ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.50.1
श्रुत्वा तु वचनं भीष्मो वासुदेवस्य धीमतः ।
किंचिदुन्नाम्य वदनं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ॥ १२.५०.१ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮੂੰਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਵਚਨ ਕਹੇ।
12.50.2
नमस्ते भगवन्कृष्ण लोकानां प्रभवाप्यय ।
त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजितः ॥ १२.५०.२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਲਯ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰਤਾ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੋ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਹੋ।
12.50.3
विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन्विश्वसंभव ।
अपवर्गस्थ भूतानां पञ्चानां परतः स्थित ॥ १२.५०.३ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਸਥਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੋਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ।
12.50.4
नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु ।
योगेश्वर नमस्तेऽस्तु त्वं हि सर्वपरायणः ॥ १२.५०.४ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੋ।
12.50.5
मत्संश्रितं यदात्थ त्वं वचः पुरुषसत्तम ।
तेन पश्यामि ते दिव्यान्भावांस्त्रिषु च वर्त्मसु ॥ १२.५०.५ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜੋ ਬਚਨ ਤੁਸੀਂ ਕਹੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਵ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
12.50.6
तच्च पश्यामि तत्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ।
सप्त मार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजसः ॥ १२.५०.६ ॥
ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਰੂਪ ਮੈਂ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਸੱਤ ਮਾਰਗ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਗਏ ਹਨ।
12.50.7
दिवं ते शिरसा व्याप्तं पभ्द्यां देवी वसुंधरा ।
दिशो भुजा रविश्चक्षुर्वीर्ये शुक्रः प्रतिष्ठितः ॥ १२.५०.७ ॥
ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੇਰੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
12.50.8
अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् ।
वपुर्ह्यनुमिमीमस्ते मेघस्येव सविद्युतः ॥ १२.५०.८ ॥
ਅਲਸੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਚੁਤ ਤੇਰਾ ਰੂਪ — ਬਿਜਲੀ ਸਮੇਤ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।
12.50.9
त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे ।
यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्ष तद्ध्यायस्व सुरोत्तम ॥ १२.५०.९ ॥
ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਭਗਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਛਤ ਗਤੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼, ਹੇ ਸੁਰੋਤਮ, ਜੋ ਸ੍ਰੇਯਸਕਰ ਹੈ ਉਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।
12.50.10
यतः खलु परा भक्तिर्मयि ते पुरुषर्षभ ।
ततो मया वपुर्दिव्यं तव राजन्प्रदर्शितम् ॥ १२.५०.१० ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ।
12.50.11
न ह्यभक्ताय राजेन्द्र भक्तायानृजवे न च ।
दर्शयाम्यहमात्मानं न चादान्ताय भारत ॥ १२.५०.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਅਭਗਤ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਦਾਂਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.50.12
भवांस्तु मम भक्तश्च नित्यं चार्जवमास्थितः ।
दमे तपसि सत्ये च दाने च निरतः शुचिः ॥ १२.५०.१२ ॥
ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਸਿੱਧਾਪਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਦਮ, ਤਪ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ।
12.50.13
अर्हस्त्वं भीष्म मां द्रष्टुं तपसा स्वेन पार्थिव ।
तव ह्युपस्थिता लोका येभ्यो नावर्तते पुनः ॥ १२.५०.१३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ ਭੀਸ਼ਮ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
12.50.14
पञ्चाशतं षट् च कुरुप्रवीर ।
शेषं दिनानां तव जीवितस्य।
ततः शुभैः कर्मफलोदयैस्त्वं ।
समेष्यसे भीष्म विमुच्य देहम् ॥ १२.५०.१४ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਵੀਰ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਪੰਜਾਹ ਅਤੇ ਛੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ-ਫਲਾਂ ਦੇ ਉਦੈ ਨਾਲ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ (ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ) ਪਹੁੰਚੇਂਗਾ।
12.50.15
एते हि देवा वसवो विमाना ।
न्यास्थाय सर्वे ज्वलिताग्निकल्पाः।
अन्तर्हितास्त्वां प्रतिपालयन्ति ।
काष्ठां प्रपद्यन्तमुदक्पतङ्गाम् ॥ १२.५०.१५ ॥
ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਸੂ ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
12.50.16
व्यावृत्तमात्रे भगवत्युदीचीं ।
सूर्ये जगत्कालवशं प्रपन्ने।
गन्तासि लोकान्पुरुषप्रवीर ।
नावर्तते यानुपलभ्य विद्वान् ॥ १२.५०.१६ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਪ੍ਰਵੀਰ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਜਗਤ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਏਂਗਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
12.50.17
अमुं च लोकं त्वयि भीष्म याते ।
ज्ञानानि सर्वाणि पराभविष्यन्।
अतस्तु सर्वे तव सन्निकर्षं ।
समागता धर्मविवेचनाय ॥ १२.५०.१७ ॥
ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਤੂੰ ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਵੇਚਨ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
12.50.18
तज्ज्ञातिशोकोपहतश्रुताय ।
सत्याभिसन्धाय युधिष्ठिराय।
प्रब्रूषि धर्मार्थसमाधियुक्तं ।
सत्यं वचोऽस्यापनुदेच्छुचं यत् ॥ १२.५०.१८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਆਹਤ ਹਨ, ਉਸ ਸੱਚ-ਸੰਕਲਪੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਸਮਾਧਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਕਹੋ; ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਦੂਰ ਕਰੇ।