મહાભારત · અધ્યાય 12.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.37.1
प्रवेशने तु पार्थानां जनानां पुरवासिनाम् ।
दिदृक्षूणां सहस्राणि समाजग्मुः सहस्रशः ॥ १२.३७.१ ॥
પાર્થોના પ્રવેશ સમયે, નગરવાસી લોકોમાંથી જોવાની ઇચ્છાવાળા હજારો લોકો હજારોની સંખ્યામાં એકઠા થયા.
12.37.2
स राजमार्गः शुशुभे समलंकृतचत्वरः ।
यथा चन्द्रोदये राजन्वर्धमानो महोदधिः ॥ १२.३७.२ ॥
હે રાજન, સુશોભિત ચોકવાળો તે રાજમાર્ગ ચંદ્રોદય સમયે વધતા મહાસાગરની જેમ શોભ્યો.
12.37.3
गृहाणि राजमार्गेषु रत्नवन्ति महान्ति च ।
प्राकम्पन्तीव भारेण स्त्रीणां पूर्णानि भारत ॥ १२.३७.३ ॥
હે ભારત, રાજમાર્ગો પર રત્નજડિત વિશાળ ઘરો સ્ત્રીઓના ભારથી ભરાઈને જાણે કંપતા હતા.
12.37.4
ताः शनैरिव सव्रीडं प्रशशंसुर्युधिष्ठिरम् ।
भीमसेनार्जुनौ चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ १२.३७.४ ॥
તે સ્ત્રીઓ શરમ સાથે ધીમે ધીમે યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન અને માદ્રીના બંને પુત્ર પાંડવોની પ્રશંસા કરવા લાગી.
12.37.5
धन्या त्वमसि पाञ्चालि या त्वं पुरुषसत्तमान् ।
उपतिष्ठसि कल्याणि महर्षिमिव गौतमी ॥ १२.३७.५ ॥
હે પાંચાલી, તું ધન્ય છે; હે કલ્યાણી, ગૌતમી જેમ મહર્ષિની સેવા કરે છે, તેમ તું શ્રેષ્ઠ પુરુષોની સેવા કરે છે.
12.37.6
तव कर्माण्यमोघानि व्रतचर्या च भामिनि ।
इति कृष्णां महाराज प्रशशंसुस्तदा स्त्रियः ॥ १२.३७.६ ॥
હે ભામિની, તારાં કર્મો અમોઘ છે અને તારી વ્રતચર્યા પણ એવી જ છે; હે મહારાજ, ત્યારે સ્ત્રીઓએ કૃષ્ણાની આ રીતે પ્રશંસા કરી.
12.37.7
प्रशंसावचनैस्तासां मिथः शब्दैश्च भारत ।
प्रीतिजैश्च तदा शब्दैः पुरमासीत्समाकुलम् ॥ १२.३७.७ ॥
હે ભારત, તેમના પ્રશંસાવચનોથી, પરસ્પરના શબ્દોથી અને ત્યારે હર્ષથી ઉત્પન્ન થયેલા અવાજોથી નગર ખળભળી ઊઠ્યું હતું.
12.37.8
तमतीत्य यथायुक्तं राजमार्गं युधिष्ठिरः ।
अलंकृतं शोभमानमुपापाद्राजवेश्म ह ॥ १२.३७.८ ॥
તે અલંકૃત અને શોભતા રાજમાર્ગને યથાયોગ્ય રીતે પાર કરીને યુધિષ્ઠિર રાજમહેલે પહોંચ્યા.
12.37.9
ततः प्रकृतयः सर्वाः पौरा जानपदास्तदा ।
ऊचुः कर्णसुखा वाचः समुपेत्य ततस्ततः ॥ १२.३७.९ ॥
ત્યારે સર્વ પ્રજાજનો, નગરજનો અને ગ્રામજનો અહીં-તહીંથી પાસે આવીને કાનને સુખ આપે તેવાં વચનો બોલ્યા.
12.37.10
दिष्ट्या जयसि राजेन्द्र शत्रूञ्छत्रुनिषूदन ।
दिष्ट्या राज्यं पुनः प्राप्तं धर्मेण च बलेन च ॥ १२.३७.१० ॥
સૌભાગ્યથી આપ જીત્યા, હે રાજેન્દ્ર, હે શત્રુસંહારક! સૌભાગ્યથી ધર્મ અને બળથી રાજ્ય ફરી પ્રાપ્ત થયું.
12.37.11
भव नस्त्वं महाराज राजेह शरदां शतम् ।
प्रजाः पालय धर्मेण यथेन्द्रस्त्रिदिवं तथा ॥ १२.३७.११ ॥
હે મહારાજ, આપ અમારા રાજા થઈને અહીં સો શરદ ઋતુઓ રહો. જેમ ઇન્દ્ર સ્વર્ગનું પાલન કરે છે તેમ આપ ધર્મથી પ્રજાનું પાલન કરો.
12.37.12
एवं राजकुलद्वारि मङ्गलैरभिपूजितः ।
आशीर्वादान्द्विजैरुक्तान्प्रतिगृह्य समन्ततः ॥ १२.३७.१२ ॥
આ રીતે રાજમહેલના દ્વારે મંગલ વચનોથી સન્માનિત થઈને, દ્વિજોએ કહેલા આશીર્વાદોને ચારે તરફથી સ્વીકારતાં.
12.37.13
प्रविश्य भवनं राजा देवराजगृहोपमम् ।
श्रुत्वा विजयसंयुक्तं रथात्पश्चादवातरत् ॥ १२.३७.१३ ॥
દેવરાજના ગૃહ જેવા ભવનમાં પ્રવેશીને, વિજયના સમાચાર સાંભળીને રાજા રથમાંથી પાછળથી ઊતર્યા.
12.37.14
प्रविश्याभ्यन्तरं श्रीमान्दैवतान्यभिगम्य च ।
पूजयामास रत्नैश्च गन्धमाल्यैश्च सर्वशः ॥ १२.३७.१४ ॥
અંદર પ્રવેશીને તેજસ્વી રાજાએ દેવતાઓ પાસે જઈ રત્નો અને ગંધમાળાઓથી સર્વ રીતે તેમની પૂજા કરી.
12.37.15
निश्चक्राम ततः श्रीमान्पुनरेव महायशाः ।
ददर्श ब्राह्मणांश्चैव सोऽभिरूपानवस्थितान् ॥ १२.३७.१५ ॥
પછી તે તેજસ્વી મહાયશસ્વી રાજા ફરી બહાર નીકળ્યા અને ઊભા રહેલા સુંદર બ્રાહ્મણોને જોયા.
12.37.16
स संवृतस्तदा विप्रैराशीर्वादविवक्षुभिः ।
शुशुभे विमलश्चन्द्रस्तारागणवृतो यथा ॥ १२.३७.१६ ॥
ત્યારે આશીર્વાદ આપવા ઇચ્છતા બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલા તે, તારાગણોથી ઘેરાયેલા નિર્મળ ચંદ્ર સમાન શોભ્યા.
12.37.17
तांस्तु वै पूजयामास कौन्तेयो विधिवद्द्विजान् ।
सुमनोमोदकै रत्नैर्हिरण्येन च भूरिणा।
गोभिर्वस्त्रैश्च राजेन्द्र विविधैश्च किमिच्छकैः ॥ १२.३७.१७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, કૌન્તેયે તે દ્વિજોની વિધિપૂર્વક પૂજા કરી — પુષ્પ-મોદક, રત્નો, પુષ્કળ સુવર્ણ, ગાયો, વસ્ત્રો અને વિવિધ ઇચ્છિત વસ્તુઓથી.
12.37.18
धौम्यं गुरुं पुरस्कृत्य ज्येष्ठं पितरमेव च ।
प्रविवेश सभां राजा सुधर्मां वासवो यथा ॥ १२.३७.१८ ॥
ગુરુ ધૌમ્ય અને જ્યેષ્ઠ પિતાને આગળ રાખીને રાજા સભામાં પ્રવેશ્યા, જેમ વાસવ સુધર્મા સભામાં પ્રવેશે છે.
12.37.19
ततः पुण्याहघोषोऽभूद्दिवं स्तब्ध्वेव भारत ।
सुहृदां प्रीतिजननः पुण्यः श्रुतिसुखावहः ॥ १२.३७.१९ ॥
ત્યારે, હે ભરત, પુણ્યાહ-ઘોષ ઊઠ્યો; જાણે આકાશ જ સ્તબ્ધ થઈ ગયું. તે મિત્રોને આનંદ આપનારો, પવિત્ર અને કાનને સુખ આપનારો હતો.
12.37.20
हंसवन्नेदुषां राजन्द्विजानां तत्र भारती ।
शुश्रुवे वेदविदुषां पुष्कलार्थपदाक्षरा ॥ १२.३७.२० ॥
હે રાજન્, ત્યાં વેદજ્ઞ દ્વિજોની વાણી હંસો જેવી સંભળાઈ; અર્થ, પદ અને અક્ષરોથી ભરપૂર.
12.37.21
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः शङ्खानां च मनोरमः ।
जयं प्रवदतां तत्र स्वनः प्रादुरभून्नृप ॥ १२.३७.२१ ॥
પછી દુંદુભિનો ગર્જનાર નાદ અને શંખોનો મનોહર ધ્વનિ ઊઠ્યો; હે રાજન્, ત્યાં જયઘોષ કરનારાઓનો સ્વર પણ પ્રગટ્યો.
12.37.22
निःशब्दे च स्थिते तत्र ततो विप्रजने पुनः ।
राजानं ब्राह्मणच्छझा चार्वाको राक्षसोऽब्रवीत् ॥ १२.३७.२२ ॥
ત્યાં વિપ્રજન ફરી શાંત થઈને બેઠા ત્યારે, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરેલો ચાર્વાક નામનો રાક્ષસ રાજાને બોલ્યો.
12.37.23
तत्र दुर्योधनसखा भिक्षुरूपेण संवृतः ।
साङ्ख्यः शिखी त्रिदण्डी च धृष्टो विगतसाध्वसः ॥ १२.३७.२३ ॥
ત્યાં દુર્યોધનનો મિત્ર ભિક્ષુના રૂપમાં છુપાયેલો હતો; સાંખ્ય, શિખાધારી, ત્રિદંડી, નિર્ભય અને ધૃષ્ટ.
12.37.24
वृतः सर्वैस्तथा विप्रैराशीर्वादविवक्षुभिः ।
परस्सहस्रै राजेन्द्र तपोनियमसंस्थितैः ॥ १२.३७.२४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તેને બધા વિપ્રોએ ઘેરી લીધો હતો; આશીર્વાદ આપવા ઇચ્છુક, તપ અને નિયમમાં સ્થિત હજારો વિપ્રો.
12.37.25
सुदुष्टः पापमाशंसुः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अनामन्त्र्यैव तान्विप्रांस्तमुवाच महीपतिम् ॥ १२.३७.२५ ॥
પાંડવોના તે મહાત્માઓનું અહિત ઇચ્છનાર અતિ દુષ્ટ તેણે, એ બ્રાહ્મણોને આમંત્રણ આપ્યા વિના જ તે રાજાને કહ્યું.
12.37.26
इमे प्राहुर्द्विजाः सर्वे समारोप्य वचो मयि ।
धिग्भवन्तं कुनृपतिं ज्ञातिघातिनमस्तु वै ॥ १२.३७.२६ ॥
આ બધા બ્રાહ્મણો મારા દ્વારા આ વચન કહે છે—તને ધિક્કાર હો, હે કુરાજા, જ્ઞાતિઘાતી.
12.37.27
किं ते राज्येन कौन्तेय कृत्वेमं ज्ञातिसंक्षयम् ।
घातयित्वा गुरूंश्चैव मृतं श्रेयो न जीवितम् ॥ १२.३७.२७ ॥
હે કૌંતેય, આ જ્ઞાતિસંહાર કરીને અને ગુરુઓનો વધ કરાવીને આ રાજ્યથી તને શું? જીવવું નહીં, મરવું જ શ્રેયસ્કર છે.
12.37.28
इति ते वै द्विजाः श्रुत्वा तस्य दुष्टस्य रक्षसः ।
विव्यथुश्चुक्रुशुश्चैव तस्य वाक्यप्रधर्षिताः ॥ १२.३७.२८ ॥
તે દુષ્ટ રાક્ષસનું વચન સાંભળીને એ બ્રાહ્મણો વ્યથિત થયા; તેના શબ્દોથી અપમાનિત થઈને તેઓ પોકારી ઉઠ્યા.
12.37.29
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे स च राजा युधिष्ठिरः ।
व्रीडिताः परमोद्विग्रास्तूष्णीमासन्विशांपते ॥ १२.३७.२९ ॥
ત્યારે તે બધા બ્રાહ્મણો અને રાજા યુધિષ્ઠિર લજ્જિત અને અત્યંત ઉદ્વિગ્ન થઈને, હે વિશાંપતિ, મૌન રહ્યા.
12.37.30
प्रसीदन्तु भवन्तो मे प्रणतस्याभियाचतः ।
प्रत्यासन्नव्यसनिनं न मां धिक्कर्तुमर्हथ ॥ १२.३७.३० ॥
પ્રણામ કરીને યાચના કરતા મારા પર તમે પ્રસન્ન થાઓ; આપત્તિની નજીક રહેલા મને ધિક્કારવો તમને યોગ્ય નથી.
12.37.31
ततो राजन्ब्राह्माणास्ते सर्व एव विशांपते ।
ऊचुर्नैष द्विजोऽस्माकमन्यस्तु तव पार्थिव ॥ १२.३७.३१ ॥
ત્યારે હે રાજન, તે બધા બ્રાહ્મણો, હે પ્રજાપતિ, બોલ્યા: આ અમારામાંનો દ્વિજ નથી, આ તો તમારો બીજો કોઈ છે, હે રાજન.
12.37.32
जज्ञुश्चैनं महात्मानस्ततस्तं ज्ञानचक्षुषा ।
ब्राह्मणा वेदविद्वांसस्तपोभिर्विमलीकृताः ॥ १२.३७.३२ ॥
પછી તે મહાત્મા, વેદજ્ઞ, તપથી શુદ્ધ થયેલા બ્રાહ્મણોએ જ્ઞાનચક્ષુથી તેને ઓળખી કાઢ્યો.
12.37.33
एष दुर्योधनसखा विश्रुतो ब्रह्मराक्षसः ।
परिव्राजकरूपेण हितं तस्य चिकीर्षति ॥ १२.३७.३३ ॥
આ દુર્યોધનનો મિત્ર, પ્રસિદ્ધ બ્રહ્મરાક્ષસ છે; પરિવ્રાજકનું રૂપ ધરીને તેનું જ હિત કરવા ઇચ્છે છે.
12.37.34
न वयं ब्रूम धर्मात्मन्व्येतु ते भयमीदृशम् ।
उपतिष्ठतु कल्याणं भवन्तं भ्रातृभिः सह ॥ १२.३७.३४ ॥
અમે એવું કહેતા નથી. હે ધર્માત્મા, તમારો આવો ભય દૂર થાઓ; કલ્યાણ તમને અને ભાઈઓ સહિત પ્રાપ્ત થાઓ.
12.37.35
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे हुंकारैः क्रोधमूर्च्छिताः ।
निर्भर्त्सयन्तः शुचयो निजघ्नुः पापराक्षसम् ॥ १२.३७.३५ ॥
ત્યારે તે બધા બ્રાહ્મણો ક્રોધથી મૂર્છિત થઈ, હુંકારોથી ધિક્કારતા, શુચિ થઈને તે પાપી રાક્ષસને માર્યો.
12.37.36
स पपात विनिर्दग्धस्तेजसा ब्रह्मवादिनाम् ।
महेन्द्राशनिनिर्दग्धः पादपोऽङ्कुरवानिव ॥ १२.३७.३६ ॥
બ્રહ્મવાદીઓના તેજથી સંપૂર્ણ બળીને તે પડી ગયો; મહેન્દ્રના વજ્રથી દગ્ધ, અંકુરિત વૃક્ષની જેમ.
12.37.37
पूजिताश्च ययुर्विप्रा राजानमभिनन्द्य तम् ।
राजा च हर्षमापेदे पाण्डवः ससुहृज्जनः ॥ १२.३७.३७ ॥
સન્માનિત થયેલા બ્રાહ્મણો તે રાજાને અભિનંદન આપીને ચાલ્યા ગયા; અને પાંડવ રાજા પોતાના સુહૃદો અને જનો સહિત હર્ષ પામ્યો.