महाभारत · अध्याय 12.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.50.1
श्रुत्वा तु वचनं भीष्मो वासुदेवस्य धीमतः ।
किंचिदुन्नाम्य वदनं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.५०.१ ॥
बुद्धिमान वासुदेवाचे वचन ऐकून भीष्मांनी किंचित मुख वर करून, हात जोडून हे वाक्य म्हटले.
12.50.2
नमस्ते भगवन्कृष्ण लोकानां प्रभवाप्यय ।
त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजितः ॥ १२.५०.२ ॥
हे भगवान कृष्णा, तुम्हाला नमस्कार. लोकांची उत्पत्ती आणि लय तुम्हीच. हे हृषीकेशा, तुम्हीच कर्ता आणि संहारक आहात, अपराजित आहात.
12.50.3
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसंभव ।
अपवर्गस्थ भूतानां पञ्चानां परतः स्थित ॥ १२.५०.३ ॥
हे विश्वकर्मन्, तुम्हाला नमस्कार असो. हे विश्वात्मन्, हे विश्वोत्पत्तिस्थान, तुम्ही मोक्षात स्थित आहात; पंचमहाभूतांच्या पलीकडे उभे आहात.
12.50.4
नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु त्वं हि सर्वपरायणः ॥ १२.५०.४ ॥
तिन्ही लोकांत तुम्हाला नमस्कार. तिन्हींच्या पलीकडील तुम्हाला नमस्कार. हे योगेश्वरा, तुम्हाला नमस्कार; तुम्हीच सर्वांचा परम आश्रय आहात.
12.50.5
मत्संश्रितं यदात्थ त्वं वचः पुरुषसत्तम ।
तेन पश्यामि ते दिव्यान्भावांस्त्रिषु च वर्त्मसु ॥ १२.५०.५ ॥
हे पुरुषोत्तमा, मला आश्रित असे जे वचन तुम्ही बोललात, त्यामुळे मी तुमची दिव्य रूपे तिन्ही मार्गांत पाहत आहे.
12.50.6
तच्च पश्यामि तत्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ।
सप्त मार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजसः ॥ १२.५०.६ ॥
ते सनातन रूप मी यथार्थपणे पाहत आहे, ज्यात अमित तेजस्वी वायूचे सात मार्ग तुमच्याकडून रोखले गेले आहेत.
12.50.7
दिवं ते शिरसा व्याप्तं पभ्द्यां देवी वसुंधरा ।
दिशो भुजा रविश्चक्षुर्वीर्ये शुक्रः प्रतिष्ठितः ॥ १२.५०.७ ॥
तुझ्या मस्तकाने स्वर्ग व्यापलेले आहे, पायांनी देवी वसुंधरा व्यापलेली आहे. दिशा तुझे बाहू आहेत, सूर्य तुझा डोळा आहे, आणि शुक्र तुझ्या पराक्रमात स्थित आहे.
12.50.8
अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् ।
वपुर्ह्यनुमिमीमस्ते मेघस्येव सविद्युतः ॥ १२.५०.८ ॥
जवसाच्या फुलासारखे, पिवळी वस्त्रे धारण केलेले, अच्युत असे तुझे रूप आम्ही विजेसह मेघाप्रमाणे पाहतो.
12.50.9
त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे ।
यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्ष तद्ध्यायस्व सुरोत्तम ॥ १२.५०.९ ॥
तुला शरण आलेल्या भक्ताला आणि विजय इच्छिणाऱ्याला तूच इष्ट गती आहेस. हे पुंडरीकाक्षा, हे सुरोत्तमा, जे श्रेयस्कर ते ध्यान कर.
12.50.10
यतः खलु परा भक्तिर्मयि ते पुरुषर्षभ ।
ततो मया वपुर्दिव्यं तव राजन्प्रदर्शितम् ॥ १२.५०.१० ॥
तुझी माझ्यावर परम भक्ती आहे, म्हणून हे पुरुषश्रेष्ठा, हे राजा, मी तुला माझे दिव्य रूप दाखवले.
12.50.11
न ह्यभक्ताय राजेन्द्र भक्तायानृजवे न च ।
दर्शयाम्यहमात्मानं न चादान्ताय भारत ॥ १२.५०.११ ॥
हे राजेंद्रा, अभक्ताला आणि सरळ नसलेल्या भक्ताला मी दर्शन देत नाही; हे भारता, अजितेंद्रियालाही मी स्वतःला दाखवत नाही.
12.50.12
भवांस्तु मम भक्तश्च नित्यं चार्जवमास्थितः ।
दमे तपसि सत्ये च दाने च निरतः शुचिः ॥ १२.५०.१२ ॥
परंतु तू माझा भक्त आहेस, सदा सरळपणात स्थित आहेस; दम, तप, सत्य आणि दानात निरत, शुचि आहेस.
12.50.13
अर्हस्त्वं भीष्म मां द्रष्टुं तपसा स्वेन पार्थिव ।
तव ह्युपस्थिता लोका येभ्यो नावर्तते पुनः ॥ १२.५०.१३ ॥
हे पार्थिव भीष्मा, तुझ्या स्वतःच्या तपश्चर्येने तू मला पाहण्यास योग्य आहेस. तुझ्यासाठी ते लोक सज्ज आहेत, जिथून कोणी पुन्हा परत येत नाही.
12.50.14
पञ्चाशतं षट् च कुरुप्रवीर ।
शेषं दिनानां तव जीवितस्य।
ततः शुभैः कर्मफलोदयैस्त्वं ।
समेष्यसे भीष्म विमुच्य देहम् ॥ १२.५०.१४ ॥
हे कुरुप्रवीरा, तुझ्या आयुष्याचे उरलेले दिवस पंचावन्न आणि सहा आहेत. मग, हे भीष्मा, शुभ कर्मफलांच्या उदयाने देह सोडून तू (त्या लोकांना) प्राप्त करशील.
12.50.15
एते हि देवा वसवो विमाना ।
न्यास्थाय सर्वे ज्वलिताग्निकल्पाः।
अन्तर्हितास्त्वां प्रतिपालयन्ति ।
काष्ठां प्रपद्यन्तमुदक्पतङ्गाम् ॥ १२.५०.१५ ॥
हे देव आणि वसू विमानांवर आरूढ होऊन, प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे, अदृश्य राहून उत्तरदिशेकडे जाणाऱ्या सूर्यमार्गावर जाणाऱ्या तुझी प्रतीक्षा करत आहेत.
12.50.16
व्यावृत्तमात्रे भगवत्युदीचीं ।
सूर्ये जगत्कालवशं प्रपन्ने।
गन्तासि लोकान्पुरुषप्रवीर ।
नावर्तते यानुपलभ्य विद्वान् ॥ १२.५०.१६ ॥
हे पुरुषप्रवीरा, भगवान सूर्य उत्तरेकडे वळून, जग कालाधीन झाल्यावर तू त्या लोकांना जाशील; ज्यांना मिळवून विद्वान पुन्हा परत येत नाही.
12.50.17
अमुं च लोकं त्वयि भीष्म याते ।
ज्ञानानि सर्वाणि पराभविष्यन्।
अतस्तु सर्वे तव सन्निकर्षं ।
समागता धर्मविवेचनाय ॥ १२.५०.१७ ॥
हे भीष्मा, तू त्या लोकात गेलास की सर्व ज्ञाने नष्ट होतील. म्हणून धर्माच्या विवेचनासाठी हे सर्व तुझ्या जवळ जमले आहेत.
12.50.18
तज्ज्ञातिशोकोपहतश्रुताय ।
सत्याभिसन्धाय युधिष्ठिराय।
प्रब्रूषि धर्मार्थसमाधियुक्तं ।
सत्यं वचोऽस्यापनुदेच्छुचं यत् ॥ १२.५०.१८ ॥
म्हणून स्वजनांच्या शोकाने आहत झालेले श्रवण असलेल्या, सत्यसंकल्प युधिष्ठिराला धर्म आणि अर्थाच्या समाधानाने युक्त सत्य वचन सांगा; ते त्याचा शोक दूर करो.