മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.53.1
धर्मात्मनि महावीर्ये सत्यसन्धे जितात्मनि ।
देवव्रते महाभागे शरतल्पगतेऽच्युते ॥ १२.५३.१ ॥
ധർമ്മാത്മാവും മഹാവീര്യനും സത്യസന്ധനും ജിതാത്മാവും ദേവവ്രതനും മഹാഭാഗ്യവാനുമായ, അമ്പുകളുടെ ശയ്യയിൽ കിടന്ന അച്യുതനെക്കുറിച്ച്.
12.53.2
शयाने वीरशयने भीष्मे शन्तनुनन्दने ।
गाङ्गेये पुरुषव्याघ्रे पाण्डवैः पर्युपासिते ॥ १२.५३.२ ॥
വീരശയ്യയിൽ കിടന്ന ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ, ഗംഗാപുത്രൻ, പുരുഷവ്യാഘ്രനായ ഭീഷ്മർ, പാണ്ഡവർ ശുശ്രൂഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ.
12.53.3
काः कथाः समवर्तन्त तस्मिन्वीरसमागमे ।
हतेषु सर्वसैन्येषु तन्मे शंस महामुने ॥ १२.५३.३ ॥
സൈന്യങ്ങളെല്ലാം നശിച്ച ശേഷം ആ വീരസമാഗമത്തിൽ എന്തെല്ലാം കഥകൾ നടന്നു? മഹാമുനേ, അത് എന്നോട് പറയൂ.
12.53.4
शरतल्पगते भीष्मे कौरवाणां पितामहे ।
आजग्मुर्ऋषयः सिद्धा नारदप्रमुखा नृप ॥ १२.५३.४ ॥
രാജാവേ, അമ്പുകളുടെ ശയ്യയിൽ കിടന്ന കൗരവപിതാമഹനായ ഭീഷ്മരുടെ അടുത്ത് നാരദൻ പ്രധാനികളായ ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും വന്നു.
12.53.5
हतशिष्टाश्च राजानो युधिष्ठिरपुरोगमाः ।
धृतराष्ट्रश्च कृष्णश्च भीमार्जुनयमास्तथा ॥ १२.५३.५ ॥
യുധിഷ്ഠിരനെ മുൻനിർത്തിയ ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാരും, ധൃതരാഷ്ട്രനും, കൃഷ്ണനും, അതുപോലെ ഭീമനും അർജ്ജുനനും യമളരും വന്നു.
12.53.6
तेऽभिगम्य महात्मानो भरतानां पितामहम् ।
अन्वशोचन्त गाङ्गेयमादित्यं पतितं यथा ॥ १२.५३.६ ॥
ആ മഹാത്മാക്കൾ ഭരതപിതാമഹനെ സമീപിച്ച്, വീണുപോയ ആദിത്യനെപ്പോലെ ഗംഗാപുത്രനെക്കുറിച്ച് വിലപിച്ചു.
12.53.7
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा नारदो देवदर्शनः ।
उवाच पाण्डवान्सर्वान्हतशिष्टांश्च पार्थिवान् ॥ १२.५३.७ ॥
ഒരു നിമിഷം ധ്യാനിച്ച ശേഷം ദേവദർശിയായ നാരദൻ പാണ്ഡവരോടും, കൊല്ലപ്പെടാതെ ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
12.53.8
प्राप्तकालं समाचक्षे भीष्मोऽयमनुयुज्यताम् ।
अस्तमेति हि गाङ्गेयो भानुमानिव भारत ॥ १२.५३.८ ॥
"സമയമായി; ഇതാ ഭീഷ്മർ, അദ്ദേഹത്തോടു ചോദിക്കുക. ഹേ ഭാരതാ, ഗംഗാപുത്രൻ സൂര്യനെപ്പോലെ അസ്തമിക്കാൻ പോകുന്നു."
12.53.9
अयं प्राणानुत्सिसृक्षुस्तं सर्वेऽभ्यनुपृच्छत ।
कृत्स्नान्हि विविधान्धर्मांश्चातुर्वर्ण्यस्य वेत्त्ययम् ॥ १२.५३.९ ॥
ഇദ്ദേഹം പ്രാണൻ വെടിയാൻ ഒരുങ്ങുന്നു; നിങ്ങളെല്ലാവരും ഇദ്ദേഹത്തോടു ചോദിക്കുക. ചാതുർവർണ്യത്തിന്റെ സമഗ്രവും വിവിധവുമായ ധർമ്മങ്ങൾ ഇദ്ദേഹം അറിയുന്നു.
12.53.10
एष वृद्धः पराँल्लोकान्संप्राप्नोति तनुं त्यजन् ।
तं शीघ्रमनुयुञ्जीध्वं संशयान्मनसि स्थितान् ॥ १२.५३.१० ॥
ഈ വൃദ്ധൻ ശരീരം വെടിഞ്ഞ് ഉന്നത ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കാൻ പോകുന്നു; നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ള സംശയങ്ങൾ വേഗം ഇദ്ദേഹത്തോടു ചോദിക്കുക.
12.53.11
एवमुक्ते नारदेन भीष्ममीयुर्नराधिपाः ।
प्रष्टुं चाशक्रुवन्तस्ते वीक्षांचक्रुः परस्परम् ॥ १२.५३.११ ॥
നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാക്കന്മാർ ഭീഷ്മരുടെ അടുത്തേക്കു ചെന്നു; എന്നാൽ ചോദിക്കാൻ കഴിയാതെ അവർ പരസ്പരം നോക്കി.
12.53.12
अथोवाच हृषीकेशं पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नान्यस्त्वद्देवकीपुत्र शक्तः प्रष्टुं पितामहम् ॥ १२.५३.१२ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡുപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ഹൃഷീകേശനോടു പറഞ്ഞു: "ഹേ ദേവകീപുത്രാ, നിന്നെയല്ലാതെ മറ്റാരും പിതാമഹനോടു ചോദിക്കാൻ ശക്തരല്ല."
12.53.13
प्रव्याहर यदुश्रेष्ठ त्वमग्रे मधुसूदन ।
त्वं हि नस्तात सर्वेषां सर्वधर्मविदुत्तमः ॥ १२.५३.१३ ॥
യാദവശ്രേഷ്ഠാ, മധുസൂദനാ, നീ ആദ്യം സംസാരിക്കുക. പ്രിയനേ, ഞങ്ങളിൽ സർവധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവരിൽ നീയാണ് ഉത്തമൻ.
12.53.14
एवमुक्तः पाण्डवेन भगवान्केशवस्तदा ।
अभिगम्य दुराधर्षं प्रव्याहारयदच्युतः ॥ १२.५३.१४ ॥
പാണ്ഡവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭഗവാൻ കേശവൻ, അച്യുതൻ, ആ ദുർധർഷനെ സമീപിച്ച് സംസാരിച്ചു തുടങ്ങി.
12.53.15
कच्चित्सुखेन रजनी व्युष्टा ते राजसत्तम ।
विस्पष्टलक्षणा बुद्धिः कच्चिच्चोपस्थिता तव ॥ १२.५३.१५ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ രാത്രി സുഖമായി കഴിഞ്ഞുവോ? വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങളോടെ നിന്റെ ബുദ്ധി നിന്നിൽ ഉണ്ടോ?
12.53.16
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रतिभान्ति च तेऽनघ ।
न ग्लायते च हृदयं न च ते व्याकुलं मनः ॥ १२.५३.१६ ॥
നിർമ്മലനേ, നിനക്ക് എല്ലാ ജ്ഞാനങ്ങളും പ്രകാശിക്കുന്നുവോ? നിന്റെ ഹൃദയം ക്ഷീണിച്ചിട്ടില്ലേ, നിന്റെ മനസ്സ് വ്യാകുലമല്ലേ?
12.53.17
दाहो मोहः श्रमश्चैव क्लमो ग्लानिस्तथा रुजा ।
तव प्रसादाद्वार्ष्णेय सद्यो व्यपगतानि मे ॥ १२.५३.१७ ॥
വാർഷ്ണേയാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ ദാഹം, മോഹം, ക്ഷീണം, തളർച്ച, ഗ്ലാനി, വേദന ഉടനെ നീങ്ങിപ്പോയി.
12.53.18
यच्च भूतं भविष्यच्च भवच्च परमद्युते ।
तत्सर्वमनुपश्यामि पाणौ फलमिवाहितम् ॥ १२.५३.१८ ॥
പരമതേജസ്വീ, ഭൂതവും ഭാവിയും വർത്തമാനവും എല്ലാം കൈപ്പത്തിയിൽ വെച്ച ഫലംപോലെ ഞാൻ കാണുന്നു.
12.53.19
वेदोक्ताश्चैव ये धर्मा वेदान्ताधिगताश्च ये ।
तान्सर्वान्संप्रपश्यामि वरदानात्तवाच्युत ॥ १२.५३.१९ ॥
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള ധർമ്മങ്ങളും വേദാന്തത്താൽ അറിയപ്പെട്ട ധർമ്മങ്ങളും—അവയെല്ലാം ഞാൻ വ്യക്തമായി കാണുന്നു, അച്യുതാ, നിന്റെ വരദാനത്താൽ.
12.53.20
शिष्टैश्च धर्मो यः प्रोक्तः स च मे हृदि वर्तते ।
देशजातिकुलानां च धर्मज्ञोऽस्मि जनार्दन ॥ १२.५३.२० ॥
ശിഷ്ടന്മാർ പറഞ്ഞ ധർമ്മവും എന്റെ ഹൃദയത്തിലുണ്ട്; ദേശ, ജാതി, കുലങ്ങളുടെ ധർമ്മങ്ങളും ഞാൻ അറിയുന്നവനാണ്, ജനാർദ്ദനാ.
12.53.21
चतुर्ष्वाश्रमधर्मेषु योऽर्थः स च हृदि स्थितः ।
राजधर्मांश्च सकलानवगच्छामि केशव ॥ १२.५३.२१ ॥
നാല് ആശ്രമധർമ്മങ്ങളിലെ അർത്ഥവും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; രാജധർമ്മങ്ങളെല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു, കേശവാ.
12.53.22
यच्च यत्र च वक्तव्यं तद्वक्ष्यामि जनार्दन ।
तव प्रसादाद्धि शुभा मनो मे बुद्धिराविशत् ॥ १२.५३.२२ ॥
എന്ത് പറയണമോ, എവിടെ പറയണമോ അത് ഞാൻ പറയാം, ജനാർദ്ദനാ; നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ തന്നെ എന്റെ മനസ്സിൽ ശുഭബുദ്ധി പ്രവേശിച്ചു.
12.53.23
युवेवास्मि समावृत्तस्त्वदनुध्यानबृंहितः ।
वक्तुं श्रेयः समर्थोऽस्मि त्वत्प्रसादाज्जनार्दन ॥ १२.५३.२३ ॥
നിന്നെ ധ്യാനിച്ചതിനാൽ ബലം ലഭിച്ച് ഞാൻ വീണ്ടും യുവാവിനെപ്പോലെയായിരിക്കുന്നു; ജനാർദ്ദനാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ മാത്രമാണ് ശ്രേയസ്സ് പറയാൻ ഞാൻ പ്രാപ്തനായത്.
12.53.24
स्वयं किमर्थं तु भवाञ्श्रेयो न प्राह पाण्डवम् ।
किं ते विवक्षितं चात्र तदाशु वद माधव ॥ १२.५३.२४ ॥
നീ തന്നെ എന്തുകൊണ്ട് പാണ്ഡവനോട് ശ്രേയസ്സ് പറഞ്ഞില്ല? ഇവിടെ നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്താണ് പറയാനുദ്ദേശിക്കുന്നത്, അത് വേഗം പറയൂ, മാധവാ.
12.53.25
यशसः श्रेयसश्चैव मूल मां विद्धि कौरव ।
मत्तः सर्वेऽभिनिर्वृत्ता भावाः सदसदात्मकाः ॥ १२.५३.२५ ॥
കൗരവാ, യശസ്സിന്റെയും ശ്രേയസ്സിന്റെയും മൂലം ഞാനാണെന്ന് അറിയുക. എന്നിൽ നിന്നാണ് സത്തും അസത്തുമായ സകല ഭാവങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചത്.
12.53.26
शीतांशुश्चन्द्र इत्युक्ते लोके को विस्मयिष्यति ।
तथैव यशसा पूर्णे मयि को विस्मयिष्यति ॥ १२.५३.२६ ॥
ലോകത്തിൽ ചന്ദ്രനെ ശീതാംശു, ചന്ദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ ആരാണ് വിസ്മയിക്കുക? അതുപോലെ യശസ്സു നിറഞ്ഞ എന്നെക്കുറിച്ച് ആരാണ് വിസ്മയിക്കുക?
12.53.27
आधेयं तु मया भूयो यशस्तव महाद्युते ।
ततो मे विपुला बुद्धिस्त्वयि भीष्म समाहिता ॥ १२.५३.२७ ॥
മഹാതേജസ്വിയേ, നിന്റെ യശസ്സ് ഞാൻ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ ഭീഷ്മാ, എന്റെ വിപുലമായ ബുദ്ധി നിന്നിൽത്തന്നെ ഏകാഗ്രമായിരിക്കുന്നു.
12.53.28
यावद्धि पृथिवीपाल पृथ्वीयं स्थास्यति ध्रुवा ।
तावत्तवाक्षया कीर्तिर्लोकाननुचरिष्यति ॥ १२.५३.२८ ॥
ഭൂപാലാ, ഈ ഭൂമി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം നിന്റെ അക്ഷയമായ കീർത്തി ലോകങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കും.
12.53.29
यच्च त्वं वक्ष्यसे भीष्म पाण्डवायानुपृच्छते ।
वेदप्रवाद इव ते स्थास्यते वसुधातले ॥ १२.५३.२९ ॥
ഭീഷ്മാ, പാണ്ഡവൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ നീ പറയുന്നതെന്തും വേദവാക്യം പോലെ നിന്റെ പേരിൽ ഭൂതലത്തിൽ നിലനിൽക്കും.
12.53.30
यश्चैतेन प्रमाणेन योक्ष्यत्यात्मानमात्मना ।
स फलं सर्वपुण्यानां प्रेत्य चानुभविष्यति ॥ १२.५३.३० ॥
ഈ പ്രമാണത്താൽ സ്വന്തത്തെ സ്വന്തം ആത്മാവിനോടു യോജിപ്പിക്കുന്നവൻ മരണശേഷം സർവ്വപുണ്യങ്ങളുടെയും ഫലം അനുഭവിക്കും.
12.53.31
एतस्मात्कारणाद्भीष्म मतिर्दिव्या मया हि ते ।
दत्ता यशो विप्रथयेत्कथं भूयस्तवेति ह ॥ १२.५३.३१ ॥
ഈ കാരണത്താൽ, ഭീഷ്മാ, ഞാൻ നിനക്ക് ഈ ദിവ്യബുദ്ധി നൽകിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ യശസ്സ് വീണ്ടും എങ്ങനെ പരക്കും?
12.53.32
यावद्धि प्रथते लोके पुरुषस्य यशो भुवि ।
तावत्तस्याक्षया कीर्तिर्भवतीति विनिश्चिता ॥ १२.५३.३२ ॥
ലോകത്ത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ യശസ്സ് ഭൂമിയിൽ പരക്കുന്നിടത്തോളം, അവന്റെ അക്ഷയകീർത്തി നിലനിൽക്കും എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
12.53.33
राजानो हतशिष्टास्त्वां राजन्नभित आसते ।
धर्माननुयुयुक्षन्तस्तेभ्यः प्रब्रूहि भारत ॥ १२.५३.३३ ॥
രാജാവേ, മരിക്കാതെ ശേഷിച്ച രാജാക്കന്മാർ നിന്നെ ചുറ്റി ഇരിക്കുന്നു; ധർമ്മങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരായി. ഭാരതാ, അവർക്ക് വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കുക.
12.53.34
भवान्हि वयसा वृद्धः श्रुताचारसमन्वितः ।
कुशलो राजधर्माणां सर्वेषामपराश्च ये ॥ १२.५३.३४ ॥
നീ പ്രായത്തിൽ മുതിർന്നവനാണ്; ശാസ്ത്രജ്ഞാനവും സദാചാരവും ഉള്ളവനാണ്; രാജധർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണനാണ്; മറ്റെല്ലാവരെക്കാളും മികച്ചവനാണ്.
12.53.35
जन्मप्रभृति ते किंचिद्वॄजिनं न ददर्श ह ।
ज्ञातारं सर्वधर्माणां त्वां विदुः सर्वपार्थिवाः ॥ १२.५३.३५ ॥
ജനനം മുതൽ നിന്നിൽ ഒരു തെറ്റും കണ്ടിട്ടില്ല; സകല ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവനായി എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും നിന്നെ അറിയുന്നു.
12.53.36
तेभ्यः पितेव पुत्रेभ्यो राजन्ब्रूहि परं नयम् ।
ऋषयश्चैव देवाश्च त्वया नित्यमुपासिताः ॥ १२.५३.३६ ॥
രാജാവേ, പിതാവ് പുത്രന്മാരോട് പറയുന്നതുപോലെ അവരോട് പറയുക; ഉത്തമമായ നീതി ഉപദേശിക്കുക; നീ എപ്പോഴും ഋഷിമാരെയും ദേവന്മാരെയും ഉപാസിച്ചിട്ടുണ്ട്.
12.53.37
तस्माद्वक्तव्यमेवेदं त्वयाऽवश्यमशेषतः ।
धर्मं शुश्रूषमाणेभ्यः पृष्टेन न सता पुनः ॥ १२.५३.३७ ॥
അതിനാൽ ഇത് നീ പൂർണ്ണമായും അവശ്യം പറയണം. ധർമ്മം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ചോദിക്കുന്നവരോട് സജ്ജനൻ വീണ്ടും മറുപടി നിഷേധിക്കരുത്.
12.53.38
वक्तव्यं विदुषा चेति धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
अप्रतिब्रुवतः कष्टो दोषो हि भविता प्रभो ॥ १२.५३.३८ ॥
വിദ്വാൻ പറയണം എന്ന് ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ബുദ്ധിമാന്മാർ പറയുന്നു. പ്രഭോ, മറുപടി പറയാത്തവന് കഠിനമായ ദോഷം ഉണ്ടാകും.
12.53.39
तस्मात्पुत्रैश्च पौत्रेश्च धर्मान्पृष्टान्सनातनान् ।
विद्वञ्जिज्ञासमानेभ्यः प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.५३.३९ ॥
അതിനാൽ, വിദ്വാനേ, പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ചോദിച്ച സനാതന ധർമ്മങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് വിശദീകരിക്കുക, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.