મહાભારત · અધ્યાય 12.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.50.1
श्रुत्वा तु वचनं भीष्मो वासुदेवस्य धीमतः ।
किंचिदुन्नाम्य वदनं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.५०.१ ॥
બુદ્ધિમાન વાસુદેવનાં વચન સાંભળીને ભીષ્મે મુખ થોડું ઊંચું કરીને, હાથ જોડીને આ વાક્ય કહ્યું.
12.50.2
नमस्ते भगवन्कृष्ण लोकानां प्रभवाप्यय ।
त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजितः ॥ १२.५०.२ ॥
હે ભગવાન કૃષ્ણ, તમને નમસ્કાર. લોકોની ઉત્પત્તિ અને લય તમે જ છો. હે હૃષીકેશ, તમે જ કર્તા અને સંહર્તા છો, અપરાજિત છો.
12.50.3
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसंभव ।
अपवर्गस्थ भूतानां पञ्चानां परतः स्थित ॥ १२.५०.३ ॥
હે વિશ્વકર્મા, તમને નમસ્કાર. હે વિશ્વાત્મા, હે વિશ્વના ઉદ્ભવ, તમે મોક્ષમાં સ્થિત છો; પાંચ ભૂતોથી પર સ્થિત છો.
12.50.4
नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु त्वं हि सर्वपरायणः ॥ १२.५०.४ ॥
ત્રણ લોકમાં તમને નમસ્કાર. ત્રણથી પર તમને નમસ્કાર. હે યોગેશ્વર, તમને નમસ્કાર; તમે જ સર્વના પરમ આશ્રય છો.
12.50.5
मत्संश्रितं यदात्थ त्वं वचः पुरुषसत्तम ।
तेन पश्यामि ते दिव्यान्भावांस्त्रिषु च वर्त्मसु ॥ १२.५०.५ ॥
હે પુરુષોત્તમ, મારા પર આધારિત જે વચન તમે કહ્યું, તેના દ્વારા હું તમારા દિવ્ય ભાવોને ત્રણે માર્ગોમાં જોઉં છું.
12.50.6
तच्च पश्यामि तत्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ।
सप्त मार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजसः ॥ १२.५०.६ ॥
તે સનાતન રૂપને હું તત્ત્વથી જોઉં છું, જેમાં અમિત તેજવાળા વાયુના સાત માર્ગો તમારા વડે રોકાયેલા છે.
12.50.7
दिवं ते शिरसा व्याप्तं पभ्द्यां देवी वसुंधरा ।
दिशो भुजा रविश्चक्षुर्वीर्ये शुक्रः प्रतिष्ठितः ॥ १२.५०.७ ॥
તારા મસ્તકથી સ્વર્ગ વ્યાપ્ત છે, પગથી દેવી વસુંધરા વ્યાપ્ત છે. દિશાઓ તારા બાહુ છે, સૂર્ય તારી આંખ છે, અને શુક્ર તારા પરાક્રમમાં સ્થિત છે.
12.50.8
अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् ।
वपुर्ह्यनुमिमीमस्ते मेघस्येव सविद्युतः ॥ १२.५०.८ ॥
અળસીના ફૂલ જેવું, પીળાં વસ્ત્ર ધારણ કરેલ, અચ્યુત એવું તારું રૂપ — વીજળી સાથેના મેઘ જેવું અમે જોઈએ છીએ.
12.50.9
त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे ।
यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्ष तद्ध्यायस्व सुरोत्तम ॥ १२.५०.९ ॥
તારે શરણે આવેલા ભક્ત અને વિજય ઇચ્છતા માટે તું જ ઇષ્ટ ગતિ છે. હે પુંડરીકાક્ષ, હે સુરોત્તમ, જે શ્રેયસ્કર છે તેનું ધ્યાન કર.
12.50.10
यतः खलु परा भक्तिर्मयि ते पुरुषर्षभ ।
ततो मया वपुर्दिव्यं तव राजन्प्रदर्शितम् ॥ १२.५०.१० ॥
તારી મારા પ્રત્યે પરમ ભક્તિ છે, તેથી હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, હે રાજન્, મેં તને મારું દિવ્ય રૂપ બતાવ્યું.
12.50.11
न ह्यभक्ताय राजेन्द्र भक्तायानृजवे न च ।
दर्शयाम्यहमात्मानं न चादान्ताय भारत ॥ १२.५०.११ ॥
હે રાજેન્દ્ર, અભક્તને અને સરળ ન હોય એવા ભક્તને હું દર્શન આપતો નથી; હે ભારત, અદાંતને પણ હું મારી જાતને દર્શાવતો નથી.
12.50.12
भवांस्तु मम भक्तश्च नित्यं चार्जवमास्थितः ।
दमे तपसि सत्ये च दाने च निरतः शुचिः ॥ १२.५०.१२ ॥
પરંતુ તું મારો ભક્ત છે, સદા સરળતામાં સ્થિત છે; દમ, તપ, સત્ય અને દાનમાં નિરત, શુચિ છે.
12.50.13
अर्हस्त्वं भीष्म मां द्रष्टुं तपसा स्वेन पार्थिव ।
तव ह्युपस्थिता लोका येभ्यो नावर्तते पुनः ॥ १२.५०.१३ ॥
હે પાર્થિવ ભીષ્મ, તારી પોતાની તપસ્યાથી તું મને જોવા યોગ્ય છે. તારા માટે તે લોકો હાજર છે, જ્યાંથી કોઈ પાછું આવતું નથી.
12.50.14
पञ्चाशतं षट् च कुरुप्रवीर ।
शेषं दिनानां तव जीवितस्य।
ततः शुभैः कर्मफलोदयैस्त्वं ।
समेष्यसे भीष्म विमुच्य देहम् ॥ १२.५०.१४ ॥
હે કુરુવીર, તારા જીવનના બાકી દિવસો પચાસ અને છ છે. પછી, હે ભીષ્મ, શુભ કર્મફળોના ઉદયથી દેહ છોડીને તું (તે લોકોને) પામીશ.
12.50.15
एते हि देवा वसवो विमाना ।
न्यास्थाय सर्वे ज्वलिताग्निकल्पाः।
अन्तर्हितास्त्वां प्रतिपालयन्ति ।
काष्ठां प्रपद्यन्तमुदक्पतङ्गाम् ॥ १२.५०.१५ ॥
આ દેવો અને વસુઓ વિમાનો પર આરૂઢ થઈ, પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન, અદૃશ્ય રહીને ઉત્તર દિશાના સૂર્યમાર્ગે જતા તારી રાહ જુએ છે.
12.50.16
व्यावृत्तमात्रे भगवत्युदीचीं ।
सूर्ये जगत्कालवशं प्रपन्ने।
गन्तासि लोकान्पुरुषप्रवीर ।
नावर्तते यानुपलभ्य विद्वान् ॥ १२.५०.१६ ॥
હે પુરુષપ્રવીર, ભગવાન સૂર્ય ઉત્તર તરફ વળીને, જગત કાળને વશ થયું ત્યારે તું તે લોકોમાં જશે; જેને પામીને વિદ્વાન ફરી પાછો આવતો નથી.
12.50.17
अमुं च लोकं त्वयि भीष्म याते ।
ज्ञानानि सर्वाणि पराभविष्यन्।
अतस्तु सर्वे तव सन्निकर्षं ।
समागता धर्मविवेचनाय ॥ १२.५०.१७ ॥
હે ભીષ્મ, તું તે લોકમાં જશે ત્યારે બધાં જ્ઞાન નાશ પામશે. તેથી ધર્મવિવેચન માટે આ સૌ તારી પાસે એકત્ર થયા છે.
12.50.18
तज्ज्ञातिशोकोपहतश्रुताय ।
सत्याभिसन्धाय युधिष्ठिराय।
प्रब्रूषि धर्मार्थसमाधियुक्तं ।
सत्यं वचोऽस्यापनुदेच्छुचं यत् ॥ १२.५०.१८ ॥
તેથી સ્વજનોના શોકથી આહત શ્રવણવાળા, સત્યસંકલ્પ યુધિષ્ઠિરને ધર્મ અને અર્થના સમાધાનથી યુક્ત સત્ય વચન કહો; તે તેના શોકને દૂર કરે.