మహాభారతం · అధ్యాయం 12.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.49.1
ततो रामस्य तत्कर्म श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ १२.४९.१ ॥
అప్పుడు రాముని ఆ కర్మను విని రాజు యుధిష్ఠిరుడు మిక్కిలి విస్మయం పొంది జనార్దనునితో ఇలా పలికాడు.
12.49.2
अहो रामस्य वार्ष्णेय शक्रस्येव महात्मनः ।
विक्रमो वसुधा येन क्रोधान्निःक्षत्रिया कृता ॥ १२.४९.२ ॥
ఓ వార్ష్ణేయా! మహాత్ముడైన రాముని పరాక్రమం ఇంద్రుని వంటిది; కోపంతో అతడు భూమిని క్షత్రియులు లేనిదిగా చేశాడు.
12.49.3
गोभिः समुद्रेण तथा गोलाङ्गूलर्क्षवानरैः ।
गुप्ता रामभयोद्विग्नाः क्षत्रियाणां कुलोद्वहाः ॥ १२.४९.३ ॥
ఆవులు, సముద్రం, అలాగే గోలాంగూలులు, ఋక్షులు, వానరులు రక్షించగా, రాముని భయంతో కలవరపడిన క్షత్రియ వంశాన్ని నిలబెట్టినవారు.
12.49.4
अहो धन्यो नृलोकोऽयं समाग्याश्च नरा भुवि ।
यत्र कर्मेदृशं धर्म्यं द्विजाग्र्यैः कृतमच्युत ॥ १२.४९.४ ॥
ఓ! ఈ మనుష్యలోకం ధన్యమైనది; భూమిపై శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు ఇటువంటి ధర్మకర్మను చేసిన మనుష్యులు భాగ్యవంతులు, ఓ అచ్యుతా.
12.49.5
कथयन्तौ कथां तात तावच्युतयुधिष्ठिरौ ।
जग्मतुर्यत्र गाङ्गेयः शरतल्पगतः प्रभुः ॥ १२.४९.५ ॥
ఓ తాతా! కథ చెబుతూ ఆ ఇద్దరు, అచ్యుతుడు మరియు యుధిష్ఠిరుడు, గంగాపుత్రుడు భీష్ముడు బాణాల పాన్పుపై పడుకున్న చోటికి వెళ్లారు.
12.49.6
ततस्ते ददृशुर्भीष्मं शरप्रस्तरशायिनम् ।
स्वरश्मिमालासंवीतं सायंसूर्यसमप्रभम् ॥ १२.४९.६ ॥
అప్పుడు వారు బాణాల పాన్పుపై పడుకున్న భీష్ముని చూశారు; అతడు తన కిరణమాలతో చుట్టబడి, సాయంకాల సూర్యునిలా కాంతిమంతుడై ఉన్నాడు.
12.49.7
उपास्यमानं मुनिभिर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
देशे परमधर्मिष्ठे नदीमोघवतीमनु ॥ १२.४९.७ ॥
దేవతలచే సేవింపబడే ఇంద్రునిలా, మునులచే ఉపాసింపబడుతూ, అత్యంత ధర్మవంతమైన దేశంలో ఓఘవతీ నది ఒడ్డున.
12.49.8
दूरादेव तमालोक्य कृष्णो राजा च धर्मजः ।
चत्वारः पाण्डवाश्चैव ते च शारद्वतादयः ॥ १२.४९.८ ॥
దూరం నుండే ఆయనను చూసి కృష్ణుడు, ధర్మజుడైన రాజు, నలుగురు పాండవులు, శారద్వతుడు మొదలైనవారు.
12.49.9
अवम्कन्द्याथ वाहेभ्यः संयम्य प्रचलं मनः ।
एकीकृत्येन्द्रियग्राममुपतम्थुर्महामुनीन् ॥ १२.४९.९ ॥
వాహనాల నుండి దిగి, చలించే మనస్సును నిగ్రహించి, ఇంద్రియ సమూహాన్ని ఏకాగ్రం చేసి, వారు మహామునులను సమీపించారు.
12.49.10
अभिवाद्य तु गोविन्दः सात्यकिस्ते च पार्थिवाः ।
व्यासादीस्तानृपीन्पश्चाद्गाङ्गेयमुपतस्थिरे ॥ १२.४९.१० ॥
గోవిందుడు, సాత్యకి, ఆ రాజులు, వ్యాసాది ఋషులకు అభివాదం చేసిన తరువాత గాంగేయుని సమీపించారు.
12.49.11
तपोवृद्धि ततः पृष्ट्वा गाङ्गेयं यदुपुङ्गवः ।
परिवार्य ततः सर्वे निपेदुः पुरुषर्षभाः ॥ १२.४९.११ ॥
అప్పుడు యదుశ్రేష్ఠుడు గాంగేయుని తపోవృద్ధి గురించి అడిగి, తరువాత పురుషశ్రేష్ఠులందరూ ఆయనను చుట్టుముట్టి కూర్చున్నారు.
12.49.12
ततो निशाम्य गाङ्गेयं शाम्यमानमिवानलम् ।
किंचिद्दीनमना भीष्ममितिहोवाच केशवः ॥ १२.४९.१२ ॥
అప్పుడు గాంగేయుడు శాంతిస్తున్న అగ్నిలా ఉండటం చూసి, కాస్త దీనమనస్కుడైన కేశవుడు భీష్ముడితో ఇలా అన్నాడు.
12.49.13
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि यथापुरम् ।
कच्चिन्न व्याकुला चैव बुद्धिस्ते वदतां वर ॥ १२.४९.१३ ॥
నీ జ్ఞానేంద్రియాలన్నీ పూర్వంలాగే ప్రసన్నంగా ఉన్నాయా? వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, నీ బుద్ధి కలతపడలేదు కదా?
12.49.14
शराभिघातदुःखार्तं कच्चिद्गात्रं न दूयते ।
मानसादपि दुःखाद्धि शारीरं बलवत्तरम् ॥ १२.४९.१४ ॥
బాణాల దెబ్బల బాధతో పీడితమైన నీ శరీరం బాధపడటం లేదా? మానసిక దుఃఖం కంటే శారీరక దుఃఖం మరింత బలమైనది కదా?
12.49.15
वरदानात्पितुः कामं छन्दमृत्युरसि प्रभो ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य न त्वेतदिह कारणम् ॥ १२.४९.१५ ॥
ప్రభువా, నీ తండ్రి శంతనుడు, ఎల్లప్పుడూ ధర్మనిరతుడు, ఇచ్చిన వరం వల్ల నీవు ఇష్టమైనప్పుడు మరణించే శక్తి కలవాడవు. కానీ ఇక్కడ ఇది కారణం కాదు.
12.49.16
सुमूक्ष्मोऽपि तु देहे वै शल्यो जनयते रुजम् ।
किंपुनः शरसंघातैश्चितस्य तव पार्थिव ॥ १२.४९.१६ ॥
శరీరంలో అతి సూక్ష్మమైన ముల్లు కూడా బాధను కలిగిస్తుంది; మరి ఓ రాజా, బాణాల సమూహాలతో నిండిన నీ శరీరం గురించి ఇంకేం చెప్పాలి?
12.49.17
कामं नैतत्तवाख्येयं प्राणिनां प्रभवाप्ययौ ।
भवानुपदिशेच्छ्रेयो देवानामपि भारत ॥ १२.४९.१७ ॥
ప్రాణుల ఉత్పత్తి, లయం గురించి నీవు చెప్పనవసరం లేకపోయినా, ఓ భారతా, దేవతలకూ శ్రేయస్సును నీవు ఉపదేశించు.
12.49.18
यच्च भूतं भविष्यं च भवच्च पुरुषर्षभ ।
सर्वं तज्ज्ञानवृद्धस्य तव पाणाविवाहितम् ॥ १२.४९.१८ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, గతించినది, రాబోయేది, ప్రస్తుతం ఉన్నది—ఇవన్నీ జ్ఞానవృద్ధుడవైన నీ అరచేతిలో ఉంచినట్లే ఉన్నాయి.
12.49.19
संसारस्येह भूतानां धर्मस्य च फलोदयः ।
विदितस्ते महाप्राज्ञ त्वं हि धर्ममयो निधिः ॥ १२.४९.१९ ॥
ఈ సంసారంలో ప్రాణులకు, ధర్మానికి కలిగే ఫలోదయం నీకు తెలుసు, ఓ మహాప్రాజ్ఞా; నీవు ధర్మమయ నిధివే.
12.49.20
त्व हि राज्ये स्थितं स्फीते समग्राङ्गमरोगिणम् ।
स्त्रीसहस्रैः परिवृतं पश्यामीवोर्ध्वरेतसम् ॥ १२.४९.२० ॥
నీవు సమృద్ధమైన రాజ్యంలో స్థిరంగా, సర్వాంగసంపన్నుడిగా, రోగరహితుడిగా, వేలాది స్త్రీలతో చుట్టబడి, ఊర్ధ్వరేతసుడిలా కనిపిస్తున్నావు.
12.49.21
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्रिषु लोकेषु पार्थिवम् ।
सत्यधर्मान्महावीर्याच्छूराद्धर्मैकतत्परात् ॥ १२.४९.२१ ॥
శంతనుడి కుమారుడైన భీష్ముడు తప్ప, మూడు లోకాలలో సత్యధర్మవంతుడు, మహావీర్యుడు, శూరుడు, కేవలం ధర్మంలోనే నిమగ్నుడు అయిన వేరే రాజు లేడు.
12.49.22
मृत्युमावार्य तपसा शरसंस्तरशायिनः ।
त्रिवर्गप्रभवं कंचिन्न च तातानुशुश्रुम ॥ १२.४९.२२ ॥
తపస్సుతో మృత్యువును ఆపి, బాణాల శయ్యపై పడుకున్న అతని నుంచి త్రివర్గానికి మూలమైనది ఏదీ, తాతా, మేము వినలేదు.
12.49.23
सत्ये तपसि दाने च यज्ञाधिकरणे तथा ।
धनुर्वेदे च वेदे च नित्यं चैवान्ववेक्षणे ॥ १२.४९.२३ ॥
సత్యం, తపస్సు, దానంలో, యజ్ఞ విషయంలో కూడా అలాగే, ధనుర్వేదంలో, వేదంలో, నిత్యం పరిశీలనలో కూడా.
12.49.24
अनृशंसं शुचिं दान्तं सर्वभूतहिते रतम् ।
महारथं त्वत्सदृशं न कंचिदनुशुश्रुम ॥ १२.४९.२४ ॥
కరుణామయుడు, శుచి, దాంతుడు, సర్వప్రాణుల హితంలో రమించేవాడు, నీలాంటి మహారథుడిని ఎవరినీ మేము వినలేదు.
12.49.25
त्वं हि देवान्सगन्धर्वानसुरान्यक्षराक्षसान् ।
शक्तस्त्वेकरथेनैव विजेतुं नात्र संशयः ॥ १२.४९.२५ ॥
గంధర్వులతో కూడిన దేవతలను, అసురులను, యక్షులను, రాక్షసులను ఒకే రథంతో జయించగల సమర్థులు మీరు; ఇందులో సందేహం లేదు.
12.49.26
स त्वं भीष्म महाबाहो वसूनां वासवोपमः ।
नित्यं विप्रैः समाख्यातो नवमोऽनवमो गुणैः ॥ १२.४९.२६ ॥
మహాబాహుడా భీష్మా, మీరు వసువులలో ఇంద్రునితో సమానులు; బ్రాహ్మణులచే ఎల్లప్పుడూ తొమ్మిదవ వసువుగా ప్రకటించబడినవారు, గుణాలలో ఎవరికీ తక్కువ కానివారు.
12.49.27
अहं च त्वाऽभिजानामि स्वयं पुरुषसत्तम ।
त्रिदशेष्वपि विख्यातस्त्वं शक्त्या पुरुषोत्तमः ॥ १२.४९.२७ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, నేను స్వయంగా మిమ్మల్ని ఎరుగుదును; దేవతలలో కూడా ప్రసిద్ధులు మీరు; శక్తిలో పురుషులలో ఉత్తములు మీరు.
12.49.28
मनुष्येषु मनुष्येन्द्र न दृष्टो न च मे श्रुतः ।
भवतो हि गुणैस्तुल्यः पृथिव्यां पुरुषः क्वचित् ॥ १२.४९.२८ ॥
మనుష్యేంద్రా, మనుష్యులలో మీలాంటి వానిని నేను చూడలేదు, వినలేదు; భూమిమీద ఎక్కడా గుణాలలో మీకు సమానమైన పురుషుడు లేడు.
12.49.29
त्वं हि सर्वगुणै राजन्देवानप्यतिरिच्यसे ॥ १२.४९.२९ ॥
రాజా, అన్ని గుణాలలోనూ మీరు దేవతలను కూడా అధిగమిస్తారు.
12.49.30
तपसा हि भवाञ्शक्तः स्रष्टुं लोकांश्चराचरान् ।
किंपुनश्चात्मनो लोकानुत्तमानुत्तमैर्गुणैः ॥ १२.४९.३० ॥
తపస్సుచేతనే మీరు చరాచర లోకాలను సృష్టించగల సమర్థులు; అలాంటప్పుడు, మీ ఉత్తమ గుణాలతో మీ ఉత్తమ లోకాలను పొందడం గురించి చెప్పవలసినదేమి?
12.49.31
तदस्य तप्यमानस्य ज्ञातीनां संक्षयेन वै ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य शोकं भीष्म व्यपानुद ॥ १२.४९.३१ ॥
బంధువుల వినాశనంతో తపించిన పాండుపుత్రుని జ్యేష్ఠుని శోకాన్ని, భీష్మా, నీవు తొలగించావు.
12.49.32
ये हि धर्माः समाख्याताश्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ।
चातुराश्रम्यसंयुक्ताः सर्वे ते विदितास्तव ॥ १२.४९.३२ ॥
ఓ భారతా, నాలుగు వర్ణాలకు, నాలుగు ఆశ్రమాలకు సంబంధించి చెప్పబడిన ధర్మాలన్నీ నీకు తెలిసినవే.
12.49.33
चातुर्विद्ये च ये प्रोक्ताश्चातुर्होत्रे च भारत ।
योगे साङ्ख्ये च नियता ये च धर्माः सनातनाः ॥ १२.४९.३३ ॥
ఓ భారతా, నాలుగు విద్యలలో, నాలుగు హోతృల యజ్ఞంలో చెప్పబడినవి, యోగంలో మరియు సాంఖ్యంలో నియమితమైన సనాతన ధర్మాలు.
12.49.34
चातुर्वर्ण्यस्य यश्चोक्तो धर्मो न स्म विरुध्यते ।
सेव्यमानः सवैयाख्यो गाङ्गेय विदितस्तव ॥ १२.४९.३४ ॥
నాలుగు వర్ణాలకు చెప్పబడిన ధర్మం విరుద్ధం కాదు; దానిని ఆచరించినప్పుడు దాని వివరణతో సహా, ఓ గాంగేయా, అది నీకు తెలిసినదే.
12.49.35
प्रतिलोमप्रसूतानां म्लेच्छानां चैव यः स्मृतः ।
देशजातिकुलानां च जानीषे धर्मलक्षणम्। ॥ १२.४९.३५ ॥
ప్రతిలోమ జననులకు, మ్లేచ్ఛులకు, దేశ-జాతి-కులాలకు స్మరించబడిన ధర్మలక్షణాన్ని నీవు తెలుసుకున్నావు.
12.49.36
वेदोक्तो यश्च शिष्टोक्तः सदैव विदितस्तव ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च स चापि विदितस्तव ॥ १२.४९.३६ ॥
వేదంలో చెప్పబడినది, శిష్టులు చెప్పినది, ఎప్పటికీ నీకు తెలిసినదే; ప్రవృత్తి, నివృత్తి కూడా నీకు తెలిసినవే.
12.49.37
इतिहासपुराणार्थाः कार्त्स्न्येन विदितास्तव ।
धर्मशास्त्रं च सकलं नित्यं मनसि ते स्थितम् ॥ १२.४९.३७ ॥
ఇతిహాస పురాణాల అర్థాలన్నీ మీకు పూర్తిగా తెలుసు; సంపూర్ణ ధర్మశాస్త్రం ఎల్లప్పుడూ మీ మనసులో నిలిచి ఉంది.
12.49.38
ये च केचन लोकेऽस्मिन्नर्थाः संशयकारकाः ।
तेषां छेत्ता नास्ति लोके त्वदन्यः पुरुषर्षभः ॥ १२.४९.३८ ॥
ఈ లోకంలో సందేహాన్ని కలిగించే ఏ విషయాలైనా, వాటిని తొలగించువాడు మీరు తప్ప లోకంలో మరొకరు లేరు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా.
12.49.39
स पाण्डवेयस्य मनःसमुत्थितं ।
नरेन्द्र शोकं व्यपकर्ष मेधया।
भवद्विधा ह्युत्तमबुद्धिर्विस्तरा ।
विमुह्यमानस्य जनस्य शान्तये ॥ १२.४९.३९ ॥
ఓ నరేంద్రా, పాండవ వంశీయుని మనసులో లేచిన శోకాన్ని మీ బుద్ధితో దూరం చేయండి; మీ వంటి ఉత్తమ బుద్ధి గలవారే మోహంలో ఉన్న ప్రజల శాంతికి ఉంటారు.