มหาภารตะ · อัธยายะ 12.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.50.1
श्रुत्वा तु वचनं भीष्मो वासुदेवस्य धीमतः ।
किंचिदुन्नाम्य वदनं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.५०.१ ॥
ภีษมะได้ฟังถ้อยคำของพระวาสุเทพผู้มีปัญญา จึงเงยหน้าขึ้นเล็กน้อย ประนมมือแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.50.2
नमस्ते भगवन्कृष्ण लोकानां प्रभवाप्यय ।
त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजितः ॥ १२.५०.२ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ พระกฤษณะผู้มีพระภาค พระองค์คือต้นกำเนิดและการดับสลายของโลกทั้งหลาย พระองค์เป็นผู้สร้างอย่างแท้จริง โอ หฤษีเกศะ และเป็นผู้ทำลาย ผู้ไม่มีผู้ใดพิชิตได้
12.50.3
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसंभव ।
अपवर्गस्थ भूतानां पञ्चानां परतः स्थित ॥ १२.५०.३ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ ผู้สร้างจักรวาล โอ อาตมันของจักรวาล กำเนิดของจักรวาล พระองค์ดำรงอยู่ในความหลุดพ้น และดำรงอยู่เหนือธาตุทั้งห้า
12.50.4
नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु त्वं हि सर्वपरायणः ॥ १२.५०.४ ॥
ขอนอบน้อมแด่พระองค์ในสามโลก ขอนอบน้อมแด่พระองค์ที่อยู่เหนือสามโลก ขอนอบน้อมแด่พระองค์ เจ้าแห่งโยคะ พระองค์เป็นที่พึ่งสูงสุดของทุกสิ่งอย่างแท้จริง
12.50.5
मत्संश्रितं यदात्थ त्वं वचः पुरुषसत्तम ।
तेन पश्यामि ते दिव्यान्भावांस्त्रिषु च वर्त्मसु ॥ १२.५०.५ ॥
โอ บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ด้วยถ้อยคำที่พระองค์ตรัสซึ่งตั้งอยู่บนข้าพระองค์ ข้าพระองค์เห็นภาวะอันทิพย์ของพระองค์ในทางทั้งสาม
12.50.6
तच्च पश्यामि तत्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ।
सप्त मार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजसः ॥ १२.५०.६ ॥
และข้าพระองค์เห็นรูปอันนิรันดร์ของพระองค์อย่างแท้จริง ซึ่งในรูปนั้นพระองค์ทรงกักทางทั้งเจ็ดของลมผู้มีความรุ่งโรจน์อันหาประมาณมิได้
12.50.7
दिवं ते शिरसा व्याप्तं पभ्द्यां देवी वसुंधरा ।
दिशो भुजा रविश्चक्षुर्वीर्ये शुक्रः प्रतिष्ठितः ॥ १२.५०.७ ॥
ศีรษะของพระองค์แผ่คลุมสวรรค์ และพระแม่ธรณีผู้เป็นเทวีถูกพระบาทของพระองค์แผ่คลุม ทิศทั้งหลายคือพระพาหาของพระองค์ ดวงอาทิตย์คือพระเนตร และศุกระดำรงอยู่ในพระอานุภาพของพระองค์
12.50.8
अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् ।
वपुर्ह्यनुमिमीमस्ते मेघस्येव सविद्युतः ॥ १२.५०.८ ॥
รูปกายของพระองค์ โอ อัจยุตะ มีสีดุจดอกลินิน และทรงฉลองพระองค์สีเหลือง ข้าพระองค์เห็นพระกายนั้นดุจเมฆที่มีสายฟ้า
12.50.9
त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे ।
यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्ष तद्ध्यायस्व सुरोत्तम ॥ १२.५०.९ ॥
แด่พระองค์ ผู้ที่พึ่งพิง ผู้ภักดี ผู้ปรารถนาชัยชนะ พระองค์คือจุดหมายอันพึงปรารถนา โอ ผู้มีพระเนตรดุจดอกบัว ผู้ประเสริฐที่สุดในเทวดา ขอทรงโปรดภาวนาถึงสิ่งที่ประเสริฐที่สุดเถิด
12.50.10
यतः खलु परा भक्तिर्मयि ते पुरुषर्षभ ।
ततो मया वपुर्दिव्यं तव राजन्प्रदर्शितम् ॥ १२.५०.१० ॥
เพราะความภักดีอันสูงสุดของท่านมุ่งมาที่เรา โอ บุรุษผู้ดุจวัวผู้ประเสริฐ เราจึงได้แสดงรูปทิพย์ของเราแก่ท่าน โอ กษัตริย์
12.50.11
न ह्यभक्ताय राजेन्द्र भक्तायानृजवे न च ।
दर्शयाम्यहमात्मानं न चादान्ताय भारत ॥ १२.५०.११ ॥
เราไม่แสดงตนแก่ผู้ไร้ความภักดี โอ จอมกษัตริย์ และไม่แสดงแก่ผู้ภักดีที่ไม่ซื่อตรง และไม่แสดงแก่ผู้ที่ไม่สำรวมตน โอ ภารตะ
12.50.12
भवांस्तु मम भक्तश्च नित्यं चार्जवमास्थितः ।
दमे तपसि सत्ये च दाने च निरतः शुचिः ॥ १२.५०.१२ ॥
แต่ท่านเป็นผู้ภักดีของเรา และดำรงอยู่ในความซื่อตรงเสมอ ยินดีในการข่มใจ ตบะ ความจริง และการให้ทาน เป็นผู้บริสุทธิ์
12.50.13
अर्हस्त्वं भीष्म मां द्रष्टुं तपसा स्वेन पार्थिव ।
तव ह्युपस्थिता लोका येभ्यो नावर्तते पुनः ॥ १२.५०.१३ ॥
โอ ภีษมะ ผู้เป็นกษัตริย์ ด้วยตบะของท่านเอง ท่านควรแก่การได้เห็นเรา โลกทั้งหลายที่รอท่านอยู่ คือโลกที่ผู้ไปถึงแล้วจะไม่กลับมาอีก
12.50.14
पञ्चाशतं षट् च कुरुप्रवीर ।
शेषं दिनानां तव जीवितस्य।
ततः शुभैः कर्मफलोदयैस्त्वं ।
समेष्यसे भीष्म विमुच्य देहम् ॥ १२.५०.१४ ॥
โอ วีรบุรุษแห่งกุรุ วันที่เหลืออยู่ของชีวิตท่านมีห้าสิบหกวัน ครั้นแล้ว โอ ภีษมะ เมื่อผลของกรรมอันเป็นมงคลผลิตขึ้น ท่านจะละทิ้งร่างกายและไปถึงโลกเหล่านั้น
12.50.15
एते हि देवा वसवो विमाना ।
न्यास्थाय सर्वे ज्वलिताग्निकल्पाः।
अन्तर्हितास्त्वां प्रतिपालयन्ति ।
काष्ठां प्रपद्यन्तमुदक्पतङ्गाम् ॥ १२.५०.१५ ॥
เทพเจ้าเหล่านี้คือวสุทั้งหลาย ประทับอยู่บนวิมานทั้งหมด ดุจไฟที่ลุกโชน ต่างซ่อนตัวอยู่และคอยท่าน ขณะที่ท่านเดินไปตามทางของดวงอาทิตย์สู่ทิศเหนือ
12.50.16
व्यावृत्तमात्रे भगवत्युदीचीं ।
सूर्ये जगत्कालवशं प्रपन्ने।
गन्तासि लोकान्पुरुषप्रवीर ।
नावर्तते यानुपलभ्य विद्वान् ॥ १२.५०.१६ ॥
โอ บุรุษผู้ประเสริฐ เมื่อพระอาทิตย์ผู้มีพระภาคเพิ่งหันไปทางเหนือ และโลกตกอยู่ใต้อำนาจของกาลเวลา ท่านจะไปสู่โลกเหล่านั้น ซึ่งผู้มีปัญญาที่ไปถึงแล้วย่อมไม่กลับมาอีก
12.50.17
अमुं च लोकं त्वयि भीष्म याते ।
ज्ञानानि सर्वाणि पराभविष्यन्।
अतस्तु सर्वे तव सन्निकर्षं ।
समागता धर्मविवेचनाय ॥ १२.५०.१७ ॥
โอ ภีษมะ เมื่อท่านจากไปสู่โลกนั้น ความรู้ทั้งปวงจะเสื่อมสูญไป เพราะฉะนั้น ทุกคนจึงมารวมอยู่ใกล้ท่านเพื่อการแยกแยะธรรม
12.50.18
तज्ज्ञातिशोकोपहतश्रुताय ।
सत्याभिसन्धाय युधिष्ठिराय।
प्रब्रूषि धर्मार्थसमाधियुक्तं ।
सत्यं वचोऽस्यापनुदेच्छुचं यत् ॥ १२.५०.१८ ॥
เพราะฉะนั้น จงกล่าวแก่ยุธิษฐิระ ผู้ซึ่งการฟังของเขาถูกความโศกเศร้าต่อญาติพี่น้องทำให้ระทม และผู้มีความมั่นคงในความจริง ด้วยถ้อยคำอันจริงที่ประกอบด้วยการตั้งมั่นอย่างถูกต้องในธรรมและประโยชน์ ซึ่งอาจขจัดความโศกของเขาได้