మహాభారతం · అధ్యాయం 12.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.48.1
शृणु कौन्तेय रामस्य प्रभावो यो मया श्रुतः ।
महर्षीणां कथयतां कारणं तस्य जन्म च ॥ १२.४८.१ ॥
కౌంతేయా, మహర్షులు చెప్పగా నేను విన్న రాముని ప్రభావాన్ని, అతని జన్మకారణాన్ని వినుము.
12.48.2
यथा च जामदग्न्येन कोटिशः क्षत्रिया हताः ।
उद्भूता राजवंशेषु ये भूयो भारते हताः ॥ १२.४८.२ ॥
జమదగ్ని కుమారుడు కోట్ల కొలది క్షత్రియులను సంహరించిన విధంగా, రాజవంశాల్లో జన్మించి తిరిగి భారతయుద్ధంలో మరణించినవారిని వినుము.
12.48.3
जह्नोरजस्तु तनयो बलाकाश्चस्तु तत्सुतः ।
कुशिको नाम धर्मज्ञस्तस्य पुत्रो महीपते ॥ १२.४८.३ ॥
జహ్ను కుమారుడు అజుడు; అతని కుమారుడు బలాకుడు; అతని కుమారుడు ధర్మజ్ఞుడైన కుశికుడు. ఓ మహీపతీ, అతని కుమారుడు (గాధి).
12.48.4
अग्र्यं तपः समातिष्ठत्सहस्राक्षसमो भुवि ।
पुत्रं लभेयमजितं त्रिलोकेश्वरमित्युत ॥ १२.४८.४ ॥
భూమిపై సహస్రాక్షునితో సమానుడై అతడు శ్రేష్ఠమైన తపస్సు చేశాడు, 'జయించరాని, త్రిలోకాధిపతి అయిన కుమారుని పొందుదునుగాక' అని.
12.48.5
तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरंदरः ।
समर्थं पुत्रजनने स्वयमेवैत्य भारत ॥ १२.४८.५ ॥
ఓ భారతా, ఘోర తపస్సు చేసే అతన్ని చూసి, సహస్రాక్షుడు పురందరుడైన ఇంద్రుడు, పుత్రోత్పత్తికి అతడు సమర్థుడని తెలిసి, స్వయంగా వచ్చి...
12.48.6
पुत्रत्वमगमद्राजंस्तस्य लोकेश्वरेश्वरः ।
गाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः ॥ १२.४८.६ ॥
ఓ రాజా, లోకేశ్వరులకు ఈశ్వరుడు అతని కుమారుడిగా జన్మించాడు. అతడు కౌశికుడు, పాకశాసనుడైన గాధి అనే పేరు గలవాడయ్యాడు.
12.48.7
तस्य कन्याऽभवद्राजन्नाम्ना सत्यवती प्रभो ।
तां गाधिर्भृगुपुत्राय ऋचीकाय ददौ प्रभुः ॥ १२.४८.७ ॥
ఓ రాజా, అతనికి సత్యవతి అనే పేరుగల కుమార్తె జన్మించింది, ఓ ప్రభూ. సమర్థుడైన గాధి ఆమెను భృగు కుమారుడైన ఋచీకునికి ఇచ్చాడు.
12.48.8
ततस्तया हि कौन्तेय भार्गवः कुरुनदनः ।
पुत्रार्थं श्रपयामास चरुं गाधेस्तथैव च ॥ १२.४८.८ ॥
అప్పుడు, ఓ కౌంతేయా, కురువంశానంద భార్గవుడు ఆమె ద్వారా పుత్రార్థం చరువును వండించాడు, గాధికి కూడా అలాగే వండించాడు.
12.48.9
आहूय चाह तां भार्यामृचीको भार्गवस्तदा ।
उपयोज्यश्चरुरयं त्वया मात्राऽप्ययं तव ॥ १२.४८.९ ॥
అప్పుడు భార్గవ ఋచీకుడు తన భార్యను పిలిచి ఇలా అన్నాడు: "ఈ చరువును నువ్వు తినాలి; ఇది నీ తల్లి కూడా తినాలి."
12.48.10
तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान्क्षत्रियर्षभः ।
अजय्यः क्षत्रियैर्लोके क्षत्रियर्षभसूदनः ॥ १२.४८.१० ॥
ఆమెకు తేజస్సుగల ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు; అతడు క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడు అవుతాడు; లోకంలో క్షత్రియులచే జయించలేనివాడుగా, క్షత్రియ శ్రేష్ఠులను సంహరించేవాడుగా ఉంటాడు.
12.48.11
तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं शमात्मकम् ।
तपोन्वितं द्विजश्रेष्ठं चरुरेष विधास्यति ॥ १२.४८.११ ॥
ఓ కళ్యాణీ, నీకు కూడా ఈ చరువు ధైర్యవంతుడు, శాంత స్వభావుడు, తపస్సు కలవాడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన పుత్రుని కలిగిస్తుంది.
12.48.12
इत्येवमुक्त्वा तां भार्यां सर्चीको भृगुनन्दनः ।
तपस्यभिरतः श्रीमाञ्जगामारण्यमेव हि ॥ १२.४८.१२ ॥
ఇలా తన భార్యతో చెప్పి, తపస్సులో ఆనందించే భృగునందనుడైన శ్రీమంతుడు ఋచీకుడు అడవికి వెళ్ళాడు.
12.48.13
एतस्मिन्नेव काले तु तीर्थयात्रापरो नृपः ।
गाधिः सदारः संप्राप्त ऋचीकस्याश्रमं प्रति ॥ १२.४८.१३ ॥
అదే సమయంలో తీర్థయాత్రలో నిమగ్నుడైన రాజు గాధి తన భార్యతో కలిసి ఋచీకుని ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
12.48.14
चरुद्वयं गृहीत्वा तु राजन्सत्यवती तदा ।
भर्त्रा दत्तं प्रसन्नेन मात्रे हृष्टा न्यवेदयत् ॥ १२.४८.१४ ॥
రాజా, అప్పుడు సత్యవతి, భర్త ప్రసన్నంగా ఇచ్చిన రెండు చరువులను తీసుకుని, ఆనందంతో తన తల్లికి సమర్పించింది.
12.48.15
माता तु तस्याः कौन्तेय दुहित्रे स्वं चरुं ददौ ।
तस्याश्ररुमथाज्ञातमात्मसंस्थं चकार ह ॥ १२.४८.१५ ॥
కౌంతేయా, తల్లి తన కుమార్తెకు తన చరువును ఇచ్చింది; ఆమె తెలియకుండానే ఆమె చరువును తనలోనే ఉంచుకుంది.
12.48.16
अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं तदा ।
धारयामास दीप्तेन वपुषा घोरदर्शनम् ॥ १२.४८.१६ ॥
అప్పుడు సత్యవతి క్షత్రియులను అంతం చేసే గర్భాన్ని ధరించింది; అది ప్రకాశించే శరీరంతో భయంకరంగా కనిపించింది.
12.48.17
तामृचीकस्तदा दृष्ट्वा ध्यानयोगेन भारत ।
अब्रवीद्भृगुशार्दूलः स्वां भार्यां देवरूपिणीम् ॥ १२.४८.१७ ॥
భారతా, అప్పుడు భృగువంశ శ్రేష్ఠుడు ఋచీకుడు ధ్యానయోగంతో ఆమెను చూసి, దేవరూపిణియైన తన భార్యతో ఇలా పలికాడు.
12.48.18
मात्राऽसि व्यंसिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना ।
तस्माज्जनिष्यते पुत्रः क्रूरकर्माऽत्यमर्षणः।
जनयिष्यति माता ते ब्रह्मभूतं तपोधनम् ॥ १२.४८.१८ ॥
కల్యాణీ, చరువుల మార్పిడి వల్ల నీ తల్లి నిన్ను మోసగించింది; అందువల్ల క్రూరకర్మలు చేసే, అత్యంత అసహనం గల కుమారుడు పుడతాడు; నీ తల్లి బ్రహ్మస్వరూపుడు, తపోధనుడు అయిన కుమారుని కంటుంది.
12.48.19
विश्वं हि ब्रह्म सुमहच्चरौ तव समाहितम् ।
क्षत्रवीर्यं च सकलं तव मात्रे समर्पितम् ॥ १२.४८.१९ ॥
బ్రహ్మ యొక్క మహత్తర శక్తి అంతా నీ చరువులో నిక్షిప్తమై ఉంది; క్షత్రియ వీర్యం కూడా పూర్తిగా నీ తల్లికి అప్పగించబడింది.
12.48.20
विपर्ययेण ते भद्रे नैतदेवं भविष्यति ।
मातुस्ते ब्राह्मणो भूयात्तव च क्षत्रियः सुतः ॥ १२.४८.२० ॥
ఓ శుభవతీ, దీనికి విరుద్ధంగా ఇది ఈ విధంగా జరగదు; నీ తల్లి కుమారుడు బ్రాహ్మణుడు కావాలి, నీ కుమారుడు క్షత్రియుడు కావాలి.
12.48.21
सैवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा ।
पपात शिरसा तस्मै वेपन्ती चाब्रवीदिदम् ॥ १२.४८.२१ ॥
భర్త ఇలా చెప్పగా, మహాభాగ్యవతి సత్యవతి వణుకుతూ ఆయన ముందు శిరసు వంచి పడి ఇలా పలికింది.
12.48.22
नार्होऽसि भगवन्नद्य वक्तुमेवंविधं वचः ।
ब्राह्मणापशदं पुत्रं प्राप्स्यसीति हि मां प्रभो ॥ १२.४८.२२ ॥
భగవాన్, ఈ రోజు మీకు ఇలాంటి మాట చెప్పడం తగదు; ప్రభూ, బ్రాహ్మణునికి తగని అధమ పుత్రుడిని నాకు ఇస్తారని అనడం తగదు.
12.48.23
नैष संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वयि ।
उग्रकर्मा भवेत्पुत्रश्चरुव्यत्यासहेतुना ॥ १२.४८.२३ ॥
ఓ శుభవతీ, నేను నీ పట్ల ఈ విధంగా సంకల్పించలేదు; చరువుల మార్పిడి వల్ల కుమారుడు ఉగ్రకర్ముడు అవుతాడని.
12.48.24
इच्छँल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनः सुतम् ।
शमात्मकमृजुं पुत्रं दातुमर्हसि मे प्रभो ॥ १२.४८.२४ ॥
ముని, మీరు కోరితే లోకాలను కూడా సృష్టించగలరు; మరి ఒక కుమారుడి మాటేమిటి? ప్రభూ, శాంత స్వభావం గల, ఋజువైన కుమారుడిని నాకు ఇవ్వడం మీకు తగును.
12.48.25
नोक्तपूर्वं मया भद्रे स्वैरेष्वप्यनृतं वचः ।
किमुताग्निं समाधाय मन्त्रवच्चरुसाधने ॥ १२.४८.२५ ॥
ఓ భద్రే, నేను పరిహాసంలో కూడా ఎన్నడూ అసత్య వచనం పలకలేదు; మంత్రానుసారంగా అగ్నిని ఆధానం చేసి చరు సాధనలో ఎలా పలుకుతాను?
12.48.26
दृष्टमेतत्पुरा भद्रे ज्ञातं च तपसा मया ।
ब्रह्मभूतं हि सकलं पितुस्तव कुलं भवेत् ॥ १२.४८.२६ ॥
ఓ భద్రే, ఇది నేను ముందే చూశాను, తపస్సు ద్వారా తెలుసుకున్నాను; నీ తండ్రి వంశం అంతా బ్రహ్మభూతమవుతుంది.
12.48.27
काममेवं भवेत्पौत्रो मामैवं तनयः प्रभो ।
शमात्मकमृजुं पुत्रं लभेयं जपतां वर ॥ १२.४८.२७ ॥
నీ ఇష్టమే అగుగాక; మనుమడు అలాగే ఉండుగాక. నా కుమారుడు కూడా అలాగే కావలెను. ప్రభూ, జపకర్తలలో శ్రేష్ఠుడా, శాంత స్వభావుడు, ఋజువర్తనుడైన కుమారుడిని నేను పొందెదను.
12.48.28
पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे च वरवर्णिनि ।
यथा त्वयोक्तं वचनं तथा भद्रे भविष्यति ॥ १२.४८.२८ ॥
ఓ శ్రేష్ఠవర్ణా, నాకు కుమారునిలో గాని మనుమనిలో గాని భేదం లేదు. ఓ భద్రే, నీవు పలికిన మాట ఎలా ఉందో అలాగే జరుగుతుంది.
12.48.29
ततः सत्यवती पुत्रं जनयामास भार्गवम् ।
तपस्यभिरतं शान्तं जमदग्निं यतव्रतम् ॥ १२.४८.२९ ॥
అప్పుడు సత్యవతి భార్గవ పుత్రుడిని కనెను; అతడు తపస్సులో నిరతుడు, శాంతుడు, వ్రతనిష్ఠుడైన జమదగ్ని.
12.48.30
विश्वामित्रं च दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः ।
प्राप ब्रह्मर्षिसमितं विश्वेन ब्रह्मणा युतम् ॥ १२.४८.३० ॥
కుశికుని ఆనందకరమైన కుమారుడు గాధి, బ్రహ్మర్షుల సమూహంలా ఉన్న, సంపూర్ణ బ్రహ్మతేజస్సుతో కూడిన విశ్వామిత్రుడిని వారసునిగా పొందెను.
12.48.31
ऋचीको जनयामास जमदग्निं तपोनिधिम् ।
सोऽपि पुत्रं ह्यजनयज्जमदग्निः सुदारुणम् ॥ १२.४८.३१ ॥
ఋచీకుడు తపోనిధి అయిన జమదగ్నిని కనెను. జమదగ్ని కూడా అత్యంత భయంకరమైన కుమారుని కనెను.
12.48.32
सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदस्य पारगम् ।
रामं क्षत्रियहन्तारं प्रदीप्तमिव पावकम् ॥ १२.४८.३२ ॥
సర్వవిద్యలలో పారంగతుడు, ధనుర్వేదంలో ఉత్తముడైన రాముడు, క్షత్రియులను సంహరించువాడు, ప్రజ్వలించే అగ్నివలె ప్రకాశించెను.
12.48.33
तेषयित्वा महादेवं पर्वते गन्धमादने ।
अस्त्राणि वरयामास परशुं चातितेजसम् ॥ १२.४८.३३ ॥
గంధమాదన పర్వతంపై మహాదేవుని ప్రసన్నం చేసుకొని, అస్త్రాలను, అత్యంత తేజస్వియైన పరశువును వరంగా పొందెను.
12.48.34
स तेनाकुण्ठधारेण ज्वलितानलवर्चसा ।
कुठारेणाप्रमेयेण लोकेष्वप्रतिमोऽभवत् ॥ १२.४८.३४ ॥
మొండిగాని పదునుగల, జ్వలించే అగ్నివలె ప్రకాశించే ఆ అపరిమిత కుఠారముతో అతడు లోకములో అసమానుడయ్యెను.
12.48.35
एतस्मिन्नेव काले तु कृतवीर्यात्मजो बली ।
अर्जुनो नाम तेजस्वी क्षत्रियो हैहयाधिपः ॥ १२.४८.३५ ॥
అదే కాలంలో కృతవీర్యుని కుమారుడు, బలవంతుడు, తేజస్వి అయిన అర్జునుడనే క్షత్రియుడు హైహయుల అధిపతిగా ఉండెను.
12.48.36
दत्तात्रेयप्रसादेन राजा बाहुसहस्रवान् ।
चक्रवर्ती महातेजा विप्राणामाश्वमेधिके ॥ १२.४८.३६ ॥
దత్తాత్రేయుని ప్రసాదంతో వేయిబాహువులు గల ఆ రాజు, చక్రవర్తి, మహాతేజస్వి; విప్రుల అశ్వమేధ యాగములో (దానము చేసినవాడు).
12.48.37
ददौ स पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपर्वताम् ।
सबाह्वस्त्रबलेनाजौ जित्वा परमधर्मवित् ॥ १२.४८.३७ ॥
ఆయన తన బాహువుల బలంతో, అస్త్రాల బలంతో యుద్ధంలో జయించి, ఏడు ద్వీపాలతో, పర్వతాలతో కూడిన సమస్త భూమిని దానం చేశాడు; ఆయన పరమ ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు.
12.48.38
तृषितेन च कौन्तेय भिक्षितश्चित्रभानुना ।
सहस्त्रबाहुर्विक्रान्तः प्रादाद्भिक्षामथाग्नये ॥ १२.४८.३८ ॥
కౌంతేయా, దాహంతో ఉన్న చిత్రభాను (అగ్ని) యాచించగా, పరాక్రమశాలి సహస్రబాహువు అగ్నికి భిక్షను ఇచ్చాడు.
12.48.39
ग्रामान्पुराणि राष्ट्राणि घोषांश्चैव तु वीर्यवान् ।
जज्वाल तस्य वाणेद्धचित्रभानुर्दिधक्षया ॥ १२.४८.३९ ॥
బలవంతుని బాణాలతో ప్రజ్వలించిన చిత్రభాను (అగ్ని) దహించాలనే కోరికతో గ్రామాలను, పట్టణాలను, రాజ్యాలను, గోపాల నివాసాలను కూడా మండించాడు.
12.48.40
स तस्य पुरुषेन्द्रस्य प्रभावेण महौजसः ।
ददाह कार्तवीर्यस्य शैलानपि धरामपि ॥ १२.४८.४० ॥
ఆ మహాతేజస్వి అయిన పురుషేంద్రుడు కార్తవీర్యుని ప్రభావం వల్ల అతడు పర్వతాలను, భూమిని కూడా దహించాడు.
12.48.41
स शून्यमाश्रमारण्यमापवस्य महात्मनः ।
ददाह पवनेनेद्धश्चित्रभानुः सहैहयः ॥ १२.४८.४१ ॥
గాలితో ప్రజ్వలించిన చిత్రభాను (అగ్ని) హైహయులతో కలిసి మహాత్ముడైన ఆపవుని శూన్యమైన ఆశ్రమ వనాన్ని దహించాడు.
12.48.42
आपवस्तं ततो रोषाच्छशापार्जुनमच्युत ।
दग्धे श्रमे महाबाहो कार्तवीर्येण वीर्यवान् ॥ १२.४८.४२ ॥
అచ్యుతా! అప్పుడు ఆపవుడు కోపంతో అర్జునుని శపించాడు; కార్తవీర్యుని వల్ల ఆశ్రమం దగ్ధమైనందున. ఓ మహాబాహు, ఆ పరాక్రమశాలి అలా చేశాడు.
12.48.43
त्वया न वर्जितं यस्मान्ममेदं हि महद्वनम् ।
दग्धं तस्माद्रणे रामो बाहूंस्ते च्छेत्स्यतेऽर्जुन ॥ १२.४८.४३ ॥
నీవు నా ఈ గొప్ప అడవిని వదలకుండా కాల్చివేశావు; కాబట్టి అర్జునా, యుద్ధంలో రాముడు నీ బాహువులను నరికివేస్తాడు.
12.48.44
अर्जुनस्तु महातेजा बली नित्यं शमात्मकः ।
ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च दाता शूरश्च भारत।
नाचिन्तयत्तदा शापं तेन दत्तं महात्मना ॥ १२.४८.४४ ॥
కానీ మహాతేజస్వి, బలవంతుడు, ఎల్లప్పుడూ శాంతస్వభావుడు, బ్రాహ్మణభక్తుడు, శరణ్యుడు, దాత, శూరుడు అయిన అర్జునుడు, భారతా, ఆ మహాత్ముడు ఇచ్చిన శాపాన్ని అప్పుడు పట్టించుకోలేదు.
12.48.45
तस्य पुत्राः सुबलिनः शापेनासन्पितुर्वधे ।
निमित्तमवलिप्ता वै नृशंसाश्चैव नित्यदा ॥ १२.४८.४५ ॥
అతని కుమారులు బలవంతులు; ఆ శాపం వల్ల తమ తండ్రి వధకు కారణులయ్యారు; వారు ఎల్లప్పుడూ గర్విష్ఠులు, క్రూరులు.
12.48.46
जमदग्नेस्तु धेन्वास्ते वत्समानिन्युरच्युत ।
अज्ञातं कार्तवीर्यस्य हैहयेन्द्रस्य धीमतः ॥ १२.४८.४६ ॥
అచ్యుతా, జమదగ్ని ధేనువు దూడను నీ (కుమారులు) తీసుకువెళ్ళారు; తెలివైన హైహయేంద్రుడు కార్తవీర్యునికి ఇది తెలియదు.
12.48.47
तन्निमित्तमभूद्युद्धं जामदग्नेर्महात्मनः ।
ततोऽर्जुनस्य बाहून्स चिच्छेद रुषितोऽनघ ॥ १२.४८.४७ ॥
ఆ కారణంగా మహాత్ముడైన జమదగ్ని కుమారునితో యుద్ధం జరిగింది; అప్పుడు కోపించి అతడు అర్జునుని బాహువులను ఛేదించాడు, నిష్కళంకా.
12.48.48
तं भ्रमन्तं ततो वत्सं जामदग्न्यः स्वमाश्रमम् ।
प्रत्यानयत राजेन्द्र तेषामन्तः पुरात्प्रभुः ॥ १२.४८.४८ ॥
అప్పుడు జమదగ్ని కుమారుడు తిరుగుతున్న ఆ దూడను తిరిగి తెచ్చి తన ఆశ్రమానికి తీసుకువెళ్లాడు; రాజేంద్రా, ఆ ప్రభువు వారి అంతఃపురం నుండి దానిని తీసుకువచ్చాడు.
12.48.49
अर्जुनस्य सुतास्ते तु संभूयाबुद्धयस्तदा ।
गत्वाऽऽश्रममसंबुद्धा जमदग्नेर्महात्मनः।
अपातयन्त भल्लाग्रैः शिरः कायान्नराधिप ॥ १२.४८.४९ ॥
అర్జునుడి ఆ కుమారులు కలిసి వివేకం కోల్పోయారు. ఓ రాజా, తెలియక మహాత్ముడైన జమదగ్ని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, భల్ల బాణాల కొనలతో ఆయన తలను శరీరం నుండి నరికివేశారు.
12.48.50
समित्कुशार्थं रामस्य निर्यातस्य यशस्विनः ।
प्रत्यक्षं राममातुश्च तथैवाश्रमवासिनाम् ॥ १२.४८.५० ॥
కీర్తివంతుడైన రాముడు సమిధలు, కుశ గడ్డి కోసం బయటకు వెళ్లిన సమయంలో, రాముని తల్లి ఎదుటే, ఆశ్రమవాసులందరి ఎదుటే ఇది జరిగింది.
12.48.51
श्रुत्वा रामस्तमर्थं च क्रुद्धः कालानलोपमः ।
धनुर्वेदेऽद्वितीयो हि दिव्यास्त्रैः समलंकृतः ॥ १२.४८.५१ ॥
ఆ వార్త విని రాముడు కాలాగ్నిలా కోపోద్రిక్తుడయ్యాడు. ధనుర్వేదంలో అద్వితీయుడు, దివ్యాస్త్రాలతో అలంకృతుడైన రాముడు ఆ విషయం విన్నాడు.
12.48.52
चन्द्रबिम्बार्धसंकाशं परशुं गृह्य भार्गवः ।
ततः पितृवधामर्षाद्रामः परममन्युमान्।
निःक्षत्रियां प्रतिश्रुत्य महीं शस्त्रमगृह्णत ॥ १२.४८.५२ ॥
అర్ధచంద్రబింబంలా మెరిసే గొడ్డలిని చేపట్టిన భార్గవ రాముడు, తండ్రి హత్య వల్ల కలిగిన అసహనంతో, అత్యంత దుఃఖంతో, భూమిని క్షత్రియులు లేకుండా చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి ఆయుధం చేపట్టాడు.
12.48.53
ततः स भृगुशार्दूलः कार्तवीर्यस्य वीर्यवान् ।
विक्रम्य निजघानाशु पुत्रान्पौत्रांश्च सर्वशः ॥ १२.४८.५३ ॥
అప్పుడు భృగువంశపు సింహమైన ఆయన, కార్తవీర్యుని పరాక్రమశాలి శత్రువుగా, విజృంభించి వెంటనే అతని కుమారులందరినీ, మనుమలందరినీ సంహరించాడు.
12.48.54
स हैहयसहस्राणि हत्वा परममन्युमान् ।
महीं सागरपर्यन्तां चकार रुधिरोक्षिताम् ॥ १२.४८.५४ ॥
ఆయన, మహా కోపంతో, వేలాది హైహయులను సంహరించి, సముద్రం వరకు విస్తరించిన భూమిని రక్తంతో తడిపాడు.
12.48.55
स तथा सुमहातेजाः कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् ।
कृपया परयाऽऽविष्टो वनमेव जगाम ह ॥ १२.४८.५५ ॥
ఆయన మహాతేజస్వి; భూమిని క్షత్రియులు లేకుండా చేసి, గొప్ప కరుణతో నిండి అడవికి వెళ్ళిపోయాడు.
12.48.56
ततो वर्षसहस्रेषु समतीतेषु केषुचित् ।
कोपं संप्राप्तवांस्तत्र प्रकृत्या कोपनः प्रभुः ॥ १२.४८.५६ ॥
తరువాత కొన్ని వేల సంవత్సరాలు గడిచాక, ఆ ప్రభువు స్వభావంగానే కోపస్వభావి కావడంతో అక్కడ కోపాన్ని పొందాడు.
12.48.57
विश्वामित्रस्य पौत्रस्तु रैभ्यपुत्रो महातपाः ।
परावसुर्महाराज क्षिप्त्वाऽऽह जनसंसदि ॥ १२.४८.५७ ॥
విశ్వామిత్రుని మనవడు, రైభ్యుని కుమారుడు, మహాతపస్వి పరావసు, ఓ మహారాజా, జనసభలో నిందిస్తూ మాట్లాడాడు.
12.48.58
ये ते ययातिपतने यज्ञे सन्तः समागताः ।
प्रतर्दनप्रभृतयो राम किं क्षत्रिया न ते ॥ १२.४८.५८ ॥
యయాతి పతన సమయంలో యజ్ఞంలో సమావేశమైన సజ్జనులైన ప్రతర్దనుడు మొదలైనవారు — ఓ రామా, వారు క్షత్రియులు కారా?
12.48.59
मिथ्याप्रतिज्ञो राम त्वं कत्थसे जनसंसदि ।
भयात्क्षत्रियवीराणां पर्वतं समुपाश्रितः ॥ १२.४८.५९ ॥
ఓ రామా, అసత్య ప్రతిజ్ఞ చేసినవాడా, నీవు జనసభలో ప్రగల్భాలు పలుకుతున్నావు; క్షత్రియ వీరుల భయంతో నీవు పర్వతాన్ని ఆశ్రయించావు.
12.48.60
सा पुनः क्षत्रियशतैः पृथिवी सर्वतः स्तृता ।
परावसोर्वचः श्रुत्वा शस्त्रं जग्राह भार्गवः ॥ १२.४८.६० ॥
మళ్ళీ వందలాది క్షత్రియులతో ఆ భూమి అంతటా నిండిపోయింది. పరావసు మాటలు విని భార్గవుడు ఆయుధం చేపట్టాడు.
12.48.61
ततो ये क्षत्रिया राजञ्शतशस्तेन वर्जिताः ।
ते विवृद्धा महावीर्याः पृथिवीपतयोऽभवन् ॥ १२.४८.६१ ॥
ఓ రాజా, అతనిచే వందల కొద్దీ విడువబడిన ఆ క్షత్రియులు తిరిగి వృద్ధి చెంది మహాపరాక్రమవంతులైన భూపతులయ్యారు.
12.48.62
स पुनस्ताञ्जघानाशु बालानपि नराधिप ।
गर्भस्थैस्तु मही व्याप्ता पुनरेवाभवत्तदा ॥ १२.४८.६२ ॥
అతడు మళ్లీ వెంటనే వారిని, ఓ నరాధిపా, పిల్లలను కూడా చంపాడు. అప్పుడు భూమి గర్భస్థులతో మళ్లీ నిండిపోయింది.
12.48.63
जातंजातं स गर्भं तु पुनरेव जघान ह ।
अरक्षंश्च सुतान्कांश्चित्तदा क्षत्रिययोषितः ॥ १२.४८.६३ ॥
పుట్టిన ప్రతి గర్భాన్ని అతడు మళ్లీ చంపేవాడు. అప్పుడు క్షత్రియ స్త్రీలు తమ కొంత మంది కుమారులను రక్షించలేకపోయారు.
12.48.64
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः ।
दक्षिणामश्वमेधान्ते कश्यपायाददत्ततः ॥ १२.४८.६४ ॥
ఇరవై ఒక్కసార్లు భూమిని క్షత్రియులు లేకుండా చేసి, ఆ ప్రభువు అశ్వమేధం చివరలో దక్షిణగా కశ్యపునికి ఇచ్చాడు.
12.48.65
स क्षत्रियाणां शेषार्थं करेणोद्दिश्य कश्यपः ।
स्रुक्प्रग्रहवता राजंस्ततो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.४८.६५ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, క్షత్రియుల శేషం కోసం చేయి చూపి, స్రుక్ పట్టుకున్న కశ్యపుడు ఈ మాటలు పలికాడు.
12.48.66
गच्छ पारं समुद्रस्य दक्षिणस्य महामुने ।
न ते मद्विषये राम वस्तव्यमिह कर्हिचित् ॥ १२.४८.६६ ॥
ఓ మహామునీ, దక్షిణ సముద్రానికి అవతలి తీరానికి వెళ్ళు. ఓ రామా, నా ఈ రాజ్యంలో నీవు ఎప్పుడూ నివసించకూడదు.
12.48.67
पृथिवी दक्षिणा दत्ता वाजिमेधे मम त्वया ।
पुनरस्याः पृथिव्या हि दत्त्वा दातुमनीश्वरः ॥ १२.४८.६७ ॥
నీవు నా అశ్వమేధ యాగంలో ఈ భూమిని దక్షిణగా ఇచ్చావు. ఈ భూమిని ఇచ్చేసిన తర్వాత, దానిని మళ్ళీ దానం చేసే అధికారం నీకు లేదు.
12.48.68
ततः शूर्पाकरं देशं सागरस्तस्य निर्ममे ।
संत्रासाज्जामदग्न्यस्य सोऽपरान्तमहीतलम् ॥ १२.४८.६८ ॥
అప్పుడు సముద్రం ఆయన కోసం శూర్పాకర దేశాన్ని సృష్టించింది. జామదగ్న్యుడి (పరశురాముడి) భయంతో అది పశ్చిమ సరిహద్దు భూభాగాన్ని నిర్మించింది.
12.48.69
कश्यपस्तां महाराज प्रतिगृह्य वसुंधराम् ।
कृत्वा ब्राह्मणसंस्थां वै प्रविष्टः सुमहद्वनम् ॥ १२.४८.६९ ॥
మహారాజా, కశ్యపుడు ఆ వసుంధరను స్వీకరించి, దానిని బ్రాహ్మణుల నివాసంగా చేసి, అత్యంత విశాలమైన అరణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.
12.48.70
ततः शूद्राश्च वैश्याश्च यथा स्वैरप्रचारिणः ।
अवर्तन्त द्विजाग्र्याणां दारेषु भरतर्षभ ॥ १२.४८.७० ॥
అప్పుడు శూద్రులు, వైశ్యులు కూడా తమ ఇష్టానుసారం స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తించసాగారు, భరతర్షభా; శ్రేష్ఠ ద్విజుల భార్యల పట్ల కూడా అలాగే ప్రవర్తించారు.
12.48.71
अराजके जीवलोके दुर्बला बलवत्तरैः ।
वध्यन्ते न हि वित्तेषु प्रभुत्वं कस्यचित्तदा ॥ १२.४८.७१ ॥
రాజు లేని జీవలోకంలో బలహీనులు బలవంతుల చేత చంపబడతారు; అప్పుడు సంపదపై ఎవరికీ ఆధిపత్యం ఉండదు.
12.48.72
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शृद्राश्चोत्पथगामिनः ।
परस्परं समाश्रित्य घातयन्त्यपथस्थिताः ॥ १२.४८.७२ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు చెడుదారిలో నడిచి, ఒకరినొకరు ఆశ్రయించి, ధర్మమార్గం తప్పి ఒకరినొకరు చంపుకుంటున్నారు.
12.48.73
स्वधर्मं ब्राह्मणास्त्यक्त्वा पाषण्डत्वं समाश्रिताः ।
चौरिकानृतमायाश्च सर्वे चैव प्रकुर्वते ॥ १२.४८.७३ ॥
బ్రాహ్మణులు తమ స్వధర్మాన్ని విడిచి పాషండాన్ని ఆశ్రయిస్తారు; దొంగతనం, అబద్ధం, మాయ అన్నింటినీ అందరూ చేస్తారు.
12.48.74
स्वधर्मस्थान्द्विजान्हत्वा तथाऽऽश्रमनिवासिनः ।
वैश्याः सत्पथसंस्थाश्च शूद्रा ये चैव धार्मिकाः ॥ १२.४८.७४ ॥
స్వధర్మంలో నిలిచిన ద్విజులను, ఆశ్రమాలలో నివసించేవారిని చంపి, సత్పథంలో ఉన్న వైశ్యులను, ధార్మికులైన శూద్రులను కూడా (చంపుతారు).
12.48.75
तान्सर्वान्घातयन्ति स्म दुराचाराः सुनिर्भयाः ।
यज्ञाध्ययनशीलांश्च आश्रमस्थांस्तपस्विनिः ॥ १२.४८.७५ ॥
దురాచారులు, పూర్తిగా భయరహితులు వారందరినీ చంపారు—యజ్ఞం, అధ్యయనంలో నిమగ్నులైన వారిని, ఆశ్రమాలలో ఉన్నవారిని, తపస్వులను.
12.48.76
गोबालवृद्धनारीणां नाशं कुर्वन्ति चापरे ।
आन्वीक्षकी त्रयी वार्ता न च नीतिः प्रवर्तते ॥ १२.४८.७६ ॥
ఇతరులు ఆవులను, బాలురను, వృద్ధులను, స్త్రీలను నాశనం చేస్తారు; ఆన్వీక్షికి, త్రయి, వార్త ప్రవర్తించవు; నీతి కూడా నిలవదు.
12.48.77
व्रात्यतां समनुप्राप्ता बहवो हि द्विजातयः ।
अधरोत्तरापचारेण म्लेच्छभूताश्च सर्वशः ॥ १२.४८.७७ ॥
అనేకమంది ద్విజులు వ్రాత్యత్వాన్ని పొందారు; ఉన్నత-హీనాల విపరీత ప్రవర్తనతో వారు పూర్తిగా మ్లేచ్ఛులుగా మారారు.
12.48.78
ततः कालेन पृथिवी पीड्यमाना दुरात्मभिः ।
विपर्ययेण तेनाशु प्रविवेश पसातलम्।
अरक्ष्यमाणा विधिवत्क्षत्रियैर्धर्मरक्षिभिः ॥ १२.४८.७८ ॥
తరువాత కాలక్రమంలో, దురాత్ములచే పీడింపబడిన భూమి ఆ విపర్యయం వల్ల త్వరగా పాతాళంలోకి ప్రవేశించింది—ధర్మాన్ని రక్షించే క్షత్రియులచే విధిప్రకారం రక్షింపబడనందున.
12.48.79
तां दृष्ट्वा द्रवतीं तत्र संत्रासात्स महामनाः ।
ऊरुणा धारयामास कश्यपः पृथिवीं ततः।
निमज्जन्तीं ततो राजंस्तेनोर्वीति मही स्मृता ॥ १२.४८.७९ ॥
ఆమె పారిపోవడం చూసి, మహామనస్కుడైన కశ్యపుడు భయంతో తన తొడతో ఆమెను ఆపి ధరించాడు. ఓ రాజా, ఆమె మునిగిపోతుండగా, అందువల్ల భూమిని 'ఊర్వీ' అని స్మరిస్తారు.
12.48.80
रक्षणार्थं समुद्दिश्य ययाचे पृथिवी तदा ।
प्रसाद्य कश्यपं देवी क्षत्रियान्बाहुशालिनः ॥ १२.४८.८० ॥
అప్పుడు రక్షణ కోసం ఉద్దేశించి, భూదేవి కశ్యపుని ప్రసన్నం చేసుకుని, బాహుశాలురైన క్షత్రియులను యాచించింది.
12.48.81
सन्ति ब्रह्मन्मया गुप्ताः स्त्रीषु क्षत्रियपुङ्गवाः ।
हैहयानां कुले जातास्ते संरक्षन्तु मां मुने ॥ १२.४८.८१ ॥
బ్రాహ్మణా, నాచే రక్షింపబడిన, స్త్రీల మధ్య దాగిన క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు ఉన్నారు; వారు హైహయుల వంశంలో జన్మించారు. ముని, వారు నన్ను రక్షించుగాక.
12.48.82
अस्ति पौरवदायादो विदूरथसुतः प्रभो ।
ऋक्षैः संवर्धितो विप्र ऋक्षवत्यथ पर्वते ॥ १२.४८.८२ ॥
ప్రభూ, పౌరవ వారసుడు ఒకడు ఉన్నాడు, విదూరథుని కుమారుడు. విప్రా, అతడు ఋక్షవత్ పర్వతంపై ఎలుగుబంట్లచే పెంచబడ్డాడు.
12.48.83
तथाऽनुकम्पमानेन यज्वनाथामितौजसा ।
पराशरेण दायादः सौदासस्याभिरक्षितः ॥ १२.४८.८३ ॥
అలాగే, దయగల, యజ్ఞం చేసే, అపరిమిత తేజస్సుగల పరాశరుడు సౌదాసుని వారసుని రక్షించాడు.
12.48.84
सर्वकर्माणि कुरुते शूद्रवत्तस्य स द्विजः ।
सर्वकर्मेत्यभिख्यातः स मां रक्षतु पार्थिवः ॥ १२.४८.८४ ॥
ఆ ద్విజుడు అతని కోసం శూద్రుని వలె అన్ని పనులు చేస్తాడు. 'సర్వకర్మ' అని ప్రసిద్ధుడైన ఆ రాజు నన్ను రక్షించుగాక.
12.48.85
शिबिपुत्रो महातेजा गोपतिर्नाम नामतः ।
वने संवर्धितो गोभिः सोऽभिरक्षतु मां मुने ॥ १२.४८.८५ ॥
శిబి కుమారుడు, మహాతేజస్వి, పేరుతో గోపతి; అడవిలో ఆవులచే పెంచబడినవాడు — అతడు నన్ను రక్షించుగాక, ముని.
12.48.86
प्रतर्दनस्य पुत्रस्तु वत्सो नाम महाबलः ।
वत्सैः संवर्धितो गोष्ठे स मां रक्षतु पार्थिवः ॥ १२.४८.८६ ॥
ప్రతర్దనుని కుమారుడు, మహాబలుడైన వత్సుడు; గోశాలలో దూడలచే పెంచబడినవాడు — ఆ రాజు నన్ను రక్షించుగాక.
12.48.87
दधिवाहनपुत्रस्तु पौत्रो दिविरथस्य च ।
अङ्गः स गौतमेनासीद्गङ्गाकूलेऽभिरक्षितः ॥ १२.४८.८७ ॥
దధివాహనుని కుమారుడు, దివిరథుని మనవడు అంగుడు; గౌతముని చేత గంగాతీరంలో రక్షించబడినవాడు.
12.48.88
बृहद्रथो महातेजा भूरिभूतिपरिष्कृतः ।
गोलाङ्गूलैर्महाभागो गृध्रकूटेऽभिरक्षितः ॥ १२.४८.८८ ॥
మహాతేజస్వి బృహద్రథుడు, విస్తారమైన వైభవంతో అలంకృతుడు, మహాభాగ్యవంతుడు — గృధ్రకూటంలో గోలాంగూలాలచే రక్షించబడినవాడు.
12.48.89
मरुत्तस्यान्ववाये च रक्षिताः क्षत्रियात्मजाः ।
मरुत्पतिसमा वीर्ये समुद्रेणाभिरक्षिताः ॥ १२.४८.८९ ॥
మరుత్తుని వంశంలో రక్షించబడిన క్షత్రియ పుత్రులు, వీర్యంలో ఇంద్రునితో సమానులు — సముద్రంచే రక్షించబడినవారు.
12.48.90
एते क्षत्रियदायादास्तत्रतत्र परिश्रुताः ।
व्योकारहेमकारादिजातिं नित्यं समाश्रिताः ॥ १२.४८.९० ॥
ఈ క్షత్రియ వారసులు ఇక్కడా అక్కడా ప్రసిద్ధులు; వారు ఎల్లప్పుడూ వ్యోమకార, హేమకార మొదలైన జాతులను ఆశ్రయిస్తారు.
12.48.91
यदि मामभिरक्षन्ति ततः स्थास्यामि निश्चला ।
एतेषां पितरश्चैव तथैव च पितामहाः ॥ १२.४८.९१ ॥
వీరు నన్ను రక్షిస్తే, నేను చలించకుండా స్థిరంగా నిలుస్తాను. వీరి తండ్రులు, అలాగే వీరి తాతలు కూడా.
12.48.92
मदर्थं निहता युद्धे रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
तेषामपचितिश्चैव मया कार्या महामुने ॥ १२.४८.९२ ॥
నా కోసం యుద్ధంలో అలసట లేని కర్మలు చేసిన రాముడి చేత వారు హతమయ్యారు. మహాముని, వారికి గౌరవమూ ప్రాయశ్చిత్తమూ నేనే చేయాలి.
12.48.93
न ह्यहं कामये नित्यमतिक्रान्तेन रक्षणम् ।
वर्तमानेन वर्तेयं तत्क्षिप्रं संविधीयताम् ॥ १२.४८.९३ ॥
గతంతో కూడిన రక్షణను నేను ఎప్పుడూ కోరను. వర్తమానంతో నేను నిలబడాలి; కాబట్టి దానిని త్వరగా ఏర్పాటు చేయండి.
12.48.94
ततः पृथिव्या निर्दिष्टांस्तान्समानीय कश्यपः ।
अभ्यषिञ्चन्महीपालान्क्षत्रियान्वीर्यसंमतान् ॥ १२.४८.९४ ॥
అప్పుడు భూమి సూచించిన వారిని సమకూర్చి, కశ్యపుడు శౌర్యంతో గౌరవింపబడిన క్షత్రియ మహీపాలురకు అభిషేకం చేశాడు.
12.48.95
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः ।
एवमेतत्पुरावृत्तं यन्मां पृच्छसि पाण्डव ॥ १२.४८.९५ ॥
వారి కుమారులు, మనవలు, ఎవరి వంశాలు స్థాపించబడ్డాయో. పాండవా, నీవు నన్ను అడిగిన ఈ పురాతన వృత్తాంతం ఇలాగే ఉంది.
12.48.96
एवं ब्रुवंस्तं च यदुप्रवीरो ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
रथेन तेनाशु ययौ यथाऽर्को ।
विशन्प्रभाभिर्भगवांस्त्रिलोकीम् ॥ १२.४८.९६ ॥
ఇలా చెబుతూ యదువీరుడు ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుని వద్దకు ఆ రథంపై వేగంగా వెళ్లాడు; సూర్యుడు తన కాంతులతో మూడు లోకాలలోకి ప్రవేశించినట్లు.