महाभारत · अध्याय 12.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.52.1
ततः प्रविश्य भवनं प्रविश्ये मधुसूदनः ।
याममात्रावशेषायां यामिन्यां प्रत्यबुध्यत ॥ १२.५२.१ ॥
नंतर भवनात प्रवेश करून मधुसूदन, रात्रीत फक्त एक याम शिल्लक असताना जागा झाला.
12.52.2
स ध्यानपथमाविश्य सर्वज्ञानानि माधवः ।
अवलोक्य ततः पश्चाद्दध्यौ ब्रह्म सनातनम् ॥ १२.५२.२ ॥
ते माधव ध्यानमार्गात प्रवेशून, सर्व ज्ञानांचे अवलोकन करून, नंतर सनातन ब्रह्माचे चिंतन करू लागले.
12.52.3
सूताः स्तुतिपुराणज्ञा रक्तकण्ठाः सुशिक्षिताः ।
अस्तुवन्विश्वकर्माणं वासुदेवं प्रजापतिम् ॥ १२.५२.३ ॥
स्तुती आणि पुराणे जाणणारे, सुशिक्षित, मधुर कंठाचे सूत विश्वकर्मा प्रजापती वासुदेवाची स्तुती करू लागले.
12.52.4
पठन्ति पाणिस्वनिकास्तथा गायन्ति गायनाः ।
शङ्खानथ मृदङ्गांश्च प्रवाद्यन्ति सहस्रशः ॥ १२.५२.४ ॥
टाळ्या वाजवणारे पठण करतात, गायक गातात; शंख आणि मृदंग हजारोंनी वाजवले जातात.
12.52.5
वीणापणववेणूनां स्वनश्चातिमनोरमः ।
सहास इव विस्तीर्णः शुश्रुवे तस्य वेश्मनि ॥ १२.५२.५ ॥
वीणा, पणव आणि वेणू यांचा अत्यंत मनोहर स्वर त्यांच्या वाड्यात पसरलेला ऐकू आला, जणू हास्याने भरलेला.
12.52.6
ततो युधिष्ठिरस्यापि राज्ञो मङ्गलसंहिताः ।
उच्चेरुर्मधुरा वाचो गीतवादित्रबृंहिताः ॥ १२.५२.६ ॥
नंतर राजा युधिष्ठिरासाठीही मंगलमय, मधुर वाणी उच्च स्वराने उच्चारली गेली; गीत आणि वाद्यांच्या घोषाने ती भरलेली होती.
12.52.7
तत उत्थाय दाशार्हः स्नातः प्राञ्जलिरच्युतः ।
जप्त्वा गुह्यं महाबाहुरग्नीनाश्रित्य तस्थिवान् ॥ १२.५२.७ ॥
नंतर दाशार्ह स्नान करून उठले, हात जोडून अच्युत गुह्य मंत्र जपून महाबाहू अग्नींजवळ उभे राहिले.
12.52.8
ततः सहस्रं विप्राणां चतुर्वेदविदां तथा ।
गवां सहस्रेणैकैकं वाचयामास माधवः ॥ १२.५२.८ ॥
नंतर माधवाने चारही वेद जाणणाऱ्या हजार ब्राह्मणांकडून, प्रत्येकाला हजार गायींसह, वाचन करवले.
12.52.9
मङ्गलालम्भनं कृत्वा आत्मानमवलोक्य च ।
आदर्शे विमले कृष्णस्ततः सात्यकिमब्रवीत् ॥ १२.५२.९ ॥
मंगल वस्तूंना स्पर्श करून आणि निर्मल आरशात स्वतःला पाहून, मग कृष्णाने सात्यकीला सांगितले.
12.52.10
गच्छ शैनेय जानीहि गत्वा राजनिवेशनम् ।
अपि सञ्जो महातेजा भीष्मं द्रष्टुं युधिष्ठिरः ॥ १२.५२.१० ॥
हे शैनेया, जा, राजवाड्यात जाऊन महातेजस्वी संजय व युधिष्ठिर भीष्मांना पाहायला गेले आहेत का ते जाणून घे.
12.52.11
ततः कृष्णस्य वचनात्सात्यंकिस्त्वरितो ययौ ।
उपगम्य च राजानं युधिष्ठिरमभाषत ॥ १२.५२.११ ॥
नंतर कृष्णाच्या सांगण्यावरून सात्यकी त्वरेने गेला आणि राजा युधिष्ठिराजवळ जाऊन बोलला.
12.52.12
युक्तो रथवरो राजन्वासुदेवस्य धीमतः ।
समीपमापगेयस्य प्रयास्यति जनार्दनः ॥ १२.५२.१२ ॥
हे राजा, धीमान वासुदेवाचा उत्तम रथ जुंपला आहे; जनार्दन आपगेय भीष्मांजवळ जातील.
12.52.13
भवत्प्रतीक्षः कृष्णोऽसौ धर्मराज महाद्युते ।
यदत्रानन्तरं कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति ॥ १२.५२.१३ ॥
हे धर्मराज, हे महाद्युते, कृष्ण आपली प्रतीक्षा करत आहेत. आता येथे जे कर्तव्य आहे ते आपण करावे.
12.52.14
एवमुक्तः प्रत्युवाच धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
युज्यतां मे रथवरः फल्गुनाप्रतिमद्युते ॥ १२.५२.१४ ॥
असे सांगितल्यावर धर्मपुत्र युधिष्ठिर उत्तरला: 'हे फाल्गुनाच्या तोडीच्या अतुल तेजस्वी, माझा श्रेष्ठ रथ जोडला जावा.'
12.52.15
न सैनिकैश्च यातव्यं यास्यामो वयमेव हि ।
न च पीडयितव्यो मे भीष्मो धर्मभृतां वरः ॥ १२.५२.१५ ॥
सैनिकांसह जाऊ नये; आपणच जाऊ. धर्मधारकांमध्ये श्रेष्ठ भीष्माला माझ्यामुळे त्रास देऊ नये.
12.52.16
अतः पुरःसराश्चापि निवर्तन्तु धनञ्जय ।
अद्यप्रभृति गाङ्गेयः परं गुह्यं प्रवक्ष्यति।
अतो नेच्छामि कौन्तेय पृथग्जनसमागमम् ॥ १२.५२.१६ ॥
म्हणून, हे धनंजया, पुढे चालणारे परत जावोत. आजपासून गाङ्गेय (भीष्म) परम गुह्य गोष्ट सांगतील; म्हणून हे कौन्तेया, सामान्य लोकांची भेट मला नको आहे.
12.52.17
स तद्वाक्यमथाज्ञाय कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
युक्तं रथवरं तस्मा आचचक्षे नरर्षभः ॥ १२.५२.१७ ॥
ते वचन समजून कुंतीपुत्र धनंजय, नरश्रेष्ठ, याने त्यांना श्रेष्ठ रथ जोडला गेल्याचे सांगितले.
12.52.18
ततो युधिष्ठिरो राजा यमौ भीमार्जुनावपि ।
भूतानीव समस्तानि ययुः कृष्णनिवेशनम् ॥ १२.५२.१८ ॥
मग राजा युधिष्ठिर, जुळे भाऊ, भीम आणि अर्जुनही, जणू सर्व प्राणी असल्यासारखे कृष्णाच्या निवासाकडे गेले.
12.52.19
आगच्छत्स्वथ कृष्णोऽपि पाण्डवेषु महात्मसु ।
शैनेयसहितो धीमान्रथमेवान्वपद्यत ॥ १२.५२.१९ ॥
पांडव येत असताना, महात्म्यांमध्ये कृष्णही शैनेयासह बुद्धिमान् रथावर आरूढ झाला.
12.52.20
रथस्थाः संविदं कृत्वा सुखां पृष्ट्वा च शर्वरीम् ।
मेघघोषै रथवरैः प्रययुस्ते नरर्षभाः ॥ १२.५२.२० ॥
रथांवर उभे राहून, करार करून, रात्र कशी गेली याची सुखाने चौकशी करून, मेघगर्जनेसारख्या श्रेष्ठ रथांनी ते नरश्रेष्ठ निघाले.
12.52.21
बलाहकं मेघपुष्पं शैब्यं सुग्रीवमेवच ।
दारुकश्चोदयामास वासुदेवस्य वाजिनः ॥ १२.५२.२१ ॥
बलाहक, मेघपुष्प, शैब्य आणि सुग्रीव या वासुदेवाच्या घोड्यांना दारुकाने हाकले.
12.52.22
ते हया वासुदेवस्य दारुकेण प्रचोदिताः ।
गां खुराग्रैस्तथा राजँल्लिखन्तः प्रययुस्तदा ॥ १२.५२.२२ ॥
दारुकाने प्रेरित केलेले वासुदेवाचे ते घोडे, हे राजा, खुरांच्या टोकांनी भूमी खरवडत तेव्हा चालले.
12.52.23
ते ग्रसन्त इवाकाशं वेगवन्तो महाबलाः ।
क्षेत्रं धर्मस्य कृत्स्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरन् ॥ १२.५२.२३ ॥
ते वेगवान महाबलवान अश्व आकाश गिळत असल्यासारखे धावत, संपूर्ण धर्मक्षेत्र असलेल्या कुरुक्षेत्रावर उतरले.
12.52.24
ततो ययुर्यत्र भीष्मः शरतल्पगतः प्रभुः ।
आस्ते महर्षिभिः सार्ध्रं ब्रह्मा देवगणैर्यथा ॥ १२.५२.२४ ॥
मग्, ते तिथे गेले जिथे शरशय्येवर पडलेले प्रभु भीष्म महर्षींसह होते, जसे देवगणांसह ब्रह्मदेव असतात.
12.52.25
ततोऽवतीर्य गोविन्दो रथात्स च युधिष्ठिरः ।
भीमो गाण्डीवधन्वा च यमौ सात्यकिरेव च।
ऋषीनभ्यर्चयामासुः करानुद्यम्य दक्षिणान् ॥ १२.५२.२५ ॥
तेव्हा गोविंद आणि तो युधिष्ठिर रथातून उतरले. भीम, गांडीवधारी अर्जुन, दोन यमज बंधू आणि सात्यकीही उतरले. उजवे हात उंचावून त्यांनी ऋषींचा सन्मान केला.
12.52.26
स तैः परिवृतो राजा नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ।
अभ्याजगाम गाङ्गेयं ब्रह्माणमिव वासवः ॥ १२.५२.२६ ॥
त्यांनी वेढलेला तो राजा, ताऱ्यांनी वेढलेल्या चंद्रासारखा, ब्रह्मदेवाकडे जाणाऱ्या इंद्रासारखा, गांगेयाकडे गेला.
12.52.27
शरतल्पे शयानं तमादित्यं पतितं यथा ।
स ददर्श महाबाहुं भयाच्चागतसाध्वसः ॥ १२.५२.२७ ॥
बाणांच्या शय्येवर पडलेल्या त्या महाबाहूला त्याने पाहिले, जणू पडलेला सूर्यच. भय आणि घाबरलेपणाने भरून त्याने त्याला पाहिले.