ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.361
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.361.1
शृणु पुत्र यथाह्येष पुरुषः शाश्वतोऽव्ययः ।
अक्षयश्चाप्रमेयश्च सर्वगश्च निरुच्यते ॥ १२.३६१.१ ॥
ಮಗನೇ, ಕೇಳು. ಈ ಪುರುಷನು ಶಾಶ್ವತ, ಅವ್ಯಯ, ಅಕ್ಷಯ, ಅಪ್ರಮೇಯ ಮತ್ತು ಸರ್ವಗತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.361.2
न स शक्यस्त्वया द्रष्टुं मयाऽन्यैर्वाऽपि सत्तम ।
सगुणैर्निर्गुणैर्विश्वो ज्ञानदृश्यो ह्यसौ स्मृतः ॥ १२.३६१.२ ॥
ಸತ್ತಮನೇ, ಅವನು ನಿನ್ನಿಂದಾಗಲಿ, ನನ್ನಿಂದಾಗಲಿ, ಇತರರಿಂದಾಗಲಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಗುಣನಾಗಲಿ ನಿರ್ಗುಣನಾಗಲಿ ಅವನು ವಿಶ್ವನು; ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಕಾಣಬಲ್ಲವನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
12.361.3
अशरीरः शरीरेषु सर्वेषु निवसत्यसौ ।
वसन्नपि शरीरेषु न स लिप्यति कर्मभिः ॥ १२.३६१.३ ॥
ಅಶರೀರನಾದರೂ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೂ ಅವನು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.361.4
ममान्तरात्मा तव च ये चान्ये देहसंज्ञिताः ।
सर्वेषां साक्षिभूतोऽसौ न ग्राह्यः केनचिक्वचित् ॥ १२.३६१.४ ॥
ನನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮ, ನಿನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮ, ದೇಹಸಂಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಇತರರೆಲ್ಲರ ಅಂತರಾತ್ಮ — ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಭೂತನು. ಅವನನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು.
12.361.5
विश्वमूर्धा विश्वभुजो विश्वपादाक्षिनासिकः ।
एकश्चरति क्षेत्रेषु स्वैरचारी यथासुखम् ॥ १२.३६१.५ ॥
ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಲೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭುಜ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಾದ, ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು ಉಳ್ಳವನು — ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಬಂದಂತೆ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.361.6
क्षेत्राणि हि शरीराणि बीजं चापि शुभाशुभम् ।
तानि वेत्ति स योगात्मा ततः क्षेत्रज्ञ उच्यते ॥ १२.३६१.६ ॥
ದೇಹಗಳೇ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು; ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳೇ ಬೀಜ. ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು ಯೋಗಾತ್ಮನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.361.7
नागतिर्न गतिस्तस्य ज्ञेया भूतेषु केनचित् ।
साङ्ख्येन विधिना चैव योगेन च यथाक्रमम् ॥ १२.३६१.७ ॥
ಅವನಿಗೆ ಆಗಮನವೂ ಇಲ್ಲ, ಗಮನವೂ ಇಲ್ಲ; ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅದು ತಿಳಿಯಲಾಗದು. ಸಾಂಖ್ಯ ವಿಧಾನದಿಂದಲೂ ಯೋಗದಿಂದಲೂ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ (ತಿಳಿಯಬಹುದು).
12.361.8
चिन्तयामि गतिं चास्य न गतिं वेद्मि चोत्तराम् ।
यथाज्ञानं तु वक्ष्यामि पुरुषं तु सनातनम् ॥ १२.३६१.८ ॥
ಅವನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಅವನ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯೆ. ಆದರೂ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನಾನುಸಾರ ಆ ಸನಾತನ ಪುರುಷನ ಕುರಿತು ಹೇಳುವೆನು.
12.361.9
तस्यैकत्वं महत्त्वं च स चैकः पुरुषः स्मृतः ।
महापुरुषशब्दं स बिभर्त्येकः सनातनः ॥ १२.३६१.९ ॥
ಅವನಿಗೆ ಏಕತ್ವವೂ ಮಹತ್ವವೂ ಇವೆ; ಅವನೇ ಏಕ ಪುರುಷನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಒಬ್ಬನೇ ಸನಾತನನು, 'ಮಹಾಪುರುಷ' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.361.10
स्तं निर्गुणं पुरुषं चाविशन्ति ॥ १२.३६१.१० ॥
ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಿರ್ಗುಣ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.361.11
हित्वा गुणमयं सर्वं कर्मं हित्वा शुभाशुभम् ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा एवं भवति निर्गुणः ॥ १२.३६१.११ ॥
ಗುಣಮಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶುಭಾಶುಭಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸತ್ಯ-ಅಸತ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು — ಹೀಗೆ ಮನುಷ್ಯನು ನಿರ್ಗುಣನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.361.12
अचिन्त्यं चापि तं ज्ञात्वा भावसूक्ष्मं चतुष्टयम् ।
विचरेद्योऽसमुन्नद्धः स गच्छेत्पुरुषं शुभम् ॥ १२.३६१.१२ ॥
ಅವನನ್ನು ಅಚಿಂತ್ಯನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ನಾಲ್ಕು ಭಾವಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಶುಭ ಪುರುಷನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
12.361.13
एकं हि परमात्मानं केचिदिच्छन्ति पण्डिताः ।
एकात्मानं तथाऽऽत्मानमपरेध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.३६१.१३ ॥
ಕೆಲವು ಪಂಡಿತರು ಒಂದೇ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಏಕಾತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕರು ಅದನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.361.14
तत्र यः परमात्मा हि स नित्यो निर्गुणः स्मृतः ।
स हि नारायणो ज्ञेयः सर्वात्मा पुरुषो हि सः ॥ १२.३६१.१४ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ನಿತ್ಯನು, ನಿರ್ಗುಣನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನೇ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಪುರುಷನು ಅವನೇ.
12.361.15
न लिप्यते फलैश्चापि पद्मपत्रमिवाम्भसा ।
कर्मात्मा त्वपरो योसौ मोक्षबन्धैः स युज्यते ॥ १२.३६१.१५ ॥
ತಾವರೆ ಎಲೆ ನೀರಿನಿಂದ ಲಿಪ್ತವಾಗದಂತೆ ಅವನು ಫಲಗಳಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಾದ ಕರ್ಮಾತ್ಮನು ಮೋಕ್ಷ-ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾನೆ.
12.361.16
ससप्तदशकेनापि राशिना युज्यते च सः ।
एवं बहुविधः प्रोक्तः पुरुषस्ते यथाक्रमम् ॥ १२.३६१.१६ ॥
ಅವನು ಹದಿನೇಳನೆಯ ರಾಶಿಯೊಂದಿಗೂ ಕೂಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನಿನಗೆ ಪುರುಷನ ಹಲವು ವಿಧಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.361.17
यत्तत्कृत्स्नं लोकतन्त्रस्य धाम ।
वेद्यं परं बोधनीयं च वेदैः।
मन्ता मन्तव्यं प्राशिता प्राशनीयं ।
घ्राता घ्रेयं स्पर्शिता स्पर्शनीयम् ॥ १२.३६१.१७ ॥
ಲೋಕತಂತ್ರದ ಸಮಸ್ತ ಆಶ್ರಯವಾದದ್ದು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಪರಮವಾದದ್ದು, ವೇದಗಳಿಂದ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದದ್ದು. ಮನನ ಮಾಡುವವನು, ಮನನ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು; ಸೇವಿಸುವವನು, ಸೇವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು; ವಾಸನೆ ನೋಡುವವನು, ವಾಸನೆ ನೋಡಬೇಕಾದದ್ದು; ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕಾದದ್ದು.
12.361.18
द्रष्टा द्रष्टव्यं श्राविता श्रावणीयं ।
ज्ञाता ज्ञेयं सगुणं निर्गुणं च।
यद्वै प्रोक्तं तात सम्यक्प्रधानं ।
नित्यं चैतच्छाश्वतं चाव्ययं च ॥ १२.३६१.१८ ॥
ನೋಡುವವನು, ನೋಡಬೇಕಾದದ್ದು; ಕೇಳುವವನು, ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದು; ತಿಳಿಯುವವನು, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು; ಸಗುಣವೂ ನಿರ್ಗುಣವೂ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ನಿತ್ಯವೂ ಶಾಶ್ವತವೂ ಅವ್ಯಯವೂ ಆಗಿದೆ.
12.361.19
यद्वै सूते धातुराद्यं विधानं ।
तद्वै विप्राः प्रवदन्तेऽनिरुद्धम्।
यद्वै लोके वैदिकं कर्म साधु ।
आशीर्युक्तं तद्धि तस्योपभोग्यम् ॥ १२.३६१.१९ ॥
ಧಾತೃವಿನಿಂದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಪ್ರರು ಅನಿರುದ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮ ಯಾವುದು ಉತ್ತಮವೋ, ಅದು ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅವನಿಗೇ ಉಪಭೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.
12.361.20
देवाः सर्वे मनुयः साधु दान्ता ।
स्तं प्राग्वंशे यज्ञभागं भजन्ते।
अहं ब्रह्मा आद्य ईशः प्रजानां ।
तस्माज्जातस्त्वं च मत्तः प्रसूतः ॥ १२.३६१.२० ॥
ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ದಮನಗೊಂಡವರು ಅವನನ್ನು ಹಿಂದಿನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಆದಿ ಈಶ್ವರ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಹುಟ್ಟಿದೆ, ನನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
12.361.21
मत्तो जगज्जङ्गमं स्थावरं च ।
सर्वे वेदाः सरहस्या हि पुत्र ॥ १२.३६१.२१ ॥
ನನ್ನಿಂದಲೇ ಚಲಿಸುವ ಜಗತ್ತು, ಚಲಿಸದ ವಸ್ತುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಮಗನೇ, ರಹಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳೂ ನನ್ನಿಂದಲೇ.
12.361.22
चतुर्विभक्तः पुरुषः स क्रीडति यथेच्छति ।
एवं स भगवान्देवः स्वेन ज्ञानेन बोधयत् ॥ १२.३६१.२२ ॥
ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತನಾದ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಆಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಆ ಭಗವಾನ್ ದೇವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.361.23
एतत्ते कथितं पुत्र यथावदनुपृच्छतः ।
साङ्ख्यज्ञाने तथा योगे यथावदनुवर्णितम् ॥ १२.३६१.२३ ॥
ಮಗನೇ, ನೀನು ಕೇಳಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸಾಂಖ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.