महाभारत · अध्याय 12.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.37.1
प्रवेशने तु पार्थानां जनानां पुरवासिनाम् ।
दिदृक्षूणां सहस्राणि समाजग्मुः सहस्रशः ॥ १२.३७.१ ॥
पार्थांच्या प्रवेशाच्या वेळी, नगरवासी लोकांपैकी पाहण्याची इच्छा असलेले हजारो लोक हजारोंच्या संख्येने एकत्र जमले.
12.37.2
स राजमार्गः शुशुभे समलंकृतचत्वरः ।
यथा चन्द्रोदये राजन्वर्धमानो महोदधिः ॥ १२.३७.२ ॥
हे राजा, सुशोभित चौकांचा तो राजमार्ग चंद्रोदयाच्या वेळी वाढणाऱ्या महासागरासारखा शोभला.
12.37.3
गृहाणि राजमार्गेषु रत्नवन्ति महान्ति च ।
प्राकम्पन्तीव भारेण स्त्रीणां पूर्णानि भारत ॥ १२.३७.३ ॥
हे भारता, राजमार्गांवरील रत्नांनी युक्त विशाल घरे स्त्रियांच्या भाराने भरलेली जणू थरथरत होती.
12.37.4
ताः शनैरिव सव्रीडं प्रशशंसुर्युधिष्ठिरम् ।
भीमसेनार्जुनौ चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ १२.३७.४ ॥
त्या स्त्रिया लाजत लाजत युधिष्ठिराची, भीमसेन, अर्जुन आणि माद्रीचे दोन पुत्र पांडवांची स्तुती करू लागल्या.
12.37.5
धन्या त्वमसि पाञ्चालि या त्वं पुरुषसत्तमान् ।
उपतिष्ठसि कल्याणि महर्षिमिव गौतमी ॥ १२.३७.५ ॥
हे पांचाली, तू धन्य आहेस; हे कल्याणी, गौतमी जशी महर्षींची सेवा करते, तशी तू श्रेष्ठ पुरुषांची सेवा करतेस.
12.37.6
तव कर्माण्यमोघानि व्रतचर्या च भामिनि ।
इति कृष्णां महाराज प्रशशंसुस्तदा स्त्रियः ॥ १२.३७.६ ॥
हे भामिनी, तुझी कर्मे अमोघ आहेत आणि तुझे व्रताचरणही तसेच; हे महाराजा, तेव्हा स्त्रियांनी कृष्णेची अशी स्तुती केली.
12.37.7
प्रशंसावचनैस्तासां मिथः शब्दैश्च भारत ।
प्रीतिजैश्च तदा शब्दैः पुरमासीत्समाकुलम् ॥ १२.३७.७ ॥
हे भारता, त्यांच्या प्रशंसेच्या वचनांनी, परस्परांच्या शब्दांनी आणि आनंदातून उठलेल्या ध्वनींनी तेव्हा नगर गजबजून गेले होते.
12.37.8
तमतीत्य यथायुक्तं राजमार्गं युधिष्ठिरः ।
अलंकृतं शोभमानमुपापाद्राजवेश्म ह ॥ १२.३७.८ ॥
ती अलंकृत, शोभिवंत राजमार्ग यथायोग्य ओलांडून युधिष्ठिर राजवाड्यात पोहोचला.
12.37.9
ततः प्रकृतयः सर्वाः पौरा जानपदास्तदा ।
ऊचुः कर्णसुखा वाचः समुपेत्य ततस्ततः ॥ १२.३७.९ ॥
तेव्हा सर्व प्रजा, नगरवासी आणि ग्रामवासी इकडून तिकडून जवळ येऊन कानांना सुखद वाटणारी वचने बोलले.
12.37.10
दिष्ट्या जयसि राजेन्द्र शत्रूञ्छत्रुनिषूदन ।
दिष्ट्या राज्यं पुनः प्राप्तं धर्मेण च बलेन च ॥ १२.३७.१० ॥
भाग्यवशात आपण जिंकलात, हे राजेंद्रा, हे शत्रुनिषूदना! भाग्यवशात धर्माने आणि बलाने राज्य पुन्हा प्राप्त झाले.
12.37.11
भव नस्त्वं महाराज राजेह शरदां शतम् ।
प्रजाः पालय धर्मेण यथेन्द्रस्त्रिदिवं तथा ॥ १२.३७.११ ॥
हे महाराजा, आपण आमचे राजे म्हणून येथे शंभर शरदऋतू राहा. इंद्र जसा स्वर्गाचे पालन करतो तसे आपण धर्माने प्रजेचे पालन करा.
12.37.12
एवं राजकुलद्वारि मङ्गलैरभिपूजितः ।
आशीर्वादान्द्विजैरुक्तान्प्रतिगृह्य समन्ततः ॥ १२.३७.१२ ॥
अशा प्रकारे राजवाड्याच्या दारात मंगल वचनांनी सन्मानित होऊन, द्विजांनी उच्चारलेले आशीर्वाद चोहोबाजूंनी स्वीकारत.
12.37.13
प्रविश्य भवनं राजा देवराजगृहोपमम् ।
श्रुत्वा विजयसंयुक्तं रथात्पश्चादवातरत् ॥ १२.३७.१३ ॥
देवराजाच्या गृहासारख्या भवनात प्रवेश करून, विजयाची वार्ता ऐकून राजा रथातून मागे उतरला.
12.37.14
प्रविश्याभ्यन्तरं श्रीमान्दैवतान्यभिगम्य च ।
पूजयामास रत्नैश्च गन्धमाल्यैश्च सर्वशः ॥ १२.३७.१४ ॥
आत प्रवेश करून तेजस्वी राजाने देवतांजवळ जाऊन रत्ने आणि गंधमाळांनी सर्व प्रकारे त्यांची पूजा केली.
12.37.15
निश्चक्राम ततः श्रीमान्पुनरेव महायशाः ।
ददर्श ब्राह्मणांश्चैव सोऽभिरूपानवस्थितान् ॥ १२.३७.१५ ॥
नंतर ते तेजस्वी महायशस्वी राजा पुन्हा बाहेर पडले आणि उभ्या असलेल्या सुंदर ब्राह्मणांना त्यांनी पाहिले.
12.37.16
स संवृतस्तदा विप्रैराशीर्वादविवक्षुभिः ।
शुशुभे विमलश्चन्द्रस्तारागणवृतो यथा ॥ १२.३७.१६ ॥
तेव्हा आशीर्वाद देण्यास उत्सुक असलेल्या ब्राह्मणांनी वेढलेले ते, ताऱ्यांच्या समूहांनी वेढलेल्या निर्मळ चंद्रासारखे शोभले.
12.37.17
तांस्तु वै पूजयामास कौन्तेयो विधिवद्द्विजान् ।
सुमनोमोदकै रत्नैर्हिरण्येन च भूरिणा।
गोभिर्वस्त्रैश्च राजेन्द्र विविधैश्च किमिच्छकैः ॥ १२.३७.१७ ॥
हे राजेंद्रा, कौन्तेयाने त्या द्विजांची विधिवत पूजा केली — फुले-मोदक, रत्ने, भरपूर सुवर्ण, गायी, वस्त्रे आणि विविध इच्छित वस्तूंनी.
12.37.18
धौम्यं गुरुं पुरस्कृत्य ज्येष्ठं पितरमेव च ।
प्रविवेश सभां राजा सुधर्मां वासवो यथा ॥ १२.३७.१८ ॥
गुरू धौम्य आणि ज्येष्ठ पित्याला पुढे ठेवून राजा सभेत प्रविष्ट झाला, जसा वासव सुधर्मा सभेत प्रवेश करतो.
12.37.19
ततः पुण्याहघोषोऽभूद्दिवं स्तब्ध्वेव भारत ।
सुहृदां प्रीतिजननः पुण्यः श्रुतिसुखावहः ॥ १२.३७.१९ ॥
तेव्हा, हे भरता, पुण्याहघोष उठला; जणू आकाशच स्तब्ध झाले. तो सुहृदांना आनंद देणारा, पवित्र आणि कानांना सुखद होता.
12.37.20
हंसवन्नेदुषां राजन्द्विजानां तत्र भारती ।
शुश्रुवे वेदविदुषां पुष्कलार्थपदाक्षरा ॥ १२.३७.२० ॥
हे राजा, तेथे वेदज्ञ द्विजांची वाणी हंसांसारखी ऐकू आली; अर्थ, पद आणि अक्षरांनी परिपूर्ण.
12.37.21
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः शङ्खानां च मनोरमः ।
जयं प्रवदतां तत्र स्वनः प्रादुरभून्नृप ॥ १२.३७.२१ ॥
तेव्हा दुंदुभींचा गर्जनाध्वनी आणि शंखांचा मनोहर नाद उठला; हे राजा, तेथे जयघोष करणाऱ्यांचा स्वरही उमटला.
12.37.22
निःशब्दे च स्थिते तत्र ततो विप्रजने पुनः ।
राजानं ब्राह्मणच्छझा चार्वाको राक्षसोऽब्रवीत् ॥ १२.३७.२२ ॥
तेथे विप्रजन पुन्हा शांत बसले असता, ब्राह्मणाचे रूप धारण केलेला चार्वाक नावाचा राक्षस राजाशी बोलला.
12.37.23
तत्र दुर्योधनसखा भिक्षुरूपेण संवृतः ।
साङ्ख्यः शिखी त्रिदण्डी च धृष्टो विगतसाध्वसः ॥ १२.३७.२३ ॥
तेथे दुर्योधनाचा मित्र भिक्षूच्या रूपात लपलेला होता; सांख्य, शिखाधारी, त्रिदंडी, निर्भय आणि धिटाई करणारा.
12.37.24
वृतः सर्वैस्तथा विप्रैराशीर्वादविवक्षुभिः ।
परस्सहस्रै राजेन्द्र तपोनियमसंस्थितैः ॥ १२.३७.२४ ॥
हे राजेंद्रा, त्याला सर्व विप्रांनी वेढले होते; आशीर्वाद देण्याची इच्छा असलेले, तप आणि नियमात स्थिर असलेले हजारो विप्र.
12.37.25
सुदुष्टः पापमाशंसुः पाण्डवानां महात्मनाम् ।
अनामन्त्र्यैव तान्विप्रांस्तमुवाच महीपतिम् ॥ १२.३७.२५ ॥
पांडवांचे, त्या महात्म्यांचे, अनिष्ट इच्छिणारा अत्यंत दुष्ट तो, त्या ब्राह्मणांना आमंत्रण न देताच त्या राजाला म्हणाला.
12.37.26
इमे प्राहुर्द्विजाः सर्वे समारोप्य वचो मयि ।
धिग्भवन्तं कुनृपतिं ज्ञातिघातिनमस्तु वै ॥ १२.३७.२६ ॥
हे सर्व ब्राह्मण माझ्या तोंडून हे बोलत आहेत—तुला धिक्कार असो, हे दुष्ट राजा, ज्ञातिघातका.
12.37.27
किं ते राज्येन कौन्तेय कृत्वेमं ज्ञातिसंक्षयम् ।
घातयित्वा गुरूंश्चैव मृतं श्रेयो न जीवितम् ॥ १२.३७.२७ ॥
हे कौंतेया, हा ज्ञातिसंहार करून आणि गुरूंचा वध करवून या राज्याने तुला काय लाभ? जगणे नव्हे, मरणच श्रेयस्कर.
12.37.28
इति ते वै द्विजाः श्रुत्वा तस्य दुष्टस्य रक्षसः ।
विव्यथुश्चुक्रुशुश्चैव तस्य वाक्यप्रधर्षिताः ॥ १२.३७.२८ ॥
त्या दुष्ट राक्षसाचे हे बोल ऐकून ते ब्राह्मण व्यथित झाले; त्याच्या शब्दांनी अपमानित होऊन ते ओरडले.
12.37.29
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे स च राजा युधिष्ठिरः ।
व्रीडिताः परमोद्विग्रास्तूष्णीमासन्विशांपते ॥ १२.३७.२९ ॥
तेव्हा ते सर्व ब्राह्मण आणि तो राजा युधिष्ठिर लज्जित व अत्यंत उद्विग्न होऊन, हे विशांपते, मौन राहिले.
12.37.30
प्रसीदन्तु भवन्तो मे प्रणतस्याभियाचतः ।
प्रत्यासन्नव्यसनिनं न मां धिक्कर्तुमर्हथ ॥ १२.३७.३० ॥
नम्रपणे विनंती करणाऱ्या माझ्यावर आपण प्रसन्न व्हा; संकटाच्या जवळ असलेल्या मला धिक्कारणे आपल्याला योग्य नाही.
12.37.31
ततो राजन्ब्राह्माणास्ते सर्व एव विशांपते ।
ऊचुर्नैष द्विजोऽस्माकमन्यस्तु तव पार्थिव ॥ १२.३७.३१ ॥
तेव्हा हे राजा, ते सर्व ब्राह्मण, हे प्रजापते, म्हणाले: हा आमच्यातील द्विज नाही, तो तुमचा कोणीतरी दुसराच आहे, हे राजा.
12.37.32
जज्ञुश्चैनं महात्मानस्ततस्तं ज्ञानचक्षुषा ।
ब्राह्मणा वेदविद्वांसस्तपोभिर्विमलीकृताः ॥ १२.३७.३२ ॥
मग त्या महात्म्यांनी, वेदज्ञ, तपाने निर्मल झालेल्या ब्राह्मणांनी ज्ञानचक्षूने त्याला ओळखले.
12.37.33
एष दुर्योधनसखा विश्रुतो ब्रह्मराक्षसः ।
परिव्राजकरूपेण हितं तस्य चिकीर्षति ॥ १२.३७.३३ ॥
हा दुर्योधनाचा मित्र, प्रसिद्ध ब्रह्मराक्षस आहे; परिव्राजकाचे रूप घेऊन तो त्याचेच हित करू इच्छितो.
12.37.34
न वयं ब्रूम धर्मात्मन्व्येतु ते भयमीदृशम् ।
उपतिष्ठतु कल्याणं भवन्तं भ्रातृभिः सह ॥ १२.३७.३४ ॥
आम्ही असे म्हणत नाही. हे धर्मात्मा, तुझे असे भय दूर होवो; कल्याण तुला व तुझ्या बंधूंसह प्राप्त होवो.
12.37.35
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे हुंकारैः क्रोधमूर्च्छिताः ।
निर्भर्त्सयन्तः शुचयो निजघ्नुः पापराक्षसम् ॥ १२.३७.३५ ॥
तेव्हा ते सर्व ब्राह्मण क्रोधाने मूर्च्छित होऊन हुंकारांनी धिक्कारत, शुद्ध असल्याने त्या पापी राक्षसाला मारले.
12.37.36
स पपात विनिर्दग्धस्तेजसा ब्रह्मवादिनाम् ।
महेन्द्राशनिनिर्दग्धः पादपोऽङ्कुरवानिव ॥ १२.३७.३६ ॥
ब्रह्मवाद्यांच्या तेजाने पूर्णपणे दग्ध होऊन तो पडला; महेंद्राच्या वीजेने जळलेल्या अंकुरलेल्या झाडासारखा.
12.37.37
पूजिताश्च ययुर्विप्रा राजानमभिनन्द्य तम् ।
राजा च हर्षमापेदे पाण्डवः ससुहृज्जनः ॥ १२.३७.३७ ॥
सन्मानित झालेले ब्राह्मण त्या राजाचे अभिनंदन करून निघून गेले; आणि पाण्डव राजा आपल्या सुहृद् व जनांसह आनंदित झाला.