మహాభారతం · అధ్యాయం 12.360
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.360.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १२.३६०.१ ॥
బ్రాహ్మణుడా, పురుషులు అనేకులా లేక ఒక్కడే ఉన్నాడా? ఇక్కడ శ్రేష్ఠుడైన పురుషుడు ఎవరు, అతని మూలం ఏదని చెప్పబడుతుంది?
12.360.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १२.३६०.२ ॥
లోకంలో సాంఖ్య యోగ విచారణలో పురుషులు అనేకులు; కాని వారు ఈ పురుషుడిని ఒక్కడిగా అంగీకరించరు, కురుకుల శ్రేష్ఠుడా.
12.360.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १२.३६०.३ ॥
అనేక పురుషులకు ఒకే మూలం చెప్పబడినట్లే, గుణాధికుడైన ఆ విశ్వపురుషుడిని నేను వివరిస్తాను.
12.360.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १२.३६०.४ ॥
గురువైన, ఆత్మజ్ఞుడైన వ్యాసునికి నమస్కరించి, తపస్సుతో కూడిన, దాంతుడైన, వందనీయుడైన, పరమమైనదానిని ఇచ్చే ఆయనకు నమస్కరించి,
12.360.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १२.३६०.५ ॥
రాజా, ఈ పురుషసూక్తం సర్వవేదాలలోనూ ఉంది; ఋషిసింహుడు ఆలోచించి, ఋతం మరియు సత్యంగా ప్రసిద్ధమైనది.
12.360.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १२.३६०.६ ॥
భారతా, కపిలుడు మొదలైన ఋషులు ఉత్సర్గ, అపవాదాల ద్వారా, అధ్యాత్మ చింతనను ఆశ్రయించి శాస్త్రాలను చెప్పారు.
12.360.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १२.३६०.७ ॥
వ్యాసుడు సంక్షేపంగా పురుషైకత్వాన్ని చెప్పినదాన్ని, అమితతేజుని అనుగ్రహంతో నేను మీకు వివరంగా చెబుతాను.
12.360.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १२.३६०.८ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదహరిస్తారు — బ్రహ్మ, త్ర్యంబకుడు (శివుడు) మధ్య సంవాదం, ఓ విశాంపతీ.
12.360.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १२.३६०.९ ॥
క్షీరసముద్రం మధ్యలో బంగారంలా మెరిసే, వైజయంతం అని ప్రసిద్ధమైన, పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైనది — ఓ రాజా.
12.360.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १२.३६०.१० ॥
అక్కడ ఒంటరిగా ఆధ్యాత్మ గతిని లోతుగా ధ్యానిస్తూ, ఆ దేవుడు వైరాజ నివాసం నుండి నిత్యం వైజయంతాన్ని సేవిస్తారు.
12.360.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १२.३६०.११ ॥
అప్పుడు అక్కడ కూర్చుని ఉన్న ఆ బుద్ధిమంతుడైన చతుర్ముఖుని నుదుటి నుండి జన్మించిన కుమారుడు శివుడు, మహాయోగి, త్రినేత్ర ప్రభువు, స్వేచ్ఛగా ఆకాశమార్గాన వచ్చారు.
12.360.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १२.३६०.१२ ॥
అప్పుడు ఆయన ఆకాశం నుండి త్వరగా పర్వత శిఖరంపై దిగి, సంతోషంగా ముందుకు వచ్చి ఆయన పాదాలకు నమస్కరించారు.
12.360.13
तं पादयोनिंपतितं दृष्ट्वा सव्येन पाणिना ।
अत्थापयामास तदा प्रभुरेकः प्रजापतिः।
उवाच चैनं भगवांश्चिरस्यागतमात्मजम् ॥ १२.३६०.१३ ॥
అతడు పాదాలపై పడి ఉండటం చూసి, ఏకైక ప్రభువైన ప్రజాపతి ఎడమ చేతితో అతడిని లేపాడు. అప్పుడు చాలాకాలం తర్వాత వచ్చిన కుమారునితో భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు.
12.360.14
स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोसि मेऽन्तिकम् ।
कच्चित्ते कुशलं पुत्र स्वाध्यायतपसोः सदा।
नित्यमुग्रतपास्त्वं हि ततः पृच्छामि ते पुनः ॥ १२.३६०.१४ ॥
ఓ మహాబాహూ, నీకు స్వాగతం; అదృష్టవశాత్తు నీవు నా సమీపానికి వచ్చావు. కుమారా, నీ స్వాధ్యాయమూ తపమూ ఎల్లప్పుడూ క్షేమంగా ఉన్నాయా? నీవు సదా ఉగ్రతపస్వివి కాబట్టి మరోసారి అడుగుతున్నాను.
12.360.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १२.३६०.१५ ॥
ఓ భగవంతుడా, మీ అనుగ్రహంతో నా స్వాధ్యాయమూ తపమూ క్షేమంగా ఉన్నాయి; సర్వ జగత్తుకూ నాశరహితమైన క్షేమమూ ఉంది.
12.360.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १२.३६०.१६ ॥
ఓ భగవంతుడా, వైరాజుని నివాసంలో నేను మిమ్మల్ని చాలాకాలంగా చూడలేదు. అప్పుడు మీ పాదాలు సేవించిన ఈ పర్వతానికి నేను వచ్చాను.
12.360.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १२.३६०.१७ ॥
మీరు ఏకాంతానికి వెళ్లడంతో నాకు కుతూహలం కూడా కలిగింది. ఓ పితామహా, దీనికి కారణం చిన్నదిగా ఉండదు.
12.360.18
किंनु तत्सदनं श्रेष्ठं क्षुत्पिपासाविवर्जितम् ।
सुरासुरैरध्युपितमृषिभिश्चामितप्रभैः ॥ १२.३६०.१८ ॥
ఆ శ్రేష్ఠమైన నివాసం ఏది, ఆకలీ దాహమూ లేనిదీ, దేవాసురులు, అపరిమిత తేజస్వులైన ఋషులు నివసించేదీ?
12.360.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १२.३६०.१९ ॥
గంధర్వులచేతను అప్సరసలచేతను నిత్యం సేవింపబడే ఈ శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని విడిచి నీవు ఒంటరిగా వచ్చావు.
12.360.20
वैजयन्तो गिरिवरः सततं सेव्यते मया ।
अत्रैकाग्रेण मनसा पुरुषश्चिन्त्यते विराट् ॥ १२.३६०.२० ॥
వైజయంతం అనే ఈ శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని నేను నిత్యం సేవిస్తాను. ఇక్కడ ఏకాగ్రమైన మనస్సుతో విరాట్ పురుషుడు ధ్యానించబడతాడు.
12.360.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १२.३६०.२१ ॥
ఓ బ్రహ్మా! ఓ స్వయంభూ! నీచేత అనేక పురుషులు సృష్టించబడ్డారు; ఇతరులూ సృష్టించబడుతున్నారు. కానీ ఆ ఒక్కడే విరాట్ పురుషుడు.
12.360.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १२.३६०.२२ ॥
ఓ బ్రహ్మా! నీచేత ధ్యానించబడే ఆ ఏకైక పురుషోత్తముడు ఎవరు? నా ఈ సందేహాన్ని తొలగించు; నాలో గొప్ప కుతూహలం ఉంది.
12.360.23
बहवः पुरुषाः पुत्र त्वया ये समुदाहृताः ।
एवमेतदतिक्रान्तं द्रष्टव्यं नैवमित्यपि ॥ १२.३६०.२३ ॥
పుత్రా! నీవు పేర్కొన్న అనేక పురుషులు ఈ విధంగా అతిక్రమించిపోయారు. వారిని ఈ విధంగా చూడాలి; అలా కాదని కూడా చూడాలి.
12.360.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १२.३६०.२४ ॥
కాని నీకు ఒక పురుషుని ఆధారాన్ని చెబుతాను; అనేక పురుషులకు ఒకే మూలం చెప్పబడినట్లు.
12.360.25
तथा तं पुरुषं विश्वं परमं सुमहत्तमम् ।
निर्गुणं निर्गुणा भूत्वा प्रविशन्ति सनातनम् ॥ १२.३६०.२५ ॥
అదేవిధంగా వారు ఆ విశ్వవ్యాపకమైన, పరమమైన, అత్యంత మహోన్నతమైన పురుషునిలో, నిర్గుణులై మారి, సనాతనునిలో ప్రవేశిస్తారు.