มหาภารตะ · อัธยายะ 12.361
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.361.1
शृणु पुत्र यथाह्येष पुरुषः शाश्वतोऽव्ययः ।
अक्षयश्चाप्रमेयश्च सर्वगश्च निरुच्यते ॥ १२.३६१.१ ॥
จงฟังเถิดลูกเอ๋ย ปุรุษผู้นี้ดังที่ได้กล่าวไว้แล้ว เรียกกันว่าเป็นนิรันดร์ ไม่เสื่อมสูญ ไม่อาจวัดได้ และแผ่ซ่านไปทั่วทุกแห่ง
12.361.2
न स शक्यस्त्वया द्रष्टुं मयाऽन्यैर्वाऽपि सत्तम ।
सगुणैर्निर्गुणैर्विश्वो ज्ञानदृश्यो ह्यसौ स्मृतः ॥ १२.३६१.२ ॥
ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี ท่านจะเห็นพระองค์ไม่ได้ แม้เราหรือผู้อื่นก็ไม่อาจเห็นได้ ไม่ว่าจะมีคุณลักษณะหรือไร้คุณลักษณะ พระองค์คือจักรวาลทั้งสิ้น และเชื่อกันว่าจะปรากฏแก่ผู้รู้ด้วยปัญญาเท่านั้น
12.361.3
अशरीरः शरीरेषु सर्वेषु निवसत्यसौ ।
वसन्नपि शरीरेषु न स लिप्यति कर्मभिः ॥ १२.३६१.३ ॥
แม้ไม่มีร่าง พระองค์ก็สถิตอยู่ในร่างทั้งปวง และแม้สถิตอยู่ในร่างทั้งหลาย พระองค์ก็ไม่เปื้อนด้วยการกระทำ
12.361.4
ममान्तरात्मा तव च ये चान्ये देहसंज्ञिताः ।
सर्वेषां साक्षिभूतोऽसौ न ग्राह्यः केनचिक्वचित् ॥ १२.३६१.४ ॥
พระองค์คืออาตมันภายในของเรา ของท่าน และของผู้อื่นทั้งหลายที่เรียกกันว่ามีร่าง พระองค์เป็นพยานของสรรพสิ่ง ไม่มีใครจะจับต้องพระองค์ได้ ณ ที่ใดหรือเมื่อใดเลย
12.361.5
विश्वमूर्धा विश्वभुजो विश्वपादाक्षिनासिकः ।
एकश्चरति क्षेत्रेषु स्वैरचारी यथासुखम् ॥ १२.३६१.५ ॥
พระเศียรอยู่ทั่วทุกแห่ง พระกรอยู่ทั่วทุกแห่ง พระบาท พระเนตร และพระนาสิกอยู่ทั่วทุกแห่ง พระองค์ผู้เดียวเสด็จไปในบรรดาเขตแดน ทรงเที่ยวไปตามพระทัยดังที่พอพระทัยเถิด
12.361.6
क्षेत्राणि हि शरीराणि बीजं चापि शुभाशुभम् ।
तानि वेत्ति स योगात्मा ततः क्षेत्रज्ञ उच्यते ॥ १२.३६१.६ ॥
ร่างกายเป็นดุจเขตแดน และการกระทำดีหรือชั่วเป็นดุจเมล็ดพันธุ์ ผู้ที่รู้สิ่งเหล่านี้ ผู้มีโยคะเป็นอาตมัน จึงเรียกว่าผู้รู้เขตแดน
12.361.7
नागतिर्न गतिस्तस्य ज्ञेया भूतेषु केनचित् ।
साङ्ख्येन विधिना चैव योगेन च यथाक्रमम् ॥ १२.३६१.७ ॥
การมาและการไปไม่มีแก่พระองค์ ไม่มีผู้ใดในหมู่สัตว์จะรู้พระองค์ได้ พระองค์ย่อมรู้ได้ตามลำดับโดยวิธีสางขยะและโดยโยคะ
12.361.8
चिन्तयामि गतिं चास्य न गतिं वेद्मि चोत्तराम् ।
यथाज्ञानं तु वक्ष्यामि पुरुषं तु सनातनम् ॥ १२.३६१.८ ॥
เราพิจารณาถึงทางไปของพระองค์ แต่เราไม่รู้ทางสูงกว่านั้น อย่างไรก็ตาม ตามความเข้าใจของเรา เราจะกล่าวถึงปุรุษผู้เป็นนิรันดร์
12.361.9
तस्यैकत्वं महत्त्वं च स चैकः पुरुषः स्मृतः ।
महापुरुषशब्दं स बिभर्त्येकः सनातनः ॥ १२.३६१.९ ॥
ความเป็นหนึ่งเดียวและความยิ่งใหญ่ของพระองค์นั้น พระองค์ผู้เป็นหนึ่งเดียวนี้เรียกกันว่าปุรุษ พระผู้เป็นนิรันดร์องค์เดียวทรงรักษาพระนามว่ามหาปุรุษไว้เพียงพระองค์เดียว
12.361.10
स्तं निर्गुणं पुरुषं चाविशन्ति ॥ १२.३६१.१० ॥
ผู้ที่สรรเสริญแล้วย่อมเข้าถึงปุรุษผู้ไร้คุณลักษณะ
12.361.11
हित्वा गुणमयं सर्वं कर्मं हित्वा शुभाशुभम् ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा एवं भवति निर्गुणः ॥ १२.३६१.११ ॥
ละการกระทำทั้งปวงที่ประกอบด้วยคุณลักษณะ ละทั้งความดีและความชั่ว ละทั้งความจริงและความเท็จ เมื่อเป็นเช่นนี้ ผู้นั้นก็จะไร้คุณลักษณะ
12.361.12
अचिन्त्यं चापि तं ज्ञात्वा भावसूक्ष्मं चतुष्टयम् ।
विचरेद्योऽसमुन्नद्धः स गच्छेत्पुरुषं शुभम् ॥ १२.३६१.१२ ॥
รู้ว่าพระองค์เป็นสิ่งที่คิดไม่ถึง และรู้ภาวะละเอียดทั้งสี่ ผู้ที่เที่ยวไปโดยไม่หลงระเริงในตน ย่อมบรรลุถึงปุรุษอันเป็นมงคล
12.361.13
एकं हि परमात्मानं केचिदिच्छन्ति पण्डिताः ।
एकात्मानं तथाऽऽत्मानमपरेध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.३६१.१३ ॥
นักปราชญ์บางท่านเห็นว่าปรมาตมันมีเพียงองค์เดียว บางท่านเรียกว่าอาตมันองค์เดียว และผู้ที่ไตร่ตรองถึงอาตมันภายในเรียกว่าอาตมัน
12.361.14
तत्र यः परमात्मा हि स नित्यो निर्गुणः स्मृतः ।
स हि नारायणो ज्ञेयः सर्वात्मा पुरुषो हि सः ॥ १२.३६१.१४ ॥
ในบรรดานั้น ปรมาตมันผู้ใดเป็นนิรันดร์และไร้คุณลักษณะ เชื่อกันว่าพระองค์นั้นแลคือพระนารายณ์ที่ควรรู้ พระองค์คือปุรุษ อาตมันของสรรพสิ่ง
12.361.15
न लिप्यते फलैश्चापि पद्मपत्रमिवाम्भसा ।
कर्मात्मा त्वपरो योसौ मोक्षबन्धैः स युज्यते ॥ १२.३६१.१५ ॥
ดุจใบบัวที่ไม่เปียกด้วยน้ำ พระองค์ก็ไม่ถูกผลกระทบ แต่อีกองค์หนึ่งซึ่งคืออาตมันแห่งการกระทำนั้น ย่อมประกอบอยู่กับความหลุดพ้นและการผูกมัด
12.361.16
ससप्तदशकेनापि राशिना युज्यते च सः ।
एवं बहुविधः प्रोक्तः पुरुषस्ते यथाक्रमम् ॥ १२.३६१.१६ ॥
พระองค์ยังประกอบอยู่กับหมวดที่สิบเจ็ดด้วย ปุรุษของท่านได้ถูกกล่าวไว้ในหลายรูปแบบดังนี้ ตามลำดับ
12.361.17
यत्तत्कृत्स्नं लोकतन्त्रस्य धाम ।
वेद्यं परं बोधनीयं च वेदैः।
मन्ता मन्तव्यं प्राशिता प्राशनीयं ।
घ्राता घ्रेयं स्पर्शिता स्पर्शनीयम् ॥ १२.३६१.१७ ॥
สิ่งที่เป็นที่อาศัยทั้งหมดของระเบียบแห่งโลก สิ่งสูงสุดที่ควรรู้และควรให้รู้ด้วยพระเวท ผู้คิด และสิ่งที่ถูกคิด ผู้กิน และสิ่งที่ถูกกิน ผู้ดม และสิ่งที่ถูกดม ผู้สัมผัส และสิ่งที่ถูกสัมผัส
12.361.18
द्रष्टा द्रष्टव्यं श्राविता श्रावणीयं ।
ज्ञाता ज्ञेयं सगुणं निर्गुणं च।
यद्वै प्रोक्तं तात सम्यक्प्रधानं ।
नित्यं चैतच्छाश्वतं चाव्ययं च ॥ १२.३६१.१८ ॥
ผู้เห็น และสิ่งที่ควรเห็น ผู้ได้ยิน และสิ่งที่ควรได้ยิน ผู้รู้ และสิ่งที่ควรรู้ ทั้งที่มีคุณลักษณะและไร้คุณลักษณะ ลูกรัก สิ่งที่ได้กล่าวไว้อย่างถูกต้องว่าเป็นสิ่งสำคัญยิ่งนั้น เป็นนิรันดร์ ตลอดกาล และไม่เสื่อมสูญ
12.361.19
यद्वै सूते धातुराद्यं विधानं ।
तद्वै विप्राः प्रवदन्तेऽनिरुद्धम्।
यद्वै लोके वैदिकं कर्म साधु ।
आशीर्युक्तं तद्धि तस्योपभोग्यम् ॥ १२.३६१.१९ ॥
ระเบียบแรกเริ่มที่ผู้สร้างให้กำเนิดนั้น ปราชญ์พราหมณ์เรียกกันว่าอนิรุทธ์ ส่วนพิธีกรรมเวทที่ดีงามในโลก เมื่อประกอบด้วยพร ย่อมเป็นสิ่งที่ท่านควรได้รับ
12.361.20
देवाः सर्वे मनुयः साधु दान्ता ।
स्तं प्राग्वंशे यज्ञभागं भजन्ते।
अहं ब्रह्मा आद्य ईशः प्रजानां ।
तस्माज्जातस्त्वं च मत्तः प्रसूतः ॥ १२.३६१.२० ॥
เหล่าเทพและมนุษย์ทั้งปวงที่ฝึกตนดีแล้ว ย่อมได้รับส่วนแห่งการบูชายัญในสายวงศ์แต่ปางก่อนนั้น เราคือพระพรหม ผู้เป็นเจ้าองค์แรกของสรรพสัตว์ ฉะนั้นท่านจึงเกิดขึ้น และท่านได้กำเนิดจากเรา
12.361.21
मत्तो जगज्जङ्गमं स्थावरं च ।
सर्वे वेदाः सरहस्या हि पुत्र ॥ १२.३६१.२१ ॥
จากข้าพเจ้านี้เกิดโลกที่เคลื่อนไหวได้และที่เคลื่อนไหวไม่ได้ และพระเวททั้งปวงพร้อมด้วยความลับของพระเวท ลูกเอ๋ย
12.361.22
चतुर्विभक्तः पुरुषः स क्रीडति यथेच्छति ।
एवं स भगवान्देवः स्वेन ज्ञानेन बोधयत् ॥ १२.३६१.२२ ॥
บุรุษผู้แบ่งออกเป็นสี่ส่วนย่อมทรงเล่นตามพระทัยปรารถนา พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณนั้นทรงให้รู้แจ้งด้วยพระปัญญาของพระองค์เองฉะนี้
12.361.23
एतत्ते कथितं पुत्र यथावदनुपृच्छतः ।
साङ्ख्यज्ञाने तथा योगे यथावदनुवर्णितम् ॥ १२.३६१.२३ ॥
ลูกเอ๋ย เรื่องนี้เราได้เล่าให้เจ้าฟังตามที่เจ้าทูลถามโดยถูกต้องแล้ว และได้อธิบายไว้โดยครบถ้วนทั้งในความรู้แบบสางขยะและในโยคะเช่นกัน