మహాభారతం · అధ్యాయం 12.361
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.361.1
शृणु पुत्र यथाह्येष पुरुषः शाश्वतोऽव्ययः ।
अक्षयश्चाप्रमेयश्च सर्वगश्च निरुच्यते ॥ १२.३६१.१ ॥
కుమారా, వినుము. ఈ పురుషుడు శాశ్వతుడు, అవ్యయుడు, అక్షయుడు, అప్రమేయుడు, సర్వగతుడు అని చెప్పబడతాడు.
12.361.2
न स शक्यस्त्वया द्रष्टुं मयाऽन्यैर्वाऽपि सत्तम ।
सगुणैर्निर्गुणैर्विश्वो ज्ञानदृश्यो ह्यसौ स्मृतः ॥ १२.३६१.२ ॥
సత్తమా, అతడు నీచేత గాని, నాచేత గాని, ఇతరులచేత గాని చూడబడడు. సగుణుడైనా నిర్గుణుడైనా అతడు విశ్వుడు; జ్ఞానంతోనే చూడదగినవాడని స్మరించబడ్డాడు.
12.361.3
अशरीरः शरीरेषु सर्वेषु निवसत्यसौ ।
वसन्नपि शरीरेषु न स लिप्यति कर्मभिः ॥ १२.३६१.३ ॥
అశరీరుడైనప్పటికీ అతడు అన్ని శరీరాలలో నివసిస్తాడు. శరీరాలలో ఉన్నప్పటికీ అతడు కర్మలచేత అంటబడడు.
12.361.4
ममान्तरात्मा तव च ये चान्ये देहसंज्ञिताः ।
सर्वेषां साक्षिभूतोऽसौ न ग्राह्यः केनचिक्वचित् ॥ १२.३६१.४ ॥
నా అంతరాత్మ, నీ అంతరాత్మ, దేహము అని పిలువబడే ఇతరులందరి అంతరాత్మ కూడా అతడే. అతడు ఎవరిచేతనైనా, ఎక్కడైనా గ్రహించబడడు.
12.361.5
विश्वमूर्धा विश्वभुजो विश्वपादाक्षिनासिकः ।
एकश्चरति क्षेत्रेषु स्वैरचारी यथासुखम् ॥ १२.३६१.५ ॥
అన్నిచోట్లా తలలు, అన్నిచోట్లా భుజాలు, అన్నిచోట్లా పాదాలు, కళ్ళు, ముక్కులు కలవాడు — అతడు ఒక్కడే క్షేత్రాలలో తనకు ఇష్టమైనట్లు స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తాడు.
12.361.6
क्षेत्राणि हि शरीराणि बीजं चापि शुभाशुभम् ।
तानि वेत्ति स योगात्मा ततः क्षेत्रज्ञ उच्यते ॥ १२.३६१.६ ॥
శరీరాలే క్షేత్రాలు; శుభాశుభ కర్మలే బీజం. వాటినన్నింటినీ యోగాత్ముడు తెలుసుకుంటాడు; కాబట్టి అతడు క్షేత్రజ్ఞుడు అని చెప్పబడతాడు.
12.361.7
नागतिर्न गतिस्तस्य ज्ञेया भूतेषु केनचित् ।
साङ्ख्येन विधिना चैव योगेन च यथाक्रमम् ॥ १२.३६१.७ ॥
అతనికి రాకా పోకా లేవు; ప్రాణులలో ఎవరూ దానిని తెలుసుకోలేరు. సాంఖ్య విధానం చేతను యోగం చేతను, క్రమప్రకారం (తెలుసుకోవచ్చు).
12.361.8
चिन्तयामि गतिं चास्य न गतिं वेद्मि चोत्तराम् ।
यथाज्ञानं तु वक्ष्यामि पुरुषं तु सनातनम् ॥ १२.३६१.८ ॥
అతని మార్గాన్ని నేను ఆలోచిస్తున్నాను; కానీ అతని ఉత్తరమార్గాన్ని నేను ఎరుగను. అయినా నా జ్ఞానం ప్రకారం ఆ సనాతన పురుషుని గురించి చెబుతాను.
12.361.9
तस्यैकत्वं महत्त्वं च स चैकः पुरुषः स्मृतः ।
महापुरुषशब्दं स बिभर्त्येकः सनातनः ॥ १२.३६१.९ ॥
అతనికి ఏకత్వమూ మహత్త్వమూ ఉన్నాయి; అతడే ఏకైక పురుషుడని స్మరించబడ్డాడు. ఆ ఒక్కడే సనాతనుడు, 'మహాపురుషుడు' అనే పేరును ధరిస్తాడు.
12.361.10
स्तं निर्गुणं पुरुषं चाविशन्ति ॥ १२.३६१.१० ॥
స్తుతించబడిన, నిర్గుణ పురుషునిలో వారు ప్రవేశిస్తారు.
12.361.11
हित्वा गुणमयं सर्वं कर्मं हित्वा शुभाशुभम् ।
उभे सत्यानृते त्यक्त्वा एवं भवति निर्गुणः ॥ १२.३६१.११ ॥
గుణమయమైన సమస్త కర్మలను విడిచి, శుభాశుభాలను విడిచి, సత్యాసత్యాలు రెండింటినీ త్యజించి — ఈ విధంగా మనిషి నిర్గుణుడవుతాడు.
12.361.12
अचिन्त्यं चापि तं ज्ञात्वा भावसूक्ष्मं चतुष्टयम् ।
विचरेद्योऽसमुन्नद्धः स गच्छेत्पुरुषं शुभम् ॥ १२.३६१.१२ ॥
అతడు అచింత్యుడని తెలిసి, సూక్ష్మమైన నాలుగు భావాలనూ తెలిసి, గర్వం లేకుండా సంచరించేవాడు శుభకరమైన పురుషుని చేరుకుంటాడు.
12.361.13
एकं हि परमात्मानं केचिदिच्छन्ति पण्डिताः ।
एकात्मानं तथाऽऽत्मानमपरेध्यात्मचिन्तकाः ॥ १२.३६१.१३ ॥
కొందరు పండితులు ఒకే పరమాత్మను కోరుకుంటారు; మరికొందరు దానిని ఏకాత్మ అంటారు, ఆధ్యాత్మ చింతకులు దానిని ఆత్మ అని పిలుస్తారు.
12.361.14
तत्र यः परमात्मा हि स नित्यो निर्गुणः स्मृतः ।
स हि नारायणो ज्ञेयः सर्वात्मा पुरुषो हि सः ॥ १२.३६१.१४ ॥
వారిలో పరమాత్మ నిత్యుడు, నిర్గుణుడు అని స్మరించబడ్డాడు. ఆయనే నారాయణుడని తెలుసుకోవాలి; ఆయనే సర్వాత్మ అయిన పురుషుడు.
12.361.15
न लिप्यते फलैश्चापि पद्मपत्रमिवाम्भसा ।
कर्मात्मा त्वपरो योसौ मोक्षबन्धैः स युज्यते ॥ १२.३६१.१५ ॥
తామరాకు నీటితో అంటుకోనట్లు, ఆయన ఫలాలతో అంటుకోడు. కానీ మరొకడైన కర్మాత్మ మోక్షబంధాలతో కూడుకుంటాడు.
12.361.16
ससप्तदशकेनापि राशिना युज्यते च सः ।
एवं बहुविधः प्रोक्तः पुरुषस्ते यथाक्रमम् ॥ १२.३६१.१६ ॥
ఆయన పదిహేడవ సమూహంతో కూడా కలుస్తాడు. ఈ విధంగా నీకు పురుషుని అనేక రకాలు క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి.
12.361.17
यत्तत्कृत्स्नं लोकतन्त्रस्य धाम ।
वेद्यं परं बोधनीयं च वेदैः।
मन्ता मन्तव्यं प्राशिता प्राशनीयं ।
घ्राता घ्रेयं स्पर्शिता स्पर्शनीयम् ॥ १२.३६१.१७ ॥
లోకతంత్రానికి అంతటికీ ఆధారమైనది, తెలుసుకోదగిన పరమమైనది, వేదాల ద్వారా బోధించదగినది. మననం చేసేవాడు, మననం చేయబడేది; తినేవాడు, తినబడేది; వాసన చూసేవాడు, వాసన చూడదగినది; తాకేవాడు, తాకదగినది.
12.361.18
द्रष्टा द्रष्टव्यं श्राविता श्रावणीयं ।
ज्ञाता ज्ञेयं सगुणं निर्गुणं च।
यद्वै प्रोक्तं तात सम्यक्प्रधानं ।
नित्यं चैतच्छाश्वतं चाव्ययं च ॥ १२.३६१.१८ ॥
చూసేవాడు, చూడదగినది; వినేవాడు, వినదగినది; తెలిసినవాడు, తెలుసుకోదగినది; సగుణమూ నిర్గుణమూ. ప్రియ పుత్రా, సరిగా ప్రధానంగా చెప్పబడినది ఏదో, అది నిత్యం, శాశ్వతం, అవ్యయం.
12.361.19
यद्वै सूते धातुराद्यं विधानं ।
तद्वै विप्राः प्रवदन्तेऽनिरुद्धम्।
यद्वै लोके वैदिकं कर्म साधु ।
आशीर्युक्तं तद्धि तस्योपभोग्यम् ॥ १२.३६१.१९ ॥
ధాత నుండి ఆదిలో ఉద్భవించే విధానాన్ని బ్రాహ్మణులు అనిరుద్ధుడని చెబుతారు. లోకంలో వైదిక కర్మ ఏదైతే మంచిదో, అది ఆశీస్సులతో కూడినదై ఆయనకే అనుభవయోగ్యమవుతుంది.
12.361.20
देवाः सर्वे मनुयः साधु दान्ता ।
स्तं प्राग्वंशे यज्ञभागं भजन्ते।
अहं ब्रह्मा आद्य ईशः प्रजानां ।
तस्माज्जातस्त्वं च मत्तः प्रसूतः ॥ १२.३६१.२० ॥
దేవతలందరూ, మానవులూ, బాగా అదుపులో ఉన్నవారు, ఆయనను పూర్వవంశంలో యజ్ఞభాగాన్ని పొందుతారు. నేను బ్రహ్మను, ప్రాణులకు ఆదిప్రభువును; అందువల్ల నీవు జన్మించావు, నా నుండే ఉద్భవించావు.
12.361.21
मत्तो जगज्जङ्गमं स्थावरं च ।
सर्वे वेदाः सरहस्या हि पुत्र ॥ १२.३६१.२१ ॥
నా నుండే చలించే జగత్తూ, చలించని వస్తువులూ ఉద్భవించాయి; పుత్రా, రహస్యాలతో కూడిన సమస్త వేదాలూ నా నుండే వచ్చాయి.
12.361.22
चतुर्विभक्तः पुरुषः स क्रीडति यथेच्छति ।
एवं स भगवान्देवः स्वेन ज्ञानेन बोधयत् ॥ १२.३६१.२२ ॥
నాలుగు భాగాలుగా విభజితుడైన పురుషుడు తన ఇచ్ఛానుసారం ఆడుతాడు. ఈ విధంగా ఆ భగవంతుడైన దేవుడు తన స్వంత జ్ఞానంతో బోధిస్తాడు.
12.361.23
एतत्ते कथितं पुत्र यथावदनुपृच्छतः ।
साङ्ख्यज्ञाने तथा योगे यथावदनुवर्णितम् ॥ १२.३६१.२३ ॥
పుత్రా, నీవు అడిగినట్లుగా ఇది నీకు చెప్పబడింది; సాంఖ్య జ్ఞానంలోనూ యోగంలోనూ ఇది యథావిధిగా వర్ణించబడింది.