มหาภารตะ · อัธยายะ 12.360
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.360.1
बहवः पुरुषा ब्रह्मन्नुताहो एक एव तु ।
को ह्यत्र पुरुषः श्रेष्ठः को वा योनिरिहोच्यते ॥ १२.३६०.१ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ผู้คนมีมากมาย หรือมีเพียงหนึ่งเดียวกันแน่ ในที่นี้ใครคือบุรุษผู้ประเสริฐ และอะไรเรียกว่าต้นกำเนิดของเขา
12.360.2
बहवः पुरुषा लोके साङ्ग्ययोगविचारणे ।
नैतदिच्छन्ति पुरुषमेकं कुरुकुलोद्वह ॥ १२.३६०.२ ॥
ในโลก ในการไตร่ตรองสางขยะและโยคะ มีผู้คนมากมาย แต่เขาไม่ยอมรับว่าบุรุษนี้มีเพียงองค์เดียว ข้าแต่ผู้เด่นแห่งตระกูลกุรุ
12.360.3
बहनां पुरुषाणां च यथैका योनिरुच्यते ।
तथा तं पुरुषं विश्वं व्याख्यास्यामि गुणाधिकम् ॥ १२.३६०.३ ॥
เหมือนดั่งที่กล่าวกันว่าต้นกำเนิดเดียวเป็นที่มาของสิ่งมีชีวิตมากมาย ฉันก็จะอธิบายบุรุษสากลนั้น ผู้ยิ่งกว่าด้วยคุณลักษณะ
12.360.4
नमस्कृत्वा च गुरवे व्यासाय विदितात्मने ।
तपोयुक्ताय दान्ताय वन्द्याय परमपये ॥ १२.३६०.४ ॥
ฉันขอน้อมไหว้ครูของฉัน ท่านวยาสะ ผู้รู้จักอาตมัน ผู้ประกอบด้วยตบะ ผู้ข่มใจได้ ผู้ควรแก่การกราบไหว้ และเป็นผู้ประทานปรมบท
12.360.5
इदं पुरुषसूक्तं हि सर्ववेदेषु पार्थिव ।
ऋतं सत्यं च विख्यातमृपिसिंहेन चिन्तितम् ॥ १२.३६०.५ ॥
ข้าแต่พระราชา บทสวดปุรุษสูกตะนี้มีอยู่ในพระเวททั้งหมด เป็นที่เลื่องลือว่าเป็นความจริงและระเบียบแห่งจักรวาล ท่านผู้เป็นราชสีห์ในหมู่ฤๅษีได้ไตร่ตรองไว้แล้ว
12.360.6
उत्सर्गेणापवादेन ऋषिभिः कपिलादिभिः ।
अध्यान्मचिन्तामाश्रित्य शास्त्राण्युक्तानि भारत ॥ १२.३६०.६ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ บรรดาฤๅษีมีกปิละเป็นต้น ผ่านทั้งหลักทั่วไปและข้อยกเว้น อาศัยการพิจารณาอาตมัน ได้ประกาศคัมภีร์ทั้งหลายไว้
12.360.7
समासतेस्तु यद्व्यासः पुरुषैकत्वमुक्तवान् ।
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि प्रसादादमितौजसः ॥ १२.३६०.७ ॥
สิ่งที่วยาสะได้กล่าวไว้โดยย่อเกี่ยวกับความเป็นหนึ่งเดียวของบุรุษ ฉันจะอธิบายแก่ท่านอย่างละเอียด ด้วยพระกรุณาของผู้มีพลานุภาพหาประมาณมิได้
12.360.8
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ब्रह्मणा सह संवादं त्र्यम्बकस्य विशांपते ॥ १२.३६०.८ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังอ้างถึงเรื่องเล่าโบราณนี้ คือบทสนทนาของพระพรหมกับพระตรยัมพกะ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
12.360.9
क्षीरोदस्य समुद्रस्य मध्ये हाटकसप्रभः ।
वैजयन्त इति ख्यातः पर्वतप्रवरो नृप ॥ १२.३६०.९ ॥
ณ ใจกลางมหาสมุทรแห่งน้ำนม มีภูเขาอันประเสริฐนามว่าไวชยันตะ ส่องประกายดุจทองคำ ข้าแต่พระราชา
12.360.10
तत्राध्यात्मगतिं देव एकाकी प्रविचिन्तयन् ।
वैराजसदनान्नित्यं वैजयन्तं निपेवते ॥ १२.३६०.१० ॥
ที่นั่น พระเจ้าผู้อยู่องค์เดียวและตรึกตรองลึกซึ้งถึงวิถีแห่งอาตมัน เสด็จเข้าพึ่งภูเขาไวชยันตะเป็นนิตย์ จากที่ประทับของพระวิราช
12.360.11
अथ तत्राऽऽसतस्तस्य चतुर्वक्रस्य धीमतः ।
ललाटप्रभवः पुत्रः शिव आगाद्यदृच्छया।
आकाशेन महायोगी पुरा त्रिनयनः प्रभुः ॥ १२.३६०.११ ॥
จากนั้น พระศิวะ โอรสผู้เกิดจากหน้าผากของพระพรหมผู้มีปัญญาและมีสี่พักตร์ ซึ่งประทับอยู่ที่นั้น ผู้เป็นมหาโยคี เป็นเจ้าผู้มีสามเนตร ได้เสด็จมาทางท้องฟ้าด้วยความปรารถนาของพระองค์เอง
12.360.12
ततः खान्निपपाताशु धरणीधरमूर्धनि ।
अग्रतश्चाभवत्प्रीतो ववन्दे चापि पादयोः ॥ १२.३६०.१२ ॥
แล้วพระองค์ก็ลงจากท้องฟ้าอย่างรวดเร็ว สู่ยอดของภูเขา และด้วยความปิติ ได้เสด็จมาเบื้องหน้า ถวายบังคมที่พระบาท
12.360.13
तं पादयोनिंपतितं दृष्ट्वा सव्येन पाणिना ।
अत्थापयामास तदा प्रभुरेकः प्रजापतिः।
उवाच चैनं भगवांश्चिरस्यागतमात्मजम् ॥ १२.३६०.१३ ॥
เมื่อพระปชาบดีเห็นพระองค์ล้มลงที่พระบาท ก็ทรงยกพระองค์ขึ้นด้วยพระหัตถ์ซ้ายเพียงพระองค์เดียว แล้วพระผู้เป็นเจ้าได้ตรัสแก่พระโอรสผู้เสด็จมาหลังจากนานแสนนาน
12.360.14
स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोसि मेऽन्तिकम् ।
कच्चित्ते कुशलं पुत्र स्वाध्यायतपसोः सदा।
नित्यमुग्रतपास्त्वं हि ततः पृच्छामि ते पुनः ॥ १२.३६०.१४ ॥
ยินดีต้อนรับ ข้าแต่ผู้มีพาหุอันแข็งแรง โชคดีที่เจ้ามาใกล้เรา ลูกเอ๋ย การศึกษาและตบะของเจ้าเป็นไปด้วยดีเสมอหรือ เจ้าประกอบตบะอันเข้มข้นอยู่เป็นนิตย์ เราจึงถามเจ้าอีกครั้ง
12.360.15
त्वत्प्रसादेन भगवन्स्वाध्यायतपसोर्मम ।
कृशलं चाव्ययं चैव सर्वस्य जगतस्त्वथ ॥ १२.३६०.१५ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า การศึกษาและตบะของข้าพเจ้าเป็นไปด้วยดี และความผาสุกอันไม่เสื่อมสลายของโลกทั้งมวลก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน
12.360.16
चिरदृष्टोमि भगवन्वैराजसदने मया ।
ततोऽहं पर्वतं प्राप्तस्त्विमं त्वत्पादसेवितम् ॥ १२.३६०.१६ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าพเจ้าไม่ได้เห็นพระองค์ที่วิราชสถานมานานแล้ว แล้วข้าพเจ้าจึงมายังภูเขานี้ ซึ่งได้รับการปรนนิบัติจากพระบาทของพระองค์
12.360.17
कौतूहलं चापि हि मे एकान्तगमनेन ते ।
नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति पितामह ॥ १२.३६०.१७ ॥
การที่พระองค์เสด็จไปอยู่ตามลำพังก็ทำให้ข้าพเจ้าสงสัยเช่นกัน ข้าแต่ปิตามหะ เหตุผลนั้นคงไม่เล็กน้อยเลย
12.360.18
किंनु तत्सदनं श्रेष्ठं क्षुत्पिपासाविवर्जितम् ।
सुरासुरैरध्युपितमृषिभिश्चामितप्रभैः ॥ १२.३६०.१८ ॥
แล้วที่พำนักอันประเสริฐนั้นคืออะไร ที่ปราศจากความหิวและความกระหาย ซึ่งเทวดา อสูร และฤๅษีผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ได้อาศัยอยู่
12.360.19
गन्धर्वैरेप्सरोभिश्च सततं संनिषेवितम् ।
उत्सृज्येमं गिरिवरमेकाकी प्राप्तवानसि ॥ १२.३६०.१९ ॥
ที่ซึ่งคนธรรพ์และนางอัปสรปรนนิบัติอยู่เป็นนิตย์ เจ้าได้ละภูเขาอันประเสริฐนี้ไว้ แล้วมาถึงที่นี่เพียงลำพัง
12.360.20
वैजयन्तो गिरिवरः सततं सेव्यते मया ।
अत्रैकाग्रेण मनसा पुरुषश्चिन्त्यते विराट् ॥ १२.३६०.२० ॥
ภูเขาอันประเสริฐนามว่าไวชยันตะนี้ ข้าพเจ้าปรนนิบัติอยู่เป็นนิตย์ ที่นี่ วิราฏ บุรุษแห่งจักรวาล ถูกพิจารณาด้วยใจที่มีจุดเดียว
12.360.21
बहवः पुरुषा ब्रह्मंस्त्वया सृष्टाः स्वयंभुव ।
सृज्यन्ते चापरे ब्रह्मन्स चैकः पुरुषो विराट् ॥ १२.३६०.२१ ॥
ข้าแต่พระพรหม ผู้เกิดขึ้นเองโดยลำพัง พระองค์ได้สร้างบุรุษจำนวนมาก และยังมีอีกมากที่กำลังถูกสร้างขึ้น แต่บุรุษผู้หนึ่งนั้นคือวิราฏ ปุรุษผู้ครอบคลุมจักรวาล
12.360.22
को ह्यसौ चिन्त्यते ब्रह्मंस्त्वयैकः पुरुषोत्तमः ।
एतन्मे संशयं छिन्धि महत्कौतूहलं हि मे ॥ १२.३६०.२२ ॥
ข้าแต่พระพรหม บุรุษสูงสุดผู้เดียวที่พระองค์ทรงใคร่ครวญถึงนั้นคือผู้ใดกัน ขอทรงขจัดความสงสัยนี้ของข้าพระองค์ด้วยเถิด เพราะข้าพระองค์มีความใคร่รู้อย่างยิ่ง
12.360.23
बहवः पुरुषाः पुत्र त्वया ये समुदाहृताः ।
एवमेतदतिक्रान्तं द्रष्टव्यं नैवमित्यपि ॥ १२.३६०.२३ ॥
ลูกเอ๋ย บรรดาบุรุษจำนวนมากที่เจ้าได้กล่าวถึงนั้น ล่วงผ่านไปแล้วในลักษณะนี้ เขาควรถูกเห็นอย่างนี้ และก็ควรถูกเห็นไม่เป็นอย่างนี้เช่นกัน
12.360.24
आधारं तु प्रवक्ष्यामि एकस्य पुरुषस्य ते ।
बहूनां पुरुषाणां स यथैका योनिरुच्यते ॥ १२.३६०.२४ ॥
แต่ข้าจะกล่าวถึงที่พึ่งของบุรุษผู้เดียวนั้นแก่เจ้า ดังที่กล่าวกันว่าต้นกำเนิดเพียงหนึ่งเดียวเป็นต้นกำเนิดของบุรุษจำนวนมากฉันใด
12.360.25
तथा तं पुरुषं विश्वं परमं सुमहत्तमम् ।
निर्गुणं निर्गुणा भूत्वा प्रविशन्ति सनातनम् ॥ १२.३६०.२५ ॥
ฉันนั้นเช่นกัน บรรดาสิ่งทั้งปวงกลายเป็นผู้ปราศจากคุณลักษณะ แล้วเข้าไปสู่บุรุษนิรันดร์ผู้สูงสุด ยิ่งใหญ่ที่สุด และแผ่ซ่านไปทั่วทั้งหมดนั้น