महाभारत · अध्याय 12.372
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.372.1
विवस्वतो गच्छति पर्ययेण ।
वोडुं भवांस्तं यथमेकचक्रम्।
आश्चर्यभूतं यदि तत्र किंचि ।
द्दृष्टं त्वयाशंसितुमर्हसि त्वम् ॥ १२.३७२.१ ॥
विवस्वान सूर्य क्रमाक्रमाने चालतो. एकचक्र रथ तुम्ही कसा वाहता? तेथे तुम्ही काही आश्चर्य पाहिले असेल तर ते सांगावे.
12.372.2
आश्चर्याणामनेकानां प्रतिष्ठा भगवान्रविः ।
यतो भूताः प्रवर्तन्ते सर्वे त्रैलोक्यसंमताः ॥ १२.३७२.२ ॥
अनेक आश्चर्यांचा पाया भगवान रवि आहे; त्याच्यापासून त्रैलोक्यात मान्य सर्व प्राणी प्रवृत्त होतात.
12.372.3
यस्य रश्मिसहस्रेषु शाखास्विव विहंगमाः ।
वसन्त्याश्रित्य मुनयः संसिद्धा दैवतैः सह ॥ १२.३७२.३ ॥
ज्याच्या सहस्र किरणांवर, वृक्षाच्या फांद्यांवर पक्ष्यांप्रमाणे, सिद्ध मुनी देवतांसह आश्रय घेऊन राहतात.
12.372.4
यतो पायुर्विनिःसृत्य सूर्यरश्म्याश्रितो महान् ।
विजृम्भत्यम्बरे तत्र किमाश्चर्यमतः परम् ॥ १२.३७२.४ ॥
जिथून वायू बाहेर पडून सूर्यकिरणांचा आश्रय घेऊन महान होऊन आकाशात पसरतो, तिथे यापेक्षा मोठे आश्चर्य कोणते?
12.372.5
विभज्यं तं तु विप्रर्षे प्रजानां हितकाम्यया ।
तोयं सृजति वर्षासु किमाश्चर्यमतः परम् ॥ १२.३७२.५ ॥
हे विप्रर्षी, प्रजांच्या हिताच्या इच्छेने त्याला विभाजित करून पावसाळ्यात तो पाणी निर्माण करतो—यापेक्षा मोठे आश्चर्य कोणते?
12.372.6
यस्य मण्डलमध्यस्थो महात्मा परमत्विषा ।
ीप्तः समीक्षतेऽलोकान्किमाश्चर्यमतः परम् ॥ १२.३७२.६ ॥
ज्याच्या मंडलाच्या मध्यभागी असलेला महात्मा परम तेजाने प्रकाशित होऊन लोकांकडे पाहतो—यापेक्षा मोठे आश्चर्य कोणते?
12.372.7
शुक्रो नामासितः पादो यश्च वारिधरोऽम्बरे ।
तोयं सृजति वर्षासु किमाश्चर्यमतः परम् ॥ १२.३७२.७ ॥
शुक्र नावाचा जो असित भाग, जो आकाशात मेघरूपाने पावसाळ्यात पाणी निर्माण करतो — यापेक्षा मोठे आश्चर्य काय?
12.372.8
योऽष्टमासांस्तु शुचिना किरणेनोक्षितं पयः ।
प्रत्यादत्ते पुनः काले किमाश्चर्यमतः परम् ॥ १२.३७२.८ ॥
आठ महिने शुद्ध किरणाने ओढलेले पाणी योग्य काळी पुन्हा परत घेतो — यापेक्षा मोठे आश्चर्य काय?
12.372.9
यस्य तेजोविशेषेषु स्वयमात्मा प्रतिष्ठितः ।
यतो बीजं मही चेयं धार्यते सचराचरम् ॥ १२.३७२.९ ॥
ज्याच्या तेजाच्या विशेष रूपांत आत्मा स्वतः प्रतिष्ठित आहे, ज्यापासून ही पृथ्वी बीजरूप आहे आणि जी चराचरासह धारण केली जाते.
12.372.10
यत्र देवो महाबाहुः शाश्वतः पुरुषोत्तमः ।
अनादिनिधनो विप्र किमाश्चर्यमतः परम् ॥ १२.३७२.१० ॥
जिथे महाबाहू, शाश्वत, पुरुषोत्तम देव आहेत, ज्यांना आदि नाही आणि अंत नाही — हे विप्रा, यापेक्षा मोठे आश्चर्य काय?
12.372.11
आश्चर्याणामिवाश्चर्यमिदमेकं तु मे शृणु ।
विमले यन्मया दृष्टमम्बरे सूर्यसंश्रयात् ॥ १२.३७२.११ ॥
आश्चर्यांमधील हे एक आश्चर्य माझ्याकडून ऐक, जे मी निर्मळ आकाशात सूर्याच्या आश्रयाने पाहिले.
12.372.12
पुरा मध्याह्नसमये लोकांस्तपति भास्करे ।
प्रत्यादित्यप्रतीकाशः सर्वतः समदृश्यत ॥ १२.३७२.१२ ॥
पूर्वी मध्याह्नी, सूर्य जगाला तापवत असताना, ते सर्वत्र दुसऱ्या आदित्याप्रमाणे दिसले.
12.372.13
स लोकांस्तेजसा सर्वान्स्वभासा निर्विभासयन् ।
आदित्याधिमुखोऽभ्येति गगनं पाटयन्निव ॥ १२.३७२.१३ ॥
तो आपल्या तेजाने सर्व लोकांना आपल्या प्रभेने निस्तेज करीत, आदित्याकडे मुख करून आकाश जणू फाडीत पुढे आला.
12.372.14
हुताहुतिरिव ज्योतिर्व्याप्य तेजोमरीचिभिः ।
अनिर्देश्येन रूपेण द्वितीय इव भास्करः ॥ १२.३७२.१४ ॥
होमातील आहुतीप्रमाणे, तेजकिरणांनी प्रकाश व्यापून, अवर्णनीय रूपाने जणू दुसरा सूर्यच.
12.372.15
तस्याभिगमनप्राप्तौ हस्तौ दत्तौ विवस्वता ।
तेनापि दक्षिणो हस्तो दत्तः प्रत्यर्चितार्थिना ॥ १२.३७२.१५ ॥
त्याच्या जवळ येताच विवस्वानाने त्याला दोन्ही हात दिले; त्यानेही आदराने प्रत्युत्तर देत उजवा हात दिला.
12.372.16
ततो भित्त्वैव गगन प्रविष्टो रश्मिमण्डलम् ।
एकीभूतं च तत्तेजः क्षणेनादित्यतां गतम् ॥ १२.३७२.१६ ॥
मग आकाश भेदूनच तो रश्मिमंडलात प्रविष्ट झाला; ते तेज क्षणात एकरूप होऊन आदित्यत्व पावले.
12.372.17
तत्र नः संशयो जातस्तयोस्तेजः समागमे ।
अनयोः को भवेत्सूर्यो रथस्थो योऽयमागतः ॥ १२.३७२.१७ ॥
त्या दोघांच्या तेजाच्या संगमात आम्हाला संशय आला: यांपैकी सूर्य कोण? रथात उभा राहून आलेला हा कोण?
12.372.18
ते वयं जातसंदेहाः पर्यपृच्छामहे रविम् ।
क एष दिवमाक्रम्य गतः सूर्य इवापरः ॥ १२.३७२.१८ ॥
संशय उत्पन्न झाल्याने आम्ही सूर्याला विचारले: आकाशात चढून दुसऱ्या सूर्याप्रमाणे गेला तो कोण?