മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.58.1
ततः कल्यं समुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
ययुस्ते नगराकारैः रथैः पाण्डवयादवाः ॥ १२.५८.१ ॥
പിന്നെ രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ്, പൂർവാഹ്ണ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തശേഷം, പാണ്ഡവരും യാദവരും നഗരസമാനമായ രഥങ്ങളിൽ യാത്രയായി.
12.58.2
प्रतिपद्य कुरुक्षेत्रं भीष्ममासाद्य चानघम् ।
सुखां च रजनीं पृष्ट्वा गाङ्गेयं रथिनां वरम् ॥ १२.५८.२ ॥
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി, നിഷ്കളങ്കനായ ഭീഷ്മരെ സമീപിച്ച്, രാത്രി സുഖമായി കഴിഞ്ഞോ എന്ന് ചോദിച്ച്, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗാംഗേയന്റെ അടുത്തു ചെന്നു.
12.58.3
व्यासादीनभिवाद्यर्षीन्सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः ।
निषेदुरभितो भीष्मं परिवार्य समन्ततः ॥ १२.५८.३ ॥
വ്യാസൻ മുതലായ ഋഷിമാരെ വന്ദിച്ച്, അവരെല്ലാവരാലും അഭിനന്ദിക്കപ്പെട്ട്, ഭീഷ്മരെ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞ് ഇരുന്നു.
12.58.4
ततो राजा महातेजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्भीष्मं प्रतिपूज्य यथाविधि ॥ १२.५८.४ ॥
പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ ധർമ്മപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരരാജാവ് ഭീഷ്മരെ യഥാവിധി ആദരിച്ച്, കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
12.58.5
य एष राजन्राजेति शब्दश्चरति भारत ।
कथमेष समुत्पन्नस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.५८.५ ॥
ഭാരതാ, രാജാവേ, 'രാജാ' എന്ന ഈ ശബ്ദം സഞ്ചരിക്കുന്നുവല്ലോ, ഇത് എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? പിതാമഹാ, അത് എനിക്കു പറഞ്ഞുതരൂ.
12.58.6
तुल्यपाणिभुजग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः ।
तुल्यदुःखसुखात्मा च तुल्यपृष्ठमुखोदरः ॥ १२.५८.६ ॥
കൈകളും തോളുകളും കഴുത്തും സമമായവനും, ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും സമമായവനും, സുഖദുഃഖങ്ങൾ സമമായവനും, പുറവും മുഖവും വയറും സമമായവനുമായവൻ.
12.58.7
तुल्यशुक्रास्थिमज्जा च तुल्यमांसासृगेव च ।
नेःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च तुल्यप्राणशरीरवान् ॥ १२.५८.७ ॥
തുല്യമായ ശുക്ലം, അസ്ഥി, മജ്ജ എന്നിവയുള്ളവനും തുല്യമായ മാംസവും രക്തവും ഉള്ളവനും തുല്യമായ നിശ്വാസോച്ഛ്വാസമുള്ളവനും തുല്യമായ പ്രാണനും ശരീരവുമുള്ളവനും.
12.58.8
समानजन्ममरणः समः सर्वैर्गुणैर्नृणाम् ।
विशिष्टबुद्धीञ्शूरांश्च कथमेकोऽधितिष्ठति ॥ १२.५८.८ ॥
ജനനത്തിലും മരണത്തിലും തുല്യനായവൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും മനുഷ്യർക്ക് തുല്യനായവൻ, വിശിഷ്ടബുദ്ധികളെയും ശൂരന്മാരെയും ഒരാൾ എങ്ങനെ ഭരിക്കുന്നു?
12.58.9
कथमेको महीं कृत्स्नां शूरवीरार्यसंकुलम् ।
रक्षत्यपि च लोकस्य प्रसादमभिवाञ्छति ॥ १२.५८.९ ॥
ശൂരന്മാരും വീരന്മാരും ആര്യന്മാരും നിറഞ്ഞ മുഴുവൻ ഭൂമിയെയും ഒരാൾ എങ്ങനെ രക്ഷിക്കുന്നു, ലോകത്തിന്റെ പ്രസാദവും എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
12.58.10
एकस्य तु प्रसादेन कृत्स्नो लोकः प्रसीदति ।
व्याकुले चाकुलः सर्वो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.५८.१० ॥
ഒരാളുടെ പ്രസാദത്താൽ മുഴുവൻ ലോകവും പ്രസന്നമാകുന്നു; ഒരാൾ വ്യാകുലനായാൽ എല്ലാവരും വ്യാകുലരാകുന്നു എന്നതാണ് നിശ്ചയം.
12.58.11
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तो हि भरतर्षभ ।
कृत्स्नं तन्मे यथातत्त्वं प्रब्रूहि वदतां वर ॥ १२.५८.११ ॥
ഭരതർഷഭാ, ഇത് ഞാൻ നിന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അത് മുഴുവനും യഥാർത്ഥമായി എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരിക.
12.58.12
नैतत्कारणमत्यल्पं भविष्यति विशांपते ।
यदेकस्मिञ्जगत्सर्वं देववद्याति सन्नतिम् ॥ १२.५८.१२ ॥
പ്രജാപതേ, ഇത് വളരെ ചെറിയ കാരണമല്ല; ഒരാളുടെ മുന്നിൽ ലോകം മുഴുവൻ ദേവനെപ്പോലെ നമിക്കുന്നു.
12.58.13
नियतस्त्वं नरव्याघ्र शृणु सर्वमशेषतः ।
यथा राज्यं समुत्पन्नमादौ कृतयुगेऽभवत् ॥ १२.५८.१३ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, നീ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി കേൾക്കുക: ആദിയിൽ കൃതയുഗത്തിൽ രാജ്യം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്ന്.
12.58.14
नैव राज्यं न राजाऽऽसीन्न च दण्डो न दाण्डिकः ।
धर्मेणैव प्रजाः सर्वा रक्षन्ति स्म परस्परम् ॥ १२.५८.१४ ॥
അന്ന് രാജ്യവും ഇല്ല, രാജാവും ഇല്ല, ദണ്ഡവും ഇല്ല, ദണ്ഡിപ്പിക്കുന്നവനും ഇല്ല; എല്ലാ പ്രജകളും ധർമ്മത്താൽ പരസ്പരം രക്ഷിച്ചു.
12.58.15
पाल्यमानास्तथाऽन्योन्यं नरा धर्मेण भारत ।
दैन्यं परमुपाजग्मुस्ततस्तान्मोह आविशत् ॥ १२.५८.१५ ॥
ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ ധർമ്മത്താൽ പരസ്പരം രക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടും മനുഷ്യർ വലിയ ദൈന്യത്തിലായി; അപ്പോൾ അവരിൽ മോഹം കടന്നു.
12.58.16
ते मोहवशमापन्ना मनुजा मनुजर्षभ ।
प्रतिपत्तिविमोहाच्च धर्मस्तेषामनीनशत् ॥ १२.५८.१६ ॥
മനുജർഷഭാ, ആ മനുഷ്യർ മോഹവശരായി; തീരുമാനബുദ്ധിയുടെ വിഭ്രമത്താൽ അവരുടെ ധർമ്മം നശിച്ചു.
12.58.17
नष्टायां प्रतिपत्तौ च मोहवश्या नरास्तदा ।
लोभस्य वशमापन्नाः सर्वे भरतसत्तम ॥ १२.५८.१७ ॥
തീരുമാനബുദ്ധി നശിച്ചപ്പോൾ, മോഹവശരായ മനുഷ്യരെല്ലാം അപ്പോൾ ലോഭത്തിന്റെ വശത്തായി; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
12.58.18
अप्राप्तस्याभिमर्शं तु कुर्वन्तो मनुजास्ततः ।
कामो नामापरस्तत्र प्रत्यपद्यत वै प्रभो ॥ १२.५८.१८ ॥
ലഭിക്കാത്തതിനെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യരിൽ അപ്പോൾ കാമം എന്ന മറ്റൊരു വികാരം ഉണ്ടായി; പ്രഭോ.
12.58.19
तांस्तु कामवशं प्राप्तान्रागो नामाभिसंस्पृशत् ।
रक्ताश्च नाभ्यजानन्त कार्याकार्ये युधिष्ठिर ॥ १२.५८.१९ ॥
കാമവശരായവരെ രാഗം എന്ന പേരുള്ള ആസക്തി പിടികൂടി. ആസക്തരായ അവർ ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല, യുധിഷ്ഠിരാ.
12.58.20
अगम्यागमनं चैव वाच्यावाच्यं तथैव च ।
भक्ष्याभक्ष्यं चराजेन्द्र दोषादोषं च नात्यजन् ॥ १२.५८.२० ॥
അഗമ്യഗമനവും വാച്യാവാച്യവും അതുപോലെ ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യവും, രാജേന്ദ്രാ, ദോഷാദോഷവും — ഇവ അവർ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.
12.58.21
विप्लुते नरलोकेऽस्मिंस्ततो ब्रह्म ननाश ह ।
नाशाच्च ब्रह्मणो राजन्धर्मो नाशमथागमत् ॥ १२.५८.२१ ॥
ഈ മനുഷ്യലോകം വിപ്ലവപ്പെട്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മം (വേദം) നശിച്ചു. രാജാവേ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാശത്താൽ ധർമ്മവും നാശം പ്രാപിച്ചു.
12.58.22
नष्टे ब्रह्मणि धर्मे च देवास्त्रासमथागमन् ।
ते त्रस्ता नरशार्दूल ब्रह्माणं शरणं ययुः ॥ १२.५८.२२ ॥
ബ്രഹ്മവും ധർമ്മവും നശിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു. നരശാർദ്ദൂലാ, ഭയന്ന് അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
12.58.23
प्रपद्य भगवन्तं ते देवं लोकपितामहम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे दुःखवेगसमाहताः ॥ १२.५८.२३ ॥
ഭഗവാനും ലോകപിതാമഹനുമായ ആ ദേവനെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, ദുഃഖവേഗത്താൽ പീഡിതരായ അവർ എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
12.58.24
भगवन्नरलोकस्थं ग्रस्तं ब्रह्म सनातनम् ।
लोभमोहादिभिर्भावैस्ततो नो भयमाविशत् ॥ १२.५८.२४ ॥
ഭഗവാനേ, മനുഷ്യലോകത്തിൽ സ്ഥിതനായ സനാതനമായ ബ്രഹ്മം (വേദം) ലോഭം, മോഹം തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങളാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഞങ്ങളിൽ ഭയം പ്രവേശിച്ചു.
12.58.25
ब्रह्मणश्च प्रणाशेन धर्मो व्यनशदीश्चर ।
ततस्तु समतां याता मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वराः ॥ १२.५८.२५ ॥
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ നാശത്താൽ ധർമ്മം നശിച്ചു, ഈശ്വരന്മാരേ. അപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ നാഥന്മാർ മർത്യരോട് സമത്വം പ്രാപിച്ചു.
12.58.26
अधोर्भिवर्षास्तु वयं भौमास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः ।
क्रियाव्युपरमात्तेषां ततोऽगच्छाम संशयम् ॥ १२.५८.२६ ॥
ഞങ്ങൾ താഴേക്ക് വർഷിക്കുന്നവരും മേലോട്ട് വർഷിക്കുന്ന ഭൗമരുമായിരുന്നു. അവരുടെ കർമ്മങ്ങൾ നിലച്ചതിനാൽ ഞങ്ങൾ സംശയത്തിലായി.
12.58.27
अत्र निःश्रेयसं यन्नस्तद्ध्यायस्व पितामह ।
त्वत्प्रसादात्समुत्थोसौ प्रभावो नो भवत्वयम् ॥ १२.५८.२७ ॥
ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് പരമമായ നന്മ ഏതാണോ അതിനെ ധ്യാനിക്കൂ, പിതാമഹാ. അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഉയർന്ന ഈ ഞങ്ങളുടെ പ്രഭാവം ഉണ്ടാകട്ടെ.
12.58.28
तानुवाच सुरान्सर्वान्स्वयंभूर्भगवांस्ततः ।
श्रेयोऽहं चिन्तयिष्यामिव्येतु वो भीः सुरोत्तमाः ॥ १२.५८.२८ ॥
അപ്പോൾ സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ ആ ദേവന്മാരോടെല്ലാം പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ നന്മയെ ഞാൻ ചിന്തിക്കും; ദേവോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഭയം നീങ്ങട്ടെ.'
12.58.29
ततोऽध्यायसहस्राणां शतं चक्रे स्वबुद्धिजम् ।
यत्र धर्मस्तथैवार्थः कामश्चैवानुवर्णितः ॥ १२.५८.२९ ॥
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം തന്റെ ബുദ്ധിയിൽനിന്ന് ഉണ്ടായ നൂറായിരം അധ്യായങ്ങൾ രചിച്ചു; അവയിൽ ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാമവും വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു.
12.58.30
त्रिवर्ग इति विख्यातो गण एव स्वयंभुवा ।
चतुर्थो मोक्ष इत्येव पृथगर्थः पृथग्गुणः ॥ १२.५८.३० ॥
സ്വയംഭൂവിനാൽ 'ത്രിവർഗ്ഗം' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ ഗണം രൂപപ്പെട്ടു; നാലാമത്തേത് മോക്ഷം, അതിന് വേറിട്ട അർത്ഥവും ഗുണവുമുണ്ട്.
12.58.31
मोक्षस्यास्ति त्रिवर्गोऽन्यः प्रोक्तः सत्वं रजस्तमः ।
स्थानं वृद्धिः क्षयश्चैव त्रिवर्गश्चैव दण्डजः ॥ १२.५८.३१ ॥
മോക്ഷത്തിന് മറ്റൊരു ത്രിവർഗ്ഗമുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു: സത്ത്വം, രജസ്, തമസ്. സ്ഥിതി, വൃദ്ധി, ക്ഷയം, ദണ്ഡത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ത്രിവർഗ്ഗവും (അതുപോലെ).
12.58.32
आत्मादेशश्च कालश्चाप्युपायाः कृत्यमेव च ।
सहायाः कारणं चैव षड्वर्गो नीतिजः स्मृतः ॥ १२.५८.३२ ॥
ആത്മാദേശം, കാലം, ഉപായങ്ങൾ, കൃത്യം, സഹായികൾ, കാരണം—ഈ ആറിന്റെ വർഗ്ഗം നീതിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.58.33
त्रयी चान्वीक्षिकी चैव वार्ता च भरतर्षभ ।
दण्डनीतिश्च विपुला विद्यास्तत्र निदर्शिताः ॥ १२.५८.३३ ॥
ത്രയി, ആന്വീക്ഷികി, വാർത്ത, ദണ്ഡനീതി—ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ—വിപുലമായ വിദ്യകളും അവിടെ കാണിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.58.34
अमात्यलिप्सा प्रणिधी राजपुत्रस्य लक्षणम् ।
चारश्च विविधोपायः प्रणिधिश्च पृथग्विधः ॥ १२.५८.३४ ॥
അമാത്യന്മാരെ നേടാനുള്ള ആഗ്രഹവും ചാരന്മാരും—ഇവ രാജകുമാരന്റെ ലക്ഷണം. ചാരന്റെ വിവിധ ഉപായങ്ങളും പലതരം പ്രണിധികളും.
12.58.35
सामभेदः प्रदानं च ततो दण्डश्च पार्थिव ।
उपेक्षा पञ्चमी चात्र कार्त्स्न्येन समुदाहृता ॥ १२.५८.३५ ॥
സാമം, ഭേദം, ദാനം, പിന്നെ ദണ്ഡം, ഹേ പാർത്ഥിവാ, അഞ്ചാമത്തേത് ഉപേക്ഷ—ഇവിടെ പൂർണ്ണമായി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.58.36
मन्त्रश्च वर्णितः कृत्स्नो मन्त्रभेदार्थ एव च ।
विभ्रमश्चैव मन्त्रस्य सिद्ध्यसिद्ध्योश्च यत्फलम् ॥ १२.५८.३६ ॥
മന്ത്രവും പൂർണ്ണമായി വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു, മന്ത്രഭേദത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യവും; മന്ത്രത്തിന്റെ വിഭ്രമവും, സിദ്ധിയുടെയും അസിദ്ധിയുടെയും ഫലവും.
12.58.37
संधिश्च त्रिविधाभिख्यो हीनो मध्यस्तथोत्तमः ।
भयसत्कारवित्ताख्यं कार्त्स्न्येन परिवर्णितम् ॥ १२.५८.३७ ॥
സന്ധി മൂന്നു വിധത്തിലുള്ളതായി പറയപ്പെടുന്നു—ഹീനം, മധ്യമം, ഉത്തമം. ഭയം, സത്കാരം, ധനം എന്നീ രൂപങ്ങളിൽ ഇത് പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.58.38
यात्राकालाश्च चत्वारस्त्रिवर्गस्य च विस्तरः ।
विजयो धर्मयुक्तश्च तथार्थविजयश्च ह ॥ १२.५८.३८ ॥
യാത്രയുടെ നാലു കാലങ്ങളും ത്രിവർഗ്ഗത്തിന്റെ വിസ്തരവും പറയപ്പെട്ടു. ധർമ്മയുക്തമായ വിജയവും അർത്ഥവിജയവും പറയപ്പെട്ടു.
12.58.39
आसुरश्चैव विजयः कार्त्स्न्येन परिवर्णितः ।
लक्षणं पञ्चवर्गस्य त्रिविधं चात्र वर्णितम् ॥ १२.५८.३९ ॥
ആസുരവിജയവും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പഞ്ചവർഗ്ഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവിടെ മൂന്നു വിധത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.58.40
प्रकाशश्चाप्रकाशश्च दण्डोऽथ परिशब्दितः ।
प्रकाशोऽष्टविधस्तत्र गुह्यश्च बहुविस्तरः ॥ १२.५८.४० ॥
പ്രകാശവും അപ്രകാശവുമായ ദണ്ഡം എന്നും പേരു പറയപ്പെട്ടു. പ്രകാശദണ്ഡം എട്ടു വിധമാണ്; ഗുഹ്യദണ്ഡം വളരെ വിസ്തൃതമാണ്.
12.58.41
रथा नागा हयाश्चैव पादाताश्चैव पाण्डव ।
विष्टिर्नावश्चराश्चैव देशिका इति चाष्टमः।
अङ्गान्येतानि कौरव्य प्रकाशानि बलस्य तु ॥ १२.५८.४१ ॥
രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, കാലാൾപ്പട — ഓ പാണ്ഡവാ; വിഷ്ടി, തോണികൾ, ചാരന്മാർ, വഴികാട്ടികൾ — ഇത് എട്ടാമത്തേത്. ഓ കൗരവ്യാ, സേനയുടെ ഈ അംഗങ്ങൾ വ്യക്തമായവയാണ്.
12.58.42
जङ्गमाजङ्गमाश्चोक्ताश्चूर्णयोगा विषादयः ।
स्पर्शे चाभ्यवहार्ये चाप्युपांशुर्विविधः स्मृतः ॥ १२.५८.४२ ॥
ചലിക്കുന്നവയും ചലിക്കാത്തവയുമായ വിഷങ്ങളും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ചൂർണ്ണയോഗങ്ങളും വിഷാദികളും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സ്പർശത്താലും ഭക്ഷിക്കുന്നതും കുടിക്കുന്നതുമായ വസ്തുക്കളാലും ഉപാംശു (രഹസ്യ) മാർഗ്ഗങ്ങൾ പലവിധമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.58.43
क्रीडापूर्वे रणे द्यूते विस्रम्भणसमन्वितम् ।
उक्तं कैतव्यमित्येतदुपायो नवमो बुधैः ॥ १२.५८.४३ ॥
കളിക്ക് മുൻപോ യുദ്ധത്തിലോ ചൂതാട്ടത്തിലോ വിശ്വാസം നേടിക്കൊണ്ട് ചെയ്യുന്നതിനെ ജ്ഞാനികൾ കൈതവ്യം എന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇത് ഒൻപതാമത്തെ ഉപായം.
12.58.44
उपेक्षा सर्वकार्येषु कर्मणां करणेषु च ।
अनिष्टानां समुत्थाने त्रिवर्गो नश्यते यया ॥ १२.५८.४४ ॥
എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിലും അവഗണന; അനിഷ്ടങ്ങൾ ഉയരുമ്പോൾ അതിനാൽ ത്രിവർഗം നശിക്കുന്നു.
12.58.45
इन्द्रजालादिका माया वाजीवनकुशीलवैः ।
सुनिमित्तैदुर्निमित्तैरुत्पातैश्च समन्वितम् ॥ १२.५८.४५ ॥
ഇന്ദ്രജാലം പോലുള്ള മായ, കുതിരക്കച്ചവടക്കാർ, നടന്മാർ, പാട്ടുകാർ എന്നിവരാൽ ശുഭാശുഭ ശകുനങ്ങളും ഉത്പാതങ്ങളും ചേർന്നത്.
12.58.46
डम्भो लिङ्गं समाश्रित्य शत्रुवर्गे प्रयुज्यते ।
शाठ्यं निश्चेष्टता प्रोक्ता चित्तदोषप्रदूषिका ॥ १२.५८.४६ ॥
ശത്രുസംഘത്തിൽ വേഷം ധരിച്ച് കാപട്യം പ്രയോഗിക്കുന്നു; ശാഠ്യവും നിശ്ചേഷ്ടതയും പറയപ്പെടുന്നു; അവ മനോദോഷങ്ങളാൽ മലിനമാക്കുന്നവയാണ്.
12.58.47
अरिर्मित्र उदासीन इत्येतेऽप्यनुवर्णिताः ।
कृत्स्ना मार्गगुणाश्चैव तथा भूमिगुणाश्च ह।
आत्मरक्षणमाश्वासः स्पर्शानां चान्ववेक्षणम् ॥ १२.५८.४७ ॥
ശത്രു, മിത്രം, ഉദാസീനൻ എന്നിവരും വിവരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; വഴിയുടെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിലത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളും; ആത്മരക്ഷണം, ആശ്വാസം, ചാരന്മാരുടെ നിരീക്ഷണം.
12.58.48
कल्पना विविधाश्चापि नृनागरथवाजिनाम् ।
व्यूहाश्च विविधाभिख्या विचित्रं युद्धकौशलम् ॥ १२.५८.४८ ॥
മനുഷ്യർ, ആനകൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയുടെ വിവിധ വിന്യാസങ്ങൾ; വിവിധ പേരുള്ള വ്യൂഹങ്ങൾ; യുദ്ധത്തിലെ വിചിത്രമായ വൈദഗ്ധ്യം.
12.58.49
उत्पाताश्च निपाताश्च सुयुद्धं सुपलायितम् ।
शस्त्राणां पालनं ज्ञानं तथैव भरतर्षभ ॥ १२.५८.४९ ॥
ഉത്പാതങ്ങളും നിപാതങ്ങളും, നല്ല യുദ്ധവും സമർത്ഥമായ പലായനവും, ആയുധങ്ങളുടെ പരിപാലനവും അറിവും, അതുപോലെതന്നെ, ഭരതർഷഭാ.
12.58.50
बलव्यसनयुक्तं च तथैव बलहर्षणम् ।
पीडा चापदकालश्च भयकालश्च पाण्डव ॥ १२.५८.५० ॥
സൈന്യനാശത്തോടു കൂടിയതും, അതുപോലെ സൈന്യത്തെ ഹർഷിപ്പിക്കുന്നതും, പീഡയും ആപത്കാലവും ഭയകാലവും, പാണ്ഡവാ.
12.58.51
तथाख्यातविधानं च योगः संचार एव च ।
चोरैराटविकैश्चोग्रैः परराष्ट्रस्य पीडनम् ॥ १२.५८.५१ ॥
അതുപോലെ പറയപ്പെട്ട വിധിയും പ്രയോഗവും, ചാരന്മാരുടെ സഞ്ചാരവും, ഉഗ്രരായ കള്ളന്മാരാലും വനവാസികളാലും ശത്രുരാഷ്ട്രത്തെ പീഡിപ്പിക്കലും.
12.58.52
अग्निदैर्गरदैश्चेव प्रतिरूपककारकैः ।
श्रेणिमुख्योपजापेन वीरुधश्छेदनेन च ॥ १२.५८.५२ ॥
തീയിടുന്നവരാലും വിഷം കലർത്തുന്നവരാലും വ്യാജം നിർമ്മിക്കുന്നവരാലും, ശ്രേണികളുടെ മുഖ്യന്മാർക്കിടയിൽ ഭിന്നത വിതച്ചും, സസ്യങ്ങൾ വെട്ടിനശിപ്പിച്ചും.
12.58.53
दूषणेन च नागानामातङ्कजननेन च ।
आराधनेन भक्तस्य पत्युश्चोपग्रहेण च ॥ १२.५८.५३ ॥
ആനകളെ ദൂഷിപ്പിച്ചും അവയിൽ ഭയം ജനിപ്പിച്ചും, ഭൃത്യനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചും, യജമാനനെ പിടികൂടിയും.
12.58.54
सप्ताङ्गस्य च राज्यस्य ह्रासवृद्धिसमीक्षणम् ।
दूतसामर्थ्ययोगश्च राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ॥ १२.५८.५४ ॥
സപ്താംഗരാജ്യത്തിന്റെ ക്ഷയവും വളർച്ചയും നിരീക്ഷിക്കുക, ദൂതന്റെ സാമർത്ഥ്യം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക, രാഷ്ട്രത്തെ വർധിപ്പിക്കുകയും.
12.58.55
अरिमध्यस्थमित्राणां सम्यक्चोक्तं प्रपञ्चनम् ।
अवमर्दः प्रतीघातस्तथैव च बलीयसाम् ॥ १२.५८.५५ ॥
ശത്രുക്കൾ, മധ്യസ്ഥർ, മിത്രങ്ങൾ എന്നിവരെക്കുറിച്ചുള്ള ശരിയായി പറഞ്ഞ പരിശോധനയും, ശക്തരെ അമർത്തുന്നതും അവരെ എതിർക്കുന്നതും അതുപോലെതന്നെ.
12.58.56
व्यवहारः सुसूक्ष्मश्च तथा कण्टकशोधनम् ।
श्रमो व्यायामयोगश्च योगद्रव्यस्य सञ्चयः ॥ १२.५८.५६ ॥
വ്യവഹാരം അതിസൂക്ഷ്മമാണ്; അതുപോലെ കണ്ടകശോധനം (ഉപദ്രവകാരികളെ നീക്കൽ), പരിശ്രമം, വ്യായാമ യോഗം, നേടിയ ധനത്തിന്റെ സംഭരണം എന്നിവയും.
12.58.57
अभृतानां च भरणं भृतानां चान्ववेक्षणम् ।
अन्तकाले प्रदानं च व्यसने चाप्रसङ्गिता ॥ १२.५८.५७ ॥
നിയമിതരാകാത്തവരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതും നിയമിതരായവരെ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കുന്നതും; സേവനാന്ത്യത്തിൽ പ്രതിഫലം നൽകുന്നതും, വിപത്തിൽ ആസക്തിയില്ലാതിരിക്കുന്നതും.
12.58.58
तथा राजगुणाश्चैव सेनापतिगुणाश्च ह ।
करणस्य च कर्तुश्च गुणदोषास्तथैव च ॥ १२.५८.५८ ॥
അതുപോലെ രാജാവിന്റെ ഗുണങ്ങളും സേനാപതിയുടെ ഗുണങ്ങളും; കരണത്തിന്റെയും (ഉപകരണം/ഉദ്യോഗസ്ഥൻ) കർത്താവിന്റെയും ഗുണദോഷങ്ങളും അതുപോലെതന്നെ.
12.58.59
दुष्टेङ्गितं च विविधं वृत्तिश्चैवानुवर्तिनाम् ।
शङ्कितत्वं च सर्वस्य प्रमादस्य च वर्जनम् ॥ १२.५८.५९ ॥
ദുഷ്ടരുടെ ആംഗ്യങ്ങളും വിവിധ പെരുമാറ്റങ്ങളും, അനുചരന്മാരുടെ നടപ്പും; എല്ലാവരെയും കുറിച്ച് ജാഗ്രതയോടെയിരിക്കുന്നതും അശ്രദ്ധ ഒഴിവാക്കുന്നതും.
12.58.60
अलब्धलिप्सा लब्धस्य तथैव च विवर्धनम् ।
प्रदानं च विवृद्धस्य पात्रेभ्यो विधिवत्तथा ॥ १२.५८.६० ॥
ലഭിക്കാത്തത് നേടാനുള്ള ആഗ്രഹം, ലഭിച്ചതിനെ വർധിപ്പിക്കുന്നത്; അതുപോലെ വളർന്ന സമ്പത്ത് യോഗ്യർക്ക് വിധിപ്രകാരം നൽകുന്നത്.
12.58.61
विसर्गोऽर्थस्य धर्मार्थमर्थार्थं कामहेतुकम् ।
चतुर्थं व्यसनाघाते तथैवात्रानुवर्णितम् ॥ १२.५८.६१ ॥
ധനത്തിന്റെ വ്യയം ധർമ്മത്തിനും അർത്ഥത്തിനും കാമത്തിനും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്; നാലാമത്തേത് ആപത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതാണ്; അതും ഇവിടെ അതുപോലെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.58.62
क्रोधजानि ततोग्राणि कामजानि तथैव च ।
दशोक्तानि कुरुश्रेष्ठ व्यसनान्यत्र चैव ह ॥ १२.५८.६२ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന ഉഗ്രമായ ദോഷങ്ങളും കാമത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന ദോഷങ്ങളും പത്താണെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇവിടെ അവ തന്നെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.58.63
मृगयाक्षास्तथा पानं स्त्रियश्च भरतर्षभ ।
कामजान्याहुराचार्याः प्रोक्तानीह स्वयंभुवा ॥ १२.५८.६३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വേട്ട, ചൂതാട്ടം, മദ്യപാനം, സ്ത്രീകൾ — ഇവയെ കാമജ ദോഷങ്ങളെന്ന് ആചാര്യന്മാർ പറയുന്നു; ഇവിടെ സ്വയംഭുവാൽ ഇവ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു.
12.58.64
वाक्पारुष्यं तथोग्रत्व दण्डपारुष्यमेव च ।
आत्मनो निग्रहस्त्यागो ह्यर्थदूषणमेव च ॥ १२.५८.६४ ॥
കഠിനവാക്ക്, ഉഗ്രത, ദണ്ഡനത്തിലെ കാഠിന്യം, സ്വയം നിയന്ത്രണമില്ലായ്മ, ത്യാഗം, ധനത്തെ ദൂഷിക്കൽ എന്നിവയും.
12.58.65
यन्त्राणि विविधान्येव क्रियास्तेषां च वर्णिताः ।
अवमर्दः प्रतीघातः केतनानां च भञ्जनम् ॥ १२.५८.६५ ॥
വിവിധ യന്ത്രങ്ങളും അവയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; തകർക്കൽ, പ്രത്യാക്രമണം, കൊടികൾ ഒടിക്കൽ എന്നിവയും.
12.58.66
चैत्यद्रुमावमर्दश्च रोधः कर्मान्तनाशनम् ।
अपस्करोऽथ वमनं तथोपास्या च वर्णिता ॥ १२.५८.६६ ॥
ചൈത്യവൃക്ഷങ്ങളെ ചവിട്ടിമെതിക്കൽ, ഉപരോധം, കർമ്മാന്തനാശം, മാലിന്യം തള്ളൽ, വമനം, ഉപാസനയും വിവരിക്കപ്പെട്ടു.
12.58.67
पणवानकशङ्खानां भेरीणां च युधिष्ठिर ।
उपार्जनं च द्रव्याणां परमर्म च तानि षट् ॥ १२.५८.६७ ॥
പണവം, ആനകം, ശംഖം, ഭേരി എന്നിവയുടെ (നാദം), ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ധനസമ്പാദനം, ശത്രുവിന്റെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ — ഇവ ആറ്.
12.58.68
लब्धस्य च प्रशमनं सतां चैवाभिपूजनम् ।
विद्वद्भिरेकीभावश्च जपहोमविधिज्ञता ॥ १२.५८.६८ ॥
ലഭിച്ചതിനെ സംരക്ഷിക്കൽ, സജ്ജനങ്ങളെ ആദരിക്കൽ, പണ്ഡിതരോടുള്ള ഐക്യം, ജപ-ഹോമ വിധികളിലെ അറിവ്.
12.58.69
मङ्गलालम्भनं चैव शरीरस्य प्रतिक्रिया ।
आहारयोजनं चैव नित्यमास्तिक्यमेव च ॥ १२.५८.६९ ॥
മംഗല വസ്തുക്കളെ സ്പർശിക്കൽ, ശരീരപരിചരണം, ആഹാരക്രമീകരണം, നിത്യമായ ആസ്തിക്യം (വിശ്വാസം) — ഇവയും.
12.58.70
एकेन च यथोत्थेयं सत्यत्वं मधुरा गिरः ।
उत्तमानां समाजानां क्रियाः केतनजास्तथा ॥ १२.५८.७० ॥
ഒരാളാൽ എഴുന്നേറ്റ് ചെയ്യേണ്ടതുപോലെ, സത്യം, മധുരമായ വാക്ക്, ഉത്തമസഭകളിലെ ക്രിയകൾ, കൊടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കർമ്മങ്ങൾ — ഇവയും.
12.58.71
प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च सर्वाधिकरणेष्वथ ।
वृत्तेर्भरतशार्दूल नित्यं चैवान्ववेक्षणम् ॥ १२.५८.७१ ॥
എല്ലാ ഭരണവകുപ്പുകളിലും നേരിട്ടും അല്ലാതെയുമുള്ള പരിശോധന; ഹേ ഭരതശാർദ്ദൂലാ, വൃത്തിയെ (ഉപജീവനം) നിത്യം സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കൽ.
12.58.72
अदण्ड्यत्वं च विप्राणां युक्त्या दण्डनिपातनम् ।
अनुजीवि स्वजातिभ्यो गुणेभ्यश्च समुद्भवः ॥ १२.५८.७२ ॥
ബ്രാഹ്മണർക്ക് ശിക്ഷയിൽനിന്ന് ഒഴിവ്; യുക്തിപൂർവ്വം ശിക്ഷ നൽകൽ; സ്വജാതിക്കാരായ ആശ്രിതരിൽനിന്നും ഗുണങ്ങളിൽനിന്നും ഉയർച്ച.
12.58.73
रक्षणं चैव पौराणां राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ।
मण्डलस्था च या चिन्ता राजन्द्वादशराजिका ॥ १२.५८.७३ ॥
പൗരന്മാരുടെ സംരക്ഷണവും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ വളർച്ചയും, മണ്ഡലത്തിൽ നിൽക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയും — ഹേ രാജാവേ, ഇത് പന്ത്രണ്ടു രാജാക്കന്മാരുടെ മണ്ഡലം.
12.58.74
द्विसप्ततिमतिश्चैव प्रोक्ता या च स्वयंभुवा ।
देशजातिकुलानां च धर्माः समनुवर्णिताः ॥ १२.५८.७४ ॥
സ്വയംഭൂവായ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞ എഴുപത്തിരണ്ട് വിധം ബുദ്ധിയും, ദേശം, ജാതി, കുലം എന്നിവയുടെ ധർമ്മങ്ങളും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
12.58.75
धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चात्रानुवर्णिताः ।
उपायाश्चार्थलिप्सा च विविधा भूरिदक्षिणः ॥ १२.५८.७५ ॥
ഇവിടെ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഉപായങ്ങളും, ധനലോഭവും, വിവിധ മാർഗ്ഗങ്ങളും — ഹേ ഭൂരിദക്ഷിണാ.
12.58.76
मूलकर्मक्रिया चात्र मायायोगश्च वर्णितः ।
दूषणं स्रोतसां चैव वर्णितं च स्थिराम्भसाम् ॥ १२.५८.७६ ॥
ഇവിടെ മൂലകർമ്മവും അതിന്റെ ക്രിയയും, മായാപ്രയോഗവും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഒഴുകുന്ന നദികളുടെ ദൂഷണവും നിശ്ചലജലവും വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
12.58.77
यैर्यैरुपायैर्लोकस्तु न चलेदार्यवर्त्मनः ।
तत्सर्वं राजशार्दूल नीतिशास्त्रेऽभिवर्णितम् ॥ १२.५८.७७ ॥
ഏതേത് ഉപായങ്ങളാൽ ലോകം ആര്യമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ഇളകാതിരിക്കുമോ, ഹേ രാജശാർദ്ദൂലാ, അവയെല്ലാം നീതിശാസ്ത്രത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
12.58.78
एतत्कृत्वा सुभं शास्त्रं ततः स भगवान्प्रभुः ।
देवानुवाच संहृष्टः सर्वाञ्छक्रपुरोगमान् ॥ १२.५८.७८ ॥
ഈ ശുഭശാസ്ത്രം രചിച്ചശേഷം, ആ ഭഗവാൻ പ്രഭു അത്യന്തം സന്തോഷിച്ച് ഇന്ദ്രൻ മുന്നിലുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
12.58.79
उपकाराय लोकस्य त्रिवर्गस्थापनाय च ।
नवनीतं सरस्वत्या बुद्धिरेषा प्रभाषिता ॥ १२.५८.७९ ॥
ലോകോപകാരത്തിനും ത്രിവർഗ്ഗ സ്ഥാപനത്തിനുമായി സരസ്വതിയുടെ ഈ നവനീതമായ ബുദ്ധി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു.
12.58.80
दण्डेन सहिता ह्येषा लोकरक्षणकारिका ।
निग्रहानुग्रहरता लोकाननुचरिष्यति ॥ १२.५८.८० ॥
ദണ്ഡത്തോടുകൂടിയ ഇത് ലോകരക്ഷ ചെയ്യുന്നതാണ്; നിഗ്രഹാനുഗ്രഹങ്ങളിൽ മുഴുകി ലോകങ്ങളെ അനുഗമിക്കും.
12.58.81
दण्डेन नीयते चेदं दण्डं नयति वा पुनः ।
दण्डनीतिरितिख्याता त्रीँल्लोकानवपत्स्यते ॥ १२.५८.८१ ॥
ഇത് ദണ്ഡത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ടാലും, അല്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും ദണ്ഡത്തെ നയിച്ചാലും, 'ദണ്ഡനീതി' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി മൂന്നു ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും.
12.58.82
पाङ्गुण्यगुणसारैषा स्थास्यत्यग्रे महात्मसु ।
धर्मार्थकाममोक्षाश्च सकला ह्यत्र शब्दिताः ॥ १२.५८.८२ ॥
പാങ്ഗുണ്യ ഗുണങ്ങളുടെ സാരമായ ഇത് മഹാത്മാക്കളിൽ മുന്നിലായി നിലനിൽക്കും; ഇതിൽ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എല്ലാം പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.58.83
ततस्तां भगवान्नीतिं पूर्वं जग्राह शंकरः ।
बहुरूपो विशालाक्षः शिवः स्थाणुरुमापतिः ॥ १२.५८.८३ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ആദ്യം ആ നീതിയെ സ്വീകരിച്ചു — ബഹുരൂപൻ, വിശാലാക്ഷൻ, ശിവൻ, സ്ഥാണു, ഉമാപതി.
12.58.84
अनादिनिधनो देवश्चैतन्यादिसमन्वितः ।
ज्ञानानि च वशे यस्य तारकादीन्यशेषतः ॥ १२.५८.८४ ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത ദേവൻ, ചൈതന്യം മുതലായവയോടു കൂടിയവൻ; അവന്റെ വശത്തിൽ താരകാദി സകല ജ്ഞാനങ്ങളും പൂർണ്ണമായുണ്ട്.
12.58.85
अणिमादिगुणोपेतमैश्वर्यं न च कृत्रिमम् ।
तुष्ट्यर्थं ब्रह्मणः पुत्रो ललाटादुत्थितः प्रभुः ॥ १२.५८.८५ ॥
അണിമാദി ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ, കൃത്രിമമല്ലാത്ത ഐശ്വര്യമുള്ളവൻ. ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ പ്രഭു നെറ്റിയിൽനിന്ന് ഉയർന്നു.
12.58.86
अरुदत्सस्वनं घोरं जगतः प्रभुरव्ययः ।
जायमानः पिता पुत्रे पुत्रः पितरि चैव हि ॥ १२.५८.८६ ॥
ലോകത്തിലെ അവ്യയനായ പ്രഭു ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഭയങ്കരമായ ശബ്ദത്തോടെ കരഞ്ഞു. പിതാവ് പുത്രനിലും പുത്രൻ പിതാവിലും ഉണ്ട്.
12.58.87
बुद्धिं विश्वसृजे दत्त्वा ब्रह्माण्डं येन निर्मितम् ।
यस्मिन्हिरण्मयो हंसः शकुनिः समपद्यत ॥ १२.५८.८७ ॥
വിശ്വസൃഷ്ടാവിന് ബുദ്ധി നൽകി ആരാൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം നിർമ്മിതമായോ, അതിൽ സ്വർണ്ണഹംസം എന്ന പക്ഷി ഉണ്ടായി.
12.58.88
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
स देवः सर्वभूतानां महादेवः सनातनः।
असंख्यातसहस्राणां रुद्राणां स्थानमव्ययम् ॥ १२.५८.८८ ॥
സർവലോകങ്ങളുടെയും കർത്താവ്, ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ്. ആ ദേവൻ തന്നെയാണ് സർവഭൂതങ്ങളുടെയും മഹാദേവൻ, സനാതനൻ. എണ്ണമറ്റ ആയിരക്കണക്കിന് രുദ്രന്മാരുടെ അവ്യയമായ സ്ഥാനം അവനാണ്.
12.58.89
युगानामायुषो ह्रासं विज्ञाय भगवाञ्शिवः ।
संचिक्षेप ततः शास्त्रं महास्त्रं ब्रह्मणा कृतम् ॥ १२.५८.८९ ॥
യുഗങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് കുറയുന്നത് അറിഞ്ഞ ഭഗവാൻ ശിവൻ, ബ്രഹ്മാവ് രചിച്ച മഹാസ്ത്രശാസ്ത്രം സംക്ഷേപിച്ചു.
12.58.90
वैशालाक्षमिति प्रोक्तं तदिन्द्रः प्रत्यपद्यत ।
दशाध्यायसहस्राणि सुब्रह्मण्यो महातपाः ॥ १२.५८.९० ॥
അതിന് വൈശാലാക്ഷം എന്ന് പേര്. അത് ഇന്ദ്രൻ പ്രാപിച്ചു. മഹാതപസ്വിയായ സുബ്രഹ്മണ്യൻ പതിനായിരം അധ്യായങ്ങൾ നേടി.
12.58.91
मघवानपि तच्छास्त्रं देवात्प्राप्य महेश्वरात् ।
प्रजानां हितमन्विच्छन्संचिक्षेप पुरंदरः ॥ १२.५८.९१ ॥
ഇന്ദ്രനും ആ ശാസ്ത്രം ദേവനായ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച്, പ്രജകളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് അതിനെ സംക്ഷേപിച്ചു.
12.58.92
सहस्त्रैः पञ्चभिस्तात यदुक्तं बाहुदन्तकम् ।
अध्यायानां सहस्त्रैस्तु त्रिभिरेव बृहस्पतिः।
संचिक्षेपेश्वरो बुद्ध्या बार्हस्पत्यं यदुच्यते ॥ १२.५८.९२ ॥
മകനേ, ബാഹുദന്തകം എന്ന് അഞ്ചു സഹസ്രം അധ്യായങ്ങളിൽ പറഞ്ഞതിനെ ബൃഹസ്പതി തന്റെ ബുദ്ധികൊണ്ട് മൂവായിരം അധ്യായങ്ങളാക്കി സംക്ഷേപിച്ചു; അതാണ് ബാർഹസ്പത്യം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
12.58.93
अध्यायानां सहस्रेण काव्यः संक्षेपमब्रवीत् ।
तच्छास्त्रममितप्रज्ञो योगाचार्यो महायशाः ॥ १२.५८.९३ ॥
കാവ്യൻ (ഉശനസ്) ആ ശാസ്ത്രത്തെ ആയിരം അധ്യായങ്ങളായി സംക്ഷേപിച്ച് പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം അമിതപ്രജ്ഞനും യോഗാചാര്യനും മഹായശസ്വിയുമായിരുന്നു.
12.58.94
एवं लोकानुरोधेन शास्त्रमेतन्महर्षिभिः ।
संक्षिप्तमायुर्विज्ञाय लोकानां ह्रासि पाण्डव ॥ १२.५८.९४ ॥
ഇങ്ങനെ ലോകഹിതം കരുതി മഹർഷിമാർ ഈ ശാസ്ത്രത്തെ സംക്ഷേപിച്ചു; ജനങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് കുറയുന്നതറിഞ്ഞിട്ട്, പാണ്ഡവാ.
12.58.95
अथ देवाः समागम्य विष्णुमूचुः प्रजापतिम् ।
एको योऽर्हति मर्त्येभ्यः श्रैष्ठ्य वै तं समादिश ॥ १२.५८.९५ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഒത്തുചേർന്ന് വിഷ്ണുവിനോടും പ്രജാപതിയോടും പറഞ്ഞു — മർത്യർക്ക് ശ്രേഷ്ഠതയ്ക്ക് യോഗ്യനായ ഒരുവനെ നിയോഗിക്കുക.
12.58.96
ततः संचिन्त्य भगवान्देवो नारायणः प्रभुः ।
तैजसं वै विरजसं सोऽसृजन्मानसं सुतम् ॥ १२.५८.९६ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാനായ ദേവൻ നാരായണൻ, പ്രഭു, ചിന്തിച്ച് തേജസ്വിയും രജോഗുണരഹിതനുമായ ഒരു മാനസപുത്രനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
12.58.97
विरजास्तु महाभागः प्रभुत्वं भुवि नैच्छत ।
न्यासायैवाभवद्वुद्धिः प्रणीता तस्य पाण्डव ॥ १२.५८.९७ ॥
എന്നാൽ മഹാഭാഗ്യവാനായ വിരജസ് ഭൂമിയിൽ പ്രഭുത്വം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. പാണ്ഡവാ, അവന്റെ ബുദ്ധി സന്ന്യാസത്തിനായി ഉറച്ചു.
12.58.98
कीर्तिमांस्तस्य पुत्रोऽभूत्सोऽपि मर्त्याधिकोऽभवत् ।
कर्दमस्तस्य तु सुतः सोऽप्यतप्यन्महत्तपः ॥ १२.५८.९८ ॥
അവന്റെ പുത്രൻ കീർത്തിമാൻ ആയി; അവനും മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി. അവന്റെ പുത്രൻ കർദ്ദമൻ; അവനും മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു.
12.58.99
प्रजापतेः कर्दमस्य त्वनङ्गो नाम वीर्यवान् ।
प्रजा रक्षयिता साधुर्दण्डनीतिविशारदः ॥ १२.५८.९९ ॥
പ്രജാപതി കർദ്ദമന്റെ പുത്രൻ അനംഗൻ എന്ന വീര്യവാനായിരുന്നു; അവൻ പ്രജകളെ രക്ഷിക്കുന്നവനും സജ്ജനനും ദണ്ഡനീതിയിൽ വിദഗ്ധനുമായിരുന്നു.
12.58.100
अनङ्गपुत्रोऽतिबलो नीतिमानभिगम्य वै ।
प्रतिपेदे महाराज्यमथेन्द्रियवशोऽभवत् ॥ १२.५८.१०० ॥
അനംഗന്റെ പുത്രൻ അതിബലവാനും നീതിമാനുമായിരുന്നു; അവൻ മഹാരാജ്യം നേടി, പിന്നീട് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു വശനായി.
12.58.101
प्राप्य नारीं महाभागां रूपिणीं काममोहितः ।
सौभाग्येन च संपन्नां गुणैश्चानुत्तमां सतीम् ॥ १२.५८.१०१ ॥
കാമമോഹിതനായി അവൻ മഹാഭാഗ്യവതിയും സുന്ദരിയുമായ ഒരു സ്ത്രീയെ നേടി — സൗഭാഗ്യത്താലും ഗുണങ്ങളാലും നിറഞ്ഞവൾ, അനുപമ, സതി.
12.58.102
मृत्योस्तु दुहिता राजन्सुनीथा नाम नामतः ।
प्रख्याता त्रिषु लोकेषु या सा वेनमजीजनत् ॥ १२.५८.१०२ ॥
രാജാവേ, മൃത്യുവിന്റെ പുത്രി സുനീഥ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തയായവൾ. അവളാണ് വേനനെ പ്രസവിച്ചത്.
12.58.103
तं प्रजासु विधर्माणं रागद्वेषवशानुगम् ।
मन्त्रपूतैः कुशैर्जघ्नुर्ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५८.१०३ ॥
പ്രജകൾക്കിടയിൽ ധർമ്മവിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും രാഗദ്വേഷങ്ങൾക്ക് വശപ്പെടുകയും ചെയ്ത അവനെ, മന്ത്രപൂതമായ കുശങ്ങൾ കൊണ്ട് ബ്രഹ്മവാദികളായ ഋഷിമാർ അടിച്ചു.
12.58.104
ममन्थुर्दक्षिणं चोरुमृषयस्तस्य भारत ।
ततोऽस्य विकृतो जज्ञे ह्रस्वकः पुरुषोऽशुचिः ॥ १२.५८.१०४ ॥
ഭാരതാ, ഋഷിമാർ അവന്റെ വലത് തുട കടഞ്ഞു; അപ്പോൾ അവനിൽനിന്ന് വികൃതനും കുള്ളനും അശുദ്ധനുമായ ഒരു പുരുഷൻ ജനിച്ചു.
12.58.105
दग्धस्थूणाप्रतीकाशो रक्ताक्षः कृष्णमूर्धजः ।
निषीदेत्येवमूचुस्तमृषयो ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५८.१०५ ॥
കരിഞ്ഞ തൂണിനോട് സാദൃശ്യമുള്ള, ചുവന്ന കണ്ണുകളും കറുത്ത മുടിയുമുള്ള അവനോട് ബ്രഹ്മവാദികളായ ഋഷിമാർ "ഇരിക്കൂ" എന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.58.106
तस्मान्निषादाः संभूताः क्रूराः शैलवनाश्रयाः ।
ये चान्ये विन्ध्यनिलया म्लेच्छाः शतसहस्रशः ॥ १२.५८.१०६ ॥
അവനിൽനിന്നാണ് മലകളിലും കാടുകളിലും വസിക്കുന്ന ക്രൂരരായ നിഷാദർ ഉണ്ടായത്; വിന്ധ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് മ്ലേച്ഛരും.
12.58.107
भूयोऽस्य दक्षिणं पाणिं ममन्थुस्ते महर्षयः ।
ततः पुरुष उत्पन्नो रुपेणेन्द्र इवापरः ॥ १२.५८.१०७ ॥
പിന്നെ ആ മഹർഷിമാർ അവന്റെ വലത് കൈ കടഞ്ഞു; അപ്പോൾ രൂപത്തിൽ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള ഒരു പുരുഷൻ ഉണ്ടായി.
12.58.108
कवची बद्धनिस्त्रिंशः सशरः सशरासनः ।
वेदवेदाङ्गविच्चैव धनुर्वेदे च पारगः ॥ १२.५८.१०८ ॥
അവൻ കവചം ധരിച്ചവനും വാൾ കെട്ടിയവനും അമ്പും വില്ലുമുള്ളവനുമായിരുന്നു; വേദവേദാംഗങ്ങൾ അറിഞ്ഞവനും ധനുർവേദത്തിൽ പാരംഗതനുമായിരുന്നു.
12.58.109
तं दण्डनीतिः सकला श्रिता राजन्नरोत्तमम् ।
ततस्तु प्राञ्जलिर्वैन्यो महर्षीस्तानुवाच ह ॥ १२.५८.१०९ ॥
രാജാവേ, സമസ്ത ദണ്ഡനീതിയും ആ നരോത്തമനെ ആശ്രയിച്ചു. അപ്പോൾ വേനപുത്രൻ കൈകൂപ്പി ആ മഹർഷിമാരോട് പറഞ്ഞു.
12.58.110
सुसूक्ष्मा मे समुत्पन्ना बुद्धिर्धरर्मार्थदर्शिनी ।
अनया किं मया कार्यं तन्मे तत्त्वेन शंसत ॥ १२.५८.११० ॥
എന്നിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായ ബുദ്ധി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; അത് ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാണുന്നു. ഇതുകൊണ്ട് ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? അത് യഥാർത്ഥമായി എന്നോട് പറയുക.
12.58.111
यन्मां भवन्तो वक्ष्यन्ति कार्यमर्थसमन्वितम् ।
तदहं वः करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा ॥ १२.५८.१११ ॥
നിങ്ങൾ എന്നോട് അർത്ഥപൂർണമായ ഏത് കാര്യം പറയുന്നുവോ, അത് ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി ചെയ്യും; ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.
12.58.112
तमूचुस्तत्र देवास्ते ते चैव परमर्षयः ।
नियतो यत्र धर्मो वै तमशङ्कः समाचर ॥ १२.५८.११२ ॥
അവിടെ ആ ദേവന്മാരും പരമർഷിമാരും അവനോട് പറഞ്ഞു — ധർമ്മം എവിടെ നിശ്ചയമായി നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അത് ഭയമില്ലാതെ ആചരിക്കുക.
12.58.113
प्रियाप्रिये परित्यज्य समः सर्वेषु जन्तुषु ।
कामं क्रोधं च लोभं च मानं चोत्सृज्य दूरतः ॥ १२.५८.११३ ॥
പ്രിയവും അപ്രിയവും ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാ ജീവികളോടും സമഭാവനയോടെ, കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മാനം എന്നിവ ദൂരെനിന്നുതന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച്.
12.58.114
यश्च धर्मात्प्रविचलेल्लोके कश्चन मानवः ।
निग्राह्यस्ते स्वबाहुभ्यां शश्वद्धर्ममवेक्षता ॥ १२.५८.११४ ॥
ഈ ലോകത്ത് ഏതു മനുഷ്യൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കുന്നുവോ, അവനെ നിന്റെ സ്വന്തം ഭുജങ്ങളാൽ അടക്കണം; എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ നോക്കിക്കൊണ്ട്.
12.58.115
प्रतिज्ञां चाधिरोहस्व मनसा कर्मणा गिरा ।
पालयिष्याम्यहं भौमं ब्रह्म इत्येव चासकृत् ॥ १२.५८.११५ ॥
മനസ്സുകൊണ്ടും കർമ്മം കൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും ഈ പ്രതിജ്ഞ സ്വീകരിക്കുക. ഭൂമിയിലെ ബ്രഹ്മത്തെ (വേദത്തെ) ഞാൻ പാലിക്കുമെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുക.
12.58.116
यश्चात्र धर्म इत्युक्तो दण्डनीतिव्यपाश्रयः ।
तमशङ्कः करिष्यामि स्ववशो न कदाचन ॥ १२.५८.११६ ॥
ഇവിടെ ധർമ്മമെന്ന് പറയപ്പെട്ടതും ദണ്ഡനീതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നതുമായത് ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യും; ഒരിക്കലും സ്വേച്ഛയാലല്ല.
12.58.117
अदण्ड्या मे द्विजाश्चेति प्रतिजानीष्व चाभिभो ।
लोकं च संकरात्कृत्स्नं त्राताऽस्मीति परंतप ॥ १२.५८.११७ ॥
"ബ്രാഹ്മണർ എനിക്ക് ശിക്ഷാർഹരല്ല" എന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുക, ഹേ സമർത്ഥാ; "സമസ്ത ലോകത്തെയും സങ്കരത്തിൽനിന്ന് ഞാൻ രക്ഷിക്കും" എന്നും, ഹേ ശത്രുനാശകാ.
12.58.118
वैन्यस्ततस्तानुवाच देवानृषिपुरोगमान् ।
ब्राह्मणा मे सहायाश्चेदेवमस्तु सुरर्षभाः ॥ १२.५८.११८ ॥
അപ്പോൾ വേനന്റെ പുത്രൻ (പൃഥു) ഋഷിമാരെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണർ എനിക്ക് സഹായികളെങ്കിൽ അങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ, ദേവശ്രേഷ്ഠരേ."
12.58.119
एवमस्त्विति वैन्यस्तु तैरुक्तो ब्रह्मवादिभिः ।
पुरोधाश्चाभवत्तस्य शुक्रो ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.५८.११९ ॥
"അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് വേനന്റെ പുത്രൻ പറഞ്ഞു, ബ്രഹ്മവാദികൾ അദ്ദേഹത്തോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുരോഹിതനായത് ബ്രഹ്മമയമായ നിധി ശുക്രനായിരുന്നു.
12.58.120
मन्त्रिणो वालखिल्याश्च सारस्वत्यो गणस्तथा ।
महर्षिर्भगवान्गर्गस्तस्य सांवत्सरोऽभवत् ॥ १२.५८.१२० ॥
വാലഖില്യന്മാരും സാരസ്വതഗണവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മന്ത്രിമാരായി; ഭഗവാനായ മഹർഷി ഗർഗൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാംവത്സരൻ (ജ്യോതിഷി) ആയി.
12.58.121
आत्मनाऽष्टम इत्येव श्रुतिरेषां परा नृषु ।
उत्पन्नौ बन्दिनौ चास्य तत्पूर्वौ सूतमागधौ ॥ १२.५८.१२१ ॥
താൻതന്നെ എട്ടാമനെന്ന് മനുഷ്യരിൽ ഇവരെക്കുറിച്ചുള്ള പരമശ്രുതി. അവനു മുമ്പ് ബന്ദികളും സൂതനും മാഗധനും ജനിച്ചു.
12.58.122
तयो प्रीतो ददौ राजा पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् ।
अनूपदेशं सूताय मगधं मागधाय च ॥ १२.५८.१२२ ॥
അവരിരുവരിലും പ്രീതനായ പ്രതാപവാനായ രാജാവ് വൈന്യ പൃഥു സൂതന് അനൂപദേശവും മാഗധന് മഗധവും നൽകി.
12.58.123
समतां वसुधायाश्च स सम्यगुदपादयत् ।
वैषम्यं हि परं भूमेरिति नः परमा श्रुतिः ॥ १२.५८.१२३ ॥
അവൻ ഭൂമിക്ക് സമത്വം നന്നായി ഉണ്ടാക്കി. ഭൂമിയുടെ വലിയ വിഷമതയാണ് എന്നത് ഞങ്ങളുടെ പരമശ്രുതി.
12.58.124
मन्वन्तरेषु सर्वेषु विषमा जायते मही ।
उज्जहार ततो वैन्यः शिलाजालान्समन्ततः ॥ १२.५८.१२४ ॥
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും ഭൂമി വിഷമമായിത്തീരുന്നു. അപ്പോൾ വൈന്യൻ ചുറ്റുമുള്ള പാറക്കൂട്ടങ്ങളെ ഉയർത്തി മാറ്റി.
12.58.125
धनुष्कोट्या महाराज तेन शैला विमर्दिताः ।
स विष्णुना च देवेन शक्रेण विबुधैः सह।
ऋषिभिश्च प्रजापाल्ये ब्रह्मणा चाभिषेचितः ॥ १२.५८.१२५ ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ വില്ലിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് പർവതങ്ങളെ തകർത്തു. വിഷ്ണുവും ദേവനായ ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ചേർന്ന് പ്രജാപാലനത്തിനായി ബ്രഹ്മാവ് അവനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
12.58.126
तं साक्षात्पृथिवी भेजे रत्नान्यादाय पाण्डव ।
सागरः सरितां भर्ता हिमवांश्चाचलोत्तमः ॥ १२.५८.१२६ ॥
പാണ്ഡവാ, ഭൂമി തന്നെ രത്നങ്ങളുമായി അവന്റെ അടുത്ത് വന്നു. നദികളുടെ നാഥനായ സമുദ്രവും പർവതോത്തമനായ ഹിമവാനും വന്നു.
12.58.127
शक्रश्च धनमक्षय्यं प्रादात्तस्मै युधिष्ठिर ।
रुक्मं चापि महामेरुः स्वयं कनकपर्वतः ॥ १२.५८.१२७ ॥
ഇന്ദ്രൻ അവനു അക്ഷയമായ ധനം നൽകി, യുധിഷ്ഠിരാ. മഹാമേരുവും, സ്വർണ്ണപർവ്വതവും, സ്വയം അവനു സ്വർണ്ണം നൽകി.
12.58.128
यक्षराक्षसभर्ता च भगवान्नरवाहनः ।
धर्मे चार्थे च कामे च समर्थं प्रददौ धनम् ॥ १२.५८.१२८ ॥
യക്ഷരുടെയും രാക്ഷസരുടെയും നാഥനായ ഭഗവാൻ നരവാഹനൻ അവനു ധർമ്മത്തിനും അർത്ഥത്തിനും കാമത്തിനും മതിയായ ധനം നൽകി.
12.58.129
हया रथाश्च नागाश्च कोटिशः पुरुषास्तथा ।
प्रादुर्बभूवुर्वैन्यस्य चिन्तयानस्य पाण्डव ॥ १२.५८.१२९ ॥
പാണ്ഡവാ, വൈന്യൻ (പൃഥു) ചിന്തിച്ചപ്പോൾ കോടിക്കണക്കിന് കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും മനുഷ്യരും പ്രത്യക്ഷരായി.
12.58.130
न जरा न च दुर्भिक्षं नाधयो व्याधयः कुतः ।
सरीसृपेभ्यः स्तेनेभ्यो न चान्येभ्यः कदाचन।
भयमासीत्ततस्तस्य पृथिवी सस्यमालिनी ॥ १२.५८.१३० ॥
അവനു വാർദ്ധക്യമില്ല, ക്ഷാമമില്ല; മാനസികമോ ശാരീരികമോ ആയ രോഗങ്ങൾ എവിടെ നിന്ന്. ഇഴജന്തുക്കളിൽ നിന്നോ കള്ളന്മാരിൽ നിന്നോ മറ്റാരിൽ നിന്നോ അവനു ഒരിക്കലും ഭയമുണ്ടായിരുന്നില്ല; അപ്പോൾ ഭൂമി വിളകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
12.58.131
आपस्तस्तम्भिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः ।
पर्वताश्च ददुर्मार्गं ध्वजभङ्गश्च नाभवत् ॥ १२.५८.१३१ ॥
സമുദ്രത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ അവനുവേണ്ടി വെള്ളം നിശ്ചലമായി; പർവ്വതങ്ങൾ വഴി നൽകി; കൊടി ഒടിഞ്ഞതുമില്ല.
12.58.132
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि दश सप्त च ।
यक्षराक्षसनागानामीप्सितं यस्य यस्य यत् ॥ १२.५८.१३२ ॥
അവനാൽ ഈ ഭൂമി കറക്കപ്പെട്ടു; പതിനേഴു തരം വിളകൾ ലഭിച്ചു. യക്ഷർക്കും രാക്ഷസർക്കും നാഗർക്കും ആർക്ക് എന്തു വേണമെന്നത് ലഭിച്ചു.
12.58.133
तेन धर्मोत्तरश्चायं कृतो लोको महात्मना ।
रञ्जिताश्च प्रजाः सर्वास्तेन राजेति शब्द्यते ॥ १२.५८.१३३ ॥
ആ മഹാത്മാവ് ഈ ലോകത്തെ ധർമ്മം പരമപ്രധാനമാക്കി; എല്ലാ പ്രജകളെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ അദ്ദേഹം 'രാജാ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
12.58.134
ब्राह्मणानां क्षतत्राणात्ततः क्षत्रिय उच्यते ।
प्रथिता धर्मतश्चेयं पृथिवी साधुभिः स्मृता ॥ १२.५८.१३४ ॥
ബ്രാഹ്മണരെ ആപത്തിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹം 'ക്ഷത്രിയൻ' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ധർമ്മത്താൽ ഈ ഭൂമി സാധുക്കളാൽ പ്രസിദ്ധവും സ്മരണീയവുമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
12.58.135
स्थापनं चाकरोद्विष्णुः स्वयमेव सनातनः ।
नातिवर्तिष्यते कश्चिद्राजंस्त्वामिति भारत ॥ १२.५८.१३५ ॥
സനാതനനായ വിഷ്ണു തന്നെ അത് സ്ഥാപിച്ചു; ഹേ രാജാവേ, ഹേ ഭാരത, ആരും നിന്നെ ലംഘിക്കുകയില്ല.
12.58.136
ततः स भगवान्विष्णुराविवेश च पार्थिवम् ।
देववन्नरदेवानां नमतीदं जगत्ततः ॥ १२.५८.१३६ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ആ രാജാവിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതിനാൽ ഈ ലോകം ദേവന്മാരെപ്പോലെ നരദേവന്മാരായ രാജാക്കന്മാരെ നമിക്കുന്നു.
12.58.137
दण्डनीत्या च सततं रक्षितारं नरेश्वरम् ।
नाधर्षयेत्तथा कश्चिच्चारनिष्पन्ददर्शनात् ॥ १२.५८.१३७ ॥
ദണ്ഡനീതിയാൽ നിരന്തരം രക്ഷിക്കുന്ന നരേശ്വരനെ ആരും ആക്രമിക്കരുത്; ചാരന്മാരുടെ പ്രവർത്തനം കാണുന്നതുകൊണ്ട്.
12.58.138
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ।
आत्मना करणैश्चैव समस्येह महीक्षितः ॥ १२.५८.१३८ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ശുഭകർമ്മം ശുഭത്തിനു സഹായകമാകുന്നു; ഇവിടെ ഭൂപാലന്മാർക്ക് സ്വന്തം ആചാരവും ഉപകരണങ്ങളും ഒരുപോലെ ശുഭത്തിന് അനുകൂലമാകുന്നു.
12.58.139
को हेतुर्यद्वशे तिष्ठेल्लोको दैवादृते गुणात् ॥ १२.५८.१३९ ॥
ദൈവവും ഗുണവുമല്ലാതെ ഏത് കാരണത്താലാണ് ലോകം ഒരാളുടെ വശത്ത് നിൽക്കുന്നത്?
12.58.140
विष्णोर्ललाटात्कमलं सौवर्णमभवत्तदा ।
श्रीः संभूता ततस्तस्मिन्देवी धर्मस्य पाण्डव ॥ १२.५८.१४० ॥
അന്ന് വിഷ്ണുവിന്റെ നെറ്റിയിൽ നിന്ന് സ്വർണ്ണത്താമര ഉണ്ടായി. ഹേ പാണ്ഡവാ, അതിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ ദേവിയായ ശ്രീ ജനിച്ചു.
12.58.141
श्रियः सकाशादर्थश्च जातो धर्मस्य पाण्डव ।
अथ धर्मस्तथैवार्थः श्रीश्च राज्ये प्रतिष्ठिता ॥ १२.५८.१४१ ॥
ശ്രീയിൽ നിന്ന്, ഹേ പാണ്ഡവാ, ധർമ്മത്തിന്റെ അർത്ഥം ഉണ്ടായി. പിന്നെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും അങ്ങനെതന്നെ; ശ്രീ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിതയാണ്.
12.58.142
सुकृतस्य क्षयाच्चैव स्वर्लोकादेत्य मेदिनीम् ।
पार्थिवो जायते तात दण्डनीतिविशारदः ॥ १२.५८.१४२ ॥
മകനേ, സുകൃതം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ സ്വർഗ്ഗലോകത്ത് നിന്ന് ഭൂമിയിൽ വന്ന് ദണ്ഡനീതിയിൽ വിദഗ്ധനായ രാജാവ് ജനിക്കുന്നു.
12.58.143
माहात्म्येन च संयुक्तो वैष्णवेन नरो भुवि ।
बुद्ध्या भवति संयुक्तो माहात्म्यं चाधिगच्छति ॥ १२.५८.१४३ ॥
വൈഷ്ണവ മഹിമയോടു കൂടിയ മനുഷ്യൻ ഭൂമിയിലുണ്ടാകുന്നു; ബുദ്ധിയോടു കൂടിയവൻ മഹിമ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.58.144
स्थापितं च ततो देवैर्न कश्चिदतिवर्तते ।
तिष्ठत्येकस्य च वशे तं चैवानुविधीयते ॥ १२.५८.१४४ ॥
ദേവന്മാർ സ്ഥാപിച്ചതിനെ ആരും അതിലംഘിക്കുന്നില്ല; അത് ഒരാളുടെ വശത്ത് നിൽക്കുന്നു, അവനെത്തന്നെ അനുസരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.58.145
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ।
तुल्यस्यैकस्य येनायं लोको वचसि तिष्ठति ॥ १२.५८.१४५ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ശുഭകർമ്മം ശുഭഫലത്തിനായി ഭവിക്കുന്നു; ഒരുവന്റെ തുല്യമായ വചനത്തിൽ ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു.
12.58.146
योऽस्य वै मुखमद्राक्षीत्सोऽस्य सर्वो वशानुगः ।
सुभगं चार्थवन्तं च रूपवन्तं च पश्यति ॥ १२.५८.१४६ ॥
ആരാണ് ഇവന്റെ മുഖം കണ്ടത്, അവൻ എല്ലാം ഇവന്റെ വശത്തിൽ നടക്കുന്നു; അവർ അവനെ ഭാഗ്യവാനും ധനവാനും സുന്ദരനുമായി കാണുന്നു.
12.58.147
महत्त्वात्तस्य दण्डस्य नीतिर्विस्पष्टलक्षणा ।
नयश्चारश्च विपुलो येन सर्वमिदं ततम् ॥ १२.५८.१४७ ॥
ആ ദണ്ഡത്തിന്റെ മഹത്ത്വത്താൽ നീതി വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടിയതാണ്; നയവും ചാരപ്രവർത്തനവും വിപുലമാണ്; അതിനാൽ ഇതെല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.58.148
आगमश्च पुराणानां महर्षीणां च संभवः ।
तीर्थवंशश्च वंशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १२.५८.१४८ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, പുരാണങ്ങളുടെ ആഗമവും, മഹർഷിമാരുടെ ഉത്ഭവവും, തീർത്ഥവംശവും, ക്ഷത്രിയവംശവും (ഇവയും ഇതിൽ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു).
12.58.149
सकलं चातुराश्रम्यं चातुर्होत्रं तथैव च ।
चातुर्वर्ण्यं तथैवात्र चातुर्विद्यं च कीर्तिम् ॥ १२.५८.१४९ ॥
ഇവിടെ നാല് ആശ്രമങ്ങളുടെ സമഗ്രവിധാനം, നാല് ഹോതാക്കളുടെ കർമ്മം, നാല് വർണ്ണങ്ങളുടെ ക്രമം, നാല് വിദ്യകൾ, കീർത്തി എന്നിവയും വിവരിക്കുന്നു.
12.58.150
इतिहासोपवेदाश्च न्यायः कृत्स्नश्च वर्णितः ।
तपो ज्ञानमर्हिसा च सत्यं दानममत्सरः ॥ १२.५८.१५० ॥
ഇതിഹാസങ്ങളും ഉപവേദങ്ങളും, സമഗ്രമായ നീതിയും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; തപസ്സ്, ജ്ഞാനം, അഹിംസ, സത്യം, ദാനം, അസൂയയില്ലായ്മ എന്നിവയും.
12.58.151
वृद्धोपसेवा दानं च शौचमुत्थानमेव च ।
सर्वभूतानुकम्पा च सर्वमत्रोपवर्णितम् ॥ १२.५८.१५१ ॥
മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുന്നതും ദാനവും ശുചിത്വവും പരിശ്രമവും സർവഭൂതങ്ങളോടുമുള്ള അനുകമ്പയും — ഇവയെല്ലാം ഇവിടെ വർണിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.58.152
भुवि वाचोगतं यच्च तच्च सर्वं समर्पितम् ।
तस्मिन्पैतामहे शास्त्रे पाण्डवेय न संशयः ॥ १२.५८.१५२ ॥
ഭൂമിയിൽ വാക്കിൽ വന്നതെല്ലാം ആ പിതാമഹശാസ്ത്രത്തിൽ സമർപ്പിതമാണ്; പാണ്ഡവാ, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.58.153
ततो जगति राजेन्द्र सततं शब्दितं बुधैः ।
देवाश्च नरदेवाश्च तुल्या इति विशांपते ॥ १२.५८.१५३ ॥
അപ്പോൾ, രാജേന്ദ്രാ, ലോകത്തിൽ ജ്ഞാനികളാൽ എപ്പോഴും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — ദേവന്മാരും നരദേവന്മാരായ രാജാക്കന്മാരും തുല്യരെന്ന്; വിശാംപതേ.
12.58.154
एतत्ते सर्वमाख्यातं महत्त्वं प्रति राजसु ।
कार्त्स्न्येन भरतश्रेष्ठ किमन्यदिह वर्तते ॥ १२.५८.१५४ ॥
രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് ഇതെല്ലാം നിനക്ക് പൂർണമായി പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇനി ഇവിടെ എന്താണ് ശേഷിക്കുന്നത്?