മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.51.1
ततः कृष्णस्य तद्वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ।
श्रुत्वा शान्तनवः कृष्णं प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ॥ १२.५१.१ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്ന, ഹിതകരമായ കൃഷ്ണന്റെ ആ വാക്ക് കേട്ട് ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മർ കൈകൂപ്പി കൃഷ്ണനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.51.2
लोकनाथ महाबाहो शिव नारायणाच्युत ।
तव वाक्यमुपश्रुत्य हर्षेणास्मि परिप्लुतः ॥ १२.५१.२ ॥
ലോകനാഥാ, മഹാബാഹോ, ശിവാ, നാരായണാ, അച്യുതാ! നിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ഞാൻ സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
12.51.3
किंचाहमभिधास्यामि वाक्पते तव सन्निधौ ।
यदा वाचोगतं सर्वं तव वाचि समाहितम् ॥ १२.५१.३ ॥
വാക്പതേ! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ പറയാനിരിക്കുന്നത് എന്തായാലും, വാക്കിലുള്ളതെല്ലാം നിന്റെ വാക്കിൽ തന്നെ ഒതുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
12.51.4
यच्च किंचित्कृतं लोके कर्तव्यं क्रियते च यत् ।
त्वत्तस्तन्निः सृतं देव लोके बुद्धिमतो हिते ॥ १२.५१.४ ॥
ദേവാ! ലോകത്തിൽ ചെയ്തതും ചെയ്യേണ്ടതും ഇപ്പോൾ ചെയ്യുന്നതുമായതെല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ് പുറപ്പെട്ടത്; ബുദ്ധിമാന്മാരുടെ ഹിതത്തിനായി ഈ ലോകത്തിൽ.
12.51.5
कथयेद्देवलोकं यो देवराजसमीपतः ।
धर्मकामार्थमोक्षाणां सोऽर्थं ब्रूयात्तवाग्रतः ॥ १२.५१.५ ॥
ദേവേന്ദ്രന്റെ സമീപത്ത് ദേവലോകത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം ഇവയുടെ അർത്ഥം നിന്റെ മുന്നിൽ പറയണം.
12.51.6
शराभितापाद्व्यथितं मनो मे मधुसूदन ।
गात्राणि चावसीदन्ति न च बुद्धिः प्रसीदति ॥ १२.५१.६ ॥
മധുസൂദനാ! അമ്പുകളുടെ വേദനയാൽ എന്റെ മനസ്സ് വ്യഥിതമാണ്; എന്റെ അവയവങ്ങൾ തളരുന്നു, ബുദ്ധിയും തെളിയുന്നില്ല.
12.51.7
न च मे प्रतिभा काचिदस्ति किंचित्प्रभाषितुम् ।
पीड्यमानस्य गोविन्द विपानलसमैः शरैः ॥ १२.५१.७ ॥
ഗോവിന്ദാ, വിഷാഗ്നിസമാനമായ അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായ എനിക്ക് ഒന്നും സംസാരിക്കാൻ കഴിവില്ല.
12.51.8
बलं मे प्रजहातीव प्राणाः सत्वरयन्ति च ।
मर्माणि परितप्यन्ति भ्रान्तचित्तस्तथा ह्यहम् ॥ १२.५१.८ ॥
എന്റെ ബലം എന്നെ വിട്ടുപോകുന്നു; പ്രാണൻ വേഗത്തിൽ പോകുന്നു; മർമങ്ങൾ വേവുന്നു; മനസ്സ് ഭ്രാന്തമാണ്.
12.51.9
दौर्बल्यात्सज्जते वाङ्भे स कथं वक्तुमुत्सहे ।
साधु मे त्वं प्रसीदस्व दाशार्हकुलवर्धन ॥ १२.५१.९ ॥
ദൗർബല്യം കൊണ്ട് എന്റെ വാക്ക് കുരുങ്ങുന്നു; ഞാൻ എങ്ങനെ സംസാരിക്കും? ദാശാർഹകുലവർധനാ, എന്നോട് പ്രസന്നനാകണമേ.
12.51.10
तत्क्षमस्व महाबाहो न ब्रूयां किंचिदच्युत ।
त्वत्सन्निधौ च सीदेद्धि वाचस्पतिरपि ब्रुवन् ॥ १२.५१.१० ॥
അതിനാൽ മഹാബാഹോ, ക്ഷമിക്കണമേ; അച്യുതാ, ഞാൻ ഒന്നും പറയുന്നില്ല; നിന്റെ സന്നിധിയിൽ വാചസ്പതിയും സംസാരിക്കുമ്പോൾ തളരും.
12.51.11
न दिशः संप्रजानामि नाकाशं न च मेदिनीम् ।
केवलं तव वीर्येण तिष्ठामि मधुसूदन ॥ १२.५१.११ ॥
ദിക്കുകളെയോ ആകാശത്തെയോ ഭൂമിയെയോ ഞാൻ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല; മധുസൂദനാ, നിന്റെ വീര്യത്താൽ മാത്രമാണ് ഞാൻ നിൽക്കുന്നത്.
12.51.12
स्वयमेव भवांस्तस्माद्धर्मराजस्य यद्धितम् ।
तद्ब्रवीत्वाशु सर्वेषामागमानां त्वमागमः ॥ १२.५१.१२ ॥
അതിനാൽ നീ തന്നെ ധർമ്മരാജാവിന് ഹിതമായതു വേഗം പറയണം; നീ തന്നെയാണ് എല്ലാ ആഗമങ്ങളുടെയും പ്രമാണം.
12.51.13
कथं त्वयि स्थिते कृष्णे शाश्वते लोककर्तरि ।
प्रब्रूयान्मद्विधः कश्चिद्गुरौ शिष्य इव स्थिते ॥ १२.५१.१३ ॥
ശാശ്വതനും ലോകകർത്താവുമായ കൃഷ്ണാ, നീ ഇവിടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഗുരുവിന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ശിഷ്യനെപ്പോലെ എന്നെപ്പോലുള്ള ഒരാൾ എങ്ങനെ സംസാരിക്കും?
12.51.14
उपपन्नमिदं वाक्यं कौरवाणां धुरन्धरे ।
महावीर्ये महासत्वे स्थिरे सर्वार्थदर्शिनि ॥ १२.५१.१४ ॥
കൗരവരിൽ ധുരന്ധരനേ, മഹാവീര്യനേ, മഹാസത്ത്വനേ, സ്ഥിരനേ, സർവാർത്ഥദർശിയേ, അങ്ങയുടെ ഈ വാക്ക് യുക്തമാണ്.
12.51.15
यच्च मामात्थ गाङ्गेय बाणघातरुजं प्रति ।
गृहाणात्र वरं भीष्म मत्प्रसादकृतं प्रभो ॥ १२.५१.१५ ॥
ഗാംഗേയാ, അമ്പുകളുടെ മുറിവിന്റെ വേദനയെക്കുറിച്ച് നീ എന്നോട് പറഞ്ഞതിനാൽ, ഭീഷ്മാ, പ്രഭോ, എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നൽകുന്ന ഒരു വരം ഇവിടെ സ്വീകരിക്കൂ.
12.51.16
न ते ग्लानिर्न ते मूर्च्छा न तापो न च ते रुजा ।
प्रभविष्यन्ति गाङ्गेय क्षुत्पिपासे न चाप्युत ॥ १२.५१.१६ ॥
ഗാംഗേയാ, നിനക്ക് ക്ഷീണമോ മൂർച്ഛയോ ജ്വരമോ ഉണ്ടാകില്ല; നിന്റെ വേദനയും നിന്നെ കീഴടക്കില്ല; വിശപ്പും ദാഹവും പോലും നിന്നെ ബാധിക്കില്ല.
12.51.17
ज्ञानानि च समग्राणि प्रतिभास्यन्ति तेऽनघ ।
न च ते क्वचिदासत्तिर्बुद्धेः प्रादुर्भविष्यति ॥ १२.५१.१७ ॥
നിഷ്പാപനേ, നിനക്ക് സമഗ്രമായ ജ്ഞാനങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു വരും; നിന്റെ ബുദ്ധിയിൽ ഒരിടത്തും ആസക്തി ഉണ്ടാകില്ല.
12.51.18
सत्वस्थं च मनो नित्यं तव भीष्म भविष्यति ।
रजस्तमोभ्यां निर्मुक्तं घनैर्मुक्त इवोडुराट् ॥ १२.५१.१८ ॥
ഭീഷ്മാ, നിന്റെ മനസ്സ് സദാ സത്ത്വത്തിൽ നിലനിൽക്കും; രജസ്സിൽ നിന്നും തമസ്സിൽ നിന്നും മുക്തമായി, മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.
12.51.19
यद्यच्च धर्मसंयुक्तमर्थयुक्तमथापि च ।
चिन्तयिष्यसि तत्राग्र्या बुद्धिस्तव भविष्यति ॥ १२.५१.१९ ॥
ധർമ്മയുക്തമായതും അർത്ഥയുക്തമായതും, അല്ലെങ്കിൽ നീ എന്തു ചിന്തിച്ചാലും, അതിൽ നിന്റെ ബുദ്ധി ഉത്തമമായിരിക്കും.
12.51.20
इमं च राजशार्दूल भूतग्रामं चतुर्विधम् ।
चक्षुर्दिव्यं समाश्रित्य द्रक्ष्यस्यमितविक्रम ॥ १२.५१.२० ॥
രാജശാർദൂലാ, ഈ നാലുതരം ഭൂതസമൂഹത്തെ ദിവ്യചക്ഷുസ്സിനെ ആശ്രയിച്ച് നീ കാണും, അമിതവിക്രമാ.
12.51.21
चतुर्विधं प्रजाजालं संयुक्तो ज्ञानचक्षुषा ।
भीष्म द्रक्ष्यसि तत्त्वेन जले मीन इवामले ॥ १२.५१.२१ ॥
നാലുതരം പ്രജാജാലത്തെ ജ്ഞാനചക്ഷുസ്സോടെ ചേർന്നവനായി, ഭീഷ്മാ, നിർമ്മലജലത്തിൽ മീനിനെ എന്നപോലെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നീ കാണും.
12.51.22
ततस्ते व्याससहिताः सर्व एव महर्षयः ।
ऋग्यजुःसामसहितैर्वचोभिः कृष्णमार्चयन् ॥ १२.५१.२२ ॥
അപ്പോൾ വ്യാസനോടൊപ്പമുള്ള ആ മഹർഷിമാരെല്ലാം ഋക്ക്, യജുസ്, സാമ വാക്കുകളോടെ കൃഷ്ണനെ പൂജിച്ചു.
12.51.23
ततः सर्वार्तवं दिव्यं पुष्पवर्षं न भस्तलात् ।
पपात यत्र वार्ष्णेयः सगाङ्गेयः सपाण्डवः ॥ १२.५१.२३ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്തുനിന്ന് എല്ലാ ഋതുക്കൾക്കുമുള്ള ദിവ്യപുഷ്പവർഷം പെയ്തു; വാർഷ്ണേയനും ഗാംഗേയനും പാണ്ഡവരും ഉള്ളിടത്ത്.
12.51.24
वादित्राणि च सर्वाणि जगुश्चाप्सरसां गणाः ।
न चाहितमनिष्टं च किंचित्तत्र व्यदृश्यत ॥ १२.५१.२४ ॥
എല്ലാ വാദ്യങ്ങളും മുഴങ്ങി, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ പാടി; അവിടെ ശത്രുതയോ അനിഷ്ടമോ ഒന്നും കണ്ടില്ല.
12.51.25
ववौ शिवः सुखो वायुः सर्वगन्धवहः शुचिः ।
शान्तायां दिशिशन्ताश्च प्रावदन्मृगपक्षिणः ॥ १२.५१.२५ ॥
ശാന്തമായ ദിശയിൽ ശിവവും സുഖകരവുമായ, സർവ്വ സുഗന്ധങ്ങളും വഹിക്കുന്ന പവിത്രമായ കാറ്റ് വീശി; ശാന്തരായ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ശബ്ദിച്ചു.
12.51.26
ततो मुहूर्ताद्भगवान्सहस्रांशुर्दिवाकरः ।
दहन्वनमिवैकान्ते प्रतीच्यां प्रत्यदृश्यत ॥ १२.५१.२६ ॥
പിന്നെ ഒരു നിമിഷത്തിനുശേഷം സഹസ്രരശ്മിയായ ഭഗവാൻ ദിവാകരൻ പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയിൽ, ഏകാന്തത്തിൽ കാടു ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പ്രത്യക്ഷനായി.
12.51.27
ततो महर्षयः सर्वे समुत्थाय जनार्दनम् ।
भीष्ममामन्त्रयांचक्रू राजानं च युधिष्ठिरम् ॥ १२.५१.२७ ॥
പിന്നെ എല്ലാ മഹർഷിമാരും എഴുന്നേറ്റ് ജനാർദനനോടും ഭീഷ്മരോടും രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനോടും യാത്ര ചോദിച്ചു.
12.51.28
ततः प्रणाममकरोत्केशवः सहपाण्डवः ।
सात्यकिः स़ञ्जयश्चैव स च शारद्वतः कृपः ॥ १२.५१.२८ ॥
പിന്നെ കേശവൻ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം പ്രണമിച്ചു; സാത്യകിയും സഞ്ജയനും ശാരദ്വതൻ കൃപനും പ്രണമിച്ചു.
12.51.29
ततस्ते धर्मनिरताः सम्यक् तैरभिपूजिताः ।
श्वः समेष्याम इत्युक्त्वा यथेष्टं त्वरिता ययुः ॥ १२.५१.२९ ॥
പിന്നെ ധർമ്മനിരതരായ അവർ അവരാൽ നന്നായി ആദരിക്കപ്പെട്ട്, 'നാളെ വീണ്ടും കാണാം' എന്നു പറഞ്ഞ് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് ത്വരയോടെ പോയി.
12.51.30
तथैवामन्त्र्य गाङ्गेयं केशवः पाण्डवास्तथा ।
प्रदक्षिणमुपावृत्य रथानारुरुहुः शुभान् ॥ १२.५१.३० ॥
അതുപോലെ ഗാംഗേയനായ ഭീഷ്മരോട് യാത്ര ചോദിച്ച് കേശവനും പാണ്ഡവരും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ശോഭനമായ രഥങ്ങളിൽ കയറി.
12.51.31
ततो रथैः काञ्चनचित्रकूबरै ।
र्महीधराभैः समदैश्च दन्तिभिः।
हयैः सुपर्णैरिव चाशुगामिभिः ।
पदातिभिश्चात्तशरासनादिभिः ॥ १२.५१.३१ ॥
അപ്പോൾ സ്വർണ്ണചിത്രിതമായ കൂബരങ്ങളുള്ള രഥങ്ങളോടും, പർവതസമാനരായ മദയാനകളോടും, ഗരുഡനെപ്പോലെ വേഗമുള്ള കുതിരകളോടും, വില്ലുകൾ ഏന്തിയ കാലാൾപ്പടയോടും കൂടി.
12.51.32
ययौ रथानां पुरतो हि सा चमू ।
स्तथैव पश्चादतिमात्रसारिणी।
पुरश्च पश्चाच्च यथा महानदी ।
तमृक्षवन्तं गिरिमेत्य नर्मदा ॥ १२.५१.३२ ॥
ആ സേന രഥങ്ങൾക്ക് മുന്നിലും അതുപോലെ പിന്നിലും അതിവിപുലമായി നീങ്ങി; മഹാനദി മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും ഒഴുകുന്നതുപോലെ, നർമ്മദ ഋക്ഷവാൻ പർവതത്തിലെത്തുന്നതുപോലെ.
12.51.33
ततः पुरस्ताद्भगवान्निशाकरः ।
समुत्थितस्तामभिहर्षयंश्चमूम्।
दिवाकरापीतरसा महौषधीः ।
पुनः स्वकेनैव गुणेन योजयन् ॥ १२.५१.३३ ॥
അപ്പോൾ കിഴക്ക് ഭഗവാനായ ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചു; ആ സേനയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, സൂര്യൻ രസം കുടിച്ച മഹൗഷധികളെ തന്റെ സ്വന്തം ഗുണംകൊണ്ട് വീണ്ടും യോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
12.51.34
ततः पुरं सुरपुरसंमितद्युति ।
प्रविश्य ते यदुवृषपाण्डवास्तदा।
यथोचितान्भवनवरान्समाविशन् ।
श्रमान्विता मृगपतयो गुहा इव ॥ १२.५१.३४ ॥
അപ്പോൾ ദേവനഗരത്തോട് സമാനമായ പ്രഭയുള്ള ആ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, യാദവശ്രേഷ്ഠന്മാരും പാണ്ഡവരും യോഗ്യമായ ശ്രേഷ്ഠ ഭവനങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു; ക്ഷീണിതരായ സിംഹങ്ങൾ ഗുഹകളിൽ കടക്കുന്നതുപോലെ.