Mahābhārata · Adhyāya 12.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.57.1
एतत्ते राजधर्माणां नवनीतं युधिष्ठिर ।
बृहस्पतिर्हि भगवान्नान्यं धर्मं प्रशंसति ॥ १२.५७.१ ॥
Yudhiṣṭhira, esta es la esencia de los deberes de los reyes; pues el venerable Bṛhaspati no alaba otro deber.
12.57.2
विशालाक्षश्च भगवान्काव्यश्चैव महातपाः ।
सहस्राक्षो महेन्द्रश्च तथा प्राचेतसो मनुः ॥ १२.५७.२ ॥
Viśālākṣa (Śiva), el venerable Kāvya (Uśanas) de gran austeridad, el de mil ojos Mahendra Indra, y también Manu, hijo de Pracetas.
12.57.3
भरद्वाजश्च भगवांस्तथा गौरशिरा मुनिः ।
राजशास्त्रप्रणेतारो ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५७.३ ॥
El venerable Bharadvāja, el sabio Gauraśiras, y los brahmanes que compusieron la ciencia de la realeza, expositores del Veda.
12.57.4
रक्षामेव प्रशंसन्ति धर्मं धर्मभृतां वर ।
राज्ञां राजीवताम्राक्ष साधनं चात्र मे शृणु ॥ १२.५७.४ ॥
Mejor de los que sostienen el dharma, de ojos de loto rojos, ellos alaban solo la protección como deber de los reyes; escucha de mí el medio para lograrlo.
12.57.5
चारश्च प्रणिधिश्चैव काले दानममत्सरः ।
युक्त्या दानं न चादानमयोगेन युधिष्ठिर ॥ १२.५७.५ ॥
Yudhiṣṭhira, nombra espías y agentes secretos; da en el momento oportuno, sin envidia; da por medios adecuados, y no tomes por medios inadecuados.
12.57.6
सतां संग्रहणं शौर्यं दाक्ष्यं सत्यं प्रजाहितम् ।
अनार्जवैरार्जवैश्च शत्रुपक्षाविवर्धनम् ॥ १२.५७.६ ॥
Ganarse a los buenos, el valor, la habilidad, la veracidad y el bienestar de los súbditos; y, por medios tortuosos y rectos por igual, impedir que crezca el bando enemigo.
12.57.7
केतनानां च जीर्णानामवेक्षा चैव सीदताम् ।
द्विविधस्य च दण्डस्य प्रयोगः कालचोदितः ॥ १२.५७.७ ॥
Inspeccionar los estandartes gastados y las cosas viejas, atender a los afligidos y aplicar el castigo de doble forma según lo exija el tiempo.
12.57.8
साधूनामपरित्यागः कुलीनानां च धारणम् ।
निचयश्च निचेयानां सेवा बुद्धिमतामपि ॥ १२.५७.८ ॥
No abandonar a los buenos, sostener a los nobles, acumular riquezas y servir a los dignos de honra y también a los sabios.
12.57.9
बलानां हर्षणं नित्यं प्रजानामन्ववेक्षणम् ।
कार्येष्वखेदः कोशस्य तथैव च विवर्धनम् ॥ १२.५७.९ ॥
Alegrar siempre al ejército, cuidar constantemente de los súbditos, diligencia incansable en los asuntos y, asimismo, el incremento del tesoro.
12.57.10
पुरगुप्तिरविश्वासः पौरसंघातभेदनम् ।
अरिमध्यस्थमित्राणां यथावच्चान्ववेक्षणम् ॥ १२.५७.१० ॥
Proteger la ciudad, la desconfianza, dividir las asambleas de los ciudadanos y vigilar debidamente a los amigos que se hallan entre los enemigos.
12.57.11
उपजापश्च भृत्यानामात्मनः पुरदर्शनम् ।
अविश्वासः स्वयं चैव परस्याश्वासनं तथा ॥ १२.५७.११ ॥
Sembrar la discordia entre los servidores, observar la propia ciudad, mantenerse uno mismo desconfiado y dar seguridad a los demás.
12.57.12
नीतिवर्त्मानुसारेण नित्यमुत्थानमेव च ।
रिपूणामनवज्ञानं नित्यं चानार्यवर्जनम् ॥ १२.५७.१२ ॥
Seguir el camino de la prudente política, estar siempre dispuesto a actuar, nunca despreciar a los enemigos y evitar siempre a los innobles.
12.57.13
उत्थानं हि नरेन्द्राणां बृहस्पतिरभाषत ।
राजधर्मस्य यन्मूलं श्लोकांश्चात्र निबोध मे ॥ १२.५७.१३ ॥
Bṛhaspati enseñó que el esfuerzo activo es la raíz del deber real de los reyes. Ahora escucha de mí los versos sobre esto.
12.57.14
उत्थानेनामृतं लब्धमुत्थानेनासुरा हताः ।
उत्थानेन महेन्द्रेण श्रैष्ठ्यं प्राप्तं दिवीह च ॥ १२.५७.१४ ॥
Mediante el esfuerzo se obtuvo el néctar; mediante el esfuerzo fueron muertos los asuras. Mediante el esfuerzo el gran Indra alcanzó la supremacía, tanto en el cielo como aquí.
12.57.15
उत्थानधीरः पुरुषो वाग्धीरानधितिष्ठति ।
उत्थानवीरान्वाग्वीरा रमयन्त उपासते ॥ १२.५७.१५ ॥
El hombre firme en la acción está por encima de los firmes en la palabra; los héroes de la palabra sirven con alegría a los héroes de la acción.
12.57.16
उत्थानहीनो राजा हि बुद्धिमानपि नित्यशः ।
प्रधर्षणीयः शत्रूणां भुजङ्ग इव निर्विषः ॥ १२.५७.१६ ॥
Un rey carente de esfuerzo, aunque sabio, siempre está expuesto a los ataques de sus enemigos, como una serpiente sin veneno.
12.57.17
न च शत्रुरवज्ञेयो दुर्बलोऽपि बलीयसा ।
अल्पोऽपि हि दहत्यग्निर्विषमल्पं हिनस्ति च ॥ १२.५७.१७ ॥
Ni siquiera un enemigo débil debe ser despreciado por el fuerte; incluso un pequeño fuego quema, y un poco de veneno mata.
12.57.18
एकाङ्गेनापि संभूतः शत्रुर्दुर्गमुपाश्रितः ।
सर्वं तापयते देशमपि राज्ञः समृद्धिनः ॥ १२.५७.१८ ॥
Un enemigo nacido incluso de un solo miembro, que se ha refugiado en una fortaleza, abrasa todo el reino de un rey próspero.
12.57.19
राज्ञो रहस्यं यद्वाक्यं जयार्थे लोकसंग्रहः ।
हृदि यच्चास्य जिह्नं स्यात्कारणार्थं च यद्भवेत् ॥ १२.५७.१९ ॥
La palabra secreta del rey, que es para la victoria y para reunir al pueblo; y cualquier perfidia que haya en su corazón, y lo que sea por alguna causa.
12.57.20
यच्चास्य कार्यं वृजिनं मार्दवेनैव धार्यते ।
रञ्जनार्थं च लोकस्य धर्मिष्ठामाचरेत्क्रियाम् ॥ १२.५७.२० ॥
Y su obra torcida se sostiene solo con suavidad; y para agradar al pueblo debe practicar solo la acción más justa.
12.57.21
राज्यं हि सुमहत्तत्र दुर्धार्यमकृतात्मभिः ।
न शक्यं मृदुना वोदुमाघातस्थानमुल्वणम् ॥ १२.५७.२१ ॥
El reinado es ciertamente muy grande, difícil de soportar para quienes no se han dominado; no es posible que el manso soporte ese lugar feroz de golpes.
12.57.22
राज्यं सर्वामिषं नित्यमार्जवेनैव धार्यते ।
तस्मान्मिश्रेण सततं वर्तितव्यं युधिष्ठिर ॥ १२.५७.२२ ॥
El reinado, que devora todo, siempre se sostiene con rectitud; por eso, Yudhiṣṭhira, debes conducirte siempre por un camino mixto.
12.57.23
यद्यप्यस्य विपक्तिः स्याद्रक्षमाणस्य वै प्रजाः ।
सोप्यस्य विपुलो धर्म एवं वृत्ता हि भूमिपाः ॥ १२.५७.२३ ॥
Aunque le sobrevenga sufrimiento al proteger a sus súbditos, su deber es vasto; pues así se han conducido los reyes.
12.57.24
एष ते राजधर्माणां लेशः समनुवर्णितः ।
भूयस्ते यत्र संदेहस्तद्ब्रूहि कुरुसत्तम ॥ १२.५७.२४ ॥
Esta porción de los deberes de los reyes te ha sido descrita; y si todavía tienes dudas, dilo, oh mejor de los Kurus.
12.57.25
ततो व्यासश्च भगवान्देवस्थानोऽश्म एव च ।
वासुदेवः कृपश्चैव सात्यकिः सञ्जयस्तथा ॥ १२.५७.२५ ॥
Entonces el venerable Vyāsa, Devasthāna, Aśma, Vāsudeva, Kṛpa, Sātyaki y también Sañjaya (estaban allí).
12.57.26
साधुसाध्विति संहृष्टा घुष्यमाणैरिवाननैः ।
अस्तुवंश्च नरव्याघ्रं भीष्मं धर्मभृतां वरम् ॥ १२.५७.२६ ॥
Llenos de alegría, como proclamando con sus rostros: '¡Bien, bien!', alabaron a Bhīṣma, tigre entre los hombres, el mejor de los portadores del dharma.
12.57.27
ततो दीनमना भीष्ममुवाच कुरुनन्दनः ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पादौ तस्य शनैः स्पृशन् ॥ १२.५७.२७ ॥
Entonces el deleite de los Kurus, abatido de ánimo, habló a Bhīṣma, tocando suavemente sus pies con los ojos llenos de lágrimas.
12.57.28
श्व इदानीं स्वसंदेहं प्रवक्ष्यामि पितामह ।
उपैति सविता ह्यस्तं रसमापीय पार्थिवम् ॥ १२.५७.२८ ॥
Abuelo, mañana expondré ahora mi propia duda, pues el sol, habiendo bebido la esencia de la tierra, se pone.
12.57.29
ततो द्विजातीनभिवाद्य केशवः ।
कृपश्च ते चैव युधिष्ठिरादयः।
प्रदक्षिणीकृत्य महानदीसुतं ।
ततो रथानारुरुहुर्मुदान्विताः ॥ १२.५७.२९ ॥
Entonces Keśava saludó a los dos veces nacidos; Kṛpa, Yudhiṣṭhira y los demás igualmente; circunvalando al hijo del gran río, alegres, subieron a sus carros.
12.57.30
दृषद्वतीं चाप्यवगाह्य सुव्रताः ।
कृतोदकार्थाः कृतजप्यमङ्गलाः।
उपास्य संध्यां विधिवत्परंतपा ।
स्ततः पुरं ते विविशुर्गजाह्वयम् ॥ १२.५७.३० ॥
Tras bañarse en el Dṛṣadvatī, observando sus votos, habiendo hecho las ofrendas de agua y recitado oraciones auspiciosas, y adorado debidamente al crepúsculo, aquellos abrasadores de enemigos entraron en la ciudad de Gajāhvaya.