ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.58.1
ततः कल्यं समुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
ययुस्ते नगराकारैः रथैः पाण्डवयादवाः ॥ १२.५८.१ ॥
ನಂತರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ಪೂರ್ವಾಹ್ಣ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಯಾದವರು ನಗರದಂತಿದ್ದ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು.
12.58.2
प्रतिपद्य कुरुक्षेत्रं भीष्ममासाद्य चानघम् ।
सुखां च रजनीं पृष्ट्वा गाङ्गेयं रथिनां वरम् ॥ १२.५८.२ ॥
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ನಿರ್ದೋಷ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿ ಬಂದು, ರಾತ್ರಿ ಸುಖವಾಗಿ ಕಳೆಯಿತೇ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ರಥಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗಾಂಗೇಯನ ಬಳಿ ಕುಳಿತರು.
12.58.3
व्यासादीनभिवाद्यर्षीन्सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः ।
निषेदुरभितो भीष्मं परिवार्य समन्ततः ॥ १२.५८.३ ॥
ವ್ಯಾಸರೇ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರೆಲ್ಲರಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತರು.
12.58.4
ततो राजा महातेजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्भीष्मं प्रतिपूज्य यथाविधि ॥ १२.५८.४ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಗೌರವಿಸಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.
12.58.5
य एष राजन्राजेति शब्दश्चरति भारत ।
कथमेष समुत्पन्नस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.५८.५ ॥
ಭಾರತನೇ, ರಾಜನೇ, 'ರಾಜ' ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದ ಹರಡುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲವೇ, ಇದು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು? ಪಿತಾಮಹನೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.58.6
तुल्यपाणिभुजग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः ।
तुल्यदुःखसुखात्मा च तुल्यपृष्ठमुखोदरः ॥ १२.५८.६ ॥
ಕೈ, ಭುಜ, ಕತ್ತು ಸಮವಾಗಿರುವವನು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಮವಾಗಿರುವವನು, ಸುಖ-ದುಃಖ ಸಮವಾಗಿರುವವನು, ಬೆನ್ನು, ಮುಖ, ಹೊಟ್ಟೆ ಸಮವಾಗಿರುವವನು.
12.58.7
तुल्यशुक्रास्थिमज्जा च तुल्यमांसासृगेव च ।
नेःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च तुल्यप्राणशरीरवान् ॥ १२.५८.७ ॥
ಸಮಾನವಾದ ಶುಕ್ರ, ಮೂಳೆ, ಮಜ್ಜೆ ಉಳ್ಳವನು, ಸಮಾನವಾದ ಮಾಂಸ, ರಕ್ತ ಉಳ್ಳವನು, ಸಮಾನವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಉಳ್ಳವನು, ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ದೇಹ ಉಳ್ಳವನು.
12.58.8
समानजन्ममरणः समः सर्वैर्गुणैर्नृणाम् ।
विशिष्टबुद्धीञ्शूरांश्च कथमेकोऽधितिष्ठति ॥ १२.५८.८ ॥
ಜನನ-ಮರಣದಲ್ಲಿ ಸಮನಾದವನು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಮನಾದವನು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಮತ್ತು ಶೂರರನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೇಗೆ ಆಳುತ್ತಾನೆ?
12.58.9
कथमेको महीं कृत्स्नां शूरवीरार्यसंकुलम् ।
रक्षत्यपि च लोकस्य प्रसादमभिवाञ्छति ॥ १२.५८.९ ॥
ಶೂರರು, ವೀರರು, ಆರ್ಯರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಲೋಕದ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ?
12.58.10
एकस्य तु प्रसादेन कृत्स्नो लोकः प्रसीदति ।
व्याकुले चाकुलः सर्वो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.५८.१० ॥
ಒಬ್ಬನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೋಕ ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಒಬ್ಬನು ಕಲಕಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕಲಕುತ್ತಾರೆ, ಇದೇ ನಿಶ್ಚಯ.
12.58.11
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तो हि भरतर्षभ ।
कृत्स्नं तन्मे यथातत्त्वं प्रब्रूहि वदतां वर ॥ १२.५८.११ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.58.12
नैतत्कारणमत्यल्पं भविष्यति विशांपते ।
यदेकस्मिञ्जगत्सर्वं देववद्याति सन्नतिम् ॥ १२.५८.१२ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಇದು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಒಬ್ಬನ ಮುಂದೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ದೇವರಂತೆ ತಲೆಬಾಗುತ್ತದೆ.
12.58.13
नियतस्त्वं नरव्याघ्र शृणु सर्वमशेषतः ।
यथा राज्यं समुत्पन्नमादौ कृतयुगेऽभवत् ॥ १२.५८.१३ ॥
ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನೀನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು: ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು.
12.58.14
नैव राज्यं न राजाऽऽसीन्न च दण्डो न दाण्डिकः ।
धर्मेणैव प्रजाः सर्वा रक्षन्ति स्म परस्परम् ॥ १२.५८.१४ ॥
ಆಗ ರಾಜ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ರಾಜನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದಂಡವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ದಂಡಿಸುವವನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡರು.
12.58.15
पाल्यमानास्तथाऽन्योन्यं नरा धर्मेण भारत ।
दैन्यं परमुपाजग्मुस्ततस्तान्मोह आविशत् ॥ १२.५८.१५ ॥
ಭಾರತನೇ, ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯರು ಮಹಾ ದೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು; ಆಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೋಹ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.
12.58.16
ते मोहवशमापन्ना मनुजा मनुजर्षभ ।
प्रतिपत्तिविमोहाच्च धर्मस्तेषामनीनशत् ॥ १२.५८.१६ ॥
ಮನುಜರ್ಷಭನೇ, ಆ ಮನುಷ್ಯರು ಮೋಹದ ವಶವಾದರು; ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಬುದ್ಧಿಯ ವಿಮೋಹದಿಂದ ಅವರ ಧರ್ಮ ನಾಶವಾಯಿತು.
12.58.17
नष्टायां प्रतिपत्तौ च मोहवश्या नरास्तदा ।
लोभस्य वशमापन्नाः सर्वे भरतसत्तम ॥ १२.५८.१७ ॥
ನಿರ್ಣಯಬುದ್ಧಿ ನಾಶವಾದಾಗ, ಮೋಹವಶರಾದ ಮನುಷ್ಯರು ಆಗ ಲೋಭದ ವಶರಾದರು; ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ.
12.58.18
अप्राप्तस्याभिमर्शं तु कुर्वन्तो मनुजास्ततः ।
कामो नामापरस्तत्र प्रत्यपद्यत वै प्रभो ॥ १२.५८.१८ ॥
ಪಡೆಯದದ್ದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಆಗ ಕಾಮ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಕಾರ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಪ್ರಭುವೇ.
12.58.19
तांस्तु कामवशं प्राप्तान्रागो नामाभिसंस्पृशत् ।
रक्ताश्च नाभ्यजानन्त कार्याकार्ये युधिष्ठिर ॥ १२.५८.१९ ॥
ಕಾಮವಶರಾದ ಅವರನ್ನು ರಾಗ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಆವರಿಸಿತು. ಆಸಕ್ತರಾದ ಅವರು ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದುದನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
12.58.20
अगम्यागमनं चैव वाच्यावाच्यं तथैव च ।
भक्ष्याभक्ष्यं चराजेन्द्र दोषादोषं च नात्यजन् ॥ १२.५८.२० ॥
ಅಗಮ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದು, ವಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಾಚ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಕ್ಷ್ಯ, ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ದೋಷ ಮತ್ತು ಅದೋಷ — ಇವುಗಳನ್ನು ಅವರು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ.
12.58.21
विप्लुते नरलोकेऽस्मिंस्ततो ब्रह्म ननाश ह ।
नाशाच्च ब्रह्मणो राजन्धर्मो नाशमथागमत् ॥ १२.५८.२१ ॥
ಈ ಮನುಷ್ಯಲೋಕ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ (ವೇದ) ನಾಶವಾಯಿತು. ರಾಜನೇ, ಬ್ರಹ್ಮದ ನಾಶದಿಂದ ಧರ್ಮವೂ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತು.
12.58.22
नष्टे ब्रह्मणि धर्मे च देवास्त्रासमथागमन् ।
ते त्रस्ता नरशार्दूल ब्रह्माणं शरणं ययुः ॥ १२.५८.२२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಭಯಗೊಂಡರು. ನರಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಭಯಭೀತರಾಗಿ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕರು.
12.58.23
प्रपद्य भगवन्तं ते देवं लोकपितामहम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे दुःखवेगसमाहताः ॥ १२.५८.२३ ॥
ಆ ಭಗವಂತ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ದೇವನ ಬಳಿ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕು, ದುಃಖದ ವೇಗದಿಂದ ಆಹತರಾದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿದರು.
12.58.24
भगवन्नरलोकस्थं ग्रस्तं ब्रह्म सनातनम् ।
लोभमोहादिभिर्भावैस्ततो नो भयमाविशत् ॥ १२.५८.२४ ॥
ಭಗವನ್, ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮ (ವೇದ) ಲೋಭ, ಮೋಹ ಮೊದಲಾದ ಭಾವಗಳಿಂದ ಗ್ರಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಭಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.
12.58.25
ब्रह्मणश्च प्रणाशेन धर्मो व्यनशदीश्चर ।
ततस्तु समतां याता मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वराः ॥ १२.५८.२५ ॥
ಬ್ರಹ್ಮದ ನಾಶದಿಂದ ಧರ್ಮ ನಷ್ಟವಾಯಿತು, ಓ ಈಶ್ವರರೇ. ಆಗ ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರರು ಮರ್ತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನರಾದರು.
12.58.26
अधोर्भिवर्षास्तु वयं भौमास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः ।
क्रियाव्युपरमात्तेषां ततोऽगच्छाम संशयम् ॥ १२.५८.२६ ॥
ನಾವು ಕೆಳಗೆ ಸುರಿಯುವವರು ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಸುರಿಯುವ ಭೌಮರು. ಅವರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಂತುಹೋದುದರಿಂದ ನಾವು ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆವು.
12.58.27
अत्र निःश्रेयसं यन्नस्तद्ध्यायस्व पितामह ।
त्वत्प्रसादात्समुत्थोसौ प्रभावो नो भवत्वयम् ॥ १२.५८.२७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಯಾವುದು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸೋ ಅದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು, ಪಿತಾಮಹ. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಉದಯಿಸಿದ ಈ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಟಾಗಲಿ.
12.58.28
तानुवाच सुरान्सर्वान्स्वयंभूर्भगवांस्ततः ।
श्रेयोऽहं चिन्तयिष्यामिव्येतु वो भीः सुरोत्तमाः ॥ १२.५८.२८ ॥
ಆಗ ಸ್ವಯಂಭೂ ಭಗವಂತನು ಆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ನಾನು ಚಿಂತಿಸುವೆನು; ಓ ದೇವೋತ್ತಮರೇ, ನಿಮ್ಮ ಭಯ ದೂರವಾಗಲಿ.'
12.58.29
ततोऽध्यायसहस्राणां शतं चक्रे स्वबुद्धिजम् ।
यत्र धर्मस्तथैवार्थः कामश्चैवानुवर्णितः ॥ १२.५८.२९ ॥
ಆಗ ಅವನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನೂರು ಸಾವಿರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಕೂಡ ವರ್ಣಿತವಾದವು.
12.58.30
त्रिवर्ग इति विख्यातो गण एव स्वयंभुवा ।
चतुर्थो मोक्ष इत्येव पृथगर्थः पृथग्गुणः ॥ १२.५८.३० ॥
ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ 'ತ್ರಿವರ್ಗ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಗುಂಪು ರಚಿತವಾಯಿತು; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮೋಕ್ಷ, ಅದರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಗುಣ ಬೇರೆ.
12.58.31
मोक्षस्यास्ति त्रिवर्गोऽन्यः प्रोक्तः सत्वं रजस्तमः ।
स्थानं वृद्धिः क्षयश्चैव त्रिवर्गश्चैव दण्डजः ॥ १२.५८.३१ ॥
ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿವರ್ಗವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್. ಸ್ಥಿತಿ, ವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯ, ಮತ್ತು ದಂಡದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ತ್ರಿವರ್ಗವೂ (ಹಾಗೆಯೇ).
12.58.32
आत्मादेशश्च कालश्चाप्युपायाः कृत्यमेव च ।
सहायाः कारणं चैव षड्वर्गो नीतिजः स्मृतः ॥ १२.५८.३२ ॥
ಆತ್ಮಾದೇಶ, ಕಾಲ, ಉಪಾಯಗಳು, ಕೃತ್ಯ, ಸಹಾಯಕರು, ಕಾರಣ—ಈ ಆರರ ವರ್ಗವು ನೀತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.58.33
त्रयी चान्वीक्षिकी चैव वार्ता च भरतर्षभ ।
दण्डनीतिश्च विपुला विद्यास्तत्र निदर्शिताः ॥ १२.५८.३३ ॥
ತ್ರಯೀ, ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕಿ, ವಾರ್ತಾ, ದಂಡನೀತಿ—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ—ಮತ್ತು ವಿಪುಲ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.58.34
अमात्यलिप्सा प्रणिधी राजपुत्रस्य लक्षणम् ।
चारश्च विविधोपायः प्रणिधिश्च पृथग्विधः ॥ १२.५८.३४ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಗೂಢಚಾರರು—ಇವು ರಾಜಕುಮಾರನ ಲಕ್ಷಣ. ಚಾರನ ವಿವಿಧ ಉಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಣಿಧಿಗಳೂ ಇವೆ.
12.58.35
सामभेदः प्रदानं च ततो दण्डश्च पार्थिव ।
उपेक्षा पञ्चमी चात्र कार्त्स्न्येन समुदाहृता ॥ १२.५८.३५ ॥
ಸಾಮ, ಭೇದ, ದಾನ, ನಂತರ ದಂಡ, ಓ ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ಐದನೆಯದು ಉಪೇಕ್ಷೆ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
12.58.36
मन्त्रश्च वर्णितः कृत्स्नो मन्त्रभेदार्थ एव च ।
विभ्रमश्चैव मन्त्रस्य सिद्ध्यसिद्ध्योश्च यत्फलम् ॥ १२.५८.३६ ॥
ಮಂತ್ರವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮಂತ್ರಭೇದದ ಉದ್ದೇಶವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಮಂತ್ರದ ವಿಭ್ರಮವೂ, ಸಿದ್ಧಿ-ಅಸಿದ್ಧಿಗಳ ಫಲವೂ.
12.58.37
संधिश्च त्रिविधाभिख्यो हीनो मध्यस्तथोत्तमः ।
भयसत्कारवित्ताख्यं कार्त्स्न्येन परिवर्णितम् ॥ १२.५८.३७ ॥
ಸಂಧಿ ಮೂರು ವಿಧದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಹೀನ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ. ಭಯ, ಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಧನ ಎಂಬ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.58.38
यात्राकालाश्च चत्वारस्त्रिवर्गस्य च विस्तरः ।
विजयो धर्मयुक्तश्च तथार्थविजयश्च ह ॥ १२.५८.३८ ॥
ಯಾತ್ರೆಯ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿವರ್ಗದ ವಿಸ್ತಾರವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ವಿಜಯವೂ, ಅರ್ಥವಿಜಯವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.58.39
आसुरश्चैव विजयः कार्त्स्न्येन परिवर्णितः ।
लक्षणं पञ्चवर्गस्य त्रिविधं चात्र वर्णितम् ॥ १२.५८.३९ ॥
ಆಸುರ ವಿಜಯವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಂಚವರ್ಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.58.40
प्रकाशश्चाप्रकाशश्च दण्डोऽथ परिशब्दितः ।
प्रकाशोऽष्टविधस्तत्र गुह्यश्च बहुविस्तरः ॥ १२.५८.४० ॥
ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕಾಶ ದಂಡಗಳೂ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರಕಾಶ ದಂಡ ಎಂಟು ವಿಧ; ಗುಹ್ಯ ದಂಡ ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು.
12.58.41
रथा नागा हयाश्चैव पादाताश्चैव पाण्डव ।
विष्टिर्नावश्चराश्चैव देशिका इति चाष्टमः।
अङ्गान्येतानि कौरव्य प्रकाशानि बलस्य तु ॥ १२.५८.४१ ॥
ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಕಾಲಾಳುಗಳು — ಓ ಪಾಂಡವ; ವಿಷ್ಟಿ, ದೋಣಿಗಳು, ಗೂಢಚಾರರು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು — ಇದು ಎಂಟನೆಯದು. ಓ ಕೌರವ್ಯ, ಸೇನೆಯ ಈ ಅಂಗಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
12.58.42
जङ्गमाजङ्गमाश्चोक्ताश्चूर्णयोगा विषादयः ।
स्पर्शे चाभ्यवहार्ये चाप्युपांशुर्विविधः स्मृतः ॥ १२.५८.४२ ॥
ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಲಿಸದ ವಿಷಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಚೂರ್ಣಯೋಗಗಳು, ವಿಷಾದಿಗಳೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ, ತಿನ್ನುವ-ಕುಡಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕವೂ ರಹಸ್ಯ ಉಪಾಯಗಳು ಹಲವು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.58.43
क्रीडापूर्वे रणे द्यूते विस्रम्भणसमन्वितम् ।
उक्तं कैतव्यमित्येतदुपायो नवमो बुधैः ॥ १२.५८.४३ ॥
ಆಟದ ಮುಂಚೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ, ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬುಧರು ಕೈತವ್ಯ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಉಪಾಯ.
12.58.44
उपेक्षा सर्वकार्येषु कर्मणां करणेषु च ।
अनिष्टानां समुत्थाने त्रिवर्गो नश्यते यया ॥ १२.५८.४४ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷೆ; ಅನಿಷ್ಟಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಅದರಿಂದ ತ್ರಿವರ್ಗ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.58.45
इन्द्रजालादिका माया वाजीवनकुशीलवैः ।
सुनिमित्तैदुर्निमित्तैरुत्पातैश्च समन्वितम् ॥ १२.५८.४५ ॥
ಇಂದ್ರಜಾಲದಂತಹ ಮಾಯೆ, ಕುದುರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ನಟರು, ಗಾಯಕರಿಂದ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಶಕುನಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾತಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದದ್ದು.
12.58.46
डम्भो लिङ्गं समाश्रित्य शत्रुवर्गे प्रयुज्यते ।
शाठ्यं निश्चेष्टता प्रोक्ता चित्तदोषप्रदूषिका ॥ १२.५८.४६ ॥
ಶತ್ರುವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಡಂಭ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಶಾಠ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವು ಚಿತ್ತದೋಷಗಳಿಂದ ಕೆಡಿಸುವಂಥವು.
12.58.47
अरिर्मित्र उदासीन इत्येतेऽप्यनुवर्णिताः ।
कृत्स्ना मार्गगुणाश्चैव तथा भूमिगुणाश्च ह।
आत्मरक्षणमाश्वासः स्पर्शानां चान्ववेक्षणम् ॥ १२.५८.४७ ॥
ಶತ್ರು, ಮಿತ್ರ, ಉದಾಸೀನ ಎಂಬವರೂ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಮಾರ್ಗದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ, ಭೂಮಿಯ ಗುಣಗಳೂ; ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ, ಭರವಸೆ, ಗೂಢಚಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆ.
12.58.48
कल्पना विविधाश्चापि नृनागरथवाजिनाम् ।
व्यूहाश्च विविधाभिख्या विचित्रं युद्धकौशलम् ॥ १२.५८.४८ ॥
ಮನುಷ್ಯರು, ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳ ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು; ವಿವಿಧ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯೂಹಗಳು; ಯುದ್ಧದ ವಿಚಿತ್ರ ಕೌಶಲ.
12.58.49
उत्पाताश्च निपाताश्च सुयुद्धं सुपलायितम् ।
शस्त्राणां पालनं ज्ञानं तथैव भरतर्षभ ॥ १२.५८.४९ ॥
ಉತ್ಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ನಿಪಾತಗಳು, ಉತ್ತಮ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಚತುರ ಪಲಾಯನ, ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ, ಹಾಗೆಯೇ, ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
12.58.50
बलव्यसनयुक्तं च तथैव बलहर्षणम् ।
पीडा चापदकालश्च भयकालश्च पाण्डव ॥ १२.५८.५० ॥
ಸೇನೆಯ ನಷ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೇನೆಗೆ ಹರ್ಷ ನೀಡುವಂಥದು, ನೋವು, ಆಪತ್ತಿನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಭಯದ ಕಾಲವೂ, ಪಾಂಡವನೇ.
12.58.51
तथाख्यातविधानं च योगः संचार एव च ।
चोरैराटविकैश्चोग्रैः परराष्ट्रस्य पीडनम् ॥ १२.५८.५१ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲಾದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ, ಗೂಢಚಾರರ ಸಂಚಾರವೂ, ಉಗ್ರ ಕಳ್ಳರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಿಂದ ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದು.
12.58.52
अग्निदैर्गरदैश्चेव प्रतिरूपककारकैः ।
श्रेणिमुख्योपजापेन वीरुधश्छेदनेन च ॥ १२.५८.५२ ॥
ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವವರಿಂದ, ವಿಷ ನೀಡುವವರಿಂದ, ನಕಲಿ ವಸ್ತು ತಯಾರಿಸುವವರಿಂದ, ಸಂಘದ ಮುಖ್ಯರ ನಡುವೆ ಒಡಕು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ, ಗಿಡ-ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದರಿಂದಲೂ.
12.58.53
दूषणेन च नागानामातङ्कजननेन च ।
आराधनेन भक्तस्य पत्युश्चोपग्रहेण च ॥ १२.५८.५३ ॥
ಆನೆಗಳನ್ನು ಕೆಡಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೇವಕನನ್ನು ಓಲೈಸಿ, ಒಡೆಯನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ.
12.58.54
सप्ताङ्गस्य च राज्यस्य ह्रासवृद्धिसमीक्षणम् ।
दूतसामर्थ्ययोगश्च राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ॥ १२.५८.५४ ॥
ಸಪ್ತಾಂಗ ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಷೀಣತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು, ದೂತನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ವೃದ್ಧಿಯೂ.
12.58.55
अरिमध्यस्थमित्राणां सम्यक्चोक्तं प्रपञ्चनम् ।
अवमर्दः प्रतीघातस्तथैव च बलीयसाम् ॥ १२.५८.५५ ॥
ಶತ್ರು, ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರ ಕುರಿತಾದ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಬಲಿಷ್ಠರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.58.56
व्यवहारः सुसूक्ष्मश्च तथा कण्टकशोधनम् ।
श्रमो व्यायामयोगश्च योगद्रव्यस्य सञ्चयः ॥ १२.५८.५६ ॥
ವ್ಯವಹಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಟಕ ಶೋಧನ (ತೊಂದರೆ ನೀಡುವವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು), ಶ್ರಮ, ವ್ಯಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಳಿಸಿದ ಧನದ ಸಂಗ್ರಹ.
12.58.57
अभृतानां च भरणं भृतानां चान्ववेक्षणम् ।
अन्तकाले प्रदानं च व्यसने चाप्रसङ्गिता ॥ १२.५८.५७ ॥
ನೇಮಕವಾಗದವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೇಮಕಗೊಂಡವರನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದು; ಸೇವೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವೇತನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು.
12.58.58
तथा राजगुणाश्चैव सेनापतिगुणाश्च ह ।
करणस्य च कर्तुश्च गुणदोषास्तथैव च ॥ १२.५८.५८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನ ಗುಣಗಳು, ಸೇನಾಪತಿಯ ಗುಣಗಳು; ಕರಣ (ಸಾಧನ/ಅಧಿಕಾರಿ) ಮತ್ತು ಕರ್ತೃವಿನ ಗುಣದೋಷಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.58.59
दुष्टेङ्गितं च विविधं वृत्तिश्चैवानुवर्तिनाम् ।
शङ्कितत्वं च सर्वस्य प्रमादस्य च वर्जनम् ॥ १२.५८.५९ ॥
ದುಷ್ಟರ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ನಡವಳಿಕೆಗಳು, ಅನುಚರರ ನಡತೆ; ಎಲ್ಲರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು.
12.58.60
अलब्धलिप्सा लब्धस्य तथैव च विवर्धनम् ।
प्रदानं च विवृद्धस्य पात्रेभ्यो विधिवत्तथा ॥ १२.५८.६० ॥
ಸಿಗದಿರುವುದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಆಸೆ, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು; ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಳೆದ ಧನವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ದಾನ ಮಾಡುವುದು.
12.58.61
विसर्गोऽर्थस्य धर्मार्थमर्थार्थं कामहेतुकम् ।
चतुर्थं व्यसनाघाते तथैवात्रानुवर्णितम् ॥ १२.५८.६१ ॥
ಧನದ ವ್ಯಯ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ, ಕಾಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು; ನಾಲ್ಕನೆಯದು ವಿಪತ್ತಿನ ಆಘಾತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಅದೂ ಇಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.
12.58.62
क्रोधजानि ततोग्राणि कामजानि तथैव च ।
दशोक्तानि कुरुश्रेष्ठ व्यसनान्यत्र चैव ह ॥ १२.५८.६२ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕೋಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಉಗ್ರ ವ್ಯಸನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ವ್ಯಸನಗಳೂ ಹತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನೇ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.58.63
मृगयाक्षास्तथा पानं स्त्रियश्च भरतर्षभ ।
कामजान्याहुराचार्याः प्रोक्तानीह स्वयंभुवा ॥ १२.५८.६३ ॥
ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬೇಟೆ, ಜೂಜು, ಮದ್ಯಪಾನ, ಸ್ತ್ರೀಯರು — ಇವುಗಳನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ಕಾಮಜ ವ್ಯಸನಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಇವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.58.64
वाक्पारुष्यं तथोग्रत्व दण्डपारुष्यमेव च ।
आत्मनो निग्रहस्त्यागो ह्यर्थदूषणमेव च ॥ १२.५८.६४ ॥
ಕಠಿಣ ಮಾತು, ಉಗ್ರತೆ, ದಂಡದಲ್ಲಿ ಕಠೋರತೆ, ತನ್ನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸದಿರುವುದು, ತ್ಯಾಗ, ಧನವನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದು ಸಹ.
12.58.65
यन्त्राणि विविधान्येव क्रियास्तेषां च वर्णिताः ।
अवमर्दः प्रतीघातः केतनानां च भञ्जनम् ॥ १२.५८.६५ ॥
ವಿವಿಧ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ; ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವುದು, ಪ್ರತಿಘಾತ, ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಸಹ.
12.58.66
चैत्यद्रुमावमर्दश्च रोधः कर्मान्तनाशनम् ।
अपस्करोऽथ वमनं तथोपास्या च वर्णिता ॥ १२.५८.६६ ॥
ಚೈತ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ತುಳಿಯುವುದು, ಮುತ್ತಿಗೆ, ಕರ್ಮಾಂತಗಳ ನಾಶ, ಕಸ ಸುರಿಯುವುದು, ವಮನ ಮತ್ತು ಉಪಾಸನೆಯೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
12.58.67
पणवानकशङ्खानां भेरीणां च युधिष्ठिर ।
उपार्जनं च द्रव्याणां परमर्म च तानि षट् ॥ १२.५८.६७ ॥
ಪಣವ, ಆನಕ, ಶಂಖ, ಭೇರಿಗಳ (ಧ್ವನಿ), ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಧನಾರ್ಜನೆ, ಶತ್ರುವಿನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳು — ಇವು ಆರು.
12.58.68
लब्धस्य च प्रशमनं सतां चैवाभिपूजनम् ।
विद्वद्भिरेकीभावश्च जपहोमविधिज्ञता ॥ १२.५८.६८ ॥
ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಕಾಯುವುದು, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ವಿದ್ವಾಂಸರೊಡನೆ ಐಕ್ಯ, ಜಪ-ಹೋಮ ವಿಧಿಗಳ ಜ್ಞಾನ.
12.58.69
मङ्गलालम्भनं चैव शरीरस्य प्रतिक्रिया ।
आहारयोजनं चैव नित्यमास्तिक्यमेव च ॥ १२.५८.६९ ॥
ಮಂಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ದೇಹದ ಆರೈಕೆ, ಆಹಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿತ್ಯ ಆಸ್ತಿಕ್ಯ (ಶ್ರದ್ಧೆ) — ಇವೂ.
12.58.70
एकेन च यथोत्थेयं सत्यत्वं मधुरा गिरः ।
उत्तमानां समाजानां क्रियाः केतनजास्तथा ॥ १२.५८.७० ॥
ಒಬ್ಬನಿಂದ ಹೇಗೆ ಏಳಬೇಕೋ (ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕೋ), ಸತ್ಯ, ಮಧುರ ವಾಣಿ, ಉತ್ತಮ ಸಭೆಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಧ್ವಜ ಸಂಬಂಧಿ ಕರ್ಮಗಳು — ಇವೂ.
12.58.71
प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च सर्वाधिकरणेष्वथ ।
वृत्तेर्भरतशार्दूल नित्यं चैवान्ववेक्षणम् ॥ १२.५८.७१ ॥
ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ; ಓ ಭರತ ಶಾರ್ದೂಲ, ವೃತ್ತಿಯ (ಜೀವನೋಪಾಯ) ನಿತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ.
12.58.72
अदण्ड्यत्वं च विप्राणां युक्त्या दण्डनिपातनम् ।
अनुजीवि स्वजातिभ्यो गुणेभ्यश्च समुद्भवः ॥ १२.५८.७२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಂಡನೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ; ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದು; ತಮ್ಮ ಜಾತಿಗಳ ಅನುಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಏಳಿಗೆ.
12.58.73
रक्षणं चैव पौराणां राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ।
मण्डलस्था च या चिन्ता राजन्द्वादशराजिका ॥ १२.५८.७३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ವೃದ್ಧಿ, ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜರ ಕುರಿತಾದ ಚಿಂತೆ — ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ಹನ್ನೆರಡು ರಾಜರ ಮಂಡಲ.
12.58.74
द्विसप्ततिमतिश्चैव प्रोक्ता या च स्वयंभुवा ।
देशजातिकुलानां च धर्माः समनुवर्णिताः ॥ १२.५८.७४ ॥
ಸ್ವಯಂಭುವು (ಬ್ರಹ್ಮ) ಹೇಳಿದ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಬಗೆಯ ಬುದ್ಧಿ, ದೇಶ-ಜಾತಿ-ಕುಲಗಳ ಧರ್ಮಗಳು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
12.58.75
धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चात्रानुवर्णिताः ।
उपायाश्चार्थलिप्सा च विविधा भूरिदक्षिणः ॥ १२.५८.७५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ; ಉಪಾಯಗಳು, ಸಂಪತ್ತಿನ ಆಸೆ, ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಹೌದು — ಓ ಬಹುದಕ್ಷಿಣನೇ.
12.58.76
मूलकर्मक्रिया चात्र मायायोगश्च वर्णितः ।
दूषणं स्रोतसां चैव वर्णितं च स्थिराम्भसाम् ॥ १२.५८.७६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ರಿಯೆ, ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ; ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ದೂಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲ ನೀರೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
12.58.77
यैर्यैरुपायैर्लोकस्तु न चलेदार्यवर्त्मनः ।
तत्सर्वं राजशार्दूल नीतिशास्त्रेऽभिवर्णितम् ॥ १२.५८.७७ ॥
ಯಾವ ಯಾವ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಲೋಕವು ಆರ್ಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ಚಲಿಸದೆ ಇರುತ್ತದೋ, ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
12.58.78
एतत्कृत्वा सुभं शास्त्रं ततः स भगवान्प्रभुः ।
देवानुवाच संहृष्टः सर्वाञ्छक्रपुरोगमान् ॥ १२.५८.७८ ॥
ಈ ಶುಭಕರ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಭಗವಂತ ಪ್ರಭುವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.58.79
उपकाराय लोकस्य त्रिवर्गस्थापनाय च ।
नवनीतं सरस्वत्या बुद्धिरेषा प्रभाषिता ॥ १२.५८.७९ ॥
ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೂ ತ್ರಿವರ್ಗದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿಯೂ ಸರಸ್ವತಿಯ ಈ ನವನೀತ ಸದೃಶ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.58.80
दण्डेन सहिता ह्येषा लोकरक्षणकारिका ।
निग्रहानुग्रहरता लोकाननुचरिष्यति ॥ १२.५८.८० ॥
ದಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಇದು ಲೋಕರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು; ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು.
12.58.81
दण्डेन नीयते चेदं दण्डं नयति वा पुनः ।
दण्डनीतिरितिख्याता त्रीँल्लोकानवपत्स्यते ॥ १२.५८.८१ ॥
ಇದು ದಂಡದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ದಂಡವನ್ನೇ ನಡೆಸಿದರೆ, 'ದಂಡನೀತಿ' ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
12.58.82
पाङ्गुण्यगुणसारैषा स्थास्यत्यग्रे महात्मसु ।
धर्मार्थकाममोक्षाश्च सकला ह्यत्र शब्दिताः ॥ १२.५८.८२ ॥
ಪಾಂಗುಣ್ಯದ ಗುಣಗಳ ಸಾರವಾದ ಇದು ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಗಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುವುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.58.83
ततस्तां भगवान्नीतिं पूर्वं जग्राह शंकरः ।
बहुरूपो विशालाक्षः शिवः स्थाणुरुमापतिः ॥ १२.५८.८३ ॥
ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನು ಮೊದಲು ಆ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು — ಬಹುರೂಪ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ, ಶಿವ, ಸ್ಥಾಣು, ಉಮಾಪತಿ.
12.58.84
अनादिनिधनो देवश्चैतन्यादिसमन्वितः ।
ज्ञानानि च वशे यस्य तारकादीन्यशेषतः ॥ १२.५८.८४ ॥
ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದೇವನು, ಚೈತನ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು; ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿ ತಾರಕಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ.
12.58.85
अणिमादिगुणोपेतमैश्वर्यं न च कृत्रिमम् ।
तुष्ट्यर्थं ब्रह्मणः पुत्रो ललाटादुत्थितः प्रभुः ॥ १२.५८.८५ ॥
ಅಣಿಮಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕೃತ್ರಿಮವಲ್ಲದ ಐಶ್ವರ್ಯವುಳ್ಳವನು. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಪ್ರಭು ಹಣೆಯಿಂದ ಉದಯಿಸಿದನು.
12.58.86
अरुदत्सस्वनं घोरं जगतः प्रभुरव्ययः ।
जायमानः पिता पुत्रे पुत्रः पितरि चैव हि ॥ १२.५८.८६ ॥
ಜಗತ್ತಿನ ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಭಯಂಕರ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅತ್ತನು. ತಂದೆ ಮಗನಲ್ಲಿ, ಮಗ ತಂದೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವರು.
12.58.87
बुद्धिं विश्वसृजे दत्त्वा ब्रह्माण्डं येन निर्मितम् ।
यस्मिन्हिरण्मयो हंसः शकुनिः समपद्यत ॥ १२.५८.८७ ॥
ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಯಾರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಹಂಸ ಎಂಬ ಪಕ್ಷಿ ಉದಯಿಸಿತು.
12.58.88
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
स देवः सर्वभूतानां महादेवः सनातनः।
असंख्यातसहस्राणां रुद्राणां स्थानमव्ययम् ॥ १२.५८.८८ ॥
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಕರ್ತ, ಲೋಕ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮ. ಆ ದೇವನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮಹಾದೇವ, ಸನಾತನ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಹಸ್ರ ರುದ್ರರ ಅವ್ಯಯ ಸ್ಥಾನ ಅವನೇ.
12.58.89
युगानामायुषो ह्रासं विज्ञाय भगवाञ्शिवः ।
संचिक्षेप ततः शास्त्रं महास्त्रं ब्रह्मणा कृतम् ॥ १२.५८.८९ ॥
ಯುಗಗಳ ಆಯುಷ್ಯದ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಬ್ರಹ್ಮನು ರಚಿಸಿದ ಮಹಾಸ್ತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು.
12.58.90
वैशालाक्षमिति प्रोक्तं तदिन्द्रः प्रत्यपद्यत ।
दशाध्यायसहस्राणि सुब्रह्मण्यो महातपाः ॥ १२.५८.९० ॥
ಅದಕ್ಕೆ ವೈಶಾಲಾಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಪಡೆದನು. ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.58.91
मघवानपि तच्छास्त्रं देवात्प्राप्य महेश्वरात् ।
प्रजानां हितमन्विच्छन्संचिक्षेप पुरंदरः ॥ १२.५८.९१ ॥
ಇಂದ್ರನೂ ಆ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ಪಡೆದು, ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅದನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು.
12.58.92
सहस्त्रैः पञ्चभिस्तात यदुक्तं बाहुदन्तकम् ।
अध्यायानां सहस्त्रैस्तु त्रिभिरेव बृहस्पतिः।
संचिक्षेपेश्वरो बुद्ध्या बार्हस्पत्यं यदुच्यते ॥ १२.५८.९२ ॥
ಅಯ್ಯಾ, ಬಾಹುದಂತಕ ಎಂದು ಐದು ಸಾವಿರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದದ್ದನ್ನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು; ಅದನ್ನೇ ಬಾರ್ಹಸ್ಪತ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.58.93
अध्यायानां सहस्रेण काव्यः संक्षेपमब्रवीत् ।
तच्छास्त्रममितप्रज्ञो योगाचार्यो महायशाः ॥ १२.५८.९३ ॥
ಕಾವ್ಯ (ಉಶನಸ್) ಆ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾವಿರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಹೇಳಿದನು; ಅವನು ಅಪಾರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ, ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ.
12.58.94
एवं लोकानुरोधेन शास्त्रमेतन्महर्षिभिः ।
संक्षिप्तमायुर्विज्ञाय लोकानां ह्रासि पाण्डव ॥ १२.५८.९४ ॥
ಹೀಗೆ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು; ಜನರ ಆಯುಸ್ಸು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಪಾಂಡವನೇ.
12.58.95
अथ देवाः समागम्य विष्णुमूचुः प्रजापतिम् ।
एको योऽर्हति मर्त्येभ्यः श्रैष्ठ्य वै तं समादिश ॥ १२.५८.९५ ॥
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು — ಮರ್ತ್ಯರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದವನನ್ನು ನೇಮಿಸು.
12.58.96
ततः संचिन्त्य भगवान्देवो नारायणः प्रभुः ।
तैजसं वै विरजसं सोऽसृजन्मानसं सुतम् ॥ १२.५८.९६ ॥
ಆಗ ಭಗವಂತ ದೇವ ನಾರಾಯಣ, ಪ್ರಭು, ಯೋಚಿಸಿ ತೇಜೋಮಯನೂ ರಜೋಗುಣರಹಿತನೂ ಆದ ಒಬ್ಬ ಮಾನಸ ಪುತ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.58.97
विरजास्तु महाभागः प्रभुत्वं भुवि नैच्छत ।
न्यासायैवाभवद्वुद्धिः प्रणीता तस्य पाण्डव ॥ १२.५८.९७ ॥
ಆದರೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ ವಿರಜಸ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಓ ಪಾಂಡವ, ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಸಂನ್ಯಾಸಕ್ಕೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಯಿತು.
12.58.98
कीर्तिमांस्तस्य पुत्रोऽभूत्सोऽपि मर्त्याधिकोऽभवत् ।
कर्दमस्तस्य तु सुतः सोऽप्यतप्यन्महत्तपः ॥ १२.५८.९८ ॥
ಅವನಿಗೆ ಕೀರ್ತಿಮಂತ ಎಂಬ ಮಗನಾದನು; ಅವನೂ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು. ಅವನ ಮಗ ಕರ್ದಮ; ಅವನೂ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
12.58.99
प्रजापतेः कर्दमस्य त्वनङ्गो नाम वीर्यवान् ।
प्रजा रक्षयिता साधुर्दण्डनीतिविशारदः ॥ १२.५८.९९ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕರ್ದಮನ ಮಗ ಅನಂಗ ಎಂಬ ಪರಾಕ್ರಮಿ; ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಕ, ಸಾಧುಸ್ವಭಾವದವನು, ದಂಡನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.
12.58.100
अनङ्गपुत्रोऽतिबलो नीतिमानभिगम्य वै ।
प्रतिपेदे महाराज्यमथेन्द्रियवशोऽभवत् ॥ १२.५८.१०० ॥
ಅನಂಗನ ಮಗ ಅತಿ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ನೀತಿವಂತ; ಅವನು ಮಹಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು, ನಂತರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಶನಾದನು.
12.58.101
प्राप्य नारीं महाभागां रूपिणीं काममोहितः ।
सौभाग्येन च संपन्नां गुणैश्चानुत्तमां सतीम् ॥ १२.५८.१०१ ॥
ಕಾಮಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾಗ್ಯವತಿ, ರೂಪವತಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆದನು — ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನೆ, ಅನುಪಮೆ, ಸತಿ.
12.58.102
मृत्योस्तु दुहिता राजन्सुनीथा नाम नामतः ।
प्रख्याता त्रिषु लोकेषु या सा वेनमजीजनत् ॥ १२.५८.१०२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮಗಳು ಸುನೀಥೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಅವಳೇ ವೇನನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
12.58.103
तं प्रजासु विधर्माणं रागद्वेषवशानुगम् ।
मन्त्रपूतैः कुशैर्जघ्नुर्ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५८.१०३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ನಡುವೆ ಧರ್ಮವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದು, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳ ವಶವಾದ ಅವನನ್ನು, ಮಂತ್ರಪೂತ ದರ್ಭೆಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಋಷಿಗಳು ಹೊಡೆದರು.
12.58.104
ममन्थुर्दक्षिणं चोरुमृषयस्तस्य भारत ।
ततोऽस्य विकृतो जज्ञे ह्रस्वकः पुरुषोऽशुचिः ॥ १२.५८.१०४ ॥
ಭಾರತ, ಋಷಿಗಳು ಅವನ ಬಲ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು; ಆಗ ಅವನಿಂದ ವಿಕೃತನೂ ಕುಳ್ಳನೂ ಅಶುದ್ಧನೂ ಆದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಹುಟ್ಟಿದ.
12.58.105
दग्धस्थूणाप्रतीकाशो रक्ताक्षः कृष्णमूर्धजः ।
निषीदेत्येवमूचुस्तमृषयो ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५८.१०५ ॥
ಸುಟ್ಟ ಕಂಬದಂತಿದ್ದ, ಕೆಂಗಣ್ಣಿನ, ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಋಷಿಗಳು "ಕುಳಿತುಕೋ" ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
12.58.106
तस्मान्निषादाः संभूताः क्रूराः शैलवनाश्रयाः ।
ये चान्ये विन्ध्यनिलया म्लेच्छाः शतसहस्रशः ॥ १२.५८.१०६ ॥
ಅವನಿಂದಲೇ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಕ್ರೂರ ನಿಷಾದರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ವಿಂಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮ್ಲೇಚ್ಛರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.58.107
भूयोऽस्य दक्षिणं पाणिं ममन्थुस्ते महर्षयः ।
ततः पुरुष उत्पन्नो रुपेणेन्द्र इवापरः ॥ १२.५८.१०७ ॥
ಬಳಿಕ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು; ಆಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಇಂದ್ರನಂತಿರುವ ಪುರುಷ ಉದ್ಭವಿಸಿದ.
12.58.108
कवची बद्धनिस्त्रिंशः सशरः सशरासनः ।
वेदवेदाङ्गविच्चैव धनुर्वेदे च पारगः ॥ १२.५८.१०८ ॥
ಅವನು ಕವಚ ಧರಿಸಿದವನು, ಖಡ್ಗ ಕಟ್ಟಿದವನು, ಬಾಣ ಬಿಲ್ಲು ಹೊಂದಿದವನು; ವೇದ ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನು ಅರಿತವನೂ ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನೂ ಆಗಿದ್ದ.
12.58.109
तं दण्डनीतिः सकला श्रिता राजन्नरोत्तमम् ।
ततस्तु प्राञ्जलिर्वैन्यो महर्षीस्तानुवाच ह ॥ १२.५८.१०९ ॥
ರಾಜನೇ, ಸಮಸ್ತ ದಂಡನೀತಿಯು ಆ ನರೋತ್ತಮನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿತು. ಆಗ ವೈನ್ಯನು ಕೈಮುಗಿದು ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.58.110
सुसूक्ष्मा मे समुत्पन्ना बुद्धिर्धरर्मार्थदर्शिनी ।
अनया किं मया कार्यं तन्मे तत्त्वेन शंसत ॥ १२.५८.११० ॥
ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಉದಯಿಸಿದೆ; ಅದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾನೇನು ಮಾಡಬೇಕು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ.
12.58.111
यन्मां भवन्तो वक्ष्यन्ति कार्यमर्थसमन्वितम् ।
तदहं वः करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा ॥ १२.५८.१११ ॥
ನೀವು ನನಗೆ ಯಾವ ಅರ್ಥಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೀರೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸುವುದು ಬೇಡ.
12.58.112
तमूचुस्तत्र देवास्ते ते चैव परमर्षयः ।
नियतो यत्र धर्मो वै तमशङ्कः समाचर ॥ १२.५८.११२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ದೇವತೆಗಳೂ ಪರಮ ಋಷಿಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು — ಧರ್ಮವು ಎಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸು.
12.58.113
प्रियाप्रिये परित्यज्य समः सर्वेषु जन्तुषु ।
कामं क्रोधं च लोभं च मानं चोत्सृज्य दूरतः ॥ १२.५८.११३ ॥
ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಭಾವದಿಂದಿದ್ದು, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ ಮತ್ತು ಮಾನವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತ್ಯಜಿಸಿ.
12.58.114
यश्च धर्मात्प्रविचलेल्लोके कश्चन मानवः ।
निग्राह्यस्ते स्वबाहुभ्यां शश्वद्धर्ममवेक्षता ॥ १२.५८.११४ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನಾದರೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾದರೆ, ಅವನನ್ನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಬಾಹುಗಳಿಂದಲೇ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು.
12.58.115
प्रतिज्ञां चाधिरोहस्व मनसा कर्मणा गिरा ।
पालयिष्याम्यहं भौमं ब्रह्म इत्येव चासकृत् ॥ १२.५८.११५ ॥
ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು (ವೇದವನ್ನು) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳು.
12.58.116
यश्चात्र धर्म इत्युक्तो दण्डनीतिव्यपाश्रयः ।
तमशङ्कः करिष्यामि स्ववशो न कदाचन ॥ १२.५८.११६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾದದ್ದೂ ದಂಡನೀತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೂ ಆದುದನ್ನು ನಾನು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದಲ್ಲ.
12.58.117
अदण्ड्या मे द्विजाश्चेति प्रतिजानीष्व चाभिभो ।
लोकं च संकरात्कृत्स्नं त्राताऽस्मीति परंतप ॥ १२.५८.११७ ॥
"ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನನ್ನಿಂದ ದಂಡ್ಯರಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡು, ಓ ಸಮರ್ಥನೇ; "ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಸಂಕರದಿಂದ ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು, ಓ ಶತ್ರುನಾಶಕನೇ.
12.58.118
वैन्यस्ततस्तानुवाच देवानृषिपुरोगमान् ।
ब्राह्मणा मे सहायाश्चेदेवमस्तु सुरर्षभाः ॥ १२.५८.११८ ॥
ಆಗ ವೇನನ ಮಗ (ಪೃಥು) ಋಷಿಗಳನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನನಗೆ ಸಹಾಯಕರಾದರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ, ಓ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರೇ."
12.58.119
एवमस्त्विति वैन्यस्तु तैरुक्तो ब्रह्मवादिभिः ।
पुरोधाश्चाभवत्तस्य शुक्रो ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.५८.११९ ॥
"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದನು ವೇನನ ಮಗ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ. ಅವನ ಪುರೋಹಿತನಾದವನು ಬ್ರಹ್ಮಮಯ ನಿಧಿಯಾದ ಶುಕ್ರ.
12.58.120
मन्त्रिणो वालखिल्याश्च सारस्वत्यो गणस्तथा ।
महर्षिर्भगवान्गर्गस्तस्य सांवत्सरोऽभवत् ॥ १२.५८.१२० ॥
ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಾರಸ್ವತರ ಗಣವೂ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದರು; ಭಗವಾನ್ ಮಹರ್ಷಿ ಗರ್ಗರು ಅವನ ಸಾಂವತ್ಸರ (ಜ್ಯೋತಿಷಿ) ಆದರು.
12.58.121
आत्मनाऽष्टम इत्येव श्रुतिरेषां परा नृषु ।
उत्पन्नौ बन्दिनौ चास्य तत्पूर्वौ सूतमागधौ ॥ १२.५८.१२१ ॥
ತಾನೇ ಎಂಟನೆಯವನು ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇವರ ಪರಮ ಶ್ರುತಿ. ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲು ಬಂದಿಗಳು, ಸೂತ ಮತ್ತು ಮಾಗಧರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
12.58.122
तयो प्रीतो ददौ राजा पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् ।
अनूपदेशं सूताय मगधं मागधाय च ॥ १२.५८.१२२ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ರಾಜ ವೈನ್ಯ ಪೃಥು ಸೂತನಿಗೆ ಅನೂಪ ದೇಶವನ್ನೂ ಮಾಗಧನಿಗೆ ಮಗಧವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು.
12.58.123
समतां वसुधायाश्च स सम्यगुदपादयत् ।
वैषम्यं हि परं भूमेरिति नः परमा श्रुतिः ॥ १२.५८.१२३ ॥
ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಸಮತೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಮತೆಯೇ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಪರಮ ಶ್ರುತಿ.
12.58.124
मन्वन्तरेषु सर्वेषु विषमा जायते मही ।
उज्जहार ततो वैन्यः शिलाजालान्समन्ततः ॥ १२.५८.१२४ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲೂ ಭೂಮಿ ವಿಷಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ವೈನ್ಯನು ಸುತ್ತಲಿನ ಶಿಲಾಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೆಗೆದನು.
12.58.125
धनुष्कोट्या महाराज तेन शैला विमर्दिताः ।
स विष्णुना च देवेन शक्रेण विबुधैः सह।
ऋषिभिश्च प्रजापाल्ये ब्रह्मणा चाभिषेचितः ॥ १२.५८.१२५ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಅವನು ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ, ದೇವ ಇಂದ್ರನಿಂದ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದನು.
12.58.126
तं साक्षात्पृथिवी भेजे रत्नान्यादाय पाण्डव ।
सागरः सरितां भर्ता हिमवांश्चाचलोत्तमः ॥ १२.५८.१२६ ॥
ಪಾಂಡವನೇ, ಭೂಮಿ ತಾನೇ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಳು. ನದಿಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತ ಹಿಮವಂತನೂ ಬಂದರು.
12.58.127
शक्रश्च धनमक्षय्यं प्रादात्तस्मै युधिष्ठिर ।
रुक्मं चापि महामेरुः स्वयं कनकपर्वतः ॥ १२.५८.१२७ ॥
ಇಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಷಯ ಧನವನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ. ಮಹಾಮೇರು, ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತ, ಸ್ವತಃ ಅವನಿಗೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿತು.
12.58.128
यक्षराक्षसभर्ता च भगवान्नरवाहनः ।
धर्मे चार्थे च कामे च समर्थं प्रददौ धनम् ॥ १२.५८.१२८ ॥
ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರ ಒಡೆಯ ಭಗವಾನ್ ನರವಾಹನನು ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ಧನವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
12.58.129
हया रथाश्च नागाश्च कोटिशः पुरुषास्तथा ।
प्रादुर्बभूवुर्वैन्यस्य चिन्तयानस्य पाण्डव ॥ १२.५८.१२९ ॥
ಪಾಂಡವನೇ, ವೈನ್ಯನು (ಪೃಥು) ಚಿಂತಿಸಿದೊಡನೆ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಪುರುಷರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
12.58.130
न जरा न च दुर्भिक्षं नाधयो व्याधयः कुतः ।
सरीसृपेभ्यः स्तेनेभ्यो न चान्येभ्यः कदाचन।
भयमासीत्ततस्तस्य पृथिवी सस्यमालिनी ॥ १२.५८.१३० ॥
ಅವನಿಗೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವಿಲ್ಲ, ಕ್ಷಾಮವಿಲ್ಲ; ಮಾನಸಿಕ, ದೈಹಿಕ ರೋಗಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು. ಸರೀಸೃಪ, ಕಳ್ಳರು ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಎಂದೂ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿತು.
12.58.131
आपस्तस्तम्भिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः ।
पर्वताश्च ददुर्मार्गं ध्वजभङ्गश्च नाभवत् ॥ १२.५८.१३१ ॥
ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆ ಸಾಗಿದಾಗ ಅವನಿಗಾಗಿ ನೀರು ನಿಂತಿತು; ಪರ್ವತಗಳು ದಾರಿ ಕೊಟ್ಟವು; ಧ್ವಜಭಂಗವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
12.58.132
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि दश सप्त च ।
यक्षराक्षसनागानामीप्सितं यस्य यस्य यत् ॥ १२.५८.१३२ ॥
ಅವನಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಹಾಲು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಹದಿನೇಳು ಬಗೆಯ ಬೆಳೆಗಳು ದೊರೆತವು. ಯಕ್ಷ, ರಾಕ್ಷಸ, ನಾಗರು ಅವರವರ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
12.58.133
तेन धर्मोत्तरश्चायं कृतो लोको महात्मना ।
रञ्जिताश्च प्रजाः सर्वास्तेन राजेति शब्द्यते ॥ १२.५८.१३३ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಧರ್ಮವೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು 'ರಾಜ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.58.134
ब्राह्मणानां क्षतत्राणात्ततः क्षत्रिय उच्यते ।
प्रथिता धर्मतश्चेयं पृथिवी साधुभिः स्मृता ॥ १२.५८.१३४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು 'ಕ್ಷತ್ರಿಯ' ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಸಾಧುಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.58.135
स्थापनं चाकरोद्विष्णुः स्वयमेव सनातनः ।
नातिवर्तिष्यते कश्चिद्राजंस्त्वामिति भारत ॥ १२.५८.१३५ ॥
ಸನಾತನನಾದ ವಿಷ್ಣುವೇ ತಾನೇ ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಓ ರಾಜನೇ, ಓ ಭಾರತ, ಯಾರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.
12.58.136
ततः स भगवान्विष्णुराविवेश च पार्थिवम् ।
देववन्नरदेवानां नमतीदं जगत्ततः ॥ १२.५८.१३६ ॥
ಆಗ ಆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಆ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ನರದೇವರಾದ ರಾಜರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.
12.58.137
दण्डनीत्या च सततं रक्षितारं नरेश्वरम् ।
नाधर्षयेत्तथा कश्चिच्चारनिष्पन्ददर्शनात् ॥ १२.५८.१३७ ॥
ದಂಡನೀತಿಯಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ನರೇಶ್ವರನನ್ನು ಯಾರೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಗೂಢಚಾರರ ಚಲನವಲನ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
12.58.138
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ।
आत्मना करणैश्चैव समस्येह महीक्षितः ॥ १२.५८.१३८ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಶುಭ ಕಾರ್ಯವೇ ಶುಭಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಶುಭಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
12.58.139
को हेतुर्यद्वशे तिष्ठेल्लोको दैवादृते गुणात् ॥ १२.५८.१३९ ॥
ದೈವ ಮತ್ತು ಗುಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೋಕವು ಒಬ್ಬನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ?
12.58.140
विष्णोर्ललाटात्कमलं सौवर्णमभवत्तदा ।
श्रीः संभूता ततस्तस्मिन्देवी धर्मस्य पाण्डव ॥ १२.५८.१४० ॥
ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಣೆಯಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಕಮಲ ಹುಟ್ಟಿತು. ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಅದರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ದೇವಿ ಶ್ರೀ ಜನಿಸಿದಳು.
12.58.141
श्रियः सकाशादर्थश्च जातो धर्मस्य पाण्डव ।
अथ धर्मस्तथैवार्थः श्रीश्च राज्ये प्रतिष्ठिता ॥ १२.५८.१४१ ॥
ಶ್ರೀಯಿಂದ ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಧರ್ಮದ ಅರ್ಥವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಆಮೇಲೆ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಹಾಗೆಯೇ; ಶ್ರೀಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.
12.58.142
सुकृतस्य क्षयाच्चैव स्वर्लोकादेत्य मेदिनीम् ।
पार्थिवो जायते तात दण्डनीतिविशारदः ॥ १२.५८.१४२ ॥
ಮಗನೇ, ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯಿಸಿದಾಗ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು, ದಂಡನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
12.58.143
माहात्म्येन च संयुक्तो वैष्णवेन नरो भुवि ।
बुद्ध्या भवति संयुक्तो माहात्म्यं चाधिगच्छति ॥ १२.५८.१४३ ॥
ವೈಷ್ಣವ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.58.144
स्थापितं च ततो देवैर्न कश्चिदतिवर्तते ।
तिष्ठत्येकस्य च वशे तं चैवानुविधीयते ॥ १२.५८.१४४ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದನ್ನು ಯಾರೂ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಒಬ್ಬನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಅವನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.58.145
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ।
तुल्यस्यैकस्य येनायं लोको वचसि तिष्ठति ॥ १२.५८.१४५ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರ, ಶುಭ ಕರ್ಮವು ಶುಭ ಫಲಕ್ಕೇ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಒಬ್ಬನ ಸಮಾನ ವಚನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
12.58.146
योऽस्य वै मुखमद्राक्षीत्सोऽस्य सर्वो वशानुगः ।
सुभगं चार्थवन्तं च रूपवन्तं च पश्यति ॥ १२.५८.१४६ ॥
ಯಾರು ಇವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದರೋ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಇವನ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಇವನನ್ನು ಸೌಭಾಗ್ಯವಂತ, ಧನವಂತ, ರೂಪವಂತ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
12.58.147
महत्त्वात्तस्य दण्डस्य नीतिर्विस्पष्टलक्षणा ।
नयश्चारश्च विपुलो येन सर्वमिदं ततम् ॥ १२.५८.१४७ ॥
ಆ ದಂಡದ ಮಹತ್ವದಿಂದ ನೀತಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳದ್ದು; ನಯವೂ ಗೂಢಚಾರವೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
12.58.148
आगमश्च पुराणानां महर्षीणां च संभवः ।
तीर्थवंशश्च वंशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १२.५८.१४८ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಪುರಾಣಗಳ ಆಗಮ, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಉದ್ಭವ, ತೀರ್ಥಗಳ ವಂಶ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಂಶ (ಇವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ).
12.58.149
सकलं चातुराश्रम्यं चातुर्होत्रं तथैव च ।
चातुर्वर्ण्यं तथैवात्र चातुर्विद्यं च कीर्तिम् ॥ १२.५८.१४९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನ, ನಾಲ್ಕು ಹೋತೃಗಳ ಕರ್ಮ, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯೂ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
12.58.150
इतिहासोपवेदाश्च न्यायः कृत्स्नश्च वर्णितः ।
तपो ज्ञानमर्हिसा च सत्यं दानममत्सरः ॥ १२.५८.१५० ॥
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಉಪವೇದಗಳು, ಸಮಗ್ರ ನ್ಯಾಯ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ; ತಪಸ್ಸು, ಜ್ಞಾನ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ದಾನ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯೂ.
12.58.151
वृद्धोपसेवा दानं च शौचमुत्थानमेव च ।
सर्वभूतानुकम्पा च सर्वमत्रोपवर्णितम् ॥ १२.५८.१५१ ॥
ಹಿರಿಯರ ಸೇವೆ, ದಾನ, ಶುಚಿತ್ವ, ಉದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನುಕಂಪ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ.
12.58.152
भुवि वाचोगतं यच्च तच्च सर्वं समर्पितम् ।
तस्मिन्पैतामहे शास्त्रे पाण्डवेय न संशयः ॥ १२.५८.१५२ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಆ ಪಿತಾಮಹ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ; ಪಾಂಡವನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
12.58.153
ततो जगति राजेन्द्र सततं शब्दितं बुधैः ।
देवाश्च नरदेवाश्च तुल्या इति विशांपते ॥ १२.५८.१५३ ॥
ಆಗ, ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ — ದೇವತೆಗಳೂ ನರದೇವರಾದ ರಾಜರೂ ಸಮಾನರು ಎಂದು; ವಿಶಾಂಪತೇ.
12.58.154
एतत्ते सर्वमाख्यातं महत्त्वं प्रति राजसु ।
कार्त्स्न्येन भरतश्रेष्ठ किमन्यदिह वर्तते ॥ १२.५८.१५४ ॥
ರಾಜರ ಮಹತ್ವದ ಕುರಿತು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಉಳಿದಿದೆ?