ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.51.1
ततः कृष्णस्य तद्वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ।
श्रुत्वा शान्तनवः कृष्णं प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १२.५१.१ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ଯୁକ୍ତ, ହିତକର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶାନ୍ତନୁ-ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
12.51.2
लोकनाथ महाबाहो शिव नारायणाच्युत ।
तव वाक्यमुपश्रुत्य हर्षेणास्मि परिप्लुतः ॥ १२.५१.२ ॥
ହେ ଲୋକନାଥ, ମହାବାହୁ, ଶିବ, ନାରାୟଣ, ଅଚ୍ୟୁତ! ତୁମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁଁ ହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
12.51.3
किंचाहमभिधास्यामि वाक्पते तव सन्निधौ ।
यदा वाचोगतं सर्वं तव वाचि समाहितम् ॥ १२.५१.३ ॥
ହେ ବାକ୍ପତି! ତୁମ ସନ୍ନିଧାନରେ ମୁଁ ଯାହା କିଛି କହିବି, ବାକ୍ୟରେ ଯାହା ଅଛି ସବୁ ତୁମ ବାଣୀରେ ସମାହିତ।
12.51.4
यच्च किंचित्कृतं लोके कर्तव्यं क्रियते च यत् ।
त्वत्तस्तन्निः सृतं देव लोके बुद्धिमतो हिते ॥ १२.५१.४ ॥
ହେ ଦେବ! ଜଗତରେ ଯାହା କରାଗଲା, ଯାହା କରିବାକୁ ହେବ, ଏବଂ ଯାହା କରାଯାଉଛି, ସବୁ ତୁମଠାରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇଛି; ଏହି ଜଗତରେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ।
12.51.5
कथयेद्देवलोकं यो देवराजसमीपतः ।
धर्मकामार्थमोक्षाणां सोऽर्थं ब्रूयात्तवाग्रतः ॥ १२.५१.५ ॥
ଯିଏ ଦେବରାଜଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବଲୋକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ସେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷର ଅର୍ଥ କହୁ।
12.51.6
शराभितापाद्व्यथितं मनो मे मधुसूदन ।
गात्राणि चावसीदन्ति न च बुद्धिः प्रसीदति ॥ १२.५१.६ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ଶରର ତାପରେ ମୋ ମନ ବ୍ୟଥିତ; ମୋ ଅଙ୍ଗ ଅବଶ ହେଉଛି, ଓ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନାହିଁ।
12.51.7
न च मे प्रतिभा काचिदस्ति किंचित्प्रभाषितुम् ।
पीड्यमानस्य गोविन्द विपानलसमैः शरैः ॥ १२.५१.७ ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ବିଷାଗ୍ନିସମ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ମୋ ପାଖରେ କିଛି କହିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ।
12.51.8
बलं मे प्रजहातीव प्राणाः सत्वरयन्ति च ।
मर्माणि परितप्यन्ति भ्रान्तचित्तस्तथा ह्यहम् ॥ १२.५१.८ ॥
ମୋ ବଳ ଯେମିତି ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଯାଉଛି, ପ୍ରାଣ ଶୀଘ୍ର ବାହାରୁଛି, ମର୍ମସ୍ଥଳ ଜଳୁଛି, ମୋ ଚିତ୍ତ ଭ୍ରାନ୍ତ।
12.51.9
दौर्बल्यात्सज्जते वाङ्भे स कथं वक्तुमुत्सहे ।
साधु मे त्वं प्रसीदस्व दाशार्हकुलवर्धन ॥ १२.५१.९ ॥
ଦୁର୍ବଳତାରୁ ମୋ ବାଣୀ ଅଟକୁଛି, ମୁଁ କିପରି କହିପାରିବି? ହେ ଦାଶାର୍ହକୁଳ ବର୍ଦ୍ଧନ, ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।
12.51.10
तत्क्षमस्व महाबाहो न ब्रूयां किंचिदच्युत ।
त्वत्सन्निधौ च सीदेद्धि वाचस्पतिरपि ब्रुवन् ॥ १२.५१.१० ॥
ତେଣୁ ହେ ମହାବାହୁ, କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୁଁ କିଛି କହିବି ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ବାଚସ୍ପତି ମଧ୍ୟ କହିବାରେ ଅବସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତେ।
12.51.11
न दिशः संप्रजानामि नाकाशं न च मेदिनीम् ।
केवलं तव वीर्येण तिष्ठामि मधुसूदन ॥ १२.५१.११ ॥
ମୁଁ ଦିଗ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ; ହେ ମଧୁସୂଦନ, କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ରହିଛି।
12.51.12
स्वयमेव भवांस्तस्माद्धर्मराजस्य यद्धितम् ।
तद्ब्रवीत्वाशु सर्वेषामागमानां त्वमागमः ॥ १२.५१.१२ ॥
ତେଣୁ ଆପଣ ନିଜେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ହିତକର ତାହା ଶୀଘ୍ର କୁହନ୍ତୁ; ଆପଣ ସବୁ ଆଗମର ପ୍ରମାଣ।
12.51.13
कथं त्वयि स्थिते कृष्णे शाश्वते लोककर्तरि ।
प्रब्रूयान्मद्विधः कश्चिद्गुरौ शिष्य इव स्थिते ॥ १२.५१.१३ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକର୍ତ୍ତା ଆପଣ ଏଠାରେ ଥିବାବେଳେ, ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶିଷ୍ୟ ପରି ମୋ ପରି କେହି କିପରି କହିପାରିବେ?
12.51.14
उपपन्नमिदं वाक्यं कौरवाणां धुरन्धरे ।
महावीर्ये महासत्वे स्थिरे सर्वार्थदर्शिनि ॥ १२.५१.१४ ॥
କୌରବଙ୍କ ଧୁରନ୍ଧର, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ସ୍ଥିର, ସର୍ବାର୍ଥଦର୍ଶୀ, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ବାକ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ।
12.51.15
यच्च मामात्थ गाङ्गेय बाणघातरुजं प्रति ।
गृहाणात्र वरं भीष्म मत्प्रसादकृतं प्रभो ॥ १२.५१.१५ ॥
ହେ ଗାଙ୍ଗେୟ, ବାଣର ଆଘାତର ଯନ୍ତ୍ରଣା ବିଷୟରେ ଆପଣ ମୋତେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥିପାଇଁ ହେ ଭୀଷ୍ମ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ କୃପାରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଏକ ବର ଏଠାରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
12.51.16
न ते ग्लानिर्न ते मूर्च्छा न तापो न च ते रुजा ।
प्रभविष्यन्ति गाङ्गेय क्षुत्पिपासे न चाप्युत ॥ १२.५१.१६ ॥
ହେ ଗାଙ୍ଗେୟ, ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ଳାନ୍ତି ହେବ ନାହିଁ, ମୂର୍ଚ୍ଛା ହେବ ନାହିଁ, ତାପ ହେବ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆପଣଙ୍କୁ ବଶ କରିବ ନାହିଁ; କ୍ଷୁଧା ଓ ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବେ ନାହିଁ।
12.51.17
ज्ञानानि च समग्राणि प्रतिभास्यन्ति तेऽनघ ।
न च ते क्वचिदासत्तिर्बुद्धेः प्रादुर्भविष्यति ॥ १२.५१.१७ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମଗ୍ର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଆସକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ ନାହିଁ।
12.51.18
सत्वस्थं च मनो नित्यं तव भीष्म भविष्यति ।
रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तं घनैर्मुक्त इवोडुराट् ॥ १२.५१.१८ ॥
ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଆପଣଙ୍କ ମନ ସର୍ବଦା ସତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ରହିବ, ରଜ ଓ ତମରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମେଘରୁ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି।
12.51.19
यद्यच्च धर्मसंयुक्तमर्थयुक्तमथापि च ।
चिन्तयिष्यसि तत्राग्र्या बुद्धिस्तव भविष्यति ॥ १२.५१.१९ ॥
ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଓ ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ଯାହା କିଛି ହେଉ, ଅଥବା ତୁମେ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିବ, ସେଥିରେ ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ।
12.51.20
इमं च राजशार्दूल भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
चक्षुर्दिव्यं समाश्रित्य द्रक्ष्यस्यमितविक्रम ॥ १२.५१.२० ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ତୁମେ ଏହି ଚତୁର୍ବିଧ ଭୂତସମୂହକୁ ଦେଖିବ, ହେ ଅମିତବିକ୍ରମ।
12.51.21
चतुर्विधं प्रजाजालं संयुक्तो ज्ञानचक्षुषा ।
भीष्म द्रक्ष्यसि तत्त्वेन जले मीन इवामले ॥ १२.५१.२१ ॥
ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ଚତୁର୍ବିଧ ପ୍ରଜାଜାଳକୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଦେଖିବ, ଯେପରି ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ମାଛ।
12.51.22
ततस्ते व्याससहिताः सर्व एव महर्षयः ।
ऋग्यजुःसामसहितैर्वचोभिः कृष्णमार्चयन् ॥ १२.५१.२२ ॥
ଏଥିରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସହିତ ସେହି ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନେ ଋକ୍, ଯଜୁଃ, ସାମର ବାଣୀରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
12.51.23
ततः सर्वार्तवं दिव्यं पुष्पवर्षं न भस्तलात् ।
पपात यत्र वार्ष्णेयः सगाङ्गेयः सपाण्डवः ॥ १२.५१.२३ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରୁ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଯେଉଁଠି ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଗାଙ୍ଗେୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଥିଲେ।
12.51.24
वादित्राणि च सर्वाणि जगुश्चाप्सरसां गणाः ।
न चाहितमनिष्टं च किंचित्तत्र व्यदृश्यत ॥ १२.५१.२४ ॥
ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ବାଜିଲା, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ ଗାଇଲେ; ସେଠାରେ କୌଣସି ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା ଅମଙ୍ଗଳ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।
12.51.25
ववौ शिवः सुखो वायुः सर्वगन्धवहः शुचिः ।
शान्तायां दिशिशन्ताश्च प्रावदन्मृगपक्षिणः ॥ १२.५१.२५ ॥
ଶାନ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ, ସୁଖଦ, ସର୍ବ ସୁଗନ୍ଧବାହୀ ପବିତ୍ର ପବନ ବହିଲା; ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଡାକିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
12.51.26
ततो मुहूर्ताद्भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः ।
दहन्वनमिवैकान्ते प्रतीच्यां प्रत्यदृश्यत ॥ १२.५१.२६ ॥
ତା'ପରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ସହସ୍ରରଶ୍ମି ଭଗବାନ ଦିବାକର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ନିର୍ଜନରେ ବନ ଦହନ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଦେଲେ।
12.51.27
ततो महर्षयः सर्वे समुत्थाय जनार्दनम् ।
भीष्ममामन्त्रयांचक्रू राजानं च युधिष्ठिरम् ॥ १२.५१.२७ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନେ ଉଠି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ମାଗିଲେ।
12.51.28
ततः प्रणाममकरोत्केशवः सहपाण्डवः ।
सात्यकिः स़ञ्जयश्चैव स च शारद्वतः कृपः ॥ १२.५१.२८ ॥
ତା'ପରେ କେଶବ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ସାତ୍ୟକି, ସଞ୍ଜୟ ଓ ଶାରଦ୍ବତ କୃପ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
12.51.29
ततस्ते धर्मनिरताः सम्यक् तैरभिपूजिताः ।
श्वः समेष्याम इत्युक्त्वा यथेष्टं त्वरिता ययुः ॥ १२.५१.२९ ॥
ତା'ପରେ ଧର୍ମନିରତ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, 'କାଲି ପୁଣି ଭେଟିବା' ବୋଲି କହି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
12.51.30
तथैवामन्त्र्य गाङ्गेयं केशवः पाण्डवास्तथा ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य रथानारुरुहुः शुभान् ॥ १२.५१.३० ॥
ସେହିପରି ଗାଙ୍ଗେୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, କେଶବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
12.51.31
ततो रथैः काञ्चनचित्रकूबरै ।
र्महीधराभैः समदैश्च दन्तिभिः।
हयैः सुपर्णैरिव चाशुगामिभिः ।
पदातिभिश्चात्तशरासनादिभिः ॥ १२.५१.३१ ॥
ତା'ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଚିତ୍ରିତ କୂବରବିଶିଷ୍ଟ ରଥ, ପର୍ବତସମ ମଦମତ୍ତ ହସ୍ତୀ, ଗରୁଡ଼ ପରି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଅଶ୍ୱ ଓ ଧନୁଆଦି ଧରିଥିବା ପଦାତିକଙ୍କ ସହ।
12.51.32
ययौ रथानां पुरतो हि सा चमू ।
स्तथैव पश्चादतिमात्रसारिणी।
पुरश्च पश्चाच्च यथा महानदी ।
तमृक्षवन्तं गिरिमेत्य नर्मदा ॥ १२.५१.३२ ॥
ସେହି ସେନା ରଥର ଆଗରେ ଏବଂ ସେହିପରି ପଛରେ ଅତିଶୟ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ଚାଲିଲା; ଯେପରି ମହାନଦୀ ଆଗପଛ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏବଂ ନର୍ମଦା ଋକ୍ଷବାନ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚେ।
12.51.33
ततः पुरस्ताद्भगवान्निशाकरः ।
समुत्थितस्तामभिहर्षयंश्चमूम्।
दिवाकरापीतरसा महौषधीः ।
पुनः स्वकेनैव गुणेन योजयन् ॥ १२.५१.३३ ॥
ତା'ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଭଗବାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦିତ ହେଲେ; ସେହି ସେନାକୁ ହର୍ଷିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାହାର ରସ ପାନ କରିଥିଲେ ସେହି ମହୌଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଗୁଣରେ ପୁନର୍ବାର ଯୋଡ଼ି।
12.51.34
ततः पुरं सुरपुरसंमितद्युति ।
प्रविश्य ते यदुवृषपाण्डवास्तदा।
यथोचितान्भवनवरान्समाविशन् ।
श्रमान्विता मृगपतयो गुहा इव ॥ १२.५१.३४ ॥
ତା'ପରେ ଦେବନଗର ସମ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଯଦୁବୃଷ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେତେବେଳେ ଉପଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; କ୍ଳାନ୍ତ ସିଂହମାନେ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି।