มหาภารตะ · อัธยายะ 12.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.58.1
ततः कल्यं समुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
ययुस्ते नगराकारैः रथैः पाण्डवयादवाः ॥ १२.५८.१ ॥
จากนั้น เมื่อตื่นขึ้นในยามเช้าและประกอบพิธีช่วงก่อนเที่ยงเสร็จแล้ว บรรดาปาณฑพและยาทพก็ขึ้นรถศึกที่ใหญ่โตดุจนคร แล้วออกเดินทาง
12.58.2
प्रतिपद्य कुरुक्षेत्रं भीष्ममासाद्य चानघम् ।
सुखां च रजनीं पृष्ट्वा गाङ्गेयं रथिनां वरम् ॥ १२.५८.२ ॥
เมื่อถึงกุรุเกษตรและเข้าไปหาภีษมะผู้ปราศจากมลทิน และถามว่าราตรีผ่านไปอย่างสุขสบายหรือไม่แล้ว พวกเขาก็นั่งใกล้คงคายะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบรถศึก
12.58.3
व्यासादीनभिवाद्यर्षीन्सर्वैस्तैश्चाभिनन्दिताः ।
निषेदुरभितो भीष्मं परिवार्य समन्ततः ॥ १२.५८.३ ॥
เมื่อกราบไหว้บรรดาฤๅษีมีวยาสเป็นต้นแล้ว และได้รับการต้อนรับจากทุกท่าน พวกเขาก็นั่งล้อมภีษมะไว้โดยรอบทุกด้าน
12.58.4
ततो राजा महातेजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्भीष्मं प्रतिपूज्य यथाविधि ॥ १२.५८.४ ॥
ครั้งนั้น พระราชายุธิษฐิระผู้เป็นโอรสของธรรมะ ผู้มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ได้เคารพภีษมะตามธรรมเนียม แล้วกล่าวกับท่านด้วยการประนมมือ
12.58.5
य एष राजन्राजेति शब्दश्चरति भारत ।
कथमेष समुत्पन्नस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.५८.५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ข้าแต่ปู่ คำว่า 'กษัตริย์' ที่แพร่หลายอยู่นี้ เกิดขึ้นมาได้อย่างไร ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าด้วยเถิด
12.58.6
तुल्यपाणिभुजग्रीवस्तुल्यबुद्धीन्द्रियात्मकः ।
तुल्यदुःखसुखात्मा च तुल्यपृष्ठमुखोदरः ॥ १२.५८.६ ॥
ผู้มีมือ แขน และคอเสมอกัน มีปัญญาและอินทรีย์เสมอกัน มีความสุขและความทุกข์เหมือนกัน และมีหลัง หน้า และท้องเสมอกัน
12.58.7
तुल्यशुक्रास्थिमज्जा च तुल्यमांसासृगेव च ।
नेःश्वासोच्छ्वासतुल्यश्च तुल्यप्राणशरीरवान् ॥ १२.५८.७ ॥
มีน้ำอสุจิ กระดูก และไขกระดูกเสมอกัน มีเนื้อและเลือดเหมือนกัน มีการหายใจเข้าออกเสมอกัน และมีร่างกายที่มีลมปราณเสมอกัน
12.58.8
समानजन्ममरणः समः सर्वैर्गुणैर्नृणाम् ।
विशिष्टबुद्धीञ्शूरांश्च कथमेकोऽधितिष्ठति ॥ १२.५८.८ ॥
ผู้มีการเกิดและการตายเหมือนมนุษย์ และเสมอกับมนุษย์ในคุณสมบัติทั้งปวง ไฉนผู้เพียงคนเดียวจึงปกครองเหนือมนุษย์ผู้มีปัญญาเลิศและเหล่าวีรบุรุษได้
12.58.9
कथमेको महीं कृत्स्नां शूरवीरार्यसंकुलम् ।
रक्षत्यपि च लोकस्य प्रसादमभिवाञ्छति ॥ १२.५८.९ ॥
ไฉนผู้เพียงคนเดียวจึงปกป้องแผ่นดินทั้งผืนที่เต็มไปด้วยวีรบุรุษและชนชั้นสูง และยังปรารถนาความโปรดปรานจากโลกได้
12.58.10
एकस्य तु प्रसादेन कृत्स्नो लोकः प्रसीदति ।
व्याकुले चाकुलः सर्वो भवतीति विनिश्चयः ॥ १२.५८.१० ॥
ด้วยความโปรดปรานของผู้เดียวเท่านั้น โลกทั้งหมดจึงพอใจ และเมื่อผู้นั้นเกิดความวุ่นวาย ทุกคนก็วุ่นวายตาม นี่คือข้อสรุปที่แน่นอน
12.58.11
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तो हि भरतर्षभ ।
कृत्स्नं तन्मे यथातत्त्वं प्रब्रूहि वदतां वर ॥ १२.५८.११ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้จากท่าน ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งผู้กล่าว ขอท่านอธิบายให้ข้าพเจ้าทั้งหมด ตามความจริงทุกประการเถิด
12.58.12
नैतत्कारणमत्यल्पं भविष्यति विशांपते ।
यदेकस्मिञ्जगत्सर्वं देववद्याति सन्नतिम् ॥ १२.५८.१२ ॥
ข้าแต่จอมประชา เหตุนี้จะไม่เล็กน้อยเลย คือที่โลกทั้งหมดน้อมตัวยอมจำนนต่อผู้เพียงคนเดียว ดุจต่อเทพเจ้า
12.58.13
नियतस्त्वं नरव्याघ्र शृणु सर्वमशेषतः ।
यथा राज्यं समुत्पन्नमादौ कृतयुगेऽभवत् ॥ १२.५८.१३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ท่านจงฟังทั้งหมดโดยครบถ้วนและด้วยความตั้งใจ ว่าอำนาจปกครองเกิดขึ้นอย่างไรในตอนต้นของยุคกฤต
12.58.14
नैव राज्यं न राजाऽऽसीन्न च दण्डो न दाण्डिकः ।
धर्मेणैव प्रजाः सर्वा रक्षन्ति स्म परस्परम् ॥ १२.५८.१४ ॥
ในตอนนั้นไม่มีทั้งอาณาจักรและกษัตริย์ ไม่มีทั้งการลงโทษและผู้ลงโทษ ประชาชนทั้งปวงคุ้มครองกันและกันด้วยธรรมะเท่านั้น
12.58.15
पाल्यमानास्तथाऽन्योन्यं नरा धर्मेण भारत ।
दैन्यं परमुपाजग्मुस्ततस्तान्मोह आविशत् ॥ १२.५८.१५ ॥
ข้าแต่ภารตะ แม้มนุษย์จะได้รับการคุ้มครองด้วยธรรมะซึ่งกันและกันเช่นนั้น พวกเขาก็ตกอยู่ในความทุกข์ยากอย่างยิ่ง จากนั้นความหลงจึงเข้าครอบงำพวกเขา
12.58.16
ते मोहवशमापन्ना मनुजा मनुजर्षभ ।
प्रतिपत्तिविमोहाच्च धर्मस्तेषामनीनशत् ॥ १२.५८.१६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ มนุษย์เหล่านั้นตกอยู่ในอำนาจของความหลง และเพราะความหลงในการตัดสินใจ ธรรมะของพวกเขาจึงพินาศไป
12.58.17
नष्टायां प्रतिपत्तौ च मोहवश्या नरास्तदा ।
लोभस्य वशमापन्नाः सर्वे भरतसत्तम ॥ १२.५८.१७ ॥
เมื่อการตัดสินใจพินาศแล้ว มนุษย์ที่ตกอยู่ในอำนาจของความหลงก็ทั้งหมดตกอยู่ในอำนาจของความโลภ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตวงศ์
12.58.18
अप्राप्तस्याभिमर्शं तु कुर्वन्तो मनुजास्ततः ।
कामो नामापरस्तत्र प्रत्यपद्यत वै प्रभो ॥ १२.५८.१८ ॥
จากนั้น เมื่อมนุษย์พยายามเข้าถึงสิ่งที่ยังไม่ได้มา ข้าแต่พระองค์ ความบกพร่องอีกอย่างหนึ่งที่เรียกว่ากามก็เกิดขึ้นในหมู่พวกเขา
12.58.19
तांस्तु कामवशं प्राप्तान्रागो नामाभिसंस्पृशत् ।
रक्ताश्च नाभ्यजानन्त कार्याकार्ये युधिष्ठिर ॥ १२.५८.१९ ॥
ราคะที่เรียกว่าราคะ ได้ครอบงำบรรดาผู้ที่ตกอยู่ใต้อำนาจกามะ ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้ที่ยึดติดแล้วย่อมไม่รู้อีกว่าอะไรควรทำและอะไรไม่ควรทำ
12.58.20
अगम्यागमनं चैव वाच्यावाच्यं तथैव च ।
भक्ष्याभक्ष्यं चराजेन्द्र दोषादोषं च नात्यजन् ॥ १२.५८.२० ॥
พวกเขาไม่ละเว้นจากการเข้าหาสิ่งต้องห้าม จากสิ่งที่พูดได้และพูดไม่ได้ และในทำนองเดียวกันจากสิ่งที่กินได้และกินไม่ได้ และจากความผิดและความไม่ผิด ข้าแต่จอมกษัตริย์
12.58.21
विप्लुते नरलोकेऽस्मिंस्ततो ब्रह्म ननाश ह ।
नाशाच्च ब्रह्मणो राजन्धर्मो नाशमथागमत् ॥ १२.५८.२१ ॥
เมื่อโลกของมนุษย์นี้ถูกทำให้ปั่นป่วน พระเวทคือความรู้อันศักดิ์สิทธิ์ก็สูญสิ้นไป และ ข้าแต่พระราชา เมื่อพระเวทสูญสิ้น ธรรมก็ถึงความพินาศไปด้วย
12.58.22
नष्टे ब्रह्मणि धर्मे च देवास्त्रासमथागमन् ।
ते त्रस्ता नरशार्दूल ब्रह्माणं शरणं ययुः ॥ १२.५८.२२ ॥
เมื่อพระเวทและธรรมสูญหายไป เหล่าเทวดาก็เกิดความหวาดกลัว ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ เทวดาเหล่านั้นสั่นสะท้านจึงไปพึ่งพระพรหมเป็นที่พำนัก
12.58.23
प्रपद्य भगवन्तं ते देवं लोकपितामहम् ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे दुःखवेगसमाहताः ॥ १२.५८.२३ ॥
เข้าไปหาพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณนั้น ผู้เป็นปู่ของโลกทั้งหลาย ทุกองค์ประนมมือกล่าว ถูกแรงทุกข์ทั้งหลายซัดกระหน่ำ
12.58.24
भगवन्नरलोकस्थं ग्रस्तं ब्रह्म सनातनम् ।
लोभमोहादिभिर्भावैस्ततो नो भयमाविशत् ॥ १२.५८.२४ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า พระเวทอันเป็นนิรันดร์ที่ดำรงอยู่ในโลกมนุษย์ถูกความโลภ ความหลง และภาวะจิตอื่นๆ ยึดครองไว้ ด้วยเหตุนั้นความกลัวจึงเข้ามาครอบงำพวกข้าพระองค์
12.58.25
ब्रह्मणश्च प्रणाशेन धर्मो व्यनशदीश्चर ।
ततस्तु समतां याता मर्त्यैस्त्रिभुवनेश्वराः ॥ १२.५८.२५ ॥
เมื่อพรหมันพินาศ ธรรมก็พินาศไป ข้าแต่เจ้าผู้เป็นใหญ่ จากนั้นบรรดาเจ้าแห่งไตรโลกก็ตกอยู่ในฐานะเสมอกับมนุษย์มรรตัย
12.58.26
अधोर्भिवर्षास्तु वयं भौमास्तूर्ध्वप्रवर्षिणः ।
क्रियाव्युपरमात्तेषां ततोऽगच्छाम संशयम् ॥ १२.५८.२६ ॥
พวกข้าพระองค์เป็นสัตว์โลกที่หลั่งฝนลงต่ำและขึ้นสูง เมื่อพิธีกรรมของพวกเขาสิ้นสุดลง พวกข้าพระองค์ก็ตกอยู่ในความสงสัย
12.58.27
अत्र निःश्रेयसं यन्नस्तद्ध्यायस्व पितामह ।
त्वत्प्रसादात्समुत्थोसौ प्रभावो नो भवत्वयम् ॥ १२.५८.२७ ॥
ในเรื่องนี้ ข้าแต่ปู่ ขอโปรดพิจารณาว่าอะไรคือความดีสูงสุดของพวกข้าพระองค์ ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ขอให้อำนาจนี้ของพวกข้าพระองค์จงบังเกิดขึ้นเถิด
12.58.28
तानुवाच सुरान्सर्वान्स्वयंभूर्भगवांस्ततः ।
श्रेयोऽहं चिन्तयिष्यामिव्येतु वो भीः सुरोत्तमाः ॥ १२.५८.२८ ॥
จากนั้น พระผู้เป็นเจ้าผู้เกิดขึ้นเองได้ตรัสกับเหล่าเทวดาทั้งหมดว่า "เราจะพิจารณาความดีของพวกเจ้า ขอให้ความกลัวของพวกเจ้าสิ้นไปเถิด ข้าแต่เทวดาผู้ประเสริฐที่สุด"
12.58.29
ततोऽध्यायसहस्राणां शतं चक्रे स्वबुद्धिजम् ।
यत्र धर्मस्तथैवार्थः कामश्चैवानुवर्णितः ॥ १२.५८.२९ ॥
จากนั้น พระองค์ทรงแต่งบทหนึ่งแสนบทที่เกิดจากปัญญาของพระองค์เอง ซึ่งในนั้นได้พรรณนาถึงธรรม ทรัพย์ และกามด้วย
12.58.30
त्रिवर्ग इति विख्यातो गण एव स्वयंभुवा ।
चतुर्थो मोक्ष इत्येव पृथगर्थः पृथग्गुणः ॥ १२.५८.३० ॥
กลุ่มที่เรียกกันว่าไตรวรรค เป็นกลุ่มที่พระผู้เกิดขึ้นเองทรงสร้างขึ้น ประการที่สี่คือโมกษะ มีจุดหมายและคุณลักษณะของตนเองต่างหาก
12.58.31
मोक्षस्यास्ति त्रिवर्गोऽन्यः प्रोक्तः सत्वं रजस्तमः ।
स्थानं वृद्धिः क्षयश्चैव त्रिवर्गश्चैव दण्डजः ॥ १२.५८.३१ ॥
ยังมีไตรวรรคอีกชุดหนึ่งของโมกษะ ซึ่งได้กล่าวไว้ว่า คือ สัตตวะ รชะ และตมะ อีกทั้งความมั่นคง ความเจริญ และความเสื่อม และไตรวรรคที่เกิดจากการลงทัณฑ์ด้วย
12.58.32
आत्मादेशश्च कालश्चाप्युपायाः कृत्यमेव च ।
सहायाः कारणं चैव षड्वर्गो नीतिजः स्मृतः ॥ १२.५८.३२ ॥
การชี้นำตนเอง กาลเวลา วิธีการ หน้าที่ พันธมิตร และเหตุ กลุ่มหกประการนี้เป็นที่จดจำกันว่าเกิดจากนีติศาสตร์
12.58.33
त्रयी चान्वीक्षिकी चैव वार्ता च भरतर्षभ ।
दण्डनीतिश्च विपुला विद्यास्तत्र निदर्शिताः ॥ १२.५८.३३ ॥
ไตรเวท การสืบสวนด้วยเหตุผล การค้าและเกษตร และวิชาการลงทัณฑ์ ข้าแต่ผู้เป็นวัวประเสริฐแห่งภรตะ ศาสตร์อันกว้างใหญ่ทั้งหลายได้ถูกแสดงไว้ในที่นั้น
12.58.34
अमात्यलिप्सा प्रणिधी राजपुत्रस्य लक्षणम् ।
चारश्च विविधोपायः प्रणिधिश्च पृथग्विधः ॥ १२.५८.३४ ॥
ความปรารถนาจะได้เสนาอำมาตย์และสายลับเป็นลักษณะของเจ้าชาย สายลับมีอุบายหลายประการ และสายลับเหล่านั้นก็มีหลายชนิดต่างกัน
12.58.35
सामभेदः प्रदानं च ततो दण्डश्च पार्थिव ।
उपेक्षा पञ्चमी चात्र कार्त्स्न्येन समुदाहृता ॥ १२.५८.३५ ॥
การประนีประนอม การแตกแยก การให้ทาน แล้วจึงการลงทัณฑ์ ข้าแต่พระราชา และประการที่ห้าคือการเพิกเฉย สิ่งเหล่านี้ถูกอธิบายไว้โดยครบถ้วนในที่นี้
12.58.36
मन्त्रश्च वर्णितः कृत्स्नो मन्त्रभेदार्थ एव च ।
विभ्रमश्चैव मन्त्रस्य सिद्ध्यसिद्ध्योश्च यत्फलम् ॥ १२.५८.३६ ॥
การปรึกษาหารือได้ถูกพรรณนาไว้โดยครบถ้วน และเป้าหมายของการทำลายการปรึกษาก็เช่นกัน ความสับสนของการปรึกษา และผลที่เกิดจากความสำเร็จและความล้มเหลว
12.58.37
संधिश्च त्रिविधाभिख्यो हीनो मध्यस्तथोत्तमः ।
भयसत्कारवित्ताख्यं कार्त्स्न्येन परिवर्णितम् ॥ १२.५८.३७ ॥
สัญญาสงบศึกก็มีสามชนิดที่เรียกกัน คือต่ำ กลาง และสูง ได้มีการพรรณนาโดยครบถ้วนภายใต้หัวข้อของความกลัว การให้เกียรติ และทรัพย์
12.58.38
यात्राकालाश्च चत्वारस्त्रिवर्गस्य च विस्तरः ।
विजयो धर्मयुक्तश्च तथार्थविजयश्च ह ॥ १२.५८.३८ ॥
กาลสี่ประการสำหรับการออกเดินทัพ และขอบเขตโดยละเอียดของจุดหมายทั้งสามของชีวิตได้ถูกกล่าวไว้ ชัยชนะที่ประกอบด้วยธรรม และชัยชนะด้วยทรัพย์ก็ได้ถูกกล่าวไว้เช่นกัน
12.58.39
आसुरश्चैव विजयः कार्त्स्न्येन परिवर्णितः ।
लक्षणं पञ्चवर्गस्य त्रिविधं चात्र वर्णितम् ॥ १२.५८.३९ ॥
ชัยชนะแบบอสูรก็ได้ถูกพรรณนาไว้โดยครบถ้วน และลักษณะของกลุ่มห้าประการก็ถูกระบุไว้ที่นี่ในสามชนิด
12.58.40
प्रकाशश्चाप्रकाशश्च दण्डोऽथ परिशब्दितः ।
प्रकाशोऽष्टविधस्तत्र गुह्यश्च बहुविस्तरः ॥ १२.५८.४० ॥
การลงทัณฑ์แบบเปิดเผยและแบบปิดลับก็ได้ถูกกล่าวถึงเช่นกัน แบบเปิดเผยมีแปดชนิด ส่วนแบบปิดลับมีขอบเขตกว้างขวางมาก
12.58.41
रथा नागा हयाश्चैव पादाताश्चैव पाण्डव ।
विष्टिर्नावश्चराश्चैव देशिका इति चाष्टमः।
अङ्गान्येतानि कौरव्य प्रकाशानि बलस्य तु ॥ १२.५८.४१ ॥
รถ ช้าง ม้า และพลเดินเท้า โอ ปาณฑพ ผู้คุมแรงงาน เรือ สายลับ และผู้นำทาง เป็นองค์ที่แปด เหล่านี้คือองค์ประกอบของกองทัพที่มองเห็นได้ โอ ผู้สืบสายกุรุ
12.58.42
जङ्गमाजङ्गमाश्चोक्ताश्चूर्णयोगा विषादयः ।
स्पर्शे चाभ्यवहार्ये चाप्युपांशुर्विविधः स्मृतः ॥ १२.५८.४२ ॥
กล่าวถึงยาพิษทั้งที่เคลื่อนไหวได้และไม่เคลื่อนไหว ยาผงผสมและยาพิษเป็นต้น อุบายลับจำแนกได้หลายแบบ ทั้งโดยการสัมผัส และโดยสิ่งที่กินหรือดื่ม
12.58.43
क्रीडापूर्वे रणे द्यूते विस्रम्भणसमन्वितम् ।
उक्तं कैतव्यमित्येतदुपायो नवमो बुधैः ॥ १२.५८.४३ ॥
การหลอกลวงที่กระทำก่อนการเล่นพนัน ในสงคราม หรือในการเล่นลูกเต๋า ขณะเรียกความไว้วางใจ เรียกว่าไกตวยะ ผู้รู้ทั้งหลายกล่าวว่านี่คืออุบายที่เก้า
12.58.44
उपेक्षा सर्वकार्येषु कर्मणां करणेषु च ।
अनिष्टानां समुत्थाने त्रिवर्गो नश्यते यया ॥ १२.५८.४४ ॥
การละเลยกิจทั้งปวงและการลงมือทำงาน และเมื่อสิ่งไม่พึงปรารถนาเกิดขึ้น ด้วยสิ่งนั้นไตรวรรค์ย่อมพินาศ
12.58.45
इन्द्रजालादिका माया वाजीवनकुशीलवैः ।
सुनिमित्तैदुर्निमित्तैरुत्पातैश्च समन्वितम् ॥ १२.५८.४५ ॥
มายาเช่นมนตร์ตาข่ายของพระอินทร์ ซึ่งผู้ค้าม้า นักแสดง และนักขับลำนำกระทำ ประกอบด้วยลางดีและลางร้าย และอุปัทวเหตุ
12.58.46
डम्भो लिङ्गं समाश्रित्य शत्रुवर्गे प्रयुज्यते ।
शाठ्यं निश्चेष्टता प्रोक्ता चित्तदोषप्रदूषिका ॥ १२.५८.४६ ॥
การเสแสร้งถูกใช้ในหมู่ฝ่ายศัตรู โดยแสดงภายนอกเป็นอย่างหนึ่ง การหลอกลวงและความนิ่งเฉยถูกกล่าวถึง ซึ่งทำลายจิตใจด้วยโทษของใจ
12.58.47
अरिर्मित्र उदासीन इत्येतेऽप्यनुवर्णिताः ।
कृत्स्ना मार्गगुणाश्चैव तथा भूमिगुणाश्च ह।
आत्मरक्षणमाश्वासः स्पर्शानां चान्ववेक्षणम् ॥ १२.५८.४७ ॥
ศัตรู มิตร และผู้วางเฉยก็ได้กล่าวไว้แล้ว คุณสมบัติทั้งหมดของเส้นทาง และคุณสมบัติของพื้นที่ด้วยเช่นกัน การป้องกันตนเอง การให้ความมั่นใจ และการสังเกตอย่างใกล้ชิดต่อผู้สอดแนม
12.58.48
कल्पना विविधाश्चापि नृनागरथवाजिनाम् ।
व्यूहाश्च विविधाभिख्या विचित्रं युद्धकौशलम् ॥ १२.५८.४८ ॥
การจัดกองกำลังต่าง ๆ ของคน ช้าง รถ และม้า การจัดกระบวนรบที่มีชื่อเรียกหลากหลาย และความชำนาญอันน่าอัศจรรย์ในการรบ
12.58.49
उत्पाताश्च निपाताश्च सुयुद्धं सुपलायितम् ।
शस्त्राणां पालनं ज्ञानं तथैव भरतर्षभ ॥ १२.५८.४९ ॥
ลางร้ายและการโจมตีกะทันหัน การรบที่ดีและการหนีอย่างชำนาญ การดูแลอาวุธและความรู้ เช่นเดียวกัน โอ วัวแห่งภรตะ
12.58.50
बलव्यसनयुक्तं च तथैव बलहर्षणम् ।
पीडा चापदकालश्च भयकालश्च पाण्डव ॥ १२.५८.५० ॥
ประกอบด้วยความหายนะของกองกำลัง และสิ่งที่ปลุกใจกองทัพเช่นกัน ความทุกข์ยาก เวลาแห่งภัยพิบัติ และเวลาแห่งความหวาดกลัว โอ บุตรแห่งปาณฑุ
12.58.51
तथाख्यातविधानं च योगः संचार एव च ।
चोरैराटविकैश्चोग्रैः परराष्ट्रस्य पीडनम् ॥ १२.५८.५१ ॥
วิธีการและการนำไปใช้ตามที่กำหนดไว้ และการเคลื่อนไหวของสายลับ และการรบกวนแว่นแคว้นของศัตรูโดยโจรร้ายและผู้อาศัยในป่า
12.58.52
अग्निदैर्गरदैश्चेव प्रतिरूपककारकैः ।
श्रेणिमुख्योपजापेन वीरुधश्छेदनेन च ॥ १२.५८.५२ ॥
โดยพวกวางเพลิงและพวกวางยาพิษ โดยผู้ปลอมแปลงของเทียม โดยการยุยงให้แตกแยกระหว่างหัวหน้าสมาคม และโดยการตัดพืชพรรณ
12.58.53
दूषणेन च नागानामातङ्कजननेन च ।
आराधनेन भक्तस्य पत्युश्चोपग्रहेण च ॥ १२.५८.५३ ॥
โดยการทำให้ช้างเสียหายและสร้างความหวาดกลัวแก่มัน โดยการเอาใจข้ารับใช้ และโดยการยึดจับเจ้านาย
12.58.54
सप्ताङ्गस्य च राज्यस्य ह्रासवृद्धिसमीक्षणम् ।
दूतसामर्थ्ययोगश्च राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ॥ १२.५८.५४ ॥
การสังเกตความเสื่อมและความเจริญของแว่นแคว้นที่มีองค์เจ็ด การใช้ความสามารถของทูต และการเสริมความเจริญของแคว้น
12.58.55
अरिमध्यस्थमित्राणां सम्यक्चोक्तं प्रपञ्चनम् ।
अवमर्दः प्रतीघातस्तथैव च बलीयसाम् ॥ १२.५८.५५ ॥
การสืบสวนศัตรู ผู้วางเฉย และมิตรอย่างรอบคอบ ตามที่สอนไว้อย่างถูกต้อง และเช่นเดียวกัน การปราบผู้ทรงพลังและการโต้ตอบต่อพวกเขา
12.58.56
व्यवहारः सुसूक्ष्मश्च तथा कण्टकशोधनम् ।
श्रमो व्यायामयोगश्च योगद्रव्यस्य सञ्चयः ॥ १२.५८.५६ ॥
การปกครองที่ละเอียดอ่อนยิ่ง และเช่นเดียวกัน การกำจัดหนามยอก (การขจัดผู้ก่อปัญหา) ความพยายาม การฝึกฝนด้วยการออกกำลัง และการสะสมทรัพย์ที่ได้มา
12.58.57
अभृतानां च भरणं भृतानां चान्ववेक्षणम् ।
अन्तकाले प्रदानं च व्यसने चाप्रसङ्गिता ॥ १२.५८.५७ ॥
การเลี้ยงดูผู้ที่ยังไม่ได้รับการจ้าง และการดูแลอย่างใกล้ชิดผู้ที่รับจ้างแล้ว การจ่ายค่าตอบแทนเมื่อสิ้นสุดการรับใช้ และการไม่ยึดติดในยามวิบัติ
12.58.58
तथा राजगुणाश्चैव सेनापतिगुणाश्च ह ।
करणस्य च कर्तुश्च गुणदोषास्तथैव च ॥ १२.५८.५८ ॥
เช่นเดียวกัน คุณสมบัติของกษัตริย์และคุณสมบัติของแม่ทัพ และคุณงามความดีและข้อบกพร่องของเครื่องมือ (นายทหาร) และของผู้กระทำ
12.58.59
दुष्टेङ्गितं च विविधं वृत्तिश्चैवानुवर्तिनाम् ।
शङ्कितत्वं च सर्वस्य प्रमादस्य च वर्जनम् ॥ १२.५८.५९ ॥
ท่าทีและความประพฤติต่าง ๆ ของคนชั่ว และพฤติกรรมของผู้ติดตาม การระแวดระวังทุกคน และการหลีกเลี่ยงความประมาท
12.58.60
अलब्धलिप्सा लब्धस्य तथैव च विवर्धनम् ।
प्रदानं च विवृद्धस्य पात्रेभ्यो विधिवत्तथा ॥ १२.५८.६० ॥
ความปรารถนาในสิ่งที่ยังไม่ได้มา และการเพิ่มพูนสิ่งที่ได้มาแล้ว เช่นเดียวกัน การให้แก่ผู้เหมาะสมตามวิธีการ ซึ่งสิ่งที่เจริญขึ้นแล้ว
12.58.61
विसर्गोऽर्थस्य धर्मार्थमर्थार्थं कामहेतुकम् ।
चतुर्थं व्यसनाघाते तथैवात्रानुवर्णितम् ॥ १२.५८.६१ ॥
การใช้จ่ายทรัพย์มีไว้เพื่อธรรม เพื่อทรัพย์ และเกิดจากความปรารถนา ส่วนประการที่สี่ อันเกิดจากการถูกภัยพิบัติโจมตี ก็ได้บรรยายไว้ในที่นี้เช่นกัน
12.58.62
क्रोधजानि ततोग्राणि कामजानि तथैव च ।
दशोक्तानि कुरुश्रेष्ठ व्यसनान्यत्र चैव ह ॥ १२.५८.६२ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ ภัยพิบัติที่รุนแรงซึ่งเกิดจากความโกรธ และที่เกิดจากความปรารถนา กล่าวกันว่ามีสิบประการ และในที่นี้ก็ได้บรรยายไว้
12.58.63
मृगयाक्षास्तथा पानं स्त्रियश्च भरतर्षभ ।
कामजान्याहुराचार्याः प्रोक्तानीह स्वयंभुवा ॥ १२.५८.६३ ॥
โอ้ยอดวีรบุรุษแห่งภรตะ การล่าสัตว์ การเล่นพนัน การดื่มสุรา และผู้หญิง อาจารย์ทั้งหลายเรียกสิ่งเหล่านี้ว่าโทษอันเกิดจากความปรารถนา และที่นี่พระสวยัมภูก็ได้ประกาศไว้แล้ว
12.58.64
वाक्पारुष्यं तथोग्रत्व दण्डपारुष्यमेव च ।
आत्मनो निग्रहस्त्यागो ह्यर्थदूषणमेव च ॥ १२.५८.६४ ॥
การใช้คำพูดรุนแรง ความดุร้าย การลงโทษที่รุนแรง การไม่ข่มใจตน การละทิ้ง และการทำลายทรัพย์สิน ก็รวมอยู่ด้วยเช่นกัน
12.58.65
यन्त्राणि विविधान्येव क्रियास्तेषां च वर्णिताः ।
अवमर्दः प्रतीघातः केतनानां च भञ्जनम् ॥ १२.५८.६५ ॥
เครื่องมือต่าง ๆ และวิธีการใช้งานของเครื่องมือเหล่านั้นได้ถูกบรรยายไว้ การบดขยี้ การโต้ตอบ และการทำลายธงของข้าศึกก็เช่นกัน
12.58.66
चैत्यद्रुमावमर्दश्च रोधः कर्मान्तनाशनम् ।
अपस्करोऽथ वमनं तथोपास्या च वर्णिता ॥ १२.५८.६६ ॥
การเหยียบย่ำต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ การปิดล้อม การทำลายสถานที่ทำงาน การทิ้งสิ่งสกปรก การอาเจียน และพิธีบูชาก็ได้บรรยายไว้ด้วยเช่นกัน
12.58.67
पणवानकशङ्खानां भेरीणां च युधिष्ठिर ।
उपार्जनं च द्रव्याणां परमर्म च तानि षट् ॥ १२.५८.६७ ॥
โอ้ยุธิษฐิระ เสียงของกลองปณวะและกลองอานกะ เสียงสังข์และกลองศึก การได้มาซึ่งทรัพย์สิน และจุดอ่อนสำคัญของข้าศึก นี่คือหกประการ
12.58.68
लब्धस्य च प्रशमनं सतां चैवाभिपूजनम् ।
विद्वद्भिरेकीभावश्च जपहोमविधिज्ञता ॥ १२.५८.६८ ॥
การรักษาสิ่งที่ได้มาแล้วให้มั่นคง การให้เกียรติแก่ผู้ดี การรวมใจเป็นหนึ่งกับผู้มีปัญญา และความรู้ในวิธีการสวดชปะและโหมะ
12.58.69
मङ्गलालम्भनं चैव शरीरस्य प्रतिक्रिया ।
आहारयोजनं चैव नित्यमास्तिक्यमेव च ॥ १२.५८.६९ ॥
การแตะต้องสิ่งเป็นมงคล การดูแลและรักษาร่างกาย การจัดเตรียมอาหาร และความศรัทธาที่มั่นคงเสมอ ก็รวมอยู่ด้วยเช่นกัน
12.58.70
एकेन च यथोत्थेयं सत्यत्वं मधुरा गिरः ।
उत्तमानां समाजानां क्रियाः केतनजास्तथा ॥ १२.५८.७० ॥
วิธีที่ควรลุกขึ้นและปฏิบัติ ความสัตย์ คำพูดอ่อนหวาน การประพฤติในที่ประชุมของผู้ประเสริฐ และพิธีกรรมที่เกี่ยวกับธง ก็รวมอยู่ด้วยเช่นกัน
12.58.71
प्रत्यक्षाश्च परोक्षाश्च सर्वाधिकरणेष्वथ ।
वृत्तेर्भरतशार्दूल नित्यं चैवान्ववेक्षणम् ॥ १२.५८.७१ ॥
การตรวจสอบทั้งทางตรงและทางอ้อมในทุกหน่วยงานของการปกครอง และการเฝ้าดูความเป็นอยู่ของประชาชนอย่างใกล้ชิดเสมอ โอ้ยอดราชสีห์แห่งภรตะ
12.58.72
अदण्ड्यत्वं च विप्राणां युक्त्या दण्डनिपातनम् ।
अनुजीवि स्वजातिभ्यो गुणेभ्यश्च समुद्भवः ॥ १२.५८.७२ ॥
การยกเว้นพราหมณ์จากการลงโทษ การลงโทษอย่างมีเหตุผล และการเติบโตของผู้พึ่งพิงจากชนชั้นของตนเองและจากคุณความดี
12.58.73
रक्षणं चैव पौराणां राष्ट्रस्य च विवर्धनम् ।
मण्डलस्था च या चिन्ता राजन्द्वादशराजिका ॥ १२.५८.७३ ॥
การคุ้มครองราษฎรและการทำให้แคว้นเจริญรุ่งเรือง และความกังวลเกี่ยวกับกษัตริย์ที่ตั้งอยู่ในวงล้อม โอ้พระราชา นี่คือวงล้อมแห่งกษัตริย์สิบสองพระองค์
12.58.74
द्विसप्ततिमतिश्चैव प्रोक्ता या च स्वयंभुवा ।
देशजातिकुलानां च धर्माः समनुवर्णिताः ॥ १२.५८.७४ ॥
ปัญญาเจ็ดสิบสองประการที่พระสวยัมภูทรงประกาศไว้ และหน้าที่ของแต่ละภูมิภาค ชนชั้น และตระกูล ก็ได้บรรยายไว้โดยสมบูรณ์แล้ว
12.58.75
धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्चात्रानुवर्णिताः ।
उपायाश्चार्थलिप्सा च विविधा भूरिदक्षिणः ॥ १२.५८.७५ ॥
ที่นี่ได้บรรยายถึงธรรม ทรัพย์ กาม และโมกษะ รวมทั้งวิธีการต่าง ๆ ความปรารถนาที่จะได้ทรัพย์ และวิธีการหลากหลายประการ โอ้ผู้ให้ทักษิณามากมาย
12.58.76
मूलकर्मक्रिया चात्र मायायोगश्च वर्णितः ।
दूषणं स्रोतसां चैव वर्णितं च स्थिराम्भसाम् ॥ १२.५८.७६ ॥
ที่นี่ได้บรรยายถึงการกระทำอันเป็นรากฐานและการปฏิบัติของมัน และการใช้กลอุบาย นอกจากนี้ยังบรรยายถึงการปนเปื้อนของกระแสน้ำที่ไหลและของน้ำนิ่งด้วย
12.58.77
यैर्यैरुपायैर्लोकस्तु न चलेदार्यवर्त्मनः ।
तत्सर्वं राजशार्दूल नीतिशास्त्रेऽभिवर्णितम् ॥ १२.५८.७७ ॥
วิธีการใดก็ตามที่ทำให้ประชาชนไม่หวั่นไหวจากวิถีของผู้ประเสริฐ โอ้ยอดราชสีห์แห่งกษัตริย์ สิ่งทั้งหมดนั้นได้บรรยายไว้อย่างครบถ้วนในคัมภีร์นีติศาสตร์แล้ว
12.58.78
एतत्कृत्वा सुभं शास्त्रं ततः स भगवान्प्रभुः ।
देवानुवाच संहृष्टः सर्वाञ्छक्रपुरोगमान् ॥ १२.५८.७८ ॥
เมื่อแต่งคัมภีร์อันเป็นมงคลนี้เสร็จแล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะและเป็นพระเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ ทรงมีพระทัยชื่นบาน ได้ตรัสแก่เทวดาทั้งปวงซึ่งมีพระอินทร์เป็นผู้นำ
12.58.79
उपकाराय लोकस्य त्रिवर्गस्थापनाय च ।
नवनीतं सरस्वत्या बुद्धिरेषा प्रभाषिता ॥ १२.५८.७९ ॥
เพื่อประโยชน์แก่โลกและเพื่อการตั้งมั่นแห่งไตรวรรค ปัญญานี้ซึ่งเป็นแก่นของพระสรัสวดี ได้ถูกกล่าวออกมาแล้ว
12.58.80
दण्डेन सहिता ह्येषा लोकरक्षणकारिका ।
निग्रहानुग्रहरता लोकाननुचरिष्यति ॥ १२.५८.८० ॥
ปัญญานี้เมื่อประกอบด้วยทัณฑ์ จะคุ้มครองโลก และเมื่อยินดีในการข่มและการอนุเคราะห์ จะติดตามโลกทั้งหลายไป
12.58.81
दण्डेन नीयते चेदं दण्डं नयति वा पुनः ।
दण्डनीतिरितिख्याता त्रीँल्लोकानवपत्स्यते ॥ १२.५८.८१ ॥
หากสิ่งนี้ถูกนำทางด้วยการลงโทษ หรือนำการลงโทษอีก มันจะเป็นที่รู้จักในนามทัณฑนีติ และจะได้ไปถึงสามโลก
12.58.82
पाङ्गुण्यगुणसारैषा स्थास्यत्यग्रे महात्मसु ।
धर्मार्थकाममोक्षाश्च सकला ह्यत्र शब्दिताः ॥ १२.५८.८२ ॥
แก่นแท้แห่งคุณสมบัติของนโยบายหกประการนี้จะตั้งมั่นเป็นเบื้องหน้าในหมู่มหาตมะทั้งหลาย และในนั้นธรรม อรรถ กามและโมกษะทั้งหมดได้ถูกประกาศไว้
12.58.83
ततस्तां भगवान्नीतिं पूर्वं जग्राह शंकरः ।
बहुरूपो विशालाक्षः शिवः स्थाणुरुमापतिः ॥ १२.५८.८३ ॥
ครั้งนั้น พระศังกรผู้ทรงพระภคะได้ทรงถือนีตินั้นก่อน พระศิวะผู้มีรูปนานาประการ มีพระเนตรกว้าง ผู้ไม่หวั่นไหว เป็นเจ้าแห่งอุมา
12.58.84
अनादिनिधनो देवश्चैतन्यादिसमन्वितः ।
ज्ञानानि च वशे यस्य तारकादीन्यशेषतः ॥ १२.५८.८४ ॥
พระเทพเจ้าผู้ไม่มีเบื้องต้นและเบื้องปลาย ประกอบด้วยจิตสำนึกและสิ่งอื่นๆ ความรู้ทั้งหลายรวมทั้งความรู้ทางดาราศาสตร์และอื่นๆ อยู่ในอำนาจของพระองค์โดยครบถ้วน
12.58.85
अणिमादिगुणोपेतमैश्वर्यं न च कृत्रिमम् ।
तुष्ट्यर्थं ब्रह्मणः पुत्रो ललाटादुत्थितः प्रभुः ॥ १२.५८.८५ ॥
พระอำนาจของพระองค์ประกอบด้วยคุณสมบัติเช่นอณิมา มิใช่สิ่งประดิษฐ์ เพื่อให้พรหมาพอพระทัย ผู้เป็นเจ้าซึ่งเป็นพระโอรสของพรหมาได้อุบัติขึ้นจากหน้าผาก
12.58.86
अरुदत्सस्वनं घोरं जगतः प्रभुरव्ययः ।
जायमानः पिता पुत्रे पुत्रः पितरि चैव हि ॥ १२.५८.८६ ॥
เจ้าแห่งโลกผู้ไม่รู้เสื่อมได้ร้องไห้เสียงดังน่ากลัวเมื่อประสูติ บิดาอยู่ในบุตร และบุตรอยู่ในบิดาเช่นกัน
12.58.87
बुद्धिं विश्वसृजे दत्त्वा ब्रह्माण्डं येन निर्मितम् ।
यस्मिन्हिरण्मयो हंसः शकुनिः समपद्यत ॥ १२.५८.८७ ॥
พระพรหมผู้เป็นผู้สร้างจักรวาลได้ประทานปัญญา ด้วยพระองค์ไข่จักรวาลจึงถูกสร้างขึ้น ในนั้นได้อุบัติหงส์ทอง ซึ่งเป็นนกชนิดหนึ่ง
12.58.88
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा लोकपितामहः ।
स देवः सर्वभूतानां महादेवः सनातनः।
असंख्यातसहस्राणां रुद्राणां स्थानमव्ययम् ॥ १२.५८.८८ ॥
พระพรหมเป็นผู้สร้างโลกทั้งปวง เป็นปู่แห่งโลก พระเทพเจ้านั้นคือพระมหาเทพผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ ผู้เป็นนิรันดร์ พระองค์เป็นที่อาศัยอันไม่เสื่อมของรุทรนับหลายพันองค์ที่นับไม่ถ้วน
12.58.89
युगानामायुषो ह्रासं विज्ञाय भगवाञ्शिवः ।
संचिक्षेप ततः शास्त्रं महास्त्रं ब्रह्मणा कृतम् ॥ १२.५८.८९ ॥
พระผู้เป็นเจ้าพระศิวะทรงทราบว่าอายุของยุคทั้งหลายลดลง จึงทรงย่อคัมภีร์อาวุธอันยิ่งใหญ่ที่พระพรหมทรงรจนาไว้
12.58.90
वैशालाक्षमिति प्रोक्तं तदिन्द्रः प्रत्यपद्यत ।
दशाध्यायसहस्राणि सुब्रह्मण्यो महातपाः ॥ १२.५८.९० ॥
คัมภีร์นั้นถูกเรียกว่าไวศาลากษะ พระอินทร์ได้รับไป และพระสุพรหมมัณย์ผู้มีตบะยิ่งใหญ่ได้รับหนึ่งหมื่นบท
12.58.91
मघवानपि तच्छास्त्रं देवात्प्राप्य महेश्वरात् ।
प्रजानां हितमन्विच्छन्संचिक्षेप पुरंदरः ॥ १२.५८.९१ ॥
พระมฆวานหรือพระอินทร์ได้รับคัมภีร์นั้นจากพระเทพเจ้ามเหศวร ปรารถนาความผาสุกของสรรพสัตว์ จึงทรงย่อคัมภีร์นั้นเช่นกัน
12.58.92
सहस्त्रैः पञ्चभिस्तात यदुक्तं बाहुदन्तकम् ।
अध्यायानां सहस्त्रैस्तु त्रिभिरेव बृहस्पतिः।
संचिक्षेपेश्वरो बुद्ध्या बार्हस्पत्यं यदुच्यते ॥ १२.५८.९२ ॥
ลูกรัก สิ่งที่กล่าวไว้ในห้าพันบทเรียกว่าพาหุทันตกะ พฤหัสปติทรงย่อลงเป็นสามพันบทด้วยปัญญาของพระองค์ คัมภีร์นั้นเรียกว่าพารหัสปัตยะ
12.58.93
अध्यायानां सहस्रेण काव्यः संक्षेपमब्रवीत् ।
तच्छास्त्रममितप्रज्ञो योगाचार्यो महायशाः ॥ १२.५८.९३ ॥
กาวยะหรืออุศนัสได้กล่าวย่อคัมภีร์นั้นเป็นหนึ่งพันบท พระองค์มีปัญญาไร้ขอบเขต เป็นอาจารย์ผู้ชำนาญโยคะ มีเกียรติยศยิ่งใหญ่
12.58.94
एवं लोकानुरोधेन शास्त्रमेतन्महर्षिभिः ।
संक्षिप्तमायुर्विज्ञाय लोकानां ह्रासि पाण्डव ॥ १२.५८.९४ ॥
ด้วยเหตุนี้ มหาฤๅษีทั้งหลายจึงย่อคัมภีร์นี้เพื่อความเป็นไปของโลก เพราะทรงทราบว่าอายุของมนุษย์ลดน้อยลง ข้าแต่ปาณฑพ
12.58.95
अथ देवाः समागम्य विष्णुमूचुः प्रजापतिम् ।
एको योऽर्हति मर्त्येभ्यः श्रैष्ठ्य वै तं समादिश ॥ १२.५८.९५ ॥
เหล่าเทวดาจึงประชุมกันกล่าวแก่พระวิษณุผู้เป็นเจ้าแห่งประชาชนว่า ขอพระองค์โปรดแต่งตั้งผู้ที่คู่ควรแก่ความเป็นเลิศในหมู่มนุษย์
12.58.96
ततः संचिन्त्य भगवान्देवो नारायणः प्रभुः ।
तैजसं वै विरजसं सोऽसृजन्मानसं सुतम् ॥ १२.५८.९६ ॥
ครั้งนั้น พระนารายณ์ผู้ทรงพระภคะ ผู้เป็นเจ้า ทรงไตร่ตรองแล้วจึงสร้างบุตรผู้ส่องประกาย ปราศจากราคะ เกิดจากจิต
12.58.97
विरजास्तु महाभागः प्रभुत्वं भुवि नैच्छत ।
न्यासायैवाभवद्वुद्धिः प्रणीता तस्य पाण्डव ॥ १२.५८.९७ ॥
แต่วิรชัสผู้มีโชคยิ่งใหญ่มิได้ปรารถนาความเป็นใหญ่บนแผ่นดิน จิตของท่านตั้งอยู่เพียงในการสละออก ข้าแต่ปาณฑพ
12.58.98
कीर्तिमांस्तस्य पुत्रोऽभूत्सोऽपि मर्त्याधिकोऽभवत् ।
कर्दमस्तस्य तु सुतः सोऽप्यतप्यन्महत्तपः ॥ १२.५८.९८ ॥
บุตรของท่านคือกีรติมาน ผู้มีชื่อเสียง ท่านก็กลายเป็นผู้ยิ่งกว่ามนุษย์ทั้งหลาย บุตรของกีรติมานคือกรรทมะ ท่านก็ได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่
12.58.99
प्रजापतेः कर्दमस्य त्वनङ्गो नाम वीर्यवान् ।
प्रजा रक्षयिता साधुर्दण्डनीतिविशारदः ॥ १२.५८.९९ ॥
บุตรของประชาบดีกรรทมะคืออนังคะผู้ทรงพลัง เป็นผู้คุ้มครองประชาชน เป็นคนดี ชำนาญในวิชาการลงโทษและนโยบาย
12.58.100
अनङ्गपुत्रोऽतिबलो नीतिमानभिगम्य वै ।
प्रतिपेदे महाराज्यमथेन्द्रियवशोऽभवत् ॥ १२.५८.१०० ॥
บุตรของอนังคะมีกำลังยิ่งใหญ่และเชี่ยวชาญนโยบาย ท่านเสด็จไปถึงแล้วได้ครองแว่นแคว้นอันยิ่งใหญ่ แต่ต่อมาท่านกลับตกอยู่ในอำนาจของอินทรีย์
12.58.101
प्राप्य नारीं महाभागां रूपिणीं काममोहितः ।
सौभाग्येन च संपन्नां गुणैश्चानुत्तमां सतीम् ॥ १२.५८.१०१ ॥
เขาผู้ถูกความปรารถนาหลงใหล ได้รับหญิงผู้มีโชคดีอย่างยิ่ง งดงาม ประกอบด้วยความเป็นมงคล และมีคุณธรรมเหนือผู้ใด เป็นสตรีผู้บริสุทธิ์
12.58.102
मृत्योस्तु दुहिता राजन्सुनीथा नाम नामतः ।
प्रख्याता त्रिषु लोकेषु या सा वेनमजीजनत् ॥ १२.५८.१०२ ॥
ข้าแต่พระราชา สุนีถา นามว่า เป็นธิดาของมฤตยู เป็นที่เลื่องลือในสามโลก นางนั้นเองที่ให้กำเนิดเวนะ
12.58.103
तं प्रजासु विधर्माणं रागद्वेषवशानुगम् ।
मन्त्रपूतैः कुशैर्जघ्नुर्ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५८.१०३ ॥
ในหมู่ประชาชน ผู้ประพฤติผิดธรรมและคล้อยตามอำนาจของราคะและโทสะ ฤๅษีผู้กล่าววาจาแห่งพระเวทได้ตีเขาด้วยหญ้ากุศะที่ชำระด้วยมนตร์
12.58.104
ममन्थुर्दक्षिणं चोरुमृषयस्तस्य भारत ।
ततोऽस्य विकृतो जज्ञे ह्रस्वकः पुरुषोऽशुचिः ॥ १२.५८.१०४ ॥
ข้าแต่ภารตะ เหล่าฤๅษีได้ฉุดต้นขาขวาของเขา และจากต้นขานั้นได้เกิดบุรุษที่พิการ ร่างเตี้ย และไม่บริสุทธิ์
12.58.105
दग्धस्थूणाप्रतीकाशो रक्ताक्षः कृष्णमूर्धजः ।
निषीदेत्येवमूचुस्तमृषयो ब्रह्मवादिनः ॥ १२.५८.१०५ ॥
เขามีลักษณะคล้ายเสาไม้ที่ถูกเผาไหม้ ดวงตาแดง ผมดำ เหล่าฤๅษีผู้กล่าววาจาแห่งพระเวทจึงกล่าวกับเขาว่า "จงนั่งลงเถิด"
12.58.106
तस्मान्निषादाः संभूताः क्रूराः शैलवनाश्रयाः ।
ये चान्ये विन्ध्यनिलया म्लेच्छाः शतसहस्रशः ॥ १२.५८.१०६ ॥
จากเขานั้นได้เกิดชาวนิษาทที่โหดร้าย ผู้อาศัยอยู่ในภูเขาและป่า และยังมีมิลักขะอีกนับแสนนับหมื่นที่อาศัยอยู่ในวินธยะ
12.58.107
भूयोऽस्य दक्षिणं पाणिं ममन्थुस्ते महर्षयः ।
ततः पुरुष उत्पन्नो रुपेणेन्द्र इवापरः ॥ १२.५८.१०७ ॥
ต่อมา เหล่ามหาฤๅษีได้ฉุดมือขวาของเขาอีกครั้ง และจากมือนั้นได้เกิดบุรุษผู้มีรูปร่างเหมือนพระอินทร์อีกองค์หนึ่ง
12.58.108
कवची बद्धनिस्त्रिंशः सशरः सशरासनः ।
वेदवेदाङ्गविच्चैव धनुर्वेदे च पारगः ॥ १२.५८.१०८ ॥
ท่านสวมเกราะ คาดดาบ มีลูกศรและคันธนู ท่านรู้จักพระเวทและเวทางคะ และยังเชี่ยวชาญในธนุรเวทด้วย
12.58.109
तं दण्डनीतिः सकला श्रिता राजन्नरोत्तमम् ।
ततस्तु प्राञ्जलिर्वैन्यो महर्षीस्तानुवाच ह ॥ १२.५८.१०९ ॥
ข้าแต่พระราชา ทัณฑนีติทั้งหมดได้พึ่งพานรชนผู้ประเสริฐสุดนั้น ครั้นแล้ว เวนยะผู้ประนมมือ ได้กล่าวกับเหล่ามหาฤๅษีเหล่านั้น
12.58.110
सुसूक्ष्मा मे समुत्पन्ना बुद्धिर्धरर्मार्थदर्शिनी ।
अनया किं मया कार्यं तन्मे तत्त्वेन शंसत ॥ १२.५८.११० ॥
ปัญญาอันละเอียดยิ่งได้เกิดขึ้นในข้า ซึ่งมองเห็นธรรมและประโยชน์ ข้าจะทำอะไรกับปัญญานี้ได้เล่า จงบอกข้าโดยแท้จริงเถิด
12.58.111
यन्मां भवन्तो वक्ष्यन्ति कार्यमर्थसमन्वितम् ।
तदहं वः करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा ॥ १२.५८.१११ ॥
กิจใดที่ท่านทั้งหลายจะบอกข้าให้ทำ ซึ่งมีประโยชน์และมีความหมาย ข้าจะกระทำกิจนั้นเพื่อท่าน ในเรื่องนี้ไม่ต้องพิจารณาอีก
12.58.112
तमूचुस्तत्र देवास्ते ते चैव परमर्षयः ।
नियतो यत्र धर्मो वै तमशङ्कः समाचर ॥ १२.५८.११२ ॥
ที่นั้น เหล่าเทวดาและมหาฤๅษีเหล่านั้นได้กล่าวกับเขาว่า "เมื่อธรรมตั้งมั่นอยู่ที่ใด จงประพฤติตามธรรมนั้นโดยไม่หวาดหวั่นเถิด"
12.58.113
प्रियाप्रिये परित्यज्य समः सर्वेषु जन्तुषु ।
कामं क्रोधं च लोभं च मानं चोत्सृज्य दूरतः ॥ १२.५८.११३ ॥
จงละทิ้งสิ่งที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจ มีจิตเสมอกันต่อสัตว์ทั้งปวง และละกามะ โกธะ โลภะ และมานะไว้ให้ห่างไกล
12.58.114
यश्च धर्मात्प्रविचलेल्लोके कश्चन मानवः ।
निग्राह्यस्ते स्वबाहुभ्यां शश्वद्धर्ममवेक्षता ॥ १२.५८.११४ ॥
และผู้ใดในโลกที่หลุดจากธรรม ท่านต้องควบคุมเขาด้วยแขนของท่านเอง โดยมองดูธรรมอยู่เสมอ
12.58.115
प्रतिज्ञां चाधिरोहस्व मनसा कर्मणा गिरा ।
पालयिष्याम्यहं भौमं ब्रह्म इत्येव चासकृत् ॥ १२.५८.११५ ॥
จงตั้งสัตยปฏิญาณด้วยใจ การกระทำ และวาจาว่า "ข้าจะคุ้มครองพรหมัน (พระเวท) บนแผ่นดินนี้" และกล่าวซ้ำอีกหลายครั้ง
12.58.116
यश्चात्र धर्म इत्युक्तो दण्डनीतिव्यपाश्रयः ।
तमशङ्कः करिष्यामि स्ववशो न कदाचन ॥ १२.५८.११६ ॥
สิ่งที่กล่าวในที่นี้ว่าเป็นธรรม ซึ่งตั้งอยู่บนทัณฑนีติ ข้าจะปฏิบัติโดยไม่ลังเล และจะไม่ปฏิบัติตามความปรารถนาของตนเองเลยแม้สักครั้ง
12.58.117
अदण्ड्या मे द्विजाश्चेति प्रतिजानीष्व चाभिभो ।
लोकं च संकरात्कृत्स्नं त्राताऽस्मीति परंतप ॥ १२.५८.११७ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงอานุภาพ จงปฏิญาณว่า "พราหมณ์จะไม่ถูกลงโทษโดยข้า" และข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู จงปฏิญาณว่า "ข้าจะเป็นผู้คุ้มครองโลกทั้งสิ้นจากการปนกันของวรรณะ"
12.58.118
वैन्यस्ततस्तानुवाच देवानृषिपुरोगमान् ।
ब्राह्मणा मे सहायाश्चेदेवमस्तु सुरर्षभाः ॥ १२.५८.११८ ॥
ครั้นแล้ว บุตรของเวนะได้กล่าวกับเหล่าเทวดาที่มีฤๅษีเป็นผู้นำว่า "หากพราหมณ์เป็นผู้ช่วยเหลือข้า ก็ขอให้เป็นเช่นนั้นเถิด ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐ"
12.58.119
एवमस्त्विति वैन्यस्तु तैरुक्तो ब्रह्मवादिभिः ।
पुरोधाश्चाभवत्तस्य शुक्रो ब्रह्ममयो निधिः ॥ १२.५८.११९ ॥
"ขอให้เป็นเช่นนั้น" บุตรของเวนะกล่าว เมื่อผู้กล่าวพรหมันเหล่านั้นได้กล่าวกับเขาเช่นนี้ และปุโรหิตของเขาก็กลายเป็นศุกระ ขุมทรัพย์ที่ประกอบด้วยพรหมัน
12.58.120
मन्त्रिणो वालखिल्याश्च सारस्वत्यो गणस्तथा ।
महर्षिर्भगवान्गर्गस्तस्य सांवत्सरोऽभवत् ॥ १२.५८.१२० ॥
วาลขิลยะและกลุ่มสารัสวัตเป็นอำมาตย์ของเขา และมหาฤๅษีการ์คะผู้เป็นที่เคารพก็กลายเป็นสางวัตสระของเขา
12.58.121
आत्मनाऽष्टम इत्येव श्रुतिरेषां परा नृषु ।
उत्पन्नौ बन्दिनौ चास्य तत्पूर्वौ सूतमागधौ ॥ १२.५८.१२१ ॥
ตนเองเป็นลำดับที่แปด นี่คือประเพณีสูงสุดเกี่ยวกับพระองค์ในหมู่มนุษย์ ก่อนพระองค์มีบรรดาผู้ขับกล่อมเกิดมา คือสูตะและมาคธะ
12.58.122
तयो प्रीतो ददौ राजा पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् ।
अनूपदेशं सूताय मगधं मागधाय च ॥ १२.५८.१२२ ॥
พระราชาปฤถุ โอรสของเวนะ ผู้ทรงอานุภาพ ทรงพอพระทัยในทั้งสองนั้น จึงทรงพระราชทานแคว้นที่มีหนองน้ำแก่สูตะ และแคว้นมคธแก่มาคธะ
12.58.123
समतां वसुधायाश्च स सम्यगुदपादयत् ।
वैषम्यं हि परं भूमेरिति नः परमा श्रुतिः ॥ १२.५८.१२३ ॥
และพระองค์ทรงทำให้พื้นแผ่นดินเรียบเสมอกันอย่างสมบูรณ์ เพราะประเพณีสูงสุดกล่าวว่า ความขรุขระไม่เรียบเป็นภาวะสูงสุดของแผ่นดิน
12.58.124
मन्वन्तरेषु सर्वेषु विषमा जायते मही ।
उज्जहार ततो वैन्यः शिलाजालान्समन्ततः ॥ १२.५८.१२४ ॥
ในมนวันดรทั้งปวง แผ่นดินย่อมกลายเป็นขรุขระ ครั้นนั้น โอรสของเวนะจึงยกก้อนหินทั้งหลายขึ้นจากทุกด้าน
12.58.125
धनुष्कोट्या महाराज तेन शैला विमर्दिताः ।
स विष्णुना च देवेन शक्रेण विबुधैः सह।
ऋषिभिश्च प्रजापाल्ये ब्रह्मणा चाभिषेचितः ॥ १२.५८.१२५ ॥
โอ มหาราชา ด้วยปลายคันธนูของพระองค์ พระองค์ทรงบดขยี้ภูเขาทั้งหลาย และพระองค์ได้รับการอภิเษกโดยพระวิษณุ พระอินทร์ผู้เป็นเทพ พร้อมด้วยเทพทั้งหลาย และโดยฤๅษีทั้งหลาย และโดยพระพรหม เพื่อการปกป้องประชาชน
12.58.126
तं साक्षात्पृथिवी भेजे रत्नान्यादाय पाण्डव ।
सागरः सरितां भर्ता हिमवांश्चाचलोत्तमः ॥ १२.५८.१२६ ॥
โอ โอรสของปาณฑุ พระแม่ธรณีเองได้เสด็จมาหาพระองค์โดยตรง พร้อมนำรัตนะมาถวาย มหาสมุทรผู้เป็นเจ้าของแม่น้ำทั้งหลาย และหิมวันต์ ภูเขาที่ประเสริฐที่สุด ก็มาด้วยเช่นกัน
12.58.127
शक्रश्च धनमक्षय्यं प्रादात्तस्मै युधिष्ठिर ।
रुक्मं चापि महामेरुः स्वयं कनकपर्वतः ॥ १२.५८.१२७ ॥
โอ ยุธิษฐิระ พระอินทร์ทรงพระราชทานทรัพย์สมบัติที่ไม่มีวันหมดแก่พระองค์ และเขาเมรุผู้ยิ่งใหญ่ ภูเขาทองคำ ก็ได้ถวายทองคำแก่พระองค์เอง
12.58.128
यक्षराक्षसभर्ता च भगवान्नरवाहनः ।
धर्मे चार्थे च कामे च समर्थं प्रददौ धनम् ॥ १२.५८.१२८ ॥
พระภควันนรวาหนะ ผู้เป็นเจ้าของยักษ์และรากษส ทรงพระราชทานทรัพย์ที่เพียงพอสำหรับธรรม ทรัพย์สมบัติ และความปรารถนาแก่พระองค์
12.58.129
हया रथाश्च नागाश्च कोटिशः पुरुषास्तथा ।
प्रादुर्बभूवुर्वैन्यस्य चिन्तयानस्य पाण्डव ॥ १२.५८.१२९ ॥
โอ ปาณฑพ เมื่อพระเวนยะ (ปฤถุ) ทรงนึกถึง ม้า รถศึก ช้าง และมนุษย์นับเป็นโกฏิก็ปรากฏขึ้น
12.58.130
न जरा न च दुर्भिक्षं नाधयो व्याधयः कुतः ।
सरीसृपेभ्यः स्तेनेभ्यो न चान्येभ्यः कदाचन।
भयमासीत्ततस्तस्य पृथिवी सस्यमालिनी ॥ १२.५८.१३० ॥
ไม่มีความแก่ ไม่มีความอดอยาก จะมีความทุกข์ทางใจหรือโรคภัยมาจากไหน พระองค์ไม่เคยมีความกลัวต่อสัตว์เลื้อยคลาน โจร หรือผู้อื่นใดเลย แผ่นดินจึงประดับด้วยพืชผลเขียวชอุ่ม
12.58.131
आपस्तस्तम्भिरे चास्य समुद्रमभियास्यतः ।
पर्वताश्च ददुर्मार्गं ध्वजभङ्गश्च नाभवत् ॥ १२.५८.१३१ ॥
เมื่อพระองค์เสด็จไปสู่มหาสมุทร น้ำก็หยุดนิ่งเพื่อพระองค์ ภูเขาทั้งหลายก็เปิดทางให้ และธงไม่เคยหักเลย
12.58.132
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि दश सप्त च ।
यक्षराक्षसनागानामीप्सितं यस्य यस्य यत् ॥ १२.५८.१३२ ॥
โดยพระองค์แผ่นดินนี้ได้ถูกรีดนม พืชผลสิบเจ็ดชนิดได้มา และสิ่งใดที่ยักษ์ รากษส และนาคต่างปรารถนา ก็ได้มาทั้งสิ้น
12.58.133
तेन धर्मोत्तरश्चायं कृतो लोको महात्मना ।
रञ्जिताश्च प्रजाः सर्वास्तेन राजेति शब्द्यते ॥ १२.५८.१३३ ॥
โดยพระองค์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ โลกนี้ได้ถูกทำให้มีธรรมเป็นที่ยิ่ง และพระองค์ทรงทำให้ประชาชนทั้งปวงพอพระทัย ด้วยเหตุนี้พระองค์จึงถูกเรียกว่า ราชา (ผู้ทำให้ยินดี)
12.58.134
ब्राह्मणानां क्षतत्राणात्ततः क्षत्रिय उच्यते ।
प्रथिता धर्मतश्चेयं पृथिवी साधुभिः स्मृता ॥ १२.५८.१३४ ॥
เพราะพระองค์ทรงคุ้มครองพราหมณ์จากอันตราย พระองค์จึงถูกเรียกว่า กษัตริย์ และแผ่นดินนี้ด้วยธรรมได้รับการเลื่องลือและระลึกถึงโดยผู้ดี
12.58.135
स्थापनं चाकरोद्विष्णुः स्वयमेव सनातनः ।
नातिवर्तिष्यते कश्चिद्राजंस्त्वामिति भारत ॥ १२.५८.१३५ ॥
พระวิษณุผู้เป็นนิรันดร์ได้ทรงสถาปนาเอง โอ ราชา โอ ภารตะ จะไม่มีใครล่วงละเมิดพระองค์
12.58.136
ततः स भगवान्विष्णुराविवेश च पार्थिवम् ।
देववन्नरदेवानां नमतीदं जगत्ततः ॥ १२.५८.१३६ ॥
ครั้นนั้น พระวิษณุผู้เป็นเจ้าได้เสด็จเข้าสู่พระราชา ด้วยเหตุนี้ โลกนี้จึงก้มกราบพระราชาผู้เป็นเทพในมนุษย์ ดังที่กราบเทพทั้งหลาย
12.58.137
दण्डनीत्या च सततं रक्षितारं नरेश्वरम् ।
नाधर्षयेत्तथा कश्चिच्चारनिष्पन्ददर्शनात् ॥ १२.५८.१३७ ॥
ไม่ควรมีใครรุกรานพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ผู้ทรงคุ้มครองอยู่เสมอด้วยนีติแห่งการลงโทษ เพราะการเคลื่อนไหวของจารชนย่อมถูกเห็น
12.58.138
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ।
आत्मना करणैश्चैव समस्येह महीक्षितः ॥ १२.५८.१३८ ॥
โอ ราชาผู้ประเสริฐ การกระทำที่ดีย่อมนำไปสู่ความดี ในที่นี้ สำหรับผู้ปกครองแผ่นดิน การกระทำของตนเองและเครื่องมือทั้งหลายย่อมมุ่งไปสู่ความดีอย่างเท่าเทียมกัน
12.58.139
को हेतुर्यद्वशे तिष्ठेल्लोको दैवादृते गुणात् ॥ १२.५८.१३९ ॥
อะไรเป็นเหตุที่ทำให้โลกตั้งอยู่ภายใต้อำนาจของบุรุษคนหนึ่ง นอกจากโชคชะตาและคุณภาพ
12.58.140
विष्णोर्ललाटात्कमलं सौवर्णमभवत्तदा ।
श्रीः संभूता ततस्तस्मिन्देवी धर्मस्य पाण्डव ॥ १२.५८.१४० ॥
ครั้นนั้น จากพระนลาฏของพระวิษณุ ดอกบัวสีทองได้บังเกิดขึ้น และในดอกบัวนั้น โอ ปาณฑพ พระแม่ศรี เทวีแห่งธรรม ได้ประสูติขึ้น
12.58.141
श्रियः सकाशादर्थश्च जातो धर्मस्य पाण्डव ।
अथ धर्मस्तथैवार्थः श्रीश्च राज्ये प्रतिष्ठिता ॥ १२.५८.१४१ ॥
ทรัพย์เกิดจากศรีเพื่อธรรม ปาณฑพเอ๋ย ดังนั้นธรรมและทรัพย์ก็เช่นกัน และศรีก็ตั้งมั่นอยู่ในแผ่นดิน
12.58.142
सुकृतस्य क्षयाच्चैव स्वर्लोकादेत्य मेदिनीम् ।
पार्थिवो जायते तात दण्डनीतिविशारदः ॥ १२.५८.१४२ ॥
ลูกรัก เมื่อบุญกุศลหมดสิ้น กษัตริย์ก็ลงมาจากโลกสวรรค์สู่แผ่นดิน เป็นผู้ชำนาญในศาสตร์แห่งการลงทัณฑ์และการปกครอง
12.58.143
माहात्म्येन च संयुक्तो वैष्णवेन नरो भुवि ।
बुद्ध्या भवति संयुक्तो माहात्म्यं चाधिगच्छति ॥ १२.५८.१४३ ॥
มนุษย์ผู้ประกอบด้วยความยิ่งใหญ่แห่งพระวิษณุ อยู่บนแผ่นดิน เมื่อประกอบด้วยปัญญาแล้ว ก็ย่อมบรรลุความยิ่งใหญ่
12.58.144
स्थापितं च ततो देवैर्न कश्चिदतिवर्तते ।
तिष्ठत्येकस्य च वशे तं चैवानुविधीयते ॥ १२.५८.१४४ ॥
สิ่งที่เหล่าเทวดาได้สถาปนาไว้ ไม่มีผู้ใดล่วงละเมิดได้ สิ่งนั้นดำรงอยู่ภายใต้อำนาจของผู้หนึ่ง และผู้นั้นนั่นแหละที่ผู้คนเชื่อฟัง
12.58.145
शुभं हि कर्म राजेन्द्र शुभत्वायोपकल्पते ।
तुल्यस्यैकस्य येनायं लोको वचसि तिष्ठति ॥ १२.५८.१४५ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ กรรมดีย่อมนำไปสู่ผลดีแน่นอน โดยกรรมนั้นโลกนี้จึงตั้งมั่นอยู่ในคำพูดของผู้หนึ่งผู้เสมอกัน
12.58.146
योऽस्य वै मुखमद्राक्षीत्सोऽस्य सर्वो वशानुगः ।
सुभगं चार्थवन्तं च रूपवन्तं च पश्यति ॥ १२.५८.१४६ ॥
ผู้ใดได้เห็นพระพักตร์ของพระองค์ ทุกคนย่อมตามอยู่ในอำนาจของพระองค์ เขาเห็นพระองค์เป็นผู้มีโชคดี มั่งคั่ง และมีรูปงาม
12.58.147
महत्त्वात्तस्य दण्डस्य नीतिर्विस्पष्टलक्षणा ।
नयश्चारश्च विपुलो येन सर्वमिदं ततम् ॥ १२.५८.१४७ ॥
เพราะความยิ่งใหญ่ของไม้เรียวแห่งการลงทัณฑ์นั้น นีติศาสตร์จึงมีลักษณะชัดเจน การดำเนินการและการสืบข่าวมีอย่างกว้างขวาง และด้วยสิ่งเหล่านี้ สิ่งทั้งปวงนี้จึงแผ่ซ่านไปทั่ว
12.58.148
आगमश्च पुराणानां महर्षीणां च संभवः ।
तीर्थवंशश्च वंशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १२.५८.१४८ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ประเพณีแห่งปุราณะ กำเนิดของมหาฤๅษี ตระกูลแห่งสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ และตระกูลของกษัตริย์
12.58.149
सकलं चातुराश्रम्यं चातुर्होत्रं तथैव च ।
चातुर्वर्ण्यं तथैवात्र चातुर्विद्यं च कीर्तिम् ॥ १२.५८.१४९ ॥
ที่นี่กล่าวถึงกฎแห่งอาศรมทั้งสี่ทั้งหมด พิธีของโหตฤทั้งสี่ และเช่นเดียวกันคือการจัดลำดับวรรณะทั้งสี่ วิทยาทั้งสี่ และเกียรติยศ
12.58.150
इतिहासोपवेदाश्च न्यायः कृत्स्नश्च वर्णितः ।
तपो ज्ञानमर्हिसा च सत्यं दानममत्सरः ॥ १२.५८.१५० ॥
อิติหาสะ อุปเวทะ และความยุติธรรมทั้งหมดได้ถูกบรรยายไว้ ตบะ ความรู้ อหิงสา สัตย์ การให้ และความไม่ริษยา
12.58.151
वृद्धोपसेवा दानं च शौचमुत्थानमेव च ।
सर्वभूतानुकम्पा च सर्वमत्रोपवर्णितम् ॥ १२.५८.१५१ ॥
การปรนนิบัติผู้เฒ่า การให้ ความบริสุทธิ์ ความเพียร และความเมตตาต่อสรรพสัตว์ ทั้งหมดนี้ได้ถูกบรรยายไว้ที่นี่
12.58.152
भुवि वाचोगतं यच्च तच्च सर्वं समर्पितम् ।
तस्मिन्पैतामहे शास्त्रे पाण्डवेय न संशयः ॥ १२.५८.१५२ ॥
สิ่งใดก็ตามที่ได้เปล่งออกมาเป็นถ้อยคำบนแผ่นดิน ทั้งหมดนั้นได้ถูกมอบไว้ในคัมภีร์ของบรรพบุรุษนั้น ข้าแต่บุตรแห่งปาณฑุ ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
12.58.153
ततो जगति राजेन्द्र सततं शब्दितं बुधैः ।
देवाश्च नरदेवाश्च तुल्या इति विशांपते ॥ १२.५८.१५३ ॥
ดังนั้น ข้าแต่จอมกษัตริย์ ผู้มีปัญญาในโลกได้กล่าวไว้เสมอว่า เทวดาและบรรดาเจ้าแผ่นดินของมนุษย์นั้นเสมอกัน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน
12.58.154
एतत्ते सर्वमाख्यातं महत्त्वं प्रति राजसु ।
कार्त्स्न्येन भरतश्रेष्ठ किमन्यदिह वर्तते ॥ १२.५८.१५४ ॥
ทั้งหมดนี้ได้ถูกเล่าให้ท่านฟังโดยครบถ้วน เกี่ยวกับความยิ่งใหญ่ของบรรดากษัตริย์ ข้าแต่ยอดแห่งภรตะ ยังมีสิ่งอื่นใดอีกในที่นี้เล่า