ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.49.1
ततो रामस्य तत्कर्म श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
विस्मयं परमं गत्वा प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ १२.४९.१ ॥
ನಂತರ ರಾಮನ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡು ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
12.49.2
अहो रामस्य वार्ष्णेय शक्रस्येव महात्मनः ।
विक्रमो वसुधा येन क्रोधान्निःक्षत्रिया कृता ॥ १२.४९.२ ॥
ಓ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ! ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮವು ಇಂದ್ರನಂತಿದೆ; ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
12.49.3
गोभिः समुद्रेण तथा गोलाङ्गूलर्क्षवानरैः ।
गुप्ता रामभयोद्विग्नाः क्षत्रियाणां कुलोद्वहाः ॥ १२.४९.३ ॥
ಹಸುಗಳು, ಸಮುದ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಲಾಂಗೂಲರು, ಕರಡಿಗಳು, ಕಪಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದ, ರಾಮನ ಭಯದಿಂದ ಕಲಕಿದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವರು.
12.49.4
अहो धन्यो नृलोकोऽयं समाग्याश्च नरा भुवि ।
यत्र कर्मेदृशं धर्म्यं द्विजाग्र्यैः कृतमच्युत ॥ १२.४९.४ ॥
ಓ! ಈ ಮನುಷ್ಯಲೋಕ ಧನ್ಯವಾದುದು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಇಂತಹ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯರು ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಓ ಅಚ್ಯುತ.
12.49.5
कथयन्तौ कथां तात तावच्युतयुधिष्ठिरौ ।
जग्मतुर्यत्र गाङ्गेयः शरतल्पगतः प्रभुः ॥ १२.४९.५ ॥
ಎಲೈ ತಾತ! ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಆ ಇಬ್ಬರು, ಅಚ್ಯುತ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಗಂಗಾಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನು ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು.
12.49.6
ततस्ते ददृशुर्भीष्मं शरप्रस्तरशायिनम् ।
स्वरश्मिमालासंवीतं सायंसूर्यसमप्रभम् ॥ १२.४९.६ ॥
ನಂತರ ಅವರು ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಕಂಡರು; ಅವನು ತನ್ನದೇ ಕಿರಣಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಸಂಜೆಯ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
12.49.7
उपास्यमानं मुनिभिर्देवैरिव शतक्रतुम् ।
देशे परमधर्मिष्ठे नदीमोघवतीमनु ॥ १२.४९.७ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಇಂದ್ರನಂತೆ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಉಪಾಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಓಘವತೀ ನದಿಯ ಬಳಿ.
12.49.8
दूरादेव तमालोक्य कृष्णो राजा च धर्मजः ।
चत्वारः पाण्डवाश्चैव ते च शारद्वतादयः ॥ १२.४९.८ ॥
ದೂರದಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ, ಧರ್ಮಜ ರಾಜ, ನಾಲ್ವರು ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಶಾರದ್ವತ ಮೊದಲಾದವರು.
12.49.9
अवम्कन्द्याथ वाहेभ्यः संयम्य प्रचलं मनः ।
एकीकृत्येन्द्रियग्राममुपतम्थुर्महामुनीन् ॥ १२.४९.९ ॥
ವಾಹನಗಳಿಂದ ಇಳಿದು, ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಅವರು ಮಹಾಮುನಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರು.
12.49.10
अभिवाद्य तु गोविन्दः सात्यकिस्ते च पार्थिवाः ।
व्यासादीस्तानृपीन्पश्चाद्गाङ्गेयमुपतस्थिरे ॥ १२.४९.१० ॥
ಗೋವಿಂದ, ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಆ ರಾಜರು, ವ್ಯಾಸ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಂತರ ಗಾಂಗೇಯನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರು.
12.49.11
तपोवृद्धि ततः पृष्ट्वा गाङ्गेयं यदुपुङ्गवः ।
परिवार्य ततः सर्वे निपेदुः पुरुषर्षभाः ॥ १२.४९.११ ॥
ನಂತರ ಯದು ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಗಾಂಗೇಯನ ತಪಸ್ಸಿನ ವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತರು.
12.49.12
ततो निशाम्य गाङ्गेयं शाम्यमानमिवानलम् ।
किंचिद्दीनमना भीष्ममितिहोवाच केशवः ॥ १२.४९.१२ ॥
ನಂತರ ಗಾಂಗೇಯನು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ದೀನಮನಸ್ಕನಾಗಿ ಕೇಶವನು ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.49.13
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि यथापुरम् ।
कच्चिन्न व्याकुला चैव बुद्धिस्ते वदतां वर ॥ १२.४९.१३ ॥
ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿವೆಯೇ? ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿಲ್ಲವೇ?
12.49.14
शराभिघातदुःखार्तं कच्चिद्गात्रं न दूयते ।
मानसादपि दुःखाद्धि शारीरं बलवत्तरम् ॥ १२.४९.१४ ॥
ಬಾಣಗಳ ಹೊಡೆತದ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ನಿನ್ನ ದೇಹ ನೋವಿನಿಂದ ಸಂಕಟಪಡುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶಾರೀರಿಕ ದುಃಖ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾದುದಲ್ಲವೇ?
12.49.15
वरदानात्पितुः कामं छन्दमृत्युरसि प्रभो ।
शन्तनोर्धर्मनित्यस्य न त्वेतदिह कारणम् ॥ १२.४९.१५ ॥
ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಶಂತನುವಿನ ವರದಿಂದ ನೀನು ಇಚ್ಛಾಮೃತ್ಯು ಆಗಿರುವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾರಣವಲ್ಲ.
12.49.16
सुमूक्ष्मोऽपि तु देहे वै शल्यो जनयते रुजम् ।
किंपुनः शरसंघातैश्चितस्य तव पार्थिव ॥ १२.४९.१६ ॥
ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮುಳ್ಳೂ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗಿರುವಾಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಬಾಣಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನಿನ್ನ ದೇಹದ ಪಾಡೇನು?
12.49.17
कामं नैतत्तवाख्येयं प्राणिनां प्रभवाप्ययौ ।
भवानुपदिशेच्छ्रेयो देवानामपि भारत ॥ १२.४९.१७ ॥
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಓ ಭಾರತ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಉಪದೇಶ ನೀಡು.
12.49.18
यच्च भूतं भविष्यं च भवच्च पुरुषर्षभ ।
सर्वं तज्ज्ञानवृद्धस्य तव पाणाविवाहितम् ॥ १२.४९.१८ ॥
ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧನಾದ ನಿನ್ನ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಂತಿದೆ.
12.49.19
संसारस्येह भूतानां धर्मस्य च फलोदयः ।
विदितस्ते महाप्राज्ञ त्वं हि धर्ममयो निधिः ॥ १२.४९.१९ ॥
ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಆಗುವ ಫಲೋದಯ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ; ನೀನು ಧರ್ಮಮಯ ನಿಧಿ.
12.49.20
त्व हि राज्ये स्थितं स्फीते समग्राङ्गमरोगिणम् ।
स्त्रीसहस्रैः परिवृतं पश्यामीवोर्ध्वरेतसम् ॥ १२.४९.२० ॥
ನೀನು ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು, ಸರ್ವಾಂಗ ಸಮರ್ಥನು, ರೋಗರಹಿತನು, ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು; ಊರ್ಧ್ವರೇತಸನಂತೆ ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
12.49.21
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्रिषु लोकेषु पार्थिवम् ।
सत्यधर्मान्महावीर्याच्छूराद्धर्मैकतत्परात् ॥ १२.४९.२१ ॥
ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಧರ್ಮಿ, ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ, ಶೂರ, ಕೇವಲ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ತತ್ಪರನಾದ ಬೇರೆ ರಾಜನಿಲ್ಲ.
12.49.22
मृत्युमावार्य तपसा शरसंस्तरशायिनः ।
त्रिवर्गप्रभवं कंचिन्न च तातानुशुश्रुम ॥ १२.४९.२२ ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತಡೆದು ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದವನಿಂದ ತ್ರಿವರ್ಗದ ಮೂಲವಾದ ಯಾವುದನ್ನೂ, ಅಯ್ಯಾ, ನಾವು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
12.49.23
सत्ये तपसि दाने च यज्ञाधिकरणे तथा ।
धनुर्वेदे च वेदे च नित्यं चैवान्ववेक्षणे ॥ १२.४९.२३ ॥
ಸತ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಯಜ್ಞದ ವಿಷಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಧನುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದ, ಹಾಗೂ ನಿರಂತರ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿಯೂ.
12.49.24
अनृशंसं शुचिं दान्तं सर्वभूतहिते रतम् ।
महारथं त्वत्सदृशं न कंचिदनुशुश्रुम ॥ १२.४९.२४ ॥
ದಯಾಳು, ಶುಚಿ, ದಾಂತ, ಸರ್ವಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನು, ನಿನ್ನಂತಹ ಮಹಾರಥನನ್ನು ನಾವು ಯಾರನ್ನೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ.
12.49.25
त्वं हि देवान्सगन्धर्वानसुरान्यक्षराक्षसान् ।
शक्तस्त्वेकरथेनैव विजेतुं नात्र संशयः ॥ १२.४९.२५ ॥
ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಅಸುರರನ್ನು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಒಂದೇ ರಥದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲು ನೀವು ಶಕ್ತರು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.49.26
स त्वं भीष्म महाबाहो वसूनां वासवोपमः ।
नित्यं विप्रैः समाख्यातो नवमोऽनवमो गुणैः ॥ १२.४९.२६ ॥
ಮಹಾಬಾಹುವೇ ಭೀಷ್ಮ, ನೀನು ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಂತಿರುವೆ; ವಿಪ್ರರಿಂದ ಸದಾ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಸುವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದವನು.
12.49.27
अहं च त्वाऽभिजानामि स्वयं पुरुषसत्तम ।
त्रिदशेष्वपि विख्यातस्त्वं शक्त्या पुरुषोत्तमः ॥ १२.४९.२७ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲ್ಲೆ; ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು ನೀನು; ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನು ನೀನು.
12.49.28
मनुष्येषु मनुष्येन्द्र न दृष्टो न च मे श्रुतः ।
भवतो हि गुणैस्तुल्यः पृथिव्यां पुरुषः क्वचित् ॥ १२.४९.२८ ॥
ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರನೇ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂತಹವನನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಲ್ಲ, ಕೇಳಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಪುರುಷನಿಲ್ಲ.
12.49.29
त्वं हि सर्वगुणै राजन्देवानप्यतिरिच्यसे ॥ १२.४९.२९ ॥
ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
12.49.30
तपसा हि भवाञ्शक्तः स्रष्टुं लोकांश्चराचरान् ।
किंपुनश्चात्मनो लोकानुत्तमानुत्तमैर्गुणैः ॥ १२.४९.३० ॥
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ನೀನು ಚರಾಚರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಶಕ್ತನು; ಹಾಗಿರುವಾಗ, ನಿನ್ನ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಉತ್ತಮ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?
12.49.31
तदस्य तप्यमानस्य ज्ञातीनां संक्षयेन वै ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य शोकं भीष्म व्यपानुद ॥ १२.४९.३१ ॥
ಬಂಧುಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠನ ಶೋಕವನ್ನು, ಭೀಷ್ಮನೇ, ನೀನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದೆ.
12.49.32
ये हि धर्माः समाख्याताश्चातुर्वर्ण्यस्य भारत ।
चातुराश्रम्यसंयुक्ताः सर्वे ते विदितास्तव ॥ १२.४९.३२ ॥
ಓ ಭಾರತ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳಲಾದ ಧರ್ಮಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ.
12.49.33
चातुर्विद्ये च ये प्रोक्ताश्चातुर्होत्रे च भारत ।
योगे साङ्ख्ये च नियता ये च धर्माः सनातनाः ॥ १२.४९.३३ ॥
ಓ ಭಾರತ, ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಹೋತೃಗಳ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದವು, ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾದ ಸನಾತನ ಧರ್ಮಗಳು.
12.49.34
चातुर्वर्ण्यस्य यश्चोक्तो धर्मो न स्म विरुध्यते ।
सेव्यमानः सवैयाख्यो गाङ्गेय विदितस्तव ॥ १२.४९.३४ ॥
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲಾದ ಧರ್ಮವು ವಿರೋಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ ಅದರ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಓ ಗಾಂಗೇಯ, ಅದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
12.49.35
प्रतिलोमप्रसूतानां म्लेच्छानां चैव यः स्मृतः ।
देशजातिकुलानां च जानीषे धर्मलक्षणम्। ॥ १२.४९.३५ ॥
ಪ್ರತಿಲೋಮ ಜನ್ಮದವರಿಗೆ, ಮ್ಲೇಚ್ಛರಿಗೆ, ದೇಶ-ಜಾತಿ-ಕುಲಗಳಿಗೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀನು ಅರಿತಿರುವೆ.
12.49.36
वेदोक्तो यश्च शिष्टोक्तः सदैव विदितस्तव ।
प्रवृत्तश्च निवृत्तश्च स चापि विदितस्तव ॥ १२.४९.३६ ॥
ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟರು ಹೇಳಿದ್ದು ಸದಾ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಕೂಡ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
12.49.37
इतिहासपुराणार्थाः कार्त्स्न्येन विदितास्तव ।
धर्मशास्त्रं च सकलं नित्यं मनसि ते स्थितम् ॥ १२.४९.३७ ॥
ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳ ಅರ್ಥಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿವೆ; ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
12.49.38
ये च केचन लोकेऽस्मिन्नर्थाः संशयकारकाः ।
तेषां छेत्ता नास्ति लोके त्वदन्यः पुरुषर्षभः ॥ १२.४९.३८ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
12.49.39
स पाण्डवेयस्य मनःसमुत्थितं ।
नरेन्द्र शोकं व्यपकर्ष मेधया।
भवद्विधा ह्युत्तमबुद्धिर्विस्तरा ।
विमुह्यमानस्य जनस्य शान्तये ॥ १२.४९.३९ ॥
ಓ ನರೇಂದ್ರನೇ, ಪಾಂಡವ ವಂಶಜನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಶೋಕವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರಮಾಡಿ; ನಿಮ್ಮಂತಹ ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರೇ ಮೋಹಗೊಂಡ ಜನರ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಇರುವವರು.