മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.49.1
ततो रामस्य तत्कर्म श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ १२.४९.१ ॥
രാമന്റെ ആ കർമ്മം കേട്ട് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ അത്യന്തം വിസ്മയം പൂണ്ട് ജനാർദ്ദനനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.49.2
अहो रामस्य वार्ष्णेय शक्रस्येव महात्मनः ।
विक्रमो वसुधा येन क्रोधान्निःक्षत्रिया कृता ॥ १२.४९.२ ॥
വാർഷ്ണേയാ! ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ മഹാത്മാവായ രാമന്റെ വിക്രമം! കോപത്താൽ അവൻ ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി.
12.49.3
गोभिः समुद्रेण तथा गोलाङ्गूलर्क्षवानरैः ।
गुप्ता रामभयोद्विग्नाः क्षत्रियाणां कुलोद्वहाः ॥ १२.४९.३ ॥
പശുക്കളും സമുദ്രവും, അതുപോലെ ഗോലാംഗൂലന്മാരും ഋക്ഷന്മാരും വാനരന്മാരും സംരക്ഷിച്ച, രാമഭയത്താൽ വ്യാകുലരായ, ക്ഷത്രിയകുലം പുലർത്തുന്നവർ.
12.49.4
अहो धन्यो नृलोकोऽयं समाग्याश्च नरा भुवि ।
यत्र कर्मेदृशं धर्म्यं द्विजाग्र्यैः कृतमच्युत ॥ १२.४९.४ ॥
അഹോ! ഈ മനുഷ്യലോകം ധന്യമാണ്; ഭൂമിയിൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ഇത്തരമൊരു ധർമ്മകർമ്മം ചെയ്ത മനുഷ്യർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, അച്യുതാ.
12.49.5
कथयन्तौ कथां तात तावच्युतयुधिष्ठिरौ ।
जग्मतुर्यत्र गाङ्गेयः शरतल्पगतः प्रभुः ॥ १२.४९.५ ॥
പ്രിയനേ! കഥ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ ഇരുവരും, അച്യുതനും യുധിഷ്ഠിരനും, ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.
12.49.6
ततस्ते ददृशुर्भीष्मं शरप्रस्तरशायिनम् ।
स्वरश्मिमालासंवीतं सायंसूर्यसमप्रभम् ॥ १२.४९.६ ॥
പിന്നെ അവർ അമ്പുകിടക്കയിൽ കിടക്കുന്ന ഭീഷ്മരെ കണ്ടു; സ്വന്തം രശ്മിമാലയാൽ പൊതിഞ്ഞവനായി, സായംസൂര്യനെപ്പോലെ പ്രഭയുള്ളവനായി.
12.49.7
उपास्यमानं मुनिभिर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
देशे परमधर्मिष्ठे नदीमोघवतीमनु ॥ १२.४९.७ ॥
ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, മുനിമാരാൽ ഉപാസിക്കപ്പെട്ടവനായി, പരമധർമ്മിഷ്ഠമായ ദേശത്ത്, ഓഘവതി നദിയുടെ തീരത്ത്.
12.49.8
दूरादेव तमालोक्य कृष्णो राजा च धर्मजः ।
चत्वारः पाण्डवाश्चैव ते च शारद्वतादयः ॥ १२.४९.८ ॥
ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട് കൃഷ്ണനും ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവും നാല് പാണ്ഡവന്മാരും ശാരദ്വതൻ മുതലായവരും.
12.49.9
अवम्कन्द्याथ वाहेभ्यः संयम्य प्रचलं मनः ।
एकीकृत्येन्द्रियग्राममुपतम्थुर्महामुनीन् ॥ १२.४९.९ ॥
വാഹനങ്ങളിൽ നിന്നിറങ്ങി, ചഞ്ചലമനസ്സിനെ അടക്കി, ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ ഏകീകരിച്ച് അവർ മഹാമുനിമാരെ സമീപിച്ചു.
12.49.10
अभिवाद्य तु गोविन्दः सात्यकिस्ते च पार्थिवाः ।
व्यासादीस्तानृपीन्पश्चाद्गाङ्गेयमुपतस्थिरे ॥ १२.४९.१० ॥
ഗോവിന്ദനും സാത്യകിയും ആ രാജാക്കന്മാരും വ്യാസാദി ഋഷിമാർക്ക് അഭിവാദ്യം ചെയ്തശേഷം ഗാംഗേയനെ സമീപിച്ചു.
12.49.11
तपोवृद्धि ततः पृष्ट्वा गाङ्गेयं यदुपुङ्गवः ।
परिवार्य ततः सर्वे निपेदुः पुरुषर्षभाः ॥ १२.४९.११ ॥
പിന്നെ യദുശ്രേഷ്ഠൻ ഗാംഗേയന്റെ തപസ്സിന്റെ വളർച്ച ചോദിച്ചു; പിന്നെ പുരുഷശ്രേഷ്ഠരെല്ലാം അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റി ഇരുന്നു.
12.49.12
ततो निशाम्य गाङ्गेयं शाम्यमानमिवानलम् ।
किंचिद्दीनमना भीष्ममितिहोवाच केशवः ॥ १२.४९.१२ ॥
പിന്നെ ഗാംഗേയനെ ശമിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ കണ്ട്, അല്പം ദീനമനസ്കനായി കേശവൻ ഭീഷ്മരോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
12.49.13
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि यथापुरम् ।
कच्चिन्न व्याकुला चैव बुद्धिस्ते वदतां वर ॥ १२.४९.१३ ॥
നിന്റെ ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളെല്ലാം മുമ്പത്തെപ്പോലെ തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ? സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിന്റെ ബുദ്ധി കലങ്ങിയിട്ടില്ലല്ലോ?
12.49.14
शराभिघातदुःखार्तं कच्चिद्गात्रं न दूयते ।
मानसादपि दुःखाद्धि शारीरं बलवत्तरम् ॥ १२.४९.१४ ॥
അമ്പുകളുടെ പ്രഹരത്താലുള്ള ദുഃഖത്താൽ പീഡിതമായ നിന്റെ ശരീരം വേദനിക്കുന്നില്ലേ? മാനസികദുഃഖത്തേക്കാൾ ശാരീരികദുഃഖം വളരെ ശക്തമാണല്ലോ.
12.49.15
वरदानात्पितुः कामं छन्दमृत्युरसि प्रभो ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य न त्वेतदिह कारणम् ॥ १२.४९.१५ ॥
പ്രഭോ, ധർമ്മത്തിൽ എന്നും നിലകൊള്ളുന്ന നിന്റെ പിതാവ് ശന്തനുവിന്റെ വരത്താൽ നീ ഇച്ഛാമൃത്യുവാണ്. പക്ഷേ ഇവിടെ ഇതല്ല കാരണം.
12.49.16
सुमूक्ष्मोऽपि तु देहे वै शल्यो जनयते रुजम् ।
किंपुनः शरसंघातैश्चितस्य तव पार्थिव ॥ १२.४९.१६ ॥
ശരീരത്തിൽ വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ഒരു മുള്ളും വേദന ഉണ്ടാക്കും; പിന്നെ, ഹേ രാജാവേ, അമ്പുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ നിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ കാര്യം പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
12.49.17
कामं नैतत्तवाख्येयं प्राणिनां प्रभवाप्ययौ ।
भवानुपदिशेच्छ्रेयो देवानामपि भारत ॥ १२.४९.१७ ॥
ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും പറയേണ്ടതില്ലെങ്കിലും, ഹേ ഭാരതാ, ദേവന്മാർക്കുപോലും ശ്രേയസ്സിന്റെ ഉപദേശം നീ നൽകേണമേ.
12.49.18
यच्च भूतं भविष्यं च भवच्च पुरुषर्षभ ।
सर्वं तज्ज्ञानवृद्धस्य तव पाणाविवाहितम् ॥ १२.४९.१८ ॥
ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂതവും ഭാവിയും വർത്തമാനവുമായ സർവ്വവും ജ്ഞാനവൃദ്ധനായ നിന്റെ കൈപ്പത്തിയിൽ വെച്ചതുപോലെയാണ്.
12.49.19
संसारस्येह भूतानां धर्मस्य च फलोदयः ।
विदितस्ते महाप्राज्ञ त्वं हि धर्ममयो निधिः ॥ १२.४९.१९ ॥
ഈ സംസാരത്തിൽ ജീവികൾക്കും ധർമ്മത്തിനും ഉള്ള ഫലോദയം നിനക്കറിയാം, ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ; നീ ധർമ്മമയനിധിയാണ്.
12.49.20
त्व हि राज्ये स्थितं स्फीते समग्राङ्गमरोगिणम् ।
स्त्रीसहस्रैः परिवृतं पश्यामीवोर्ध्वरेतसम् ॥ १२.४९.२० ॥
നീ സമൃദ്ധമായ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥിതനും, സമഗ്രാംഗനും, രോഗരഹിതനും, ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനും, ഊർധ്വരേതസ്സായവനെപ്പോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
12.49.21
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्रिषु लोकेषु पार्थिवम् ।
सत्यधर्मान्महावीर्याच्छूराद्धर्मैकतत्परात् ॥ १२.४९.२१ ॥
ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനെയല്ലാതെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും സത്യധർമ്മിയും മഹാവീര്യനും ശൂരനും ധർമ്മൈകതത്പരനുമായ മറ്റൊരു രാജാവില്ല.
12.49.22
मृत्युमावार्य तपसा शरसंस्तरशायिनः ।
त्रिवर्गप्रभवं कंचिन्न च तातानुशुश्रुम ॥ १२.४९.२२ ॥
തപസ്സിനാൽ മരണത്തെ തടഞ്ഞ്, അമ്പുകളുടെ ശയ്യയിൽ കിടക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിൽനിന്ന്, ത്രിവർഗ്ഗത്തിന്റെ ഉറവിടമായ യാതൊന്നും, പ്രിയപുത്രാ, ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ല.
12.49.23
सत्ये तपसि दाने च यज्ञाधिकरणे तथा ।
धनुर्वेदे च वेदे च नित्यं चैवान्ववेक्षणे ॥ १२.४९.२३ ॥
സത്യത്തിലും തപസ്സിലും ദാനത്തിലും യജ്ഞകാര്യത്തിലും അതുപോലെ, ധനുർവേദത്തിലും വേദത്തിലും, നിത്യമായ ആലോചനയിലും.
12.49.24
अनृशंसं शुचिं दान्तं सर्वभूतहिते रतम् ।
महारथं त्वत्सदृशं न कंचिदनुशुश्रुम ॥ १२.४९.२४ ॥
ദയയുള്ളവനും, ശുദ്ധനും, ദാന്തനും, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഹിതത്തിൽ രമിക്കുന്നവനും, നിന്നെപ്പോലെയുള്ള മഹാരഥനെ ഞങ്ങൾ ആരെയും കേട്ടിട്ടില്ല.
12.49.25
त्वं हि देवान्सगन्धर्वानसुरान्यक्षराक्षसान् ।
शक्तस्त्वेकरथेनैव विजेतुं नात्र संशयः ॥ १२.४९.२५ ॥
ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടിയ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും യക്ഷരാക്ഷസന്മാരെയും ഒരേ രഥംകൊണ്ടുതന്നെ ജയിക്കാൻ നിങ്ങൾക്കു കഴിയും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.49.26
स त्वं भीष्म महाबाहो वसूनां वासवोपमः ।
नित्यं विप्रैः समाख्यातो नवमोऽनवमो गुणैः ॥ १२.४९.२६ ॥
മഹാബാഹുവായ ഭീഷ്മരേ, വസുക്കളിൽ ഇന്ദ്രനു തുല്യനാണ് നിങ്ങൾ; ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും ഒൻപതാമത്തെ വസുവായി പ്രകീർത്തിക്കുന്നവൻ, ഗുണങ്ങളിൽ ആർക്കും കുറയാത്തവൻ.
12.49.27
अहं च त्वाऽभिजानामि स्वयं पुरुषसत्तम ।
त्रिदशेष्वपि विख्यातस्त्वं शक्त्या पुरुषोत्तमः ॥ १२.४९.२७ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ തന്നെ നിങ്ങളെ അറിയുന്നു; ദേവന്മാരിലും പ്രസിദ്ധനാണ് നിങ്ങൾ; ശക്തിയിൽ പുരുഷന്മാരിൽ ഉത്തമനാണ് നിങ്ങൾ.
12.49.28
मनुष्येषु मनुष्येन्द्र न दृष्टो न च मे श्रुतः ।
भवतो हि गुणैस्तुल्यः पृथिव्यां पुरुषः क्वचित् ॥ १२.४९.२८ ॥
മനുഷ്യേന്ദ്രാ, മനുഷ്യരിൽ നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ഒരാളെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടുമില്ല; ഭൂമിയിൽ എവിടെയും ഗുണങ്ങളിൽ നിങ്ങൾക്കു തുല്യനായ ഒരു പുരുഷനില്ല.
12.49.29
त्वं हि सर्वगुणै राजन्देवानप्यतिरिच्यसे ॥ १२.४९.२९ ॥
രാജാവേ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും നിങ്ങൾ ദേവന്മാരെപ്പോലും മറികടക്കുന്നു.
12.49.30
तपसा हि भवाञ्शक्तः स्रष्टुं लोकांश्चराचरान् ।
किंपुनश्चात्मनो लोकानुत्तमानुत्तमैर्गुणैः ॥ १२.४९.३० ॥
തപസ്സിനാൽത്തന്നെ നിങ്ങൾ ചരാചരലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ശക്തനാണ്; പിന്നെ ഉത്തമഗുണങ്ങളാൽ നിങ്ങളുടെ ഉത്തമലോകങ്ങൾ നേടുന്നതിനെപ്പറ്റി പറയേണ്ടതെന്ത്?
12.49.31
तदस्य तप्यमानस्य ज्ञातीनां संक्षयेन वै ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य शोकं भीष्म व्यपानुद ॥ १२.४९.३१ ॥
ബന്ധുക്കളുടെ നാശത്താൽ തപിച്ച പാണ്ഡുപുത്രനായ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ശോകം, ഭീഷ്മരേ, അങ്ങ് അകറ്റി.
12.49.32
ये हि धर्माः समाख्याताश्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ।
चातुराश्रम्यसंयुक्ताः सर्वे ते विदितास्तव ॥ १२.४९.३२ ॥
ഭാരതാ, നാല് വർണങ്ങൾക്കും നാല് ആശ്രമങ്ങൾക്കും ബന്ധപ്പെട്ട് പറയപ്പെട്ട ധർമങ്ങളെല്ലാം അങ്ങേക്ക് അറിയാവുന്നതാണ്.
12.49.33
चातुर्विद्ये च ये प्रोक्ताश्चातुर्होत्रे च भारत ।
योगे साङ्ख्ये च नियता ये च धर्माः सनातनाः ॥ १२.४९.३३ ॥
ഭാരതാ, നാല് വിദ്യകളിലും നാല് ഹോതാക്കളുടെ യജ്ഞത്തിലും പറഞ്ഞവയും യോഗത്തിലും സാംഖ്യത്തിലും നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതുമായ സനാതന ധർമങ്ങളും.
12.49.34
चातुर्वर्ण्यस्य यश्चोक्तो धर्मो न स्म विरुध्यते ।
सेव्यमानः सवैयाख्यो गाङ्गेय विदितस्तव ॥ १२.४९.३४ ॥
നാല് വർണങ്ങൾക്കായി പറഞ്ഞ ധർമം വിരോധിക്കപ്പെടുന്നില്ല; അത് ആചരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തോടെ, ഗാംഗേയാ, അങ്ങേക്ക് അറിയാം.
12.49.35
प्रतिलोमप्रसूतानां म्लेच्छानां चैव यः स्मृतः ।
देशजातिकुलानां च जानीषे धर्मलक्षणम्। ॥ १२.४९.३५ ॥
പ്രതിലോമജർക്കും മ്ലേച്ഛർക്കും, ദേശ-ജാതി-കുലങ്ങൾക്കും സ്മരിക്കപ്പെട്ട ധർമലക്ഷണം അങ്ങ് അറിയുന്നു.
12.49.36
वेदोक्तो यश्च शिष्टोक्तः सदैव विदितस्तव ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च स चापि विदितस्तव ॥ १२.४९.३६ ॥
വേദത്തിൽ പറഞ്ഞതും ശിഷ്ടർ പറഞ്ഞതും എപ്പോഴും അങ്ങേക്ക് അറിയാം; പ്രവൃത്തിയും നിവൃത്തിയും, അതും അങ്ങേക്ക് അറിയാം.
12.49.37
इतिहासपुराणार्थाः कार्त्स्न्येन विदितास्तव ।
धर्मशास्त्रं च सकलं नित्यं मनसि ते स्थितम् ॥ १२.४९.३७ ॥
ഇതിഹാസപുരാണങ്ങളുടെ അർത്ഥങ്ങളെല്ലാം അങ്ങേക്ക് പൂർണ്ണമായി അറിയാം; സമ്പൂർണ്ണമായ ധർമ്മശാസ്ത്രം എപ്പോഴും അങ്ങയുടെ മനസ്സിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
12.49.38
ये च केचन लोकेऽस्मिन्नर्थाः संशयकारकाः ।
तेषां छेत्ता नास्ति लोके त्वदन्यः पुरुषर्षभः ॥ १२.४९.३८ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ സംശയം ജനിപ്പിക്കുന്ന ഏത് കാര്യങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും അവയെ ഛേദിക്കുന്നവൻ അങ്ങല്ലാതെ ലോകത്തിൽ മറ്റാരുമില്ല, പുരുഷോത്തമാ.
12.49.39
स पाण्डवेयस्य मनःसमुत्थितं ।
नरेन्द्र शोकं व्यपकर्ष मेधया।
भवद्विधा ह्युत्तमबुद्धिर्विस्तरा ।
विमुह्यमानस्य जनस्य शान्तये ॥ १२.४९.३९ ॥
ഹേ നരേന്ദ്രാ, പാണ്ഡവവംശജന്റെ മനസ്സിൽ ഉയർന്ന ശോകത്തെ അങ്ങയുടെ ബുദ്ധികൊണ്ട് അകറ്റിയാലും; അങ്ങയെപ്പോലെ ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ളവർ തന്നെയാണ് മോഹിതരായ ജനങ്ങളുടെ ശാന്തിക്കായി നിലകൊള്ളുന്നത്.