مهابهاراتا · أدهيايا 12.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.59.1
ततः पुनः स गाङ्गेयमभिवाद्य पितामहम् ।
प्राञ्जलिर्नियतो भूत्वा पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १२.५९.१ ॥
ثم حيّا يوديشثيرا مرة أخرى الجد ابن غانغا، وبكفين مضمومتين وبضبط للنفس سأله:
12.59.2
के धर्माः सर्ववर्णानां चातुर्वर्ण्यस्य के पृथक् ।
चातुर्वर्ण्याश्रमाणां च राजधर्माश्च के मताः ॥ १२.५९.२ ॥
ما هي واجبات جميع الطبقات؟ وما هي الواجبات الخاصة بالنظام الرباعي؟ وأيّ الواجبات تُعدّ واجبات الأنظمة والمراحل الأربع للحياة، وواجبات الملك؟
12.59.3
केन वै वर्धते राष्ट्रं राजा केन विवर्धते ।
केन पौराश्च भृत्याश्च वर्धन्ते भरतर्षभ ॥ १२.५९.३ ॥
بأيّ شيء تنمو المملكة، أيها الثور من البهاراتيين؟ وبأيّ شيء يزدهر الملك؟ وبأيّ شيء ينمو أهل المدينة والخدم؟
12.59.4
कोशं दण्डं च दुर्गं च सहायान्मन्त्रिणस्तथा ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्कीदृशान्वर्जयेन्नृपः ॥ १२.५९.४ ॥
أيّ صنف من الناس ينبغي للملك أن يتجنّبه بين خزائنه وقوّته العقابية وحصونه وحلفائه ومستشاريه وكهنته الذين يقيمون الشعائر ومعلّميه؟
12.59.5
केषु विश्वसितव्यं स्याद्राज्ञा कस्यांचिदापदि ।
कुतो वाऽऽत्मा दृढं रक्ष्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.५९.५ ॥
في أيّ نازلة ينبغي للملك أن يثق بمن؟ ومن ينبغي له أن يحفظ نفسه منه بثبات؟ قل لي ذلك أيها الجد.
12.59.6
द्वैधीभावे च भृत्यानां शपथः कीदृशो भवेत् ।
अधर्मस्य फलं यच्च शपथस्य विलङ्घने ॥ १२.५९.६ ॥
وما نوع اليمين الذي ينبغي أن يحلفه الخدم حين يكون ولاؤهم منقسماً؟ وما ثمرة الإثم الناتجة عن نقض اليمين؟
12.59.7
सर्वमेतद्यथातत्वं व्यवहारं च तादृशम् ।
समासव्यासयोगेन कथयस्व पितामह ॥ १२.५९.७ ॥
أخبرني بكل هذا على حقيقته، وبذلك السلوك أيضاً، إجمالاً وتفصيلاً، أيها الجد.
12.59.8
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १२.५९.८ ॥
المجد للدَّارما العظيم، والمجد لكريشنا الخالق. وبعد أن أنحني للبراهمة، سأتحدث عن الواجبات الأبدية.
12.59.9
अक्रोधः सत्यवचनं संविभागश्च सर्वशः ।
प्रजनं स्वेषु दारेषु शौचमद्रोह एव च ॥ १२.५९.९ ॥
ترك الغضب، وقول الصدق، والمشاركة بكل وجه، والإنجاب من الزوجات الخاصة، والطهارة، وعدم الإيذاء.
12.59.10
आर्जवं भृत्यभरणं त एते सार्ववर्णिकाः ।
ब्राह्मणस्य तु यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि केवलम् ॥ १२.५९.१० ॥
الاستقامة وإعالة التابعين، هذه مشتركة بين جميع الطبقات. أما واجب البراهمي فهو وحده ما سأخبرك به.
12.59.11
दममेव महाराज धर्ममाहुः पुरातनम् ।
स्वाध्यायोऽध्यापनं चैव तत्र कर्म समाप्यते ॥ १२.५९.११ ॥
أيها الملك العظيم، يُقال إن ضبط النفس هو الواجب القديم؛ دراسة الفيدا وتعليمها، وفيهما يكتمل الواجب.
12.59.12
तं चेद्द्विजमुपागच्छेद्वर्तमानं स्वकर्मणि ।
अकुर्वाणं विकर्माणि शान्तं प्रज्ञानतर्पितम् ॥ १२.५९.१२ ॥
إن اقترب أحدٌ من ذلك المولود مرتين، المنهمك في واجبه، الممتنع عن الأفعال المحرّمة، الهادئ المكتفي بالمعرفة…
12.59.13
कुर्वीतापत्यसंतानमथो दद्याद्यजेत च ।
संविभज्य च भोक्तव्यं धनं सद्भिरीतीष्यते ॥ १२.५९.१३ ॥
فليُنجب ذرّيّة، وليُعطِ، وليُقِم القرابين؛ والمال لا يُتمتَّع به إلا بعد أن يُقسَّم، كذا يقول الأخيار.
12.59.14
परिनिष्ठितकार्यस्तु स्वाध्यायेनैव वै द्विजः ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥ १२.५९.१४ ॥
فليُكرِّس الدْويجا الذي أنجز واجباته نفسه للدراسة الذاتية وحدها؛ سواء فعل غيرها أو لم يفعل، يُسمّى البراهمي الودود.
12.59.15
क्षत्रियस्यापि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि भारत ।
दद्याद्राजा न याचेत यजेत न च याजयेत् ॥ १२.५९.१५ ॥
يا بهاراتا، سأخبرك أيضاً بواجب الكشاتريا: على الملك أن يُعطي لا أن يَسأل؛ وأن يُقيم القربان بنفسه لا أن يجعل غيره يُقيمه له.
12.59.16
नाध्यापयेदधीयीत प्रजाश्च परिपालयेत् ।
नित्योद्युक्तो दस्युवदे रणे कुर्यात्पराक्रमम् ॥ १२.५९.१६ ॥
لا يُعلِّم بل يتعلّم؛ وليحمِ رعيّته؛ وليكن دائماً مستعدّاً، فيُظهر بسالته في الحرب كاللصّ.
12.59.17
ये तु क्रतुभिरीजानाः श्रुतवन्तश्च भूमिपाः ।
य एवाहवजेतारस्त एषां लोकजित्तमाः ॥ १२.५९.१७ ॥
فأولئك الملوك الذين يعبدون بالقرابين ويكونون عالمين، وأولئك الذين ينتصرون في القتال — هم أفضل الفاتحين للعوالم من بينهم.
12.59.18
अविक्षतेन देहेन समराद्यो निवर्तते ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.५९.१८ ॥
لا يمدح العارفون القدماء فعل الكشاتريا الذي يعود من المعركة بجسد سليم لم يُصَب بجرح.
12.59.19
एवं हि क्षत्रबन्धूनां धर्ममाहुः प्रधानतः ।
नास्य कृत्यतमं किंचिदन्यद्दस्युनिबर्हणात् ॥ १२.५९.१९ ॥
وهكذا يُقال إن واجب أبناء طبقة المحاربين الأساسي هو هذا؛ وليس لهم أمر أولى بالإتيان به من قتل قطاع الطرق.
12.59.20
दानमध्ययनं यज्ञो राज्ञां क्षेमो विधीयते ।
तस्माद्राज्ञा विशेषेण योद्धव्यं धर्ममीप्सता ॥ १२.५९.२० ॥
ويُقرَّر للملوك العطاء والدراسة والقربان وحماية الرعية؛ ولذلك يجب على الملك الساعي إلى الدharma أن يحارب على وجه الخصوص.
12.59.21
स्वेषु धर्मेष्ववस्थाप्यः प्रजाः सर्वा महीपतिः ।
धर्मेण सर्वकृत्यानि शमनिष्ठानि कारयेत् ॥ १२.५९.२१ ॥
ينبغي لملك الأرض أن يُثبّت جميع رعاياه في واجباتهم الخاصة، وأن يُجري جميع الأعمال بالدharma مُتّجهةً نحو السلام.
12.59.22
परिनिष्ठितकार्यस्तु नृपतिः परिपालनात् ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यादैन्द्रो राजन्य उच्यते ॥ १२.५९.२२ ॥
الملك الذي أتمّ واجباته بحماية رعيته، سواء فعل شيئًا آخر أم لم يفعل، يُسمّى ملك المحاربين الإندرى.
12.59.23
वैश्यस्यापि हि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि शाश्वतम् ।
दानमध्ययनं यज्ञः शौचेन धनसंचयः ॥ १२.५९.२३ ॥
وواجب الفيشيا أيضًا أبدي، وسأبيّنه لك: العطاء والدراسة والقربان وجمع الثروة بالطهارة.
12.59.24
पितृवत्पालयेद्वैश्यो युक्तः सर्वान्पशूनिह ।
विकर्म तद्भवेदन्यत्कर्म यत्स समाचरेत् ॥ १२.५९.२४ ॥
على الفيشيا المجتهد أن يحمي هنا جميع المواشي كما يحمي الأب أبناءه؛ وأي فعل آخر يقوم به يكون فعلًا محرّمًا (فيكرما).
12.59.25
रक्षया स हि तेषां वै महत्सुखमवाप्नुयात् ।
प्रजापतिर्हि वैश्याय सृष्ट्वा परिददौ पशून् ॥ १२.५९.२५ ॥
وبحمايتها سينال بالتأكيد سعادةً عظيمة. ولمّا خلق براجاباتي الفايشيا، سلّمه الماشية.
12.59.26
ब्राह्मणाय च राज्ञे च सर्वाः परिददे प्रजाः ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि यच्च तस्योपजीवनम् ॥ १२.५९.२६ ॥
وسلّم جميع الخلق إلى البراهمي والملك. وسأبيّن الآن حرفته ومعيشته.
12.59.27
पण्णामेकां पिबेद्धेनुं शताच्च मिथुनं हरेत् ।
लये च सप्तमो भागस्तथा शृङ्गे कला खुरे ॥ १२.५९.२७ ॥
من كل ستة يأخذ بقرة واحدة، ومن كل مئة زوجًا واحدًا؛ وعند الهلاك السُّبع، وكذلك جزءٌ من القرون وجزءٌ من الحافر.
12.59.28
सस्यानां सर्वबीजानामेषा सांवत्सरी भृतिः ॥ १२.५९.२८ ॥
هذا هو الأجر السنوي من محاصيل جميع البذور.
12.59.29
न च वैश्यस्य कामः स्यान्न रक्षेयं पशूनिति ।
वैश्ये चेच्छति नान्येन रक्षितव्याः कथंचन ॥ १२.५९.२९ ॥
لا يكن للفايشيا رغبةٌ في قوله: «لن أحرس الماشية». وإذا أرادها الفايشيا، فلا يجوز بحال أن يحرسها غيره.
12.59.30
शूद्रस्यापि हि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि भारत ।
प्रजापतिर्हि वर्णानां दासं शूद्रमकल्पयत् ॥ १२.५९.३० ॥
وسأبيّن لك أيضًا واجب الشودرا يا بهارتا، فإنّ براجاباتي جعل الشودرا خادمًا للطبقات.
12.59.31
तस्माच्छूद्रस्य वर्णानां परिचर्या विधीयते ।
तेषां शुश्रूषणाच्चैव महत्सुखमवाप्नुयात् ॥ १२.५९.३१ ॥
ولذلك يُفرض على الشودرا خدمة الطوائف، وبخدمتهم ينال سعادة عظيمة.
12.59.32
शूद्र एतान्परिचरेत्रीन्वर्णाननसूयकः ।
संचयांश्च न कुर्वीत जातु शूद्रः कथंचन ॥ १२.५९.३२ ॥
ينبغي للشودرا أن يخدم هذه الطوائف الثلاث بلا حسد، وألا يكدّس الشودرا الثروات بأي حال.
12.59.33
पापीयान्हि धनं लब्ध्वा वशे कुर्याद्गरीयसः ।
राज्ञा वा समनुज्ञातः कामं कुर्वीत धार्मिकः ॥ १२.५९.३३ ॥
من نال الثروة، فليضعها الأشد إثمًا تحت سيطرة من هم أعلى منه؛ أو بإذن الملك، يتصرف الصالح كما يشاء.
12.59.34
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि यच्च तस्योपजीवनम् ।
अवश्यं भरणीयो हि वर्णानां शूद्र उच्यते ॥ १२.५९.३४ ॥
سأبيّن معيشته ووسائل عيشه؛ فمن يُسمّى شودرا بين الطوائف يجب بالضرورة أن يُعال.
12.59.35
छत्रं वेष्टनमौशीरमुपानद्व्यजनानि च ।
यातयामानि देयानि शूद्राय परिचारिणे ॥ १२.५९.३५ ॥
المظلة والعمامة ومروحة الفيتيفر والنعال والمراوح — ولو كانت بالية — ينبغي أن تُعطى للشودرا الخادم.
12.59.36
अधार्याणि विशीर्णानि वसनानि द्विजातिभिः ।
शूद्रायैव प्रदेयानि तस्य धर्मधनं हि तत् ॥ १२.५९.३६ ॥
الثياب التي لا يستطيع المولودون مرتين لبسها لبلاها ينبغي أن تُعطى للشودرا وحده؛ فذلك ثروته الدينية.
12.59.37
यंच कश्चिद्द्विजातीनां शूद्रः शुश्रूषुराव्रजेत् ।
कल्प्यां तेन तु तस्याहुर्वृत्तिं धर्मविदो जनाः ॥ १२.५९.३७ ॥
يقول العارفون بالدارما إن كل شودرا يقترب من ذوي الولادة الثانية راغبا في خدمتهم، ينبغي أن يُعطى منهم رزق لائق.
12.59.38
देयः पिण्डोऽनपत्याय भर्तव्यौ वृद्धदुर्बलौ ।
शूद्रेण तु न हातव्यो भर्ता कस्यांचिदापदि ॥ १२.५९.३८ ॥
ينبغي أن يُقدَّم القربان الجنائزي لمن لا نسل له؛ وينبغي إعالة الشيوخ والضعفاء؛ ولا ينبغي للشودرا أن يترك من يعوله في أي نازلة.
12.59.39
अतिरेकेण भर्तव्यो भर्ता द्रव्यपरिक्षये ।
न हि स्वमस्ति शूद्रस्य भर्तृहार्यधनो हि सः ॥ १२.५९.३९ ॥
حتى عندما تنفد الثروة، ينبغي أن يُعال المعيل أكثر من قبل، لأن الشودرا لا مال له خاص؛ فقد يأخذ السيد ماله.
12.59.40
उक्तस्त्रयाणां वर्णानां यज्ञस्त्रय्येव भारत ।
स्वाहाकारवषट्कारौ मन्त्रः शूद्रे न विद्यते ॥ १२.५९.४० ॥
يا بهاراتا، لقد أُعلن القربان للطبقات الثلاث وفق الفيدا الثلاثية؛ أما الشودرا فليس فيه سفاها كارا ولا فشاتكارا ولا منترا.
12.59.41
तस्माच्छूद्रः पाकयज्ञैयजेताव्रतवान्स्वयम् ।
पूर्णपात्रमयीमाहुः पाकयज्ञस्य दक्षिणाम् ॥ १२.५९.४१ ॥
لذلك يجوز للشودرا، وإن لم يكن ملتزماً بالنذور، أن يقدّم القربان بنفسه بقرابين الطعام المطبوخ؛ ويقال إن دكشينا قربان الطعام المطبوخ إناء ممتلئ.
12.59.42
शूद्रः पैजवनो नाम सहस्राणां शतं ददौ ।
ऐन्द्राग्नेन विधानेन दक्षिणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.५९.४२ ॥
لقد سمعنا أن شودرا اسمه بايجافانا قدّم وفق طقس أندراغنا دكشينا مقدارها مئة ألف من الألوف.
12.59.43
यतो हि सर्ववर्णानां यज्ञस्तस्यैव भारत ॥ १२.५९.४३ ॥
لأن قربان جميع الطبقات يقوم على ذلك وحده، يا بهاراتا.
12.59.44
अग्रे सर्वेषु यज्ञेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते ।
दैवतं हि महच्छ्रद्धा पवित्रं यजतां च यत्।
दैवतं हि परं विप्राः स्वेनस्वेन परस्परम् ॥ १२.५९.४४ ॥
من بين جميع القرابين، تُقرَّر أولاً قربان الإيمان؛ فالإيمان إلهٌ عظيم ومطهِّرٌ للمقرِّبين. أيها البراهمة، الإيمان هو الإله الأعلى، كلٌّ على طريقته، بعضهم مع بعض.
12.59.45
अयजन्निह सत्रैस्ते तैस्तैः कामैः समाहिताः ।
संसृष्टा ब्राह्मणैरेव त्रिषु वर्णेषु सृष्टयः ॥ १२.५९.४५ ॥
كانوا يُقرِّبون هنا بالجلسات القربانية الطويلة، منصرفين إلى شتى الرغبات. وباختلاطهم بالبراهمة وحدهم نشأت السلالات في الطبقات الثلاث.
12.59.46
देवानामपि ये देवा यद्ब्रूयुस्ते परं हितम् ।
तस्माद्वर्णैः सर्वयज्ञाः संसृज्यन्ते न काम्यया ॥ १२.५९.४६ ॥
إنَّ الذين هم آلهةٌ بين الآلهة، ما يقولونه هو الخير الأعظم؛ لذلك تُؤدَّى جميع القرابين مشتركةً بين الطبقات، لا طلبًا للمنفعة.
12.59.47
ऋग्यजुः सामवित्पूज्यो नित्यं स्याद्देववद्द्विजः ।
अनृग्यजुरसामा च प्राजापत्य उपद्रवः।
यज्ञो मनीषया तात सर्ववर्णेषु भारत ॥ १२.५९.४७ ॥
ينبغي أن يُكرَّم المولود مرتين العارف بالريج واليجور والسامَ دائمًا كالإله. أما من خلا من الريج واليجور والسامَ فهو عائق مُكرَّس لبراجابتي. يا عزيزي، يا بهاراتا، القربان في جميع الطبقات يُدار بالفهم.
12.59.48
नास्य यज्ञकृतो देवा ईहन्ते नेतरे जनाः ।
ततः सर्वेषु वर्णेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते ॥ १२.५९.४८ ॥
لمن أقام القربان لا تتمنّى الآلهةُ ولا غيرُهم شيئًا؛ لذلك يُقرَّر قربان الإيمان في جميع الطبقات.
12.59.49
स्वं दैवतं ब्राह्मणः स्वेन नित्यं ।
परान्वर्णानयजन्नैवमासीत्।
अधरो वितानस्त्वथ तत्र सृष्टो ।
न ब्राह्मणस्त्रिषु वर्णेषु राजन् ॥ १२.५९.४९ ॥
كان البراهمي يقدّم القربان دائمًا لإلهه الخاص فقط، لا لأجل الطبقات الأخرى. فنشأت حينئذٍ طقوس قربانٍ أدنى، ويا ملك، لم يُخلق البراهمي ضمن الطبقات الثلاث.
12.59.50
तस्माद्वर्णा ऋजवो ज्ञातिवर्णाः ।
संसृज्यन्ते तस्य विकार एव।
एकं साम यजुरेकमृगेका ।
विप्रश्वैको निश्चये तेषु सृष्टः ॥ १२.५९.५० ॥
لذلك تتصل الطبقات المستقيمة وطبقات القرابة ببعضها بوصفها مجرد تحوّل منه. سامان واحد، ويجوس واحد، وريك واحد، وبراهمي واحد — ومن هذه، بالتحديد، خُلق واحد فقط.
12.59.51
अत्र गाथा यज्ञगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
वैखानसानां राजेन्द्र मुनीनां यष्टुमिच्छताम् ॥ १२.५९.५१ ॥
هنا يتلو العارفون القدماء أناشيد تُسمّى أناشيد القربان، يا سيد الملوك، بشأن الفَيخانسيين والحكماء الراغبين في تقديم القرابين.
12.59.52
उदितेऽनुदिते वाऽपि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
वह्निं जुहोति धर्मेण श्रद्धा वै कारणं महत् ॥ १२.५९.५२ ॥
سواءٌ أطلعت الشمس أم لم تطلع، فإن المؤمن الذي ضبط حواسه يقدّم الآهوتي في النار بحسب الدهارما؛ فالإيمان حقًا هو السبب العظيم.
12.59.53
यत्स्कन्नमस्य तत्पूर्वं यदस्कन्नं तदुत्तरम् ।
बहूनि यज्ञरूपाणि नानाकर्मफलानि च ॥ १२.५९.५३ ॥
ما قصّر فيه من قبل، وما لم يقصّر بعده — هذه هي الصور الكثيرة للقربان، وكذلك ثمار الأفعال المختلفة.
12.59.54
तानि यः संप्रजानाति ज्ञाननिश्चयनिश्चितः ।
द्विजातिः श्रद्धयोपेतः स यष्टुं पुरुषोऽर्हति ॥ १२.५९.५४ ॥
الرجل الذي يعلم هذه كلها علمًا تامًا، ثابت في يقين المعرفة، مولود مرتين، ومتّصف بالإيمان — ذلك الرجل هو الجدير بتقديم القربان.
12.59.55
स्तेनो वा यदि वा पापो यदि वा पापकृत्तमः ।
यष्टुमिच्छति यज्ञं यः साधुमेव वदन्ति तम् ॥ १२.५९.५५ ॥
حتى لو كان الإنسان لصًا، أو خاطئًا، أو أعظم فاعل للشر، فإن من يرغب في إقامة القربان يُسمّى صالحًا.
12.59.56
ऋषयस्तं प्रशंसन्ति साधु चैतदसंशयम् ।
सर्वथा सर्वदा वर्णैर्यष्टव्यमिति निर्णयः ॥ १२.५९.५६ ॥
يمدحه الحكماء، وهذا صواب بلا ريب. والحكم أن جميع الطبقات ينبغي أن تقيم القربان دائمًا وبكل وجه.
12.59.57
न हि यज्ञसमं किंचित्रिषु लोकेषु विद्यते ।
तस्माद्यष्टव्यमित्याहुः पुरुषेणानसूयता।
श्रद्धापवित्रमाश्रित्य यथाशक्ति यथेच्छया ॥ १२.५९.५७ ॥
ليس في العوالم الثلاثة شيء يعدل القربان. ولذلك يقال إن على الإنسان الخالي من الحسد أن يقيم القربان، متطهرًا بالإيمان، بحسب طاقته وبحسب إرادته.