.358.40
तज्जगादारविन्दाक्षो ब्रह्मणः पश्यतस्तदा ।
सनत्कुमारो भगवांस्ततः प्राधीतवान्नृप ॥ १२.३५८.४० ॥
పద్మనేత్రుడు అది చెప్పాడు, బ్రహ్మ చూస్తుండగా. తరువాత భగవంతుడు సనత్కుమారుడు, ఓ రాజా, దానిని పఠించి నేర్చుకున్నాడు.
12.358.41
सनत्कुमारादपि च वीरणो वै प्रजापतिः ।
कृतादौ कुरुशार्दूल धर्ममेतदधीतवान् ॥ १२.३५८.४१ ॥
సనత్కుమారుడి నుండి కూడా ప్రజాపతి వీరణుడు, ఓ కురుశార్దూలా, కృతయుగ ఆరంభంలో ఈ ధర్మాన్ని నేర్చుకున్నాడు.
12.358.42
वीरणश्चाप्यधीत्यैनं रैभ्याय मुनये ददौ ।
रैभ्यः पुत्राय शुद्धाय सुव्रताय सुमेधसे ॥ १२.३५८.४२ ॥
వీరణుడు కూడా దీనిని నేర్చుకుని రైభ్య మునికి ఇచ్చాడు; రైభ్యుడు తన శుద్ధుడు, సుధార్మికుడు, సుమేధావి అయిన కుమారునికి [ఇచ్చాడు].
12.358.43
कुक्षिपालाय च ददौ विशालाय च धर्मिणे ।
ततोऽप्यन्तर्दधे भूयो नारायणमुखोद्गतः ॥ १२.३५८.४३ ॥
అతడు కుక్షిపాలునకు, ధర్మాత్ముడైన విశాలునకు ఇచ్చాడు. తరువాత నారాయణుని ముఖం నుండి వెలువడినవాడు మళ్ళీ అంతర్ధానమయ్యాడు.
12.358.44
अण्डजे जन्मनि पुनर्ब्रह्मणे हरियोनये ।
एष धर्मः समुद्भूतो नारायणमुखात्पुनः ॥ १२.३५८.४४ ॥
అండజ జన్మలో మళ్ళీ హరి నుండి జన్మించిన బ్రహ్మకు, ఈ ధర్మం నారాయణుని ముఖం నుండి మళ్ళీ ఉద్భవించింది.
12.358.45
गृहीतो ब्रह्मणा राजन्प्रयुक्तश्च यथाविधि ।
अध्यापिताश्च मुनयो नाम्ना बर्हिपदो नृप ॥ १२.३५८.४५ ॥
ఓ రాజా, బ్రహ్మ దీనిని స్వీకరించి విధిప్రకారం ఉపయోగించాడు. ఓ నృపా, బర్హిపదులు అనే పేరుతో ఉన్న మునులకు ఇది బోధించబడింది.
12.358.46
बर्हिषद्भ्यश्च संप्राप्तः सामवेदान्तगं द्विजम् ।
ज्येष्ठं नामाभिविख्यातं ज्येष्ठसामव्रतो हरिः ॥ १२.३५८.४६ ॥
బర్హిషదుల నుండి సామవేదాంతాన్ని పొందిన, జ్యేష్ఠుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఒక ద్విజుడు అతనికి లభించాడు. హరి జ్యేష్ఠసామ వ్రతాన్ని పాటించినవాడు.
12.358.47
ज्येष्ठाच्चाप्यनुसंक्रान्तो राजानमविकम्पनम् ।
अन्तर्दधे ततो राजन्नेष दर्मः प्रभो हरेः ॥ १२.३५८.४७ ॥
జ్యేష్ఠుని నుండి అది అవికంపన రాజుకు అందించబడింది. తరువాత, ఓ రాజా, అది అదృశ్యమైంది. ఓ ప్రభూ, ఇది హరి ధర్మం.
12.358.48
यदिदं सप्तमं जन्म पद्मजं ब्रह्मणो नृप ।
तत्रैष धर्मः कथितः स्वयं नारायणेन ह ॥ १२.३५८.४८ ॥
ఓ రాజా, ఇది బ్రహ్మ పద్మజ జన్మలోని ఏడవది; అందులోనే ఈ ధర్మాన్ని నారాయణుడే స్వయంగా చెప్పాడు.
12.358.49
पितामहाय शुद्धाय युगादौ लोकधारिणे ।
पितामहश्च दक्षाय धर्ममेतं पुरा ददौ ॥ १२.३५८.४९ ॥
యుగారంభంలో పవిత్రుడైన, లోకాన్ని ధరించే పితామహునికి, పితామహుడు పూర్వం దక్షునికి ఈ ధర్మాన్ని ఇచ్చాడు.
12.358.50
ततो ज्येष्ठे तु दौहित्रे प्रादाद्दक्षो नृपोत्तम ।
आदित्ये सवितुर्ज्येष्ठे विवस्वाञ्जगृहे ततः ॥ १२.३५८.५० ॥
అప్పుడు దక్షుడు, రాజశ్రేష్ఠా, తన పెద్ద దౌహిత్రునికి ఇచ్చాడు; సవితృ జ్యేష్ఠ పుత్రుడైన ఆదిత్యునికి; తరువాత వివస్వంతుడు స్వీకరించాడు.
12.358.51
त्रेतायुगादौ च ततो विवस्वान्ममवे ददौ ।
मनुश्च लोकभूत्यर्थं सुतायेक्ष्वाकवे ददौ ॥ १२.३५८.५१ ॥
త్రేతాయుగారంభంలో వివస్వంతుడు మనువుకు ఇచ్చాడు; మనువు లోకక్షేమం కోసం తన కుమారుడు ఇక్ష్వాకునికి ఇచ్చాడు.
12.358.52
इक्ष्वाकुणा च कथितो व्याप्य लोकानवस्थितः ।
गमिष्यति क्षयान्ते च पुनर्नारायणं नृप ॥ १२.३५८.५२ ॥
ఇక్ష్వాకునిచే చెప్పబడిన ఈ ధర్మం లోకాలలో వ్యాపించి నిలిచి ఉంది; ఓ రాజా, ప్రళయాంతంలో ఇది తిరిగి నారాయణుని వద్దకు చేరుతుంది.
12.358.53
यतीनां चापि यो धर्मः स ते पूर्वं नृपोत्तम ।
कथितो हरिगीतासु समासविधिकल्पितः ॥ १२.३५८.५३ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, యతుల ధర్మం కూడా నీకు ముందే హరిగీతలలో సంక్షిప్త విధిగా చెప్పబడింది.
12.358.54
नारदेन सुसंप्राप्तः सरहस्यः ससंग्रहः ।
एष धर्मो जगन्नाथात्साक्षान्नारायणान्नृप ॥ १२.३५८.५४ ॥
నారదుడు ఈ ధర్మాన్ని రహస్యం, సంగ్రహంతో సంపూర్ణంగా పొందాడు; ఓ రాజా, ఇది జగన్నాథుడు సాక్షాత్తు నారాయణుని నుండి వచ్చింది.
12.358.55
एवमेव महान्धर्मे आद्यो राजन्सनातनः ।
दुर्विज्ञेयो दुष्करश्च सात्वतैर्धार्यते सदा ॥ १२.३५८.५५ ॥
ఇదే విధంగా, ఓ రాజా, ఇది మహా, ఆదియైన, సనాతనమైన ధర్మం; తెలుసుకోవడానికి కష్టమైనది, ఆచరించడానికి దుష్కరమైనది; సాత్వతులు ఎల్లప్పుడూ దీనిని ధరిస్తారు.
12.358.56
धर्मज्ञानेन चैतेन सुप्रयुक्तेन कर्मणा ।
अहिंसाधर्मयुक्तेन प्रीयते हरिरीश्वरः ॥ १२.३५८.५६ ॥
ఈ ధర్మజ్ఞానంతో, సరిగ్గా ఆచరించిన కర్మతో, అహింసాధర్మంతో కూడినవారి చేత ఈశ్వరుడైన హరి సంతోషిస్తాడు.
12.358.57
एकव्यूहविभागो वा क्वचिद्द्विव्यूहसंज्ञितः ।
त्रिव्यूहश्चापि संख्यातश्चतुर्व्यूहश्च दृश्यते ॥ १२.३५८.५७ ॥
కొన్ని చోట్ల ఒక వ్యూహ విభాగం, లేదా ద్వివ్యూహం అని పిలవబడేది; త్రివ్యూహం కూడా లెక్కించబడుతుంది, చతుర్వ్యూహం కూడా కనిపిస్తుంది.
12.358.58
हरिरेव हि क्षेत्रज्ञो निर्ममो निष्कलस्तथा ।
जीवश्च सर्वभूतेषु पञ्चभूतगुणातिगः ॥ १२.३५८.५८ ॥
హరియే క్షేత్రజ్ఞుడు; మమకారము లేనివాడు, నిష్కలుడు; అలాగే సమస్త ప్రాణులలోని జీవుడు కూడా ఆయనే; పంచభూతగుణాలకు అతీతుడు.
12.358.59
मनश्च प्रथितं राजन्पञ्चन्द्रियसमीरणम् ।
एष लोकनिधिः श्रीमानेषु लोकविसर्गकृत् ॥ १२.३५८.५९ ॥
రాజా, ప్రసిద్ధమైన మనస్సు పంచేంద్రియాల వాయువు; ఈ శ్రీమంతుడు లోకాలకు నిధి; వీటిలో లోకసృష్టిని చేసేవాడు.
12.358.60
अकर्ता चैव कर्ता च कार्यं कारणमेव च ।
यथेच्छति तथा राजन्क्रीडते पुरुषोऽव्ययः ॥ १२.३५८.६० ॥
ఆయన అకర్తయు, కర్తయు; కార్యమును కారణమును కూడా; రాజా, ఆయన కోరినట్లే అవ్యయుడైన పురుషుడు క్రీడిస్తాడు.
12.358.61
एष एकान्तिधर्मस्ते कीर्तितो नृपसत्तम ।
मया गुरुप्रसादेन दुर्विज्ञेयोऽकृतात्मभिः ॥ १२.३५८.६१ ॥
నృపశ్రేష్ఠా, నా గురువు కృపవల్ల నేను నీకు ఈ ఏకాంతిక ధర్మాన్ని చెప్పాను; ఆత్మను నిగ్రహించనివారికి ఇది గ్రహించరానిది.
12.358.62
एकान्तिनो हि पुरुषा दुर्लभा बहवो नृप ।
यद्येकान्तिभिराकीर्णं जगत्स्यात्कुरुनन्दनः ॥ १२.३५८.६२ ॥
రాజా, ఏకాంతి పురుషులు చాలా అరుదు; కురునందనా, ఈ జగత్తు ఏకాంతులతో నిండి ఉంటే (ఎంత బాగుండేది).
12.358.63
अहिंसकैरात्मविद्भिः सर्वभूतहिते रतैः ।
भवेत्कृतयुगप्राप्तिराशीः कर्मविवर्जिता ॥ १२.३५८.६३ ॥
అహింసకులు, ఆత్మజ్ఞానులు, సర్వప్రాణుల హితంలో రమించేవారు ఉంటే కృతయుగం వస్తుంది; ఆ ఆశీర్వాదం కర్మరహితమై ఉంటుంది.
12.358.64
एवं स भगवान्व्यासो गुरुर्मम विशांपते ।
कथयामास धर्मज्ञो धर्मराजे द्विजोत्तमः ॥ १२.३५८.६४ ॥
ఈ విధంగా ధర్మజ్ఞుడు, ద్విజోత్తముడు అయిన భగవాన్ వ్యాసుడు, నా గురువు, విశాంపతీ, ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.
12.358.65
ऋषीणां संनिधौ राजञ्शृण्वतोः कृष्णभीष्मयोः ।
तस्याप्यकथयत्पूर्वं नारदः सुमहातपाः ॥ १२.३५८.६५ ॥
రాజా, ఋషుల సమక్షంలో, కృష్ణుడు భీష్ముడు వింటుండగా, అతనికి ముందు మహాతపస్వి నారదుడు కూడా దీనిని చెప్పాడు.
12.358.66
देवं परमकं ब्रह्म श्वेतं चन्द्राभमच्युतम् ।
यत्र चैकान्तिनो यान्ति नारायणपरायणाः।
तदेव परमं स्थानं मुक्तानां केवलं भवेत् ॥ १२.३५८.६६ ॥
తెలుపు, చంద్రకాంతి వంటి అచ్యుతుడైన పరమ బ్రహ్మ దేవుడి వద్దకు ఏకాంతులు, నారాయణ పరాయణులు వెళ్తారు; అదే ముక్తులకు కేవల పరమ స్థానం అవుతుంది.
12.358.67
एवं बहुविधं धर्मं प्रविबुद्धैर्निषेवितम् ।
न कुर्वन्ति कथं विप्रा अन्ये नानाव्रते स्थिताः ॥ १२.३५८.६७ ॥
ఇలా ప్రబుద్ధులచే సేవింపబడిన బహువిధ ధర్మాన్ని, నానావ్రతాలలో నిలిచిన ఇతర విప్రులు ఎందుకు ఆచరించరు?
12.358.68
तिस्रः प्रकृतयो राजन्देहबन्धेषु निर्मिताः ।
सात्विकी राजसी चैव तामसी चैव भारत ॥ १२.३५८.६८ ॥
ఓ రాజా, దేహబంధాలలో మూడు ప్రకృతులు నిర్మితమయ్యాయి — సాత్త్వికి, రాజసి, తామసి, ఓ భారతా.
12.358.69
देहबन्धेषु पुरुषः श्रेष्ठः कुरुकुलोद्वह ।
सात्विकः पुरुषव्याघ्र भवेन्मोक्षाय निश्चितः ॥ १२.३५८.६९ ॥
దేహబంధాలలో శ్రేష్ఠుడైన పురుషుడు, కురుకులాన్ని మోసేవాడా, సాత్త్వికుడైన ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు మోక్షానికి నిశ్చయంగా అర్హుడవుతాడు.
12.358.70
अत्रापि स विजानाति पुरुषं ब्रह्मवित्तमम् ।
नारायणां परं मोक्षे ततो वै सात्विकः स्मृतः ॥ १२.३५८.७० ॥
ఇక్కడ కూడా అతడు బ్రహ్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన పురుషుడిని తెలుసుకుంటాడు, మోక్షంలో పరమమైన నారాయణుడిని; కనుక అతడు సాత్త్వికుడని స్మరింపబడతాడు.
12.358.71
मनीषितं च प्राप्नोति चिन्तयन्पुरुषोत्तमम् ।
एकान्तभक्तः सततं नारायणपरायणः ॥ १२.३५८.७१ ॥
పురుషోత్తముని ధ్యానిస్తూ అతడు తన అభీష్టాన్ని పొందుతాడు; ఎల్లప్పుడూ ఏకాంత భక్తుడై, నారాయణ-పరాయణుడై.
12.358.72
मनीषिणो हि ये केचिद्यतयो मोक्षधर्मिणः ।
तेषां विच्छिन्नतृष्णानां योगक्षेमवहो हरिः ॥ १२.३५८.७२ ॥
మోక్షధర్మాన్ని అనుసరించే కొందరు మనీషులు, యతులు ఉన్నారు; వారికి, తృష్ణ తెగిపోయినవారికి, యోగక్షేమాలను వహించేవాడు హరి.
12.358.73
जायमानं हि पुरुषं यं पश्येन्मधुसूदनः ।
सात्विकस्तु स विज्ञेयो भवेन्मोक्षे च निश्चितः ॥ १२.३५८.७३ ॥
జన్మిస్తున్న పురుషుని మధుసూదనుడు ఎవరిని చూస్తాడో, అతడు సాత్త్వికుడని తెలుసుకోవాలి; అతడు మోక్షానికి నిశ్చితుడు.
12.358.74
साङ्ख्ययोगेन तुल्यो हि धर्म एकान्तिसेवितः ।
नारायणात्मके मोक्षे ततो यान्ति परां गतिं ॥ १२.३५८.७४ ॥
సాంఖ్య-యోగంతో సమానమైనదే ఆ ధర్మం; ఏకాంతులు దానిని సేవిస్తారు; నారాయణాత్మకమైన మోక్షంలో వారు పరమ గతిని పొందుతారు.
12.358.75
नारायणेन दृष्टस्तचु प्रतिबुद्धो भवेत्पुमान् ।
एवमात्मेच्छया राजन्प्रतिबुद्धो न जायते ॥ १२.३५८.७५ ॥
నారాయణునిచే చూడబడిన పురుషుడు మేల్కొంటాడు; ఈ విధంగా, ఓ రాజా, ఆత్మేచ్ఛతో మేల్కొన్నవాడు మళ్ళీ జన్మించడు.
12.358.76
राजसी तामसी चैव व्यामिश्रे प्रकृती स्मृते ।
तदात्मकं हि पुरुषं जायमानं विशांपते।
प्रवृत्तिलक्षणैर्युक्तं नावेक्षति हरिः स्वयम् ॥ १२.३५८.७६ ॥
రాజసి, తామసి అనే రెండూ కలిసిన ప్రకృతులుగా చెప్పబడ్డాయి; ఓ విశాంపతీ, వాటి స్వభావం కలిగి ప్రవృత్తి లక్షణాలతో జన్మించే పురుషుని హరి స్వయంగా చూడడు.
12.358.77
पश्यत्येनं जायमानं ब्रह्मा लोकपितामहः ।
रजसा तपसा चैव मानसं समभिप्लुतम् ॥ १२.३५८.७७ ॥
లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ జన్మిస్తున్న అతనిని చూస్తాడు; రజస్సుతో, తపస్సుతో, మనస్సుతో ముంచబడినవాడిని.
12.358.78
कामं देवाश्च ऋषयः सत्वस्था नृपसत्तम ।
हीनाः सत्वेन सूक्ष्मेण ततो वैकारिकाः स्मृताः ॥ १२.३५८.७८ ॥
నృపశ్రేష్ఠా, దేవతలు, ఋషులు సత్త్వంలో నిలిచినవారే; కానీ సూక్ష్మ సత్త్వం లోపించినందున వారు వైకారికులని చెప్పబడ్డారు.
12.358.79
कथं वैकारिको गच्छेत्पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
वद सर्वं यथादृष्टं प्रवृत्तिं च यथाक्रमम् ॥ १२.३५८.७९ ॥
వైకారికుడు పురుషోత్తముని ఎలా చేరుకుంటాడు? చూసినట్లుగా అన్నీ, దాని ప్రవృత్తిని క్రమంగా చెప్పండి.
12.358.80
सुसूक्ष्मं तत्त्वसंयुक्तं संयुक्तं त्रिभिरक्षरैः ।
पुरुषः पुरुषं गच्छेन्निष्क्रियं पञ्चविंशकम् ॥ १२.३५८.८० ॥
అత్యంత సూక్ష్మమైన, తత్త్వాలతో కూడిన, మూడు అక్షరాలతో కూడిన, నిష్క్రియమైన ఇరవై ఐదవ తత్త్వంతో కూడిన పురుషుడు పురుషుని చేరాలి.
12.358.81
एवमेकं साङ्ख्ययोगं वेदारण्यकमेव च ।
परस्पराङ्गान्येतानि पाञ्चरात्रं च कथ्यते ॥ १२.३५८.८१ ॥
ఇలా సాంఖ్య-యోగం, వేద-ఆరణ్యకం ఒకటే; ఇవి పరస్పరం అంగాలు; పాంచరాత్రం కూడా చెప్పబడుతుంది.
12.358.82
एष एकान्तिनां धर्मो नारायणपरात्मकः ॥ १२.३५८.८२ ॥
ఇది ఏకాంతుల ధర్మం; నారాయణునికి పూర్తిగా అంకితమైన ఆత్మ కలది.
12.358.83
यथा समुद्रात्प्रसृता जलौघा ।
स्तमेव राजन्पुनराविशन्ति।
इमे तथा ज्ञानमहाजलौघा ।
नारायणं वै पुनराविशन्ति ॥ १२.३५८.८३ ॥
సముద్రం నుండి ప్రవహించిన జలప్రవాహాలు మళ్ళీ అందులోనే ప్రవేశించినట్లు, ఓ రాజా, ఈ జ్ఞాన మహాజలప్రవాహాలు నారాయణునిలో మళ్ళీ ప్రవేశిస్తాయి.
12.358.84
एष ते कथितो धर्मः सात्वतो यदुबान्धव ।
कुरुष्वैनं यथान्यायं यदि शक्तोसि भारत ॥ १२.३५८.८४ ॥
యదు బాంధవుడా, ఇది నీకు చెప్పబడిన సాత్వత ధర్మం; భారతా, నీకు సాధ్యమైతే దీనిని న్యాయంగా ఆచరించు.
12.358.85
एवं हि स महाभागो नारदो गुरवे मम ।
श्वेतानां यतिनां चाह एकान्तगतिमख्याम् ॥ १२.३५८.८५ ॥
ఈ విధంగా ఆ మహాభాగ్యుడైన నారదుడు నా గురువుకు, శ్వేతవస్త్ర యతులకు సంబంధించి, ఏకాంత గతిని వివరించాడు.
12.358.86
व्यासश्चाकथयत्प्रीत्या धर्मपुत्राय धीमते ।
स एवायं मया तुभ्यमाख्यातः प्रसृतो गुरोः ॥ १२.३५८.८६ ॥
వ్యాసుడు ప్రేమతో ధర్మపుత్రుడైన బుద్ధిమంతునికి చెప్పాడు; ఆ ఇదే గురువు నుండి విస్తారంగా నేను నీకు చెప్పాను.
12.358.87
इत्थं हि दुश्चरो धर्म एष पार्थिवसत्तम ।
यथैव त्वं तथैवान्ये न भजन्ति च मोहिताः ॥ १२.३५८.८७ ॥
రాజశ్రేష్ఠా, ఈ ధర్మం ఈ విధంగా ఆచరించడానికి కష్టమైనది; నీవు ఎలాగో అలాగే ఇతరులు మోహితులై దీనిని పాటించరు.
12.358.88
कृष्ण एव हि लोकानां भावनो मोहनस्तथा ।
संहारकारकश्चैव कारणं च विशांपते ॥ १२.३५८.८८ ॥
కృష్ణుడే లోకాలను సృష్టించువాడు, మోహింపజేయువాడు, సంహరించువాడు; ఓ నరపతీ, ఆయనే కారణం.