મહાભારત · અધ્યાય 12.38

12.38.1

ततस्तत्र तु राजानं तिष्ठन्ते भ्रातृभिः सह ।
उवाच देवकीपुत्रः सर्वदर्शी जनार्दनः ॥ १२.३८.१ ॥

ત્યારે ત્યાં ભાઈઓ સાથે ઊભેલા રાજાને દેવકીના પુત્ર, સર્વદર્શી જનાર્દને કહ્યું.

ब्राह्मणास्तात लोकेऽस्मिन्नर्चनीयाः सदा मम ।
एते भूमिचरा देवा वाग्विषाः सुप्रसादकाः ॥ १२.३८.२ ॥

હે તાત, આ લોકમાં બ્રાહ્મણો સદા મારા પૂજનીય છે. તેઓ પૃથ્વી પર વિચરતા દેવો છે; વાણી જ તેમનું વિષ છે; તેઓ સહેલાઈથી પ્રસન્ન થાય છે.

पुरा कृतयुगे राजंश्चार्वाको नाम राक्षसः ।
तपस्तेपे महाबाहो बदर्यां बहुवार्षिकम् ॥ १२.३८.३ ॥

પૂર્વે કૃતયુગમાં, હે રાજન, ચાર્વાક નામે એક રાક્ષસ હતો. હે મહાબાહુ, તેણે બદરીમાં ઘણાં વર્ષો સુધી તપ કર્યું.

वरेण च्छन्द्यमानश्च ब्रह्मणा च पुनः पुनः ।
अभयं सर्वभूतेभ्यो वरयामास भारत ॥ १२.३८.४ ॥

બ્રહ્માએ વારંવાર વર માગવા કહ્યું ત્યારે, હે ભારત, તેણે સર્વ ભૂતોથી અભયનું વરદાન માગ્યું.

द्विजावमानादन्यत्र प्रादाद्वरमनुत्तमम् ।
अभयं सर्वभूतेभ्यो ददौ तस्मै जगत्पतिः ॥ १२.३८.५ ॥

દ્વિજોનું અપમાન સિવાય તેને શ્રેષ્ઠ વર આપવામાં આવ્યો. જગત્પતિએ તેને સર્વ ભૂતોથી અભય આપ્યું.

स तु लब्धवरः पापो देवानमितविक्रमः ।
राक्षसस्तापयामास तीव्रकर्मा महाबलः ॥ १२.३८.६ ॥

વર પામીને તે પાપી, અમિત પરાક્રમી રાક્ષસ દેવોને પીડવા લાગ્યો. ઉગ્ર કર્મ કરનાર તે મહાબળવાન એમ કરવા લાગ્યો.

ततो देवाः समेताश्च ब्रह्माणमिदमब्रुवन् ।
वधाय रक्षसस्तस्य बलविप्रकृतास्तदा ॥ १२.३८.७ ॥

ત્યારે દેવતાઓ એકઠા થઈને બ્રહ્માને આ પ્રમાણે બોલ્યા, તે રાક્ષસના વધ માટે, કારણ કે તેના બળથી તેઓ તે સમયે પીડિત થયા હતા.

तानुवाच ततो देवो विहितं तत्र वै मया ।
यथाऽस्य भविता मृत्युरचिरणेति भारत ॥ १२.३८.८ ॥

ત્યારે તે દેવે તેમને કહ્યું, ‘હે ભારત, તેનું મૃત્યુ શીઘ્ર કેવી રીતે થશે તે મેં પહેલેથી નક્કી કરી રાખ્યું છે.’

राजा दुर्योधनो नाम सखाऽस्य भविता नृषु ।
तस्य स्नेहावबद्धोऽसौ ब्राह्मणानवमंस्यते ॥ १२.३८.९ ॥

‘મનુષ્યોમાં દુર્યોધન નામનો એક રાજા તેનો મિત્ર થશે; તેના સ્નેહબંધનથી બંધાયેલો તે બ્રાહ્મણોનું અપમાન કરશે.’

तत्रैनं रुषिता विप्रा विप्रकारप्रधर्षिताः ।
धक्ष्यन्ति वाग्बलाः पापं ततो नाशं गमिष्यति ॥ १२.३८.१० ॥

‘ત્યાં બ્રાહ્મણો, અપમાનિત થઈને ક્રોધે ભરાઈને, વાણીના બળથી તે પાપીને બાળી નાખશે; ત્યારે તે નાશ પામશે.’

स एष निहतः शेते ब्रह्मदण्डेन राक्षसः ।
चार्वाको नृपतिश्रेष्ठ मा शुचो भरतर्षभ ॥ १२.३८.११ ॥

‘તે રાક્ષસ ચાર્વાક બ્રહ્મદંડથી હણાઈને પડ્યો છે. હે નૃપશ્રેષ્ઠ, હે ભરતર્ષભ, શોક ન કરો.’

हतास्ते क्षत्रधर्मेण ज्ञातयस्तव पार्थिव ।
स्वर्गताश्च महात्मानो वीराः क्षत्रियपुङ्गवाः ॥ १२.३८.१२ ॥

‘હે પાર્થિવ, તારા સ્વજનો ક્ષાત્રધર્મ અનુસાર હણાયા છે; તે મહાત્મા વીરો, ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ, સ્વર્ગ પામ્યા છે.’

स त्वमातिष्ठ कार्याणि मा ते भूद्वुद्धिरन्यथा ।
शत्रूञ्जहि प्रजा रक्ष द्विजांश्च परिपूजय ॥ १२.३८.१३ ॥

તું તારાં કર્તવ્યોને સ્વીકાર; તારી બુદ્ધિ બીજી દિશામાં ન જાય. શત્રુઓનો સંહાર કર, પ્રજાનું રક્ષણ કર અને દ્વિજોનું સારી રીતે સન્માન કર.