महाभारत · अध्याय 12.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.59.1
ततः पुनः स गाङ्गेयमभिवाद्य पितामहम् ।
प्राञ्जलिर्नियतो भूत्वा पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १२.५९.१ ॥
मग पुन्हा त्याने गांगेय पितामहांना अभिवादन करून, हात जोडून व संयमाने युधिष्ठिराने विचारले.
12.59.2
के धर्माः सर्ववर्णानां चातुर्वर्ण्यस्य के पृथक् ।
चातुर्वर्ण्याश्रमाणां च राजधर्माश्च के मताः ॥ १२.५९.२ ॥
सर्व वर्णांचे धर्म कोणते? चातुर्वर्ण्याचे वेगवेगळे धर्म कोणते? चार वर्ण व आश्रमांचे आणि राजधर्म कोणते मानले जातात?
12.59.3
केन वै वर्धते राष्ट्रं राजा केन विवर्धते ।
केन पौराश्च भृत्याश्च वर्धन्ते भरतर्षभ ॥ १२.५९.३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, कशाने राष्ट्र वाढते? कशाने राजा समृद्ध होतो? कशाने नागरिक आणि सेवक वाढतात?
12.59.4
कोशं दण्डं च दुर्गं च सहायान्मन्त्रिणस्तथा ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्कीदृशान्वर्जयेन्नृपः ॥ १२.५९.४ ॥
राजाने कोष, दंड (सेना), दुर्ग, सहायक, मंत्री तसेच ऋत्विज, पुरोहित आणि आचार्य यांपैकी कोणत्या प्रकारच्या लोकांचा त्याग करावा?
12.59.5
केषु विश्वसितव्यं स्याद्राज्ञा कस्यांचिदापदि ।
कुतो वाऽऽत्मा दृढं रक्ष्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.५९.५ ॥
कोणावर राजाने कोणत्याही संकटात विश्वास ठेवावा? कोणापासून स्वतःच्या आत्म्याचे दृढपणे रक्षण करावे? हे पितामहा, ते मला सांगा.
12.59.6
द्वैधीभावे च भृत्यानां शपथः कीदृशो भवेत् ।
अधर्मस्य फलं यच्च शपथस्य विलङ्घने ॥ १२.५९.६ ॥
सेवक द्विधा मनःस्थितीत असताना त्यांची शपथ कशी असावी? शपथ मोडण्याचे अधर्माचे फळ काय?
12.59.7
सर्वमेतद्यथातत्वं व्यवहारं च तादृशम् ।
समासव्यासयोगेन कथयस्व पितामह ॥ १२.५९.७ ॥
हे सर्व यथार्थपणे आणि तसेच आचरणही संक्षेपाने व विस्ताराने सांगा, हे पितामह.
12.59.8
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १२.५९.८ ॥
महान धर्माला नमस्कार, सृष्टिकर्ता कृष्णाला नमस्कार. ब्राह्मणांना नमस्कार करून मी शाश्वत धर्म सांगेन.
12.59.9
अक्रोधः सत्यवचनं संविभागश्च सर्वशः ।
प्रजनं स्वेषु दारेषु शौचमद्रोह एव च ॥ १२.५९.९ ॥
क्रोधाचा अभाव, सत्यवचन, सर्व प्रकारे वाटणी, स्वतःच्या पत्नींपासून संतती, शुचिता आणि अद्रोह.
12.59.10
आर्जवं भृत्यभरणं त एते सार्ववर्णिकाः ।
ब्राह्मणस्य तु यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि केवलम् ॥ १२.५९.१० ॥
सरळपणा, आश्रितांचे पालनपोषण — हे सर्व वर्णांसाठी समान आहेत. परंतु ब्राह्मणाचा जो धर्म आहे, तोच मी तुम्हाला केवळ सांगेन.
12.59.11
दममेव महाराज धर्ममाहुः पुरातनम् ।
स्वाध्यायोऽध्यापनं चैव तत्र कर्म समाप्यते ॥ १२.५९.११ ॥
हे महाराज, दमच हा प्राचीन धर्म असे म्हणतात. वेदाध्ययन आणि अध्यापन — त्यातच कर्म पूर्ण होते.
12.59.12
तं चेद्द्विजमुपागच्छेद्वर्तमानं स्वकर्मणि ।
अकुर्वाणं विकर्माणि शान्तं प्रज्ञानतर्पितम् ॥ १२.५९.१२ ॥
आपल्या कर्मात निमग्न, निषिद्ध कर्म न करणारा, शांत आणि ज्ञानाने तृप्त अशा त्या द्विजाजवळ जर कोणी गेला…
12.59.13
कुर्वीतापत्यसंतानमथो दद्याद्यजेत च ।
संविभज्य च भोक्तव्यं धनं सद्भिरीतीष्यते ॥ १२.५९.१३ ॥
त्याने संतती निर्माण करावी, दान द्यावे आणि यज्ञ करावा; धन वाटून घेऊनच उपभोगावे, असे सज्जन सांगतात.
12.59.14
परिनिष्ठितकार्यस्तु स्वाध्यायेनैव वै द्विजः ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥ १२.५९.१४ ॥
ज्याची कर्तव्ये पूर्ण झाली आहेत, अशा द्विजाने केवळ स्वाध्यायातच रत राहावे; इतर कर्म करो वा न करो, तो मैत्र ब्राह्मण म्हटला जातो.
12.59.15
क्षत्रियस्यापि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि भारत ।
दद्याद्राजा न याचेत यजेत न च याजयेत् ॥ १२.५९.१५ ॥
हे भारता! क्षत्रियाचा जो धर्म आहे तोही मी तुला सांगतो: राजाने दान द्यावे, याचना करू नये; स्वतः यज्ञ करावा, पण इतरांकडून यज्ञ करवू नये.
12.59.16
नाध्यापयेदधीयीत प्रजाश्च परिपालयेत् ।
नित्योद्युक्तो दस्युवदे रणे कुर्यात्पराक्रमम् ॥ १२.५९.१६ ॥
त्याने अध्यापन करू नये, अध्ययन करावे; प्रजेचे पालन करावे; सदैव तत्पर राहून युद्धात दरोडेखोराप्रमाणे पराक्रम दाखवावा.
12.59.17
ये तु क्रतुभिरीजानाः श्रुतवन्तश्च भूमिपाः ।
य एवाहवजेतारस्त एषां लोकजित्तमाः ॥ १२.५९.१७ ॥
जे राजे यज्ञांनी यजन करतात, शास्त्रज्ञ आहेत आणि जे युद्धात विजयी होतील—तेच यांत लोकजयींमध्ये श्रेष्ठ होत.
12.59.18
अविक्षतेन देहेन समराद्यो निवर्तते ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.५९.१८ ॥
युद्धातून जखमेविना शरीराने परतणाऱ्या क्षत्रियाच्या त्या कर्माची प्राचीन जाणकार प्रशंसा करत नाहीत.
12.59.19
एवं हि क्षत्रबन्धूनां धर्ममाहुः प्रधानतः ।
नास्य कृत्यतमं किंचिदन्यद्दस्युनिबर्हणात् ॥ १२.५९.१९ ॥
अशा प्रकारे क्षत्रियबंधूंचा मुख्य धर्म सांगितला आहे; दस्यूंचा नाश करण्यापेक्षा त्यांचे अधिक योग्य कर्तव्य दुसरे काही नाही.
12.59.20
दानमध्ययनं यज्ञो राज्ञां क्षेमो विधीयते ।
तस्माद्राज्ञा विशेषेण योद्धव्यं धर्ममीप्सता ॥ १२.५९.२० ॥
राजांसाठी दान, अध्ययन, यज्ञ आणि प्रजेचे रक्षण विहित केले आहे; म्हणून धर्माची इच्छा करणाऱ्या राजाने विशेषतः युद्ध करावे.
12.59.21
स्वेषु धर्मेष्ववस्थाप्यः प्रजाः सर्वा महीपतिः ।
धर्मेण सर्वकृत्यानि शमनिष्ठानि कारयेत् ॥ १२.५९.२१ ॥
पृथ्वीपती राजाने सर्व प्रजांना त्यांच्या स्वधर्मात स्थापित करावे; धर्माने सर्व कर्मे शांतीच्या ध्येयाने करवावी.
12.59.22
परिनिष्ठितकार्यस्तु नृपतिः परिपालनात् ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यादैन्द्रो राजन्य उच्यते ॥ १२.५९.२२ ॥
प्रजापालनाने ज्याची कर्तव्ये पूर्ण झाली आहेत अशा राजाने दुसरे काही केले किंवा न केले तरी तो ऐंद्र राजन्य म्हटला जातो.
12.59.23
वैश्यस्यापि हि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि शाश्वतम् ।
दानमध्ययनं यज्ञः शौचेन धनसंचयः ॥ १२.५९.२३ ॥
वैश्याचा जो धर्म आहे तोही शाश्वत आहे; तो मी तुला सांगेन — दान, अध्ययन, यज्ञ, शुचितेने धनसंचय.
12.59.24
पितृवत्पालयेद्वैश्यो युक्तः सर्वान्पशूनिह ।
विकर्म तद्भवेदन्यत्कर्म यत्स समाचरेत् ॥ १२.५९.२४ ॥
वैश्याने येथे सर्व पशूंचे पित्याप्रमाणे काळजीपूर्वक पालन करावे; तो त्याहून वेगळे जे कर्म करील ते विकर्म ठरेल.
12.59.25
रक्षया स हि तेषां वै महत्सुखमवाप्नुयात् ।
प्रजापतिर्हि वैश्याय सृष्ट्वा परिददौ पशून् ॥ १२.५९.२५ ॥
त्यांचे रक्षण करून तो निश्चितच महान सुख प्राप्त करील. प्रजापतीने वैश्याची निर्मिती करून त्याला पशू सुपूर्द केले.
12.59.26
ब्राह्मणाय च राज्ञे च सर्वाः परिददे प्रजाः ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि यच्च तस्योपजीवनम् ॥ १२.५९.२६ ॥
ब्राह्मणाला आणि राजाला त्याने सर्व प्रजा सुपूर्द केल्या. आता मी त्याची वृत्ती आणि उपजीविका सांगेन.
12.59.27
पण्णामेकां पिबेद्धेनुं शताच्च मिथुनं हरेत् ।
लये च सप्तमो भागस्तथा शृङ्गे कला खुरे ॥ १२.५९.२७ ॥
सहापैकी एक गाय घ्यावी आणि शंभरातून एक जोडी घ्यावी. लयात सातवा भाग; तसेच शिंगात आणि खुरात एक अंश.
12.59.28
सस्यानां सर्वबीजानामेषा सांवत्सरी भृतिः ॥ १२.५९.२८ ॥
सर्व बियाण्यांच्या पिकांची ही वार्षिक मजुरी आहे.
12.59.29
न च वैश्यस्य कामः स्यान्न रक्षेयं पशूनिति ।
वैश्ये चेच्छति नान्येन रक्षितव्याः कथंचन ॥ १२.५९.२९ ॥
"मी पशूंचे रक्षण करणार नाही" अशी इच्छा वैश्याच्या मनात नसावी. वैश्याची इच्छा असेल तर कोणत्याही प्रकारे इतरांकडून त्यांचे रक्षण करवू नये.
12.59.30
शूद्रस्यापि हि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि भारत ।
प्रजापतिर्हि वर्णानां दासं शूद्रमकल्पयत् ॥ १२.५९.३० ॥
शूद्राचा जो धर्म आहे तोही तुला सांगेन, हे भारता. प्रजापतीने वर्णांसाठी शूद्राला दास म्हणून नेमले.
12.59.31
तस्माच्छूद्रस्य वर्णानां परिचर्या विधीयते ।
तेषां शुश्रूषणाच्चैव महत्सुखमवाप्नुयात् ॥ १२.५९.३१ ॥
म्हणून शूद्रासाठी वर्णांची सेवा विहित केली आहे. त्यांची शुश्रूषा केल्याने तो मोठे सुख प्राप्त करतो.
12.59.32
शूद्र एतान्परिचरेत्रीन्वर्णाननसूयकः ।
संचयांश्च न कुर्वीत जातु शूद्रः कथंचन ॥ १२.५९.३२ ॥
शूद्राने मत्सरावाचून या तीन वर्णांची सेवा करावी; शूद्राने कोणत्याही प्रकारे संचय करू नये.
12.59.33
पापीयान्हि धनं लब्ध्वा वशे कुर्याद्गरीयसः ।
राज्ञा वा समनुज्ञातः कामं कुर्वीत धार्मिकः ॥ १२.५९.३३ ॥
पापी माणसाने धन मिळवून ते श्रेष्ठांच्या स्वाधीन ठेवावे; किंवा राजाच्या अनुमतीने धार्मिक माणसाने इच्छेनुसार वागावे.
12.59.34
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि यच्च तस्योपजीवनम् ।
अवश्यं भरणीयो हि वर्णानां शूद्र उच्यते ॥ १२.५९.३४ ॥
त्याची वृत्ती आणि उपजीविकेचे साधन मी सांगेन. वर्णांमध्ये ज्याला शूद्र म्हणतात, त्याचे पालनपोषण अवश्य करावे.
12.59.35
छत्रं वेष्टनमौशीरमुपानद्व्यजनानि च ।
यातयामानि देयानि शूद्राय परिचारिणे ॥ १२.५९.३५ ॥
छत्र, फेटा, खसाचा पंखा, पादत्राणे आणि पंखे — जुने झाले असले तरी ते सेवा करणाऱ्या शूद्राला द्यावेत.
12.59.36
अधार्याणि विशीर्णानि वसनानि द्विजातिभिः ।
शूद्रायैव प्रदेयानि तस्य धर्मधनं हि तत् ॥ १२.५९.३६ ॥
द्विजांची जी वस्त्रे परिधान करण्यायोग्य राहिली नाहीत आणि जीर्ण झाली आहेत, ती शूद्रालाच द्यावीत; तेच त्याचे धर्मधन होय.
12.59.37
यंच कश्चिद्द्विजातीनां शूद्रः शुश्रूषुराव्रजेत् ।
कल्प्यां तेन तु तस्याहुर्वृत्तिं धर्मविदो जनाः ॥ १२.५९.३७ ॥
जो कोणी शूद्र द्विजांची सेवा करण्याच्या इच्छेने त्यांच्याकडे येतो, त्याची योग्य उपजीविका त्यांनीच करावी, असे धर्मज्ञ लोक म्हणतात.
12.59.38
देयः पिण्डोऽनपत्याय भर्तव्यौ वृद्धदुर्बलौ ।
शूद्रेण तु न हातव्यो भर्ता कस्यांचिदापदि ॥ १२.५९.३८ ॥
अपत्यहीनाला पिंड द्यावा, वृद्ध आणि दुर्बल यांचे पालन करावे; कोणत्याही आपत्तीत शूद्राने आपल्या पालनकर्त्याचा त्याग करू नये.
12.59.39
अतिरेकेण भर्तव्यो भर्ता द्रव्यपरिक्षये ।
न हि स्वमस्ति शूद्रस्य भर्तृहार्यधनो हि सः ॥ १२.५९.३९ ॥
संपत्ती कमी झाली तरीही पालनकर्त्याचे अधिक पालन करावे; शूद्राकडे स्वतःचे काही नसते; त्याचे धन धनी हिरावून घेऊ शकतो.
12.59.40
उक्तस्त्रयाणां वर्णानां यज्ञस्त्रय्येव भारत ।
स्वाहाकारवषट्कारौ मन्त्रः शूद्रे न विद्यते ॥ १२.५९.४० ॥
हे भारता, तिन्ही वर्णांसाठी यज्ञ त्रयीनुसार सांगितला आहे; शूद्रात स्वाहाकार, वषट्कार आणि मंत्र नसतात.
12.59.41
तस्माच्छूद्रः पाकयज्ञैयजेताव्रतवान्स्वयम् ।
पूर्णपात्रमयीमाहुः पाकयज्ञस्य दक्षिणाम् ॥ १२.५९.४१ ॥
म्हणून शूद्राने व्रतहीन असूनही स्वतः पाकयज्ञांनी यजन करावे; पाकयज्ञाची दक्षिणा पूर्णपात्रमय असते असे म्हणतात.
12.59.42
शूद्रः पैजवनो नाम सहस्राणां शतं ददौ ।
ऐन्द्राग्नेन विधानेन दक्षिणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.५९.४२ ॥
पैजवन नावाच्या एका शूद्राने ऐंद्राग्न विधीने दक्षिणा म्हणून शंभर हजार दिले होते, असे आम्ही ऐकले आहे.
12.59.43
यतो हि सर्ववर्णानां यज्ञस्तस्यैव भारत ॥ १२.५९.४३ ॥
हे भरता, सर्व वर्णांचा यज्ञ त्यावरच अवलंबून असतो.
12.59.44
अग्रे सर्वेषु यज्ञेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते ।
दैवतं हि महच्छ्रद्धा पवित्रं यजतां च यत्।
दैवतं हि परं विप्राः स्वेनस्वेन परस्परम् ॥ १२.५९.४४ ॥
सर्व यज्ञांमध्ये प्रथम श्रद्धायज्ञाचेच विधान आहे. श्रद्धा हीच महान देवता आहे आणि यजमानांना पवित्र करणारी आहे. हे ब्राह्मणांनो, श्रद्धाच परम देवता आहे; प्रत्येकाने आपापल्या परीने परस्परांसाठी.
12.59.45
अयजन्निह सत्रैस्ते तैस्तैः कामैः समाहिताः ।
संसृष्टा ब्राह्मणैरेव त्रिषु वर्णेषु सृष्टयः ॥ १२.५९.४५ ॥
ते येथे सत्रांद्वारे यज्ञ करीत, विविध कामनांत एकाग्र होऊन. ब्राह्मणांशी मिसळूनच तिन्ही वर्णांत सृष्टी निर्माण झाली.
12.59.46
देवानामपि ये देवा यद्ब्रूयुस्ते परं हितम् ।
तस्माद्वर्णैः सर्वयज्ञाः संसृज्यन्ते न काम्यया ॥ १२.५९.४६ ॥
देवांनाही जे देव आहेत ते जे सांगतात तेच परम हितकारक आहे. म्हणून सर्व यज्ञ वर्णांकडून एकत्र केले जातात, कामनेने नव्हे.
12.59.47
ऋग्यजुः सामवित्पूज्यो नित्यं स्याद्देववद्द्विजः ।
अनृग्यजुरसामा च प्राजापत्य उपद्रवः।
यज्ञो मनीषया तात सर्ववर्णेषु भारत ॥ १२.५९.४७ ॥
ऋक्, यजुः आणि साम जाणणारा द्विज नेहमी देवाप्रमाणे पूजनीय असावा. ऋक्, यजुः आणि सामरहित तो प्रजापतीचा उपद्रव. हे वत्सा, हे भरता, सर्व वर्णांत यज्ञ बुद्धीने होतो.
12.59.48
नास्य यज्ञकृतो देवा ईहन्ते नेतरे जनाः ।
ततः सर्वेषु वर्णेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते ॥ १२.५९.४८ ॥
यज्ञ करणाऱ्याच्या फलाची देवांनाही इच्छा नसते, इतरांनाही नसते. म्हणून सर्व वर्णांत श्रद्धायज्ञाचेच विधान आहे.
12.59.49
स्वं दैवतं ब्राह्मणः स्वेन नित्यं ।
परान्वर्णानयजन्नैवमासीत्।
अधरो वितानस्त्वथ तत्र सृष्टो ।
न ब्राह्मणस्त्रिषु वर्णेषु राजन् ॥ १२.५९.४९ ॥
ब्राह्मण नेहमी आपल्या स्वतःच्या दैवताकरिता यज्ञ करीत असे; इतर वर्णांसाठी तसे करीत नसे. तेव्हा कनिष्ठ यज्ञविधी निर्माण झाला; हे राजा, तिन्ही वर्णांमध्ये ब्राह्मण निर्माण केला गेला नाही.
12.59.50
तस्माद्वर्णा ऋजवो ज्ञातिवर्णाः ।
संसृज्यन्ते तस्य विकार एव।
एकं साम यजुरेकमृगेका ।
विप्रश्वैको निश्चये तेषु सृष्टः ॥ १२.५९.५० ॥
म्हणून सरळ वर्ण आणि ज्ञाति-वर्ण हे त्याच्याच विकाराप्रमाणे मिसळले जातात. एक साम, एक यजुः, एक ऋक्, एक विप्र — त्यांपैकी निश्चयाने एकच निर्माण झाला.
12.59.51
अत्र गाथा यज्ञगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
वैखानसानां राजेन्द्र मुनीनां यष्टुमिच्छताम् ॥ १२.५९.५१ ॥
येथे यज्ञगीत नावाच्या गाथा प्राचीन जाणते कीर्तन करतात, हे राजेंद्रा — वैखानस आणि यज्ञ करू इच्छिणाऱ्या मुनींविषयी.
12.59.52
उदितेऽनुदिते वाऽपि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
वह्निं जुहोति धर्मेण श्रद्धा वै कारणं महत् ॥ १२.५९.५२ ॥
सूर्योदय झाला असो वा नसो, श्रद्धावान् आणि इंद्रियजित पुरुष धर्माने अग्नीत आहुती देतो; खरोखर श्रद्धा हेच महान कारण आहे.
12.59.53
यत्स्कन्नमस्य तत्पूर्वं यदस्कन्नं तदुत्तरम् ।
बहूनि यज्ञरूपाणि नानाकर्मफलानि च ॥ १२.५९.५३ ॥
यातील जे आधी गळले, आणि जे नंतर गळले नाही — ती यज्ञाची अनेक रूपे आणि विविध कर्मफळे आहेत.
12.59.54
तानि यः संप्रजानाति ज्ञाननिश्चयनिश्चितः ।
द्विजातिः श्रद्धयोपेतः स यष्टुं पुरुषोऽर्हति ॥ १२.५९.५४ ॥
जो हे पूर्णपणे जाणतो, ज्ञानाच्या निश्चयाने स्थिर, द्विजाती आणि श्रद्धायुक्त आहे — तोच पुरुष यज्ञ करण्यास योग्य आहे.
12.59.55
स्तेनो वा यदि वा पापो यदि वा पापकृत्तमः ।
यष्टुमिच्छति यज्ञं यः साधुमेव वदन्ति तम् ॥ १२.५९.५५ ॥
जो कोणी चोर असो, किंवा पापी असो, किंवा अत्यंत पापकर्म करणारा असो, जो यज्ञ करू इच्छितो त्याला लोक साधूच म्हणतात.
12.59.56
ऋषयस्तं प्रशंसन्ति साधु चैतदसंशयम् ।
सर्वथा सर्वदा वर्णैर्यष्टव्यमिति निर्णयः ॥ १२.५९.५६ ॥
ऋषी त्याची प्रशंसा करतात; हे निःसंशय योग्यच आहे. सर्व वर्णांनी सर्व प्रकारे आणि सदैव यज्ञ करावा, हाच निर्णय आहे.
12.59.57
न हि यज्ञसमं किंचित्रिषु लोकेषु विद्यते ।
तस्माद्यष्टव्यमित्याहुः पुरुषेणानसूयता।
श्रद्धापवित्रमाश्रित्य यथाशक्ति यथेच्छया ॥ १२.५९.५७ ॥
तिन्ही लोकांत यज्ञासमान काहीही नाही. म्हणून असूया न करणाऱ्या पुरुषाने यज्ञ करावा असे म्हणतात; श्रद्धेने पवित्र होऊन, यथाशक्ती आणि इच्छेनुसार.