มหาภารตะ · อัธยายะ 12.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.48.1
शृणु कौन्तेय रामस्य प्रभावो यो मया श्रुतः ।
महर्षीणां कथयतां कारणं तस्य जन्म च ॥ १२.४८.१ ॥
จงฟังเถิด โอ้บุตรแห่งกุนตี ถึงพระอานุภาพของพระราม ที่ข้าพเจ้าได้ฟังมา และถึงเหตุแห่งการอุบัติของพระองค์ ดังที่มหาฤๅษีทั้งหลายได้เล่าไว้
12.48.2
यथा च जामदग्न्येन कोटिशः क्षत्रिया हताः ।
उद्भूता राजवंशेषु ये भूयो भारते हताः ॥ १२.४८.२ ॥
ดังที่บุตรแห่งชมทัคนีได้สังหารกษัตริย์นับโกฏิ และผู้ที่อุบัติขึ้นในราชวงศ์ทั้งหลายแล้วถูกสังหารอีกในสงครามภารตะ
12.48.3
जह्नोरजस्तु तनयो बलाकाश्चस्तु तत्सुतः ।
कुशिको नाम धर्मज्ञस्तस्य पुत्रो महीपते ॥ १२.४८.३ ॥
อชะเป็นบุตรของชหนุ และพลากาศวะเป็นบุตรของอชะ บุตรของพลากาศวะคือกุศิกะผู้รู้ธรรม และบุตรของกุศิกะ โอ้จ้าวแห่งแผ่นดิน คือคาธี
12.48.4
अग्र्यं तपः समातिष्ठत्सहस्राक्षसमो भुवि ।
पुत्रं लभेयमजितं त्रिलोकेश्वरमित्युत ॥ १२.४८.४ ॥
บนแผ่นดิน ท่านได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ เทียบเท่าพระอินทร์ผู้มีพันเนตร โดยคิดว่า ขอให้ข้าพเจ้าได้บุตรผู้ไม่มีผู้ใดพิชิตได้ เป็นเจ้าแห่งสามโลก
12.48.5
तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरंदरः ।
समर्थं पुत्रजनने स्वयमेवैत्य भारत ॥ १२.४८.५ ॥
โอ้เชื้อสายภารตะ เมื่อพระอินทร์ผู้มีพันเนตร ผู้ทำลายนครทั้งหลาย ทรงเห็นท่านผู้บำเพ็ญตบะอย่างเข้มงวด และทรงเห็นว่าท่านสามารถให้กำเนิดบุตรได้ ก็ทรงเสด็จมาเองเป็นการส่วนพระองค์
12.48.6
पुत्रत्वमगमद्राजंस्तस्य लोकेश्वरेश्वरः ।
गाधिर्नामाभवत्पुत्रः कौशिकः पाकशासनः ॥ १२.४८.६ ॥
โอ้พระราชา เจ้าแห่งเจ้าทั้งหลายแห่งโลกได้มาเป็นบุตรของท่าน ท่านมีชื่อว่าคาธี กุศิกะ ผู้ลงทัณฑ์แก่ปากะ คือพระอินทร์
12.48.7
तस्य कन्याऽभवद्राजन्नाम्ना सत्यवती प्रभो ।
तां गाधिर्भृगुपुत्राय ऋचीकाय ददौ प्रभुः ॥ १२.४८.७ ॥
โอ้พระราชา โอ้ผู้เป็นใหญ่ ท่านมีธิดาพระนามว่าสัตยวดี พระบิดาคือคาธีผู้ทรงอำนาจได้ยกนางให้แก่ฤๅษีฤจีกะ บุตรแห่งภฤคุ
12.48.8
ततस्तया हि कौन्तेय भार्गवः कुरुनदनः ।
पुत्रार्थं श्रपयामास चरुं गाधेस्तथैव च ॥ १२.४८.८ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี ต่อมา ภารควะ ผู้เป็นความยินดีของกุรุ ได้ให้นางทำข้าวสุกบูชาเพื่อให้ได้บุตร และทำอีกส่วนหนึ่งให้แก่คาธีเช่นกัน
12.48.9
आहूय चाह तां भार्यामृचीको भार्गवस्तदा ।
उपयोज्यश्चरुरयं त्वया मात्राऽप्ययं तव ॥ १२.४८.९ ॥
ครั้งนั้น ฤจีกะ ภารควะ ได้เรียกภรรยามาตรัสว่า ข้าวสุกนี้เจ้าจงกิน และข้าวสุกนี้มารดาของเจ้าก็จงกินเช่นกัน
12.48.10
तस्या जनिष्यते पुत्रो दीप्तिमान्क्षत्रियर्षभः ।
अजय्यः क्षत्रियैर्लोके क्षत्रियर्षभसूदनः ॥ १२.४८.१० ॥
นางจะให้กำเนิดบุตรผู้รุ่งโรจน์ เป็นยอดของกษัตริย์ ไม่มีกษัตริย์ใดในโลกจะพิชิตได้ และจะเป็นผู้สังหารยอดของกษัตริย์
12.48.11
तवापि पुत्रं कल्याणि धृतिमन्तं शमात्मकम् ।
तपोन्वितं द्विजश्रेष्ठं चरुरेष विधास्यति ॥ १२.४८.११ ॥
โอ้ผู้เป็นมงคล ข้าวสุกนี้จะให้บุตรแก่เจ้าด้วย ผู้มีความมั่นคง มีจิตสงบ ประกอบด้วยตบะ และเป็นยอดของผู้เกิดสองครั้ง
12.48.12
इत्येवमुक्त्वा तां भार्यां सर्चीको भृगुनन्दनः ।
तपस्यभिरतः श्रीमाञ्जगामारण्यमेव हि ॥ १२.४८.१२ ॥
ฤจีกะ ผู้เป็นความยินดีของภฤคุ ผู้รุ่งเรืองและยินดีในตบะ เมื่อได้กล่าวดังนี้กับภรรยาแล้ว ก็เข้าป่าไปแท้จริง
12.48.13
एतस्मिन्नेव काले तु तीर्थयात्रापरो नृपः ।
गाधिः सदारः संप्राप्त ऋचीकस्याश्रमं प्रति ॥ १२.४८.१३ ॥
ในขณะนั้นเอง พระราชาคาธีผู้ใฝ่การจาริกแสวงบุญ ได้เสด็จมาพร้อมกับพระชายาถึงอาศรมของฤจีกะ
12.48.14
चरुद्वयं गृहीत्वा तु राजन्सत्यवती तदा ।
भर्त्रा दत्तं प्रसन्नेन मात्रे हृष्टा न्यवेदयत् ॥ १२.४८.१४ ॥
โอ้พระราชา ครั้งนั้น สัตยวดีรับข้าวสุกสองส่วนที่สามีผู้ยินดีได้ประทานให้ แล้วด้วยความปีติ ได้นำไปถวายมารดา
12.48.15
माता तु तस्याः कौन्तेय दुहित्रे स्वं चरुं ददौ ।
तस्याश्ररुमथाज्ञातमात्मसंस्थं चकार ह ॥ १२.४८.१५ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี มารดาของนางได้มอบข้าวสุกของตนให้แก่ธิดา แต่โดยไม่รู้ตัว นางได้ทำให้ข้าวสุกของธิดาไปตั้งอยู่ในครรภ์ของตน
12.48.16
अथ सत्यवती गर्भं क्षत्रियान्तकरं तदा ।
धारयामास दीप्तेन वपुषा घोरदर्शनम् ॥ १२.४८.१६ ॥
ครั้งนั้น สัตยวดีได้ทรงครรภ์ ซึ่งเป็นผู้ทำลายกษัตริย์ มีรูปร่างรุ่งโรจน์และน่าสะพรึงแก่การมอง
12.48.17
तामृचीकस्तदा दृष्ट्वा ध्यानयोगेन भारत ।
अब्रवीद्भृगुशार्दूलः स्वां भार्यां देवरूपिणीम् ॥ १२.४८.१७ ॥
โอ้เชื้อสายภารตะ ครั้งนั้น ฤจีกะ ยอดแห่งภฤคุ เห็นนางด้วยพลังแห่งการภาวนา จึงตรัสกับภรรยาผู้มีรูปร่างเหมือนเทพธิดาว่า
12.48.18
मात्राऽसि व्यंसिता भद्रे चरुव्यत्यासहेतुना ।
तस्माज्जनिष्यते पुत्रः क्रूरकर्माऽत्यमर्षणः।
जनयिष्यति माता ते ब्रह्मभूतं तपोधनम् ॥ १२.४८.१८ ॥
โอ้ผู้เป็นมงคล มารดาของเจ้าได้ถูกหลอกเพราะการสลับข้าวสุก ด้วยเหตุนั้น บุตรที่กระทำการอย่างโหดร้ายและมีความขุ่นเคืองรุนแรงจะเกิดขึ้น ส่วนมารดาของเจ้าจะให้กำเนิดบุตรผู้มีลักษณะเหมือนพรหมัน ผู้อุดมด้วยตบะ
12.48.19
विश्वं हि ब्रह्म सुमहच्चरौ तव समाहितम् ।
क्षत्रवीर्यं च सकलं तव मात्रे समर्पितम् ॥ १२.४८.१९ ॥
พลังอันยิ่งใหญ่ทั้งหมดของพรหมันนั้น ได้ถูกบรรจุไว้ในข้าวสุกของเจ้าแล้ว และพลังแห่งวรรณะกษัตริย์ทั้งสิ้นก็ได้ถูกมอบให้แก่มารดาของเจ้า
12.48.20
विपर्ययेण ते भद्रे नैतदेवं भविष्यति ।
मातुस्ते ब्राह्मणो भूयात्तव च क्षत्रियः सुतः ॥ १२.४८.२० ॥
โอ้ผู้เป็นมงคล เรื่องจะไม่เป็นไปในทางกลับกันเช่นนี้ ขอให้บุตรของมารดาเจ้าเป็นพราหมณ์ และขอให้บุตรของเจ้าเป็นกษัตริย์
12.48.21
सैवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा ।
पपात शिरसा तस्मै वेपन्ती चाब्रवीदिदम् ॥ १२.४८.२१ ॥
เมื่อสามีกล่าวดังนี้แล้ว นางสัตยวดีผู้มีโชคยิ่งจึงก้มศีรษะลงแทบเท้าสามี ตัวสั่นเทา แล้วกล่าวคำนี้
12.48.22
नार्होऽसि भगवन्नद्य वक्तुमेवंविधं वचः ।
ब्राह्मणापशदं पुत्रं प्राप्स्यसीति हि मां प्रभो ॥ १२.४८.२२ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงคุณ วันนี้ท่านไม่ควรกล่าวถ้อยคำเช่นนี้ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ ท่านเคยตรัสกับหม่อมฉันว่าหม่อมฉันจะได้บุตรชายต่ำช้า ไม่คู่ควรแก่พราหมณ์
12.48.23
नैष संकल्पितः कामो मया भद्रे तथा त्वयि ।
उग्रकर्मा भवेत्पुत्रश्चरुव्यत्यासहेतुना ॥ १२.४८.२३ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคดี ความปรารถนาที่ข้าตั้งใจไว้สำหรับเธอนั้นไม่ใช่เช่นนี้ บุตรชายจะดุร้ายในการกระทำก็เพราะการสลับเครื่องบูชาจรุ
12.48.24
इच्छँल्लोकानपि मुने सृजेथाः किं पुनः सुतम् ।
शमात्मकमृजुं पुत्रं दातुमर्हसि मे प्रभो ॥ १२.४८.२४ ॥
ข้าแต่มุนี หากท่านปรารถนา ท่านก็อาจสร้างโลกได้แม้กระทั่งโลกอื่น ๆ ป่วยการจะกล่าวถึงบุตรชายเพียงคนเดียว ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ ขอท่านโปรดประทานบุตรชายผู้มีนิสัยสงบและซื่อตรงแก่หม่อมฉันด้วยเถิด
12.48.25
नोक्तपूर्वं मया भद्रे स्वैरेष्वप्यनृतं वचः ।
किमुताग्निं समाधाय मन्त्रवच्चरुसाधने ॥ १२.४८.२५ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคดี แม้เล่นสนุก ข้าก็ไม่เคยกล่าวถ้อยคำเท็จมาก่อนเลย ยิ่งกว่านั้นเมื่อข้าก่อไฟตามมนตร์และกำลังประกอบพิธีจรุอยู่ จะกล่าวเท็จได้อย่างไร
12.48.26
दृष्टमेतत्पुरा भद्रे ज्ञातं च तपसा मया ।
ब्रह्मभूतं हि सकलं पितुस्तव कुलं भवेत् ॥ १२.४८.२६ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคดี ข้าได้เห็นเรื่องนี้มาก่อนแล้ว และรู้ด้วยอำนาจตบะของข้า ตระกูลทั้งหมดของบิดาเธอจะกลายเป็นพราหมณ์
12.48.27
काममेवं भवेत्पौत्रो मामैवं तनयः प्रभो ।
शमात्मकमृजुं पुत्रं लभेयं जपतां वर ॥ १२.४८.२७ ॥
ให้เป็นไปตามที่ท่านปรารถนาเถิด ขอให้หลานชายเป็นเช่นนั้น และขอให้บุตรของข้าก็เป็นเช่นนั้นด้วย ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้สวดมนต์ ขอให้ข้าได้บุตรชายผู้มีนิสัยสงบและจิตใจซื่อตรง
12.48.28
पुत्रे नास्ति विशेषो मे पौत्रे च वरवर्णिनि ।
यथा त्वयोक्तं वचनं तथा भद्रे भविष्यति ॥ १२.४८.२८ ॥
ข้าแต่นางผู้มีผิวพรรณงาม สำหรับข้าแล้วไม่มีความแตกต่างระหว่างบุตรชายกับหลานชาย ข้าแต่ผู้มีโชคดี สิ่งที่เธอกล่าวไว้อย่างไร ก็จะเป็นไปอย่างนั้น
12.48.29
ततः सत्यवती पुत्रं जनयामास भार्गवम् ।
तपस्यभिरतं शान्तं जमदग्निं यतव्रतम् ॥ १२.४८.२९ ॥
จากนั้น นางสัตยวดีได้ให้กำเนิดบุตรชายแห่งสายภฤคุ ชื่อชมทัคนี ผู้ยินดีในตบะ สงบ และมั่นคงในวัตรปฏิบัติ
12.48.30
विश्वामित्रं च दायादं गाधिः कुशिकनन्दनः ।
प्राप ब्रह्मर्षिसमितं विश्वेन ब्रह्मणा युतम् ॥ १२.४८.३० ॥
ส่วนคาธีผู้เป็นบุตรอันเป็นที่รักของกุศิก ได้รับวิศวามิตรเป็นทายาท ผู้เสมอด้วยที่ประชุมพรหมฤษี และประกอบด้วยพรหมันอันสมบูรณ์
12.48.31
ऋचीको जनयामास जमदग्निं तपोनिधिम् ।
सोऽपि पुत्रं ह्यजनयज्जमदग्निः सुदारुणम् ॥ १२.४८.३१ ॥
ฤจีกะให้กำเนิดชมทัคนี ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะ และชมทัคนีก็ให้กำเนิดบุตรชายผู้ดุร้ายยิ่งนัก
12.48.32
सर्वविद्यान्तगं श्रेष्ठं धनुर्वेदस्य पारगम् ।
रामं क्षत्रियहन्तारं प्रदीप्तमिव पावकम् ॥ १२.४८.३२ ॥
พระราม ผู้เชี่ยวชาญในวิชาทั้งปวง เป็นเลิศในศาสตร์แห่งธนู ผู้สังหารกษัตริย์ รุ่งโรจน์ดุจไฟ
12.48.33
तेषयित्वा महादेवं पर्वते गन्धमादने ।
अस्त्राणि वरयामास परशुं चातितेजसम् ॥ १२.४८.३३ ॥
ท่านบำเพ็ญให้พระมหาเทพพอพระทัยบนภูเขาคันธมาทน์ แล้วขอพรเป็นอาวุธทั้งหลายและขวานที่เจิดจ้ายิ่งนัก
12.48.34
स तेनाकुण्ठधारेण ज्वलितानलवर्चसा ।
कुठारेणाप्रमेयेण लोकेष्वप्रतिमोऽभवत् ॥ १२.४८.३४ ॥
ด้วยขวานนั้นซึ่งคมไม่มีวันทื่อ ลุกโชติดุจเปลวไฟ และไม่อาจประมาณได้ ท่านจึงไม่มีใครเทียบได้ในโลกทั้งหลาย
12.48.35
एतस्मिन्नेव काले तु कृतवीर्यात्मजो बली ।
अर्जुनो नाम तेजस्वी क्षत्रियो हैहयाधिपः ॥ १२.४८.३५ ॥
ในกาลเดียวกันนั้น อรชุน โอรสของกฤตวีรยะ ผู้มีกำลังและรุ่งเรือง เป็นกษัตริย์ เป็นเจ้าแห่งหัยหัย
12.48.36
दत्तात्रेयप्रसादेन राजा बाहुसहस्रवान् ।
चक्रवर्ती महातेजा विप्राणामाश्वमेधिके ॥ १२.४८.३६ ॥
ด้วยพระคุณของทัตตาเตรยะ กษัตริย์พระองค์นั้นมีพันแขน เป็นจักรพรรดิผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง และได้ทรงบริจาคแก่พราหมณ์ในพิธีอัศวเมธ
12.48.37
ददौ स पृथिवीं सर्वां सप्तद्वीपां सपर्वताम् ।
सबाह्वस्त्रबलेनाजौ जित्वा परमधर्मवित् ॥ १२.४८.३७ ॥
พระองค์ได้ทรงบริจาคแผ่นดินทั้งหมด พร้อมทวีปทั้งเจ็ดและภูเขาทั้งหลาย หลังจากทรงชนะในสงครามด้วยกำลังแขนและอาวุธ พระองค์ผู้ทรงรู้ธรรมอันสูงสุด
12.48.38
तृषितेन च कौन्तेय भिक्षितश्चित्रभानुना ।
सहस्त्रबाहुर्विक्रान्तः प्रादाद्भिक्षामथाग्नये ॥ १२.४८.३८ ॥
ข้าแต่กุนตีบุตร เมื่อจิตรภานุ (อัคนี) ผู้กระหายน้ำขอทาน พระองค์ผู้มีพันแขนผู้กล้าหาญก็ทรงประทานภิกษาแด่พระอัคนี
12.48.39
ग्रामान्पुराणि राष्ट्राणि घोषांश्चैव तु वीर्यवान् ।
जज्वाल तस्य वाणेद्धचित्रभानुर्दिधक्षया ॥ १२.४८.३९ ॥
ด้วยลูกศรของผู้มีกำลังนั้น จิตรภานุ (อัคนี) ผู้ปรารถนาจะเผาผลาญ ได้ลุกโชนขึ้นเหนือหมู่บ้าน เมือง แคว้น และนิคมคนเลี้ยงสัตว์
12.48.40
स तस्य पुरुषेन्द्रस्य प्रभावेण महौजसः ।
ददाह कार्तवीर्यस्य शैलानपि धरामपि ॥ १२.४८.४० ॥
ด้วยอานุภาพของบุรุษผู้ประเสริฐผู้มีพลังมหาศาลนั้น คือกรรตวีรยะ ไฟได้เผาผลาญแม้ภูเขาและผืนแผ่นดิน
12.48.41
स शून्यमाश्रमारण्यमापवस्य महात्मनः ।
ददाह पवनेनेद्धश्चित्रभानुः सहैहयः ॥ १२.४८.४१ ॥
พระอัคนีผู้มีแสงเรืองเรืองนั้น ถูกลมพัดให้ลุกโชน พร้อมด้วยชาวไหหยะ ได้เผาป่าอาศรมอันว่างเปล่าของพระอาปวะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
12.48.42
आपवस्तं ततो रोषाच्छशापार्जुनमच्युत ।
दग्धे श्रमे महाबाहो कार्तवीर्येण वीर्यवान् ॥ १२.४८.४२ ॥
ลำดับนั้น พระอาปวะด้วยความโกรธ ได้สาปอรชุน โอ้ผู้ไม่เสื่อมเสีย เพราะอาศรมถูกเผาโดยการตวีรยะ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้มีกำลังนั้นได้ทำเช่นนั้น
12.48.43
त्वया न वर्जितं यस्मान्ममेदं हि महद्वनम् ।
दग्धं तस्माद्रणे रामो बाहूंस्ते च्छेत्स्यतेऽर्जुन ॥ १२.४८.४३ ॥
เพราะท่านมิได้ไว้ชีวิตป่าใหญ่แห่งนี้ของข้า หากแต่เผามันเสีย ดังนั้น โอ้อรชุน ในการรบ พระรามจะตัดแขนของท่าน
12.48.44
अर्जुनस्तु महातेजा बली नित्यं शमात्मकः ।
ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च दाता शूरश्च भारत।
नाचिन्तयत्तदा शापं तेन दत्तं महात्मना ॥ १२.४८.४४ ॥
แต่อรชุนผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ทรงพลัง มีนิสัยสงบอยู่เสมอ เคารพพราหมณ์ เป็นที่พึ่ง เป็นผู้ให้ และเป็นวีรบุรุษ โอ้ภรตะ ในขณะนั้นมิได้คิดถึงคำสาปที่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นได้ให้ไว้
12.48.45
तस्य पुत्राः सुबलिनः शापेनासन्पितुर्वधे ।
निमित्तमवलिप्ता वै नृशंसाश्चैव नित्यदा ॥ १२.४८.४५ ॥
บรรดาบุตรของท่านผู้มีกำลังมหาศาล เพราะคำสาปนั้น กลายเป็นเหตุแห่งการสังหารบิดาของตน เป็นผู้หยิ่งยโส และโหดร้ายอยู่เสมอ
12.48.46
जमदग्नेस्तु धेन्वास्ते वत्समानिन्युरच्युत ।
अज्ञातं कार्तवीर्यस्य हैहयेन्द्रस्य धीमतः ॥ १२.४८.४६ ॥
โอ้อจยุต บุตรของท่านได้พาลูกโคของวัวนมของพระชมทัคนี ไป โดยที่การตวีรยะผู้เป็นจอมไหหยะผู้มีปัญญานั้นไม่ทรงรู้
12.48.47
तन्निमित्तमभूद्युद्धं जामदग्नेर्महात्मनः ।
ततोऽर्जुनस्य बाहून्स चिच्छेद रुषितोऽनघ ॥ १२.४८.४७ ॥
เพราะเหตุนั้น จึงเกิดการรบขึ้นกับพระชามทัคยะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ลำดับนั้น ท่านผู้โกรธเคือง ได้ตัดแขนของอรชุน โอ้ผู้ปราศจากบาป
12.48.48
तं भ्रमन्तं ततो वत्सं जामदग्न्यः स्वमाश्रमम् ।
प्रत्यानयत राजेन्द्र तेषामन्तः पुरात्प्रभुः ॥ १२.४८.४८ ॥
ลำดับนั้น บุตรของชมทัคนี ได้นำลูกโคที่พเนจรนั้นกลับคืนสู่อาศรมของตน โอ้จอมกษัตริย์ เจ้าผู้เป็นใหญ่นั้นได้นำมันกลับมาจากภายในที่พำนักของพวกเขา
12.48.49
अर्जुनस्य सुतास्ते तु संभूयाबुद्धयस्तदा ।
गत्वाऽऽश्रममसंबुद्धा जमदग्नेर्महात्मनः।
अपातयन्त भल्लाग्रैः शिरः कायान्नराधिप ॥ १२.४८.४९ ॥
ส่วนบุตรทั้งหลายของอรชุน รวมกันโดยปราศจากปัญญา ได้ไปยังอาศรมของชมทัคนีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ โดยไม่รู้ว่าตนกระทำอะไร แล้วใช้ปลายลูกศรภัลละตัดศีรษะของท่านจากกาย โอ้จอมคน
12.48.50
समित्कुशार्थं रामस्य निर्यातस्य यशस्विनः ।
प्रत्यक्षं राममातुश्च तथैवाश्रमवासिनाम् ॥ १२.४८.५० ॥
ขณะที่พระรามผู้มีชื่อเสียงออกไปหาฟืนและหญ้ากุศะ เหตุการณ์นี้ก็เกิดขึ้นต่อหน้าต่อตาของมารดาพระราม และของผู้อาศัยอยู่ในอาศรมทั้งปวง
12.48.51
श्रुत्वा रामस्तमर्थं च क्रुद्धः कालानलोपमः ।
धनुर्वेदेऽद्वितीयो हि दिव्यास्त्रैः समलंकृतः ॥ १२.४८.५१ ॥
เมื่อพระรามได้ทรงฟังเรื่องนั้นแล้ว ทรงกริ้วดุจไฟแห่งกาลเวลา ไม่มีผู้ใดเสมอเหมือนในศาสตร์แห่งธนู และทรงประดับด้วยทิพยอาวุธ
12.48.52
चन्द्रबिम्बार्धसंकाशं परशुं गृह्य भार्गवः ।
ततः पितृवधामर्षाद्रामः परममन्युमान्।
निःक्षत्रियां प्रतिश्रुत्य महीं शस्त्रमगृह्णत ॥ १२.४८.५२ ॥
พระภารควะถือขวานที่ส่องประกายดุจครึ่งวงกลมของพระจันทร์ ลำดับนั้น พระรามผู้มีความโกรธอันยิ่งใหญ่ เพราะความโกรธที่ทนไม่ได้ต่อการสังหารบิดา และด้วยความโศกอันยิ่งใหญ่ ทรงปฏิญาณให้แผ่นดินปราศจากกษัตริย์ แล้วจึงทรงถืออาวุธ
12.48.53
ततः स भृगुशार्दूलः कार्तवीर्यस्य वीर्यवान् ।
विक्रम्य निजघानाशु पुत्रान्पौत्रांश्च सर्वशः ॥ १२.४८.५३ ॥
ลำดับนั้น ท่านผู้เป็นเสือในหมู่ภฤคุ ผู้มีกำลังต่อกรกับการตวีรยะ ได้ด้วยความกล้าหาญ โจมตีและสังหารบุตรทั้งหลายและหลานทั้งหมดอย่างรวดเร็ว
12.48.54
स हैहयसहस्राणि हत्वा परममन्युमान् ।
महीं सागरपर्यन्तां चकार रुधिरोक्षिताम् ॥ १२.४८.५४ ॥
ท่านผู้มีความโกรธอันยิ่งใหญ่ ได้สังหารชาวไหหยะนับพัน แล้วทำให้แผ่นดินที่มีมหาสมุทรเป็นขอบเขตเปรอะไปด้วยเลือด
12.48.55
स तथा सुमहातेजाः कृत्वा निःक्षत्रियां महीम् ।
कृपया परयाऽऽविष्टो वनमेव जगाम ह ॥ १२.४८.५५ ॥
ท่านผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ เมื่อได้ทำให้แผ่นดินปราศจากกษัตริย์เช่นนั้นแล้ว ก็ถูกความกรุณาอันยิ่งใหญ่ครอบงำ จึงเสด็จไปสู่ป่า
12.48.56
ततो वर्षसहस्रेषु समतीतेषु केषुचित् ।
कोपं संप्राप्तवांस्तत्र प्रकृत्या कोपनः प्रभुः ॥ १२.४८.५६ ॥
ต่อมา เมื่อผ่านไปหลายพันปี เจ้าผู้เป็นใหญ่ผู้มีนิสัยโกรธง่ายโดยธรรมชาติ ได้เกิดความโกรธขึ้นที่นั่น
12.48.57
विश्वामित्रस्य पौत्रस्तु रैभ्यपुत्रो महातपाः ।
परावसुर्महाराज क्षिप्त्वाऽऽह जनसंसदि ॥ १२.४८.५७ ॥
พระปรวสุ หลานชายของพระวิศวามิตร และบุตรของพระไรภยะ ผู้มีตบะอันยิ่งใหญ่ ได้ตำหนิท่าน และกล่าวในที่ประชุมชน โอ้มหาราช
12.48.58
ये ते ययातिपतने यज्ञे सन्तः समागताः ।
प्रतर्दनप्रभृतयो राम किं क्षत्रिया न ते ॥ १२.४८.५८ ॥
บรรดาท่านผู้ดีที่มาประชุมกันในพิธียัญที่ยยาติตกลงมา มีพระประตรทนะเป็นต้น โอ้พระราม บุคคลเหล่านั้นมิใช่กษัตริย์ดอกหรือ
12.48.59
मिथ्याप्रतिज्ञो राम त्वं कत्थसे जनसंसदि ।
भयात्क्षत्रियवीराणां पर्वतं समुपाश्रितः ॥ १२.४८.५९ ॥
โอ้พระราม ท่านผิดคำปฏิญาณ ยังโอ้อวดในที่ประชุมชน เพราะความกลัวต่อวีรบุรุษกษัตริย์ ท่านจึงหลบเข้าไปอยู่บนภูเขา
12.48.60
सा पुनः क्षत्रियशतैः पृथिवी सर्वतः स्तृता ।
परावसोर्वचः श्रुत्वा शस्त्रं जग्राह भार्गवः ॥ १२.४८.६० ॥
แผ่นดินนั้นก็เต็มไปด้วยกษัตริย์นับร้อยอีกครั้งจากทุกด้าน เมื่อได้ฟังคำของพระปรวสุ พระภารควะจึงถือศัสตรานั้นขึ้น
12.48.61
ततो ये क्षत्रिया राजञ्शतशस्तेन वर्जिताः ।
ते विवृद्धा महावीर्याः पृथिवीपतयोऽभवन् ॥ १२.४८.६१ ॥
ราชาเอ๋ย กษัตริย์ทั้งหลายที่เขาไว้ชีวิตไว้เป็นร้อยๆ คนนั้น เติบโตขึ้นอีก กลายเป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน ผู้มีพลังยิ่งใหญ่
12.48.62
स पुनस्ताञ्जघानाशु बालानपि नराधिप ।
गर्भस्थैस्तु मही व्याप्ता पुनरेवाभवत्तदा ॥ १२.४८.६२ ॥
เขาฆ่าพวกนั้นอีกอย่างรวดเร็ว แม้เด็กๆ ด้วย ข้าแต่จอมคน แล้วแผ่นดินก็เต็มไปด้วยผู้ที่อยู่ในครรภ์มารดาอีกครั้งในขณะนั้น
12.48.63
जातंजातं स गर्भं तु पुनरेव जघान ह ।
अरक्षंश्च सुतान्कांश्चित्तदा क्षत्रिययोषितः ॥ १२.४८.६३ ॥
ทุกครรภ์ที่คลอดออกมา เขาก็ฆ่าอีก และในขณะนั้น บรรดาสตรีกษัตริย์ก็ไม่อาจปกป้องบุตรบางคนของตนได้
12.48.64
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः ।
दक्षिणामश्वमेधान्ते कश्यपायाददत्ततः ॥ १२.४८.६४ ॥
ท่านผู้เป็นใหญ่ทำแผ่นดินให้ปราศจากกษัตริย์ถึงยี่สิบเอ็ดครั้ง แล้วจึงถวายแผ่นดินเป็นทักษิณาแด่กัศยปที่ปลายพิธีอัศวเมธ
12.48.65
स क्षत्रियाणां शेषार्थं करेणोद्दिश्य कश्यपः ।
स्रुक्प्रग्रहवता राजंस्ततो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.४८.६५ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา พระกัศยปะ ถือทัพพีสรุกไว้ในมือ ชี้มือไปยังเหล่ากษัตริย์ที่เหลือรอดอยู่ แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.48.66
गच्छ पारं समुद्रस्य दक्षिणस्य महामुने ।
न ते मद्विषये राम वस्तव्यमिह कर्हिचित् ॥ १२.४८.६६ ॥
ท่านมหาฤๅษีเอ๋ย จงไปยังฝั่งไกลของมหาสมุทรทางใต้เถิด ราม ท่านจะไม่พึงอยู่ในแคว้นของข้าเลยแม้สักครั้ง
12.48.67
पृथिवी दक्षिणा दत्ता वाजिमेधे मम त्वया ।
पुनरस्याः पृथिव्या हि दत्त्वा दातुमनीश्वरः ॥ १२.४८.६७ ॥
ท่านได้ถวายแผ่นดินนี้เป็นทักษิณาในอัศวเมธของข้า เมื่อได้ถวายแผ่นดินนี้ไปแล้ว ท่านก็ไม่มีอำนาจจะถวายอีกครั้งหนึ่ง
12.48.68
ततः शूर्पाकरं देशं सागरस्तस्य निर्ममे ।
संत्रासाज्जामदग्न्यस्य सोऽपरान्तमहीतलम् ॥ १२.४८.६८ ॥
ลำดับนั้น มหาสมุทรได้สร้างดินแดนศูรปากระให้แก่เขา เพราะความหวาดกลัวต่อชามทัคนยะ มหาสมุทรจึงสร้างผืนแผ่นดินนั้นไว้บนชายแดนทางตะวันตก
12.48.69
कश्यपस्तां महाराज प्रतिगृह्य वसुंधराम् ।
कृत्वा ब्राह्मणसंस्थां वै प्रविष्टः सुमहद्वनम् ॥ १२.४८.६९ ॥
ข้าแต่มหาราช กัศยปรับแผ่นดินนั้นไว้ ทำให้เป็นที่อยู่ของพราหมณ์ แล้วจึงเข้าไปยังป่าใหญ่โต
12.48.70
ततः शूद्राश्च वैश्याश्च यथा स्वैरप्रचारिणः ।
अवर्तन्त द्विजाग्र्याणां दारेषु भरतर्षभ ॥ १२.४८.७० ॥
ลำดับนั้น บรรดาศูทรและแพศย์ ซึ่งประพฤติตามใจตนอย่างอิสระ ก็ประพฤติต่อภรรยาของทวิชาติผู้ประเสริฐเช่นเดียวกัน ข้าแต่ภรตรรษภ
12.48.71
अराजके जीवलोके दुर्बला बलवत्तरैः ।
वध्यन्ते न हि वित्तेषु प्रभुत्वं कस्यचित्तदा ॥ १२.४८.७१ ॥
ในโลกแห่งสิ่งมีชีวิตที่ปราศจากกษัตริย์ ผู้อ่อนแอย่อมถูกผู้แข็งแกร่งกว่าฆ่าฟัน และในขณะนั้นไม่มีผู้ใดมีอำนาจเหนือทรัพย์สมบัติ
12.48.72
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शृद्राश्चोत्पथगामिनः ।
परस्परं समाश्रित्य घातयन्त्यपथस्थिताः ॥ १२.४८.७२ ॥
พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทร ซึ่งหลงทางและพึ่งพากันในขณะที่ยืนอยู่นอกทางที่ถูกต้อง ต่างก็ฆ่าฟันกันเอง
12.48.73
स्वधर्मं ब्राह्मणास्त्यक्त्वा पाषण्डत्वं समाश्रिताः ।
चौरिकानृतमायाश्च सर्वे चैव प्रकुर्वते ॥ १२.४८.७३ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายละทิ้งหน้าที่ของตน หันไปพึ่งพาลัทธิที่นอกรีต และทุกคนก็ประพฤติการลักขโมย การกล่าวเท็จ และการหลอกลวง
12.48.74
स्वधर्मस्थान्द्विजान्हत्वा तथाऽऽश्रमनिवासिनः ।
वैश्याः सत्पथसंस्थाश्च शूद्रा ये चैव धार्मिकाः ॥ १२.४८.७४ ॥
ฆ่าทวิชาติผู้ดำรงอยู่ในหน้าที่ของตน และผู้อาศัยอยู่ในอาศรม แล้วยังฆ่าแพศย์ผู้ตั้งอยู่บนทางอันดี และศูทรผู้เป็นธรรมิกชนด้วย
12.48.75
तान्सर्वान्घातयन्ति स्म दुराचाराः सुनिर्भयाः ।
यज्ञाध्ययनशीलांश्च आश्रमस्थांस्तपस्विनिः ॥ १२.४८.७५ ॥
คนชั่วร้ายที่ไม่กลัวเกรงสิ่งใดเลยฆ่าคนเหล่านั้นทั้งหมด ทั้งผู้ที่ขวนขวายในการบูชายัญและการศึกษา ผู้อาศัยอยู่ในอาศรม และผู้บำเพ็ญตบะ
12.48.76
गोबालवृद्धनारीणां नाशं कुर्वन्ति चापरे ।
आन्वीक्षकी त्रयी वार्ता न च नीतिः प्रवर्तते ॥ १२.४८.७६ ॥
อีกพวกหนึ่งทำลายโค เด็ก คนชรา และสตรี ตรรกวิทยา พระเวททั้งสาม และการทำมาหากิน ไม่เจริญขึ้นอีก และการปกครองก็ไม่แพร่หลายต่อไป
12.48.77
व्रात्यतां समनुप्राप्ता बहवो हि द्विजातयः ।
अधरोत्तरापचारेण म्लेच्छभूताश्च सर्वशः ॥ १२.४८.७७ ॥
ทวิชาติจำนวนมากตกไปอยู่ในสภาพของวรัตยะ และเพราะการประพฤติผิดของสูงกับต่ำสลับกัน พวกเขาจึงกลายเป็นเหมือนมิลักขะไปทั้งสิ้น
12.48.78
ततः कालेन पृथिवी पीड्यमाना दुरात्मभिः ।
विपर्ययेण तेनाशु प्रविवेश पसातलम्।
अरक्ष्यमाणा विधिवत्क्षत्रियैर्धर्मरक्षिभिः ॥ १२.४८.७८ ॥
ลำดับนั้น เมื่อกาลเวลาผ่านไป แผ่นดินซึ่งถูกคนชั่วร้ายบีบคั้น ได้รีบจมลงสู่โลกใต้พิภพโดยการพลิกกลับนั้น เพราะไม่มีกษัตริย์ผู้พิทักษ์ธรรมคอยปกป้องตามวิธีการที่ถูกต้อง
12.48.79
तां दृष्ट्वा द्रवतीं तत्र संत्रासात्स महामनाः ।
ऊरुणा धारयामास कश्यपः पृथिवीं ततः।
निमज्जन्तीं ततो राजंस्तेनोर्वीति मही स्मृता ॥ १२.४८.७९ ॥
กัศยปผู้มีจิตใจกว้างใหญ่ เห็นนางแผ่นดินวิ่งหนีอยู่ตรงนั้นด้วยความหวาดกลัว จึงยกแผ่นดินขึ้นด้วยต้นขาของตน ราชาเอ๋ย เพราะแผ่นดินกำลังจมลงในขณะนั้น แผ่นดินจึงได้รับการจดจำว่าอุรวี
12.48.80
रक्षणार्थं समुद्दिश्य ययाचे पृथिवी तदा ।
प्रसाद्य कश्यपं देवी क्षत्रियान्बाहुशालिनः ॥ १२.४८.८० ॥
ลำดับนั้น ด้วยมุ่งหมายที่จะคุ้มครอง พระแม่ธรณีได้วิงวอนกัศยปให้ยอมให้กษัตริย์ผู้มีแขนทรงพลังกลับคืนมา
12.48.81
सन्ति ब्रह्मन्मया गुप्ताः स्त्रीषु क्षत्रियपुङ्गवाः ।
हैहयानां कुले जातास्ते संरक्षन्तु मां मुने ॥ १२.४८.८१ ॥
พราหมณ์เอ๋ย ยังมีนักรบชั้นยอดของกษัตริย์ที่ข้าได้ซ่อนไว้ท่ามกลางบรรดาสตรี เกิดในวงศ์ของชาวไหไหยะ ขอให้พวกเขาคุ้มครองข้าเถิด โอ้มุนี
12.48.82
अस्ति पौरवदायादो विदूरथसुतः प्रभो ।
ऋक्षैः संवर्धितो विप्र ऋक्षवत्यथ पर्वते ॥ १२.४८.८२ ॥
โอ้ท่านผู้เป็นใหญ่ ยังมีทายาทของชาวเปารวะ เป็นโอรสของวิทูรถ โอ้พราหมณ์ เขาได้รับการเลี้ยงดูโดยหมีบนภูเขาฤกษวัต
12.48.83
तथाऽनुकम्पमानेन यज्वनाथामितौजसा ।
पराशरेण दायादः सौदासस्याभिरक्षितः ॥ १२.४८.८३ ॥
เช่นเดียวกัน ปราศรผู้เมตตา ผู้บำเพ็ญยัญ มีพลังอันหาประมาณมิได้ ได้คุ้มครองทายาทของเสาทาสะ
12.48.84
सर्वकर्माणि कुरुते शूद्रवत्तस्य स द्विजः ।
सर्वकर्मेत्यभिख्यातः स मां रक्षतु पार्थिवः ॥ १२.४८.८४ ॥
ผู้เป็นทวิชาติคนนั้นทำงานทุกอย่างให้แก่เขาเหมือนศูทร กษัตริย์พระองค์นั้นมีชื่อเสียงในนามสรรวกรรม ขอให้พระองค์คุ้มครองข้าเถิด
12.48.85
शिबिपुत्रो महातेजा गोपतिर्नाम नामतः ।
वने संवर्धितो गोभिः सोऽभिरक्षतु मां मुने ॥ १२.४८.८५ ॥
โอรสของศิพิ ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ชื่อโคปติตามนาม เติบโตในป่าด้วยฝูงโค ขอให้เขาคุ้มครองข้าเถิด โอ้มุนี
12.48.86
प्रतर्दनस्य पुत्रस्तु वत्सो नाम महाबलः ।
वत्सैः संवर्धितो गोष्ठे स मां रक्षतु पार्थिवः ॥ १२.४८.८६ ॥
โอรสของประตรรทนะ มีนามว่าวัตสะ ผู้มีกำลังมหาศาล ได้รับการเลี้ยงดูในคอกโคโดยลูกโค ขอให้กษัตริย์พระองค์นั้นคุ้มครองข้าเถิด
12.48.87
दधिवाहनपुत्रस्तु पौत्रो दिविरथस्य च ।
अङ्गः स गौतमेनासीद्गङ्गाकूलेऽभिरक्षितः ॥ १२.४८.८७ ॥
อังคะ โอรสของทธิวาหนะ และเป็นหลานของทิวิรถ ได้รับการคุ้มครองโดยโคตมะบนฝั่งแม่น้ำคงคา
12.48.88
बृहद्रथो महातेजा भूरिभूतिपरिष्कृतः ।
गोलाङ्गूलैर्महाभागो गृध्रकूटेऽभिरक्षितः ॥ १२.४८.८८ ॥
พฤหัทรถ ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ประดับด้วยสิริมงคลมากมาย และมีบุญวาสนาสูงยิ่ง ได้รับการคุ้มครองจากลิงโคลางคูลบนยอดคฤธรกูฏ
12.48.89
मरुत्तस्यान्ववाये च रक्षिताः क्षत्रियात्मजाः ।
मरुत्पतिसमा वीर्ये समुद्रेणाभिरक्षिताः ॥ १२.४८.८९ ॥
บุตรของกษัตริย์ผู้กล้าหาญ ซึ่งได้รับการคุ้มครองสืบเชื้อสายจากมรุตตะ มีความกล้าหาญเทียบเท่าเจ้าแห่งลม ได้รับการคุ้มครองโดยมหาสมุทร
12.48.90
एते क्षत्रियदायादास्तत्रतत्र परिश्रुताः ।
व्योकारहेमकारादिजातिं नित्यं समाश्रिताः ॥ १२.४८.९० ॥
ทายาทของกษัตริย์เหล่านี้มีชื่อเสียงอยู่ทั่วทุกแห่ง และได้พึ่งพิงอยู่เสมอในหมู่วรรณะต่าง ๆ เช่น ช่างทำท้องฟ้าและช่างทองเป็นต้น
12.48.91
यदि मामभिरक्षन्ति ततः स्थास्यामि निश्चला ।
एतेषां पितरश्चैव तथैव च पितामहाः ॥ १२.४८.९१ ॥
หากพวกเขาคุ้มครองข้า ข้าก็จะตั้งมั่นอยู่ได้โดยไม่สั่นคลอน บิดาของพวกเขาก็เช่นกัน และปู่ของพวกเขาก็เช่นเดียวกัน
12.48.92
मदर्थं निहता युद्धे रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
तेषामपचितिश्चैव मया कार्या महामुने ॥ १२.४८.९२ ॥
เพราะเหตุของข้า พวกเขาถูกพระรามผู้มีการกระทำไม่รู้เหนื่อยสังหารในการรบ โอ้มหามุนี ข้าเองต้องกระทำการบูชาและชดใช้แก่พวกเขา
12.48.93
न ह्यहं कामये नित्यमतिक्रान्तेन रक्षणम् ।
वर्तमानेन वर्तेयं तत्क्षिप्रं संविधीयताम् ॥ १२.४८.९३ ॥
ข้าไม่ปรารถนาการคุ้มครองด้วยสิ่งที่ล่วงไปแล้วเสมอไป ขอให้ข้าดำรงอยู่กับปัจจุบัน ขอให้จัดการสิ่งนั้นโดยเร็ว
12.48.94
ततः पृथिव्या निर्दिष्टांस्तान्समानीय कश्यपः ।
अभ्यषिञ्चन्महीपालान्क्षत्रियान्वीर्यसंमतान् ॥ १२.४८.९४ ॥
ลำดับนั้น กัศยปะรวบรวมบรรดากษัตริย์ที่แผ่นดินชี้มา แล้วอภิเษกเจ้าผู้ปกครองแผ่นดิน คือกษัตริย์ผู้เป็นที่นับถือในความกล้าหาญ
12.48.95
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः ।
एवमेतत्पुरावृत्तं यन्मां पृच्छसि पाण्डव ॥ १२.४८.९५ ॥
บรรดาโอรสและหลานของพวกเขา ผู้มีวงศ์ตระกูลตั้งมั่นแล้ว นี่คือเรื่องเล่าโบราณที่เจ้าถามข้า โอ้บุตรแห่งปาณฑุ
12.48.96
एवं ब्रुवंस्तं च यदुप्रवीरो ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
रथेन तेनाशु ययौ यथाऽर्को ।
विशन्प्रभाभिर्भगवांस्त्रिलोकीम् ॥ १२.४८.९६ ॥
ตรัสดังนี้แล้ว วีรบุรุษแห่งยาทพ ก็รีบขับรถศึกนั้นไปยังยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ทรงธรรม ประดุจพระอาทิตย์ผู้ทรงพลังเสด็จเข้าสู่ไตรโลกด้วยรัศมีของพระองค์