Mahābhārata · Adhyāya 12.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.49.1
ततो रामस्य तत्कर्म श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ १२.४९.१ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, habiendo oído aquella hazaña de Rāma, lleno de gran asombro, respondió a Janārdana.
12.49.2
अहो रामस्य वार्ष्णेय शक्रस्येव महात्मनः ।
विक्रमो वसुधा येन क्रोधान्निःक्षत्रिया कृता ॥ १२.४९.२ ॥
¡Oh descendiente de Vṛṣṇi! El valor del magnánimo Rāma es como el de Indra, pues en su ira dejó la tierra sin kṣatriyas.
12.49.3
गोभिः समुद्रेण तथा गोलाङ्गूलर्क्षवानरैः ।
गुप्ता रामभयोद्विग्नाः क्षत्रियाणां कुलोद्वहाः ॥ १२.४९.३ ॥
Protegidos por las vacas, por el océano, y asimismo por los golāṅgūla, osos y monos; ellos, agitados por el temor a Rāma, sustentadores del linaje de los kṣatriyas.
12.49.4
अहो धन्यो नृलोकोऽयं समाग्याश्च नरा भुवि ।
यत्र कर्मेदृशं धर्म्यं द्विजाग्र्यैः कृतमच्युत ॥ १२.४९.४ ॥
¡Oh! Bendito es este mundo de los hombres, y afortunados los hombres de la tierra donde los brahmanes más eminentes realizaron una acción tan justa, oh Acyuta.
12.49.5
कथयन्तौ कथां तात तावच्युतयुधिष्ठिरौ ।
जग्मतुर्यत्र गाङ्गेयः शरतल्पगतः प्रभुः ॥ १२.४९.५ ॥
Querido, los dos, Acyuta y Yudhiṣṭhira, contando historias, fueron adonde el señor Gāṅgeya yacía en un lecho de flechas.
12.49.6
ततस्ते ददृशुर्भीष्मं शरप्रस्तरशायिनम् ।
स्वरश्मिमालासंवीतं सायंसूर्यसमप्रभम् ॥ १२.४९.६ ॥
Entonces vieron a Bhīṣma yaciendo en un lecho de flechas, envuelto en una guirnalda de sus propios rayos, resplandeciente como el sol del atardecer.
12.49.7
उपास्यमानं मुनिभिर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
देशे परमधर्मिष्ठे नदीमोघवतीमनु ॥ १२.४९.७ ॥
Atendido por los sabios como Indra por los dioses, en una tierra sumamente justa, a lo largo del río Oghavatī.
12.49.8
दूरादेव तमालोक्य कृष्णो राजा च धर्मजः ।
चत्वारः पाण्डवाश्चैव ते च शारद्वतादयः ॥ १२.४९.८ ॥
Viéndolo desde lejos, Kṛṣṇa y el rey nacido de Dharma, los cuatro Pāṇḍavas, y Śāradvata y los demás.
12.49.9
अवम्कन्द्याथ वाहेभ्यः संयम्य प्रचलं मनः ।
एकीकृत्येन्द्रियग्राममुपतम्थुर्महामुनीन् ॥ १२.४९.९ ॥
Bajándose de sus vehículos, dominando la mente inquieta y unificando el conjunto de los sentidos, se acercaron a los grandes sabios.
12.49.10
अभिवाद्य तु गोविन्दः सात्यकिस्ते च पार्थिवाः ।
व्यासादीस्तानृपीन्पश्चाद्गाङ्गेयमुपतस्थिरे ॥ १२.४९.१० ॥
Tras saludar con reverencia a Vyāsa y a los demás sabios, Govinda, Sātyaki y aquellos reyes se acercaron después a Gāṅgeya.
12.49.11
तपोवृद्धि ततः पृष्ट्वा गाङ्गेयं यदुपुङ्गवः ।
परिवार्य ततः सर्वे निपेदुः पुरुषर्षभाः ॥ १२.४९.११ ॥
Entonces el mejor de los Yadu, tras preguntar a Gāṅgeya por el crecimiento de su austeridad, y luego todos aquellos toros entre los hombres, rodeándolo, se sentaron.
12.49.12
ततो निशाम्य गाङ्गेयं शाम्यमानमिवानलम् ।
किंचिद्दीनमना भीष्ममितिहोवाच केशवः ॥ १२.४९.१२ ॥
Entonces, viendo a Gāṅgeya como un fuego que se apaga, Keśava, algo abatido de ánimo, habló así a Bhīṣma.
12.49.13
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि यथापुरम् ।
कच्चिन्न व्याकुला चैव बुद्धिस्ते वदतां वर ॥ १२.४९.१३ ॥
¿Están todas tus facultades del conocimiento claras, como antes? Y, el mejor de los oradores, ¿no está tu intelecto perturbado?
12.49.14
शराभिघातदुःखार्तं कच्चिद्गात्रं न दूयते ।
मानसादपि दुःखाद्धि शारीरं बलवत्तरम् ॥ १२.४९.१४ ॥
¿Tu cuerpo, afligido por el dolor de las heridas de flecha, no sufre tormento? Pues el sufrimiento corporal es, en efecto, mucho más fuerte que el mental.
12.49.15
वरदानात्पितुः कामं छन्दमृत्युरसि प्रभो ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य न त्वेतदिह कारणम् ॥ १२.४९.१५ ॥
Oh señor, por el don concedido por tu padre Śantanu, siempre fiel al dharma, tienes muerte a voluntad; pero aquí esta no es la causa.
12.49.16
सुमूक्ष्मोऽपि तु देहे वै शल्यो जनयते रुजम् ।
किंपुनः शरसंघातैश्चितस्य तव पार्थिव ॥ १२.४९.१६ ॥
Incluso una espina diminuta en el cuerpo produce dolor; ¡cuánto más, entonces, oh rey, tu cuerpo cubierto de hileras de flechas!
12.49.17
कामं नैतत्तवाख्येयं प्राणिनां प्रभवाप्ययौ ।
भवानुपदिशेच्छ्रेयो देवानामपि भारत ॥ १२.४९.१७ ॥
Aunque no tienes que hablar del origen y la disolución de los seres vivos, oh Bhārata, instruye, sin embargo, incluso a los dioses sobre lo que es bueno.
12.49.18
यच्च भूतं भविष्यं च भवच्च पुरुषर्षभ ।
सर्वं तज्ज्ञानवृद्धस्य तव पाणाविवाहितम् ॥ १२.४९.१८ ॥
Oh toro entre los hombres, todo lo pasado, lo futuro y lo presente está, por así decirlo, puesto en la palma de tu mano, tú que estás maduro en el saber.
12.49.19
संसारस्येह भूतानां धर्मस्य च फलोदयः ।
विदितस्ते महाप्राज्ञ त्वं हि धर्ममयो निधिः ॥ १२.४९.१९ ॥
El surgir de los frutos del dharma para los seres en este saṃsāra te es conocido, oh gran sabio; tú eres en verdad un tesoro hecho de dharma.
12.49.20
त्व हि राज्ये स्थितं स्फीते समग्राङ्गमरोगिणम् ।
स्त्रीसहस्रैः परिवृतं पश्यामीवोर्ध्वरेतसम् ॥ १२.४९.२० ॥
Tú, establecido en un reino próspero, íntegro en todos tus miembros y libre de enfermedad, rodeado de miles de mujeres, te veo como si fueras de semen ascendente.
12.49.21
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्रिषु लोकेषु पार्थिवम् ।
सत्यधर्मान्महावीर्याच्छूराद्धर्मैकतत्परात् ॥ १२.४९.२१ ॥
Aparte de Bhīṣma, hijo de Śantanu, no hay en los tres mundos otro rey que sea veraz en el dharma, de gran valor, heroico y dedicado únicamente al dharma.
12.49.22
मृत्युमावार्य तपसा शरसंस्तरशायिनः ।
त्रिवर्गप्रभवं कंचिन्न च तातानुशुश्रुम ॥ १२.४९.२२ ॥
Habiendo contenido la muerte con austeridad, tendido en lecho de flechas, de él, querido hijo, no hemos oído nada que sea origen de las tres metas de la vida.
12.49.23
सत्ये तपसि दाने च यज्ञाधिकरणे तथा ।
धनुर्वेदे च वेदे च नित्यं चैवान्ववेक्षणे ॥ १२.४९.२३ ॥
En la verdad, en la austeridad y en la donación, igualmente en los asuntos del sacrificio, en la ciencia del arco y en el Veda, y constantemente en la reflexión.
12.49.24
अनृशंसं शुचिं दान्तं सर्वभूतहिते रतम् ।
महारथं त्वत्सदृशं न कंचिदनुशुश्रुम ॥ १२.४९.२४ ॥
Un hombre bondadoso, puro, dominado, deleitado en el bien de todos los seres, un gran guerrero como tú — no hemos oído de nadie así.
12.49.25
त्वं हि देवान्सगन्धर्वानसुरान्यक्षराक्षसान् ।
शक्तस्त्वेकरथेनैव विजेतुं नात्र संशयः ॥ १२.४९.२५ ॥
En verdad, tú solo, con un único carro, eres capaz de vencer a los dioses junto con los gandharvas, los asuras, los yakṣas y los rākṣasas; no hay duda de ello.
12.49.26
स त्वं भीष्म महाबाहो वसूनां वासवोपमः ।
नित्यं विप्रैः समाख्यातो नवमोऽनवमो गुणैः ॥ १२.४९.२६ ॥
Oh Bhīṣma de brazos poderosos, eres como Indra entre los Vasus; los brahmanes siempre te proclaman el noveno Vasu, no inferior a ninguno en virtudes.
12.49.27
अहं च त्वाऽभिजानामि स्वयं पुरुषसत्तम ।
त्रिदशेष्वपि विख्यातस्त्वं शक्त्या पुरुषोत्तमः ॥ १२.४९.२७ ॥
Oh mejor de los hombres, yo mismo te conozco; eres renombrado incluso entre los dioses, y en poder eres el hombre supremo.
12.49.28
मनुष्येषु मनुष्येन्द्र न दृष्टो न च मे श्रुतः ।
भवतो हि गुणैस्तुल्यः पृथिव्यां पुरुषः क्वचित् ॥ १२.४९.२८ ॥
Oh señor de los hombres, entre los mortales no he visto ni oído de nadie; pues en virtudes no hay hombre en la tierra igual a ti en ningún lugar.
12.49.29
त्वं हि सर्वगुणै राजन्देवानप्यतिरिच्यसे ॥ १२.४९.२९ ॥
En verdad, oh rey, en todas las virtudes incluso superas a los dioses.
12.49.30
तपसा हि भवाञ्शक्तः स्रष्टुं लोकांश्चराचरान् ।
किंपुनश्चात्मनो लोकानुत्तमानुत्तमैर्गुणैः ॥ १२.४९.३० ॥
Por la austeridad sola eres capaz de crear los mundos, tanto móviles como inmóviles; ¡cuánto más, entonces, con tus virtudes supremas, tus propios mundos supremos!
12.49.31
तदस्य तप्यमानस्य ज्ञातीनां संक्षयेन वै ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य शोकं भीष्म व्यपानुद ॥ १२.४९.३१ ॥
Entonces, cuando el hijo mayor de Pāṇḍu se atormentaba por la destrucción de sus parientes, oh Bhīṣma, tú disipaste su dolor.
12.49.32
ये हि धर्माः समाख्याताश्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ।
चातुराश्रम्यसंयुक्ताः सर्वे ते विदितास्तव ॥ १२.४९.३२ ॥
Oh Bhārata, todos los deberes declarados para el orden cuádruple y vinculados a las cuatro etapas de la vida te son conocidos.
12.49.33
चातुर्विद्ये च ये प्रोक्ताश्चातुर्होत्रे च भारत ।
योगे साङ्ख्ये च नियता ये च धर्माः सनातनाः ॥ १२.४९.३३ ॥
Oh Bhārata, los enseñados en el conocimiento cuádruple y en el sacrificio de los cuatro hotṛ, y los deberes eternos fijados en el yoga y el sāṅkhya.
12.49.34
चातुर्वर्ण्यस्य यश्चोक्तो धर्मो न स्म विरुध्यते ।
सेव्यमानः सवैयाख्यो गाङ्गेय विदितस्तव ॥ १२.४९.३४ ॥
El deber declarado para el orden cuádruple no se contradice; cuando se practica, junto con su explicación, oh hijo de Gaṅgā, te es conocido.
12.49.35
प्रतिलोमप्रसूतानां म्लेच्छानां चैव यः स्मृतः ।
देशजातिकुलानां च जानीषे धर्मलक्षणम्। ॥ १२.४९.३५ ॥
Las marcas del dharma recordadas para los nacidos de uniones invertidas, para los bárbaros, y para regiones, castas y linajes, tú las conoces.
12.49.36
वेदोक्तो यश्च शिष्टोक्तः सदैव विदितस्तव ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च स चापि विदितस्तव ॥ १२.४९.३६ ॥
Lo que enseña el Veda y lo que han enseñado los sabios, siempre te es conocido; lo activo y lo retirado, también te es conocido.
12.49.37
इतिहासपुराणार्थाः कार्त्स्न्येन विदितास्तव ।
धर्मशास्त्रं च सकलं नित्यं मनसि ते स्थितम् ॥ १२.४९.३७ ॥
Conoces plenamente los significados de los Itihāsas y Purāṇas, y todo el Dharmaśāstra permanece siempre en tu mente.
12.49.38
ये च केचन लोकेऽस्मिन्नर्थाः संशयकारकाः ।
तेषां छेत्ता नास्ति लोके त्वदन्यः पुरुषर्षभः ॥ १२.४९.३८ ॥
En este mundo no hay nadie distinto de ti que pueda resolver los asuntos que causan duda, oh mejor de los hombres.
12.49.39
स पाण्डवेयस्य मनःसमुत्थितं ।
नरेन्द्र शोकं व्यपकर्ष मेधया।
भवद्विधा ह्युत्तमबुद्धिर्विस्तरा ।
विमुह्यमानस्य जनस्य शान्तये ॥ १२.४९.३९ ॥
Oh señor de los hombres, aparta con tu sabiduría el dolor surgido en la mente del hijo de Pāṇḍu; gente de intelecto supremo como tú existe para la paz de quienes están confundidos.