マハーバーラタ · 章 12.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.59.1
ततः पुनः स गाङ्गेयमभिवाद्य पितामहम् ।
प्राञ्जलिर्नियतो भूत्वा पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः ॥ १२.५९.१ ॥
そこでユディシュティラは再びガーンゲーヤ（ガンガーの子）の祖父に礼拝し、合掌して慎み深く尋ねた。
12.59.2
के धर्माः सर्ववर्णानां चातुर्वर्ण्यस्य के पृथक् ।
चातुर्वर्ण्याश्रमाणां च राजधर्माश्च के मताः ॥ १२.५९.२ ॥
すべての階級の法とは何か。四姓それぞれの別々の法とは何か。四姓と四住期の法、そして王法とは何と考えられているか。
12.59.3
केन वै वर्धते राष्ट्रं राजा केन विवर्धते ।
केन पौराश्च भृत्याश्च वर्धन्ते भरतर्षभ ॥ १२.५९.३ ॥
バラタ族の牡牛よ、何によって国は栄えるのか。何によって王は繁栄するのか。何によって市民と従者は栄えるのか。
12.59.4
कोशं दण्डं च दुर्गं च सहायान्मन्त्रिणस्तथा ।
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्कीदृशान्वर्जयेन्नृपः ॥ १२.५९.४ ॥
王は、財庫、軍勢、城塞、同盟者、大臣、祭官・家司祭・師匠のうち、どのような者を避けるべきか。
12.59.5
केषु विश्वसितव्यं स्याद्राज्ञा कस्यांचिदापदि ।
कुतो वाऽऽत्मा दृढं रक्ष्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.५९.५ ॥
王はどのような危機においても誰を信頼すべきか。誰から自らの身を固く守るべきか。祖父よ、それを私に語ってください。
12.59.6
द्वैधीभावे च भृत्यानां शपथः कीदृशो भवेत् ।
अधर्मस्य फलं यच्च शपथस्य विलङ्घने ॥ १२.५९.६ ॥
忠誠が分かれているとき、従者はどのような誓いを立てるべきか。誓いを破ることから生じる不法の果報とは何か。
12.59.7
सर्वमेतद्यथातत्वं व्यवहारं च तादृशम् ।
समासव्यासयोगेन कथयस्व पितामह ॥ १२.५९.७ ॥
これらすべてを真実のままに、またそのような行いも、要約と詳述の両方で語ってください、祖父よ。
12.59.8
नमो धर्माय महते नमः कृष्णाय वेधसे ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान्वक्ष्यामि शाश्वतान् ॥ १२.५९.८ ॥
偉大なダルマに礼拝し、創造主クリシュナに礼拝します。バラモンに礼をして、永遠の法を語りましょう。
12.59.9
अक्रोधः सत्यवचनं संविभागश्च सर्वशः ।
प्रजनं स्वेषु दारेषु शौचमद्रोह एव च ॥ १२.५९.९ ॥
怒らないこと、真実を語ること、あらゆる面で分け与えること、自分の妻との子作り、清浄、そして害意のないこと。
12.59.10
आर्जवं भृत्यभरणं त एते सार्ववर्णिकाः ।
ब्राह्मणस्य तु यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि केवलम् ॥ १२.५९.१० ॥
誠実さと扶養される者を支えること、これらはすべての階級に共通である。しかし、ブラーフマナの義務のみを、あなたにお話しします。
12.59.11
दममेव महाराज धर्ममाहुः पुरातनम् ।
स्वाध्यायोऽध्यापनं चैव तत्र कर्म समाप्यते ॥ १२.५९.११ ॥
偉大な王よ、自制こそ古来のダルマと呼ばれる。ヴェーダの学習と教授、そこにおいて義務は成就する。
12.59.12
तं चेद्द्विजमुपागच्छेद्वर्तमानं स्वकर्मणि ।
अकुर्वाणं विकर्माणि शान्तं प्रज्ञानतर्पितम् ॥ १२.५९.१२ ॥
自らの務めに専念し、禁じられた行為をせず、寂静で智慧に満たされたその再生族の者に、もし近づく者があれば……
12.59.13
कुर्वीतापत्यसंतानमथो दद्याद्यजेत च ।
संविभज्य च भोक्तव्यं धनं सद्भिरीतीष्यते ॥ १२.५९.१३ ॥
彼は子孫を生み、布施をし、祭祀を行うべきである。財は分け与えてから用いるべきだと、善き人々は説く。
12.59.14
परिनिष्ठितकार्यस्तु स्वाध्यायेनैव वै द्विजः ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यान्मैत्रो ब्राह्मण उच्यते ॥ १२.५९.१४ ॥
義務を果たし終えた再生族は、ただ自学（スヴァーディヤーヤ）に専念すべきである。他の行為をするかしないかにかかわらず、彼は慈しみ深いバラモンと呼ばれる。
12.59.15
क्षत्रियस्यापि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि भारत ।
दद्याद्राजा न याचेत यजेत न च याजयेत् ॥ १२.५९.१५ ॥
バーラタよ、クシャトリヤの義務も汝に語ろう。王は与えるべきで、乞うてはならない。自ら祭祀を行うべきで、他人に祭祀をさせてはならない。
12.59.16
नाध्यापयेदधीयीत प्रजाश्च परिपालयेत् ।
नित्योद्युक्तो दस्युवदे रणे कुर्यात्पराक्रमम् ॥ १२.५९.१६ ॥
教えるのではなく学ぶべきであり、臣民を守るべきである。常に備えて、戦いでは盗賊のように武勇を示すべきである。
12.59.17
ये तु क्रतुभिरीजानाः श्रुतवन्तश्च भूमिपाः ।
य एवाहवजेतारस्त एषां लोकजित्तमाः ॥ १२.५९.१७ ॥
祭祀によって神々を祀り、学識ある王たち、そして戦いに勝利する者たち、——彼らこそ諸世界を征服する者の中で最も優れた者である。
12.59.18
अविक्षतेन देहेन समराद्यो निवर्तते ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.५९.१८ ॥
古の知者たちは、戦いから無傷の身体で戻ってくるクシャトリヤのその行為を称賛しない。
12.59.19
एवं हि क्षत्रबन्धूनां धर्ममाहुः प्रधानतः ।
नास्य कृत्यतमं किंचिदन्यद्दस्युनिबर्हणात् ॥ १२.५९.१९ ॥
このように、クシャトリヤの同族の第一の義務はこれだと説かれる。盗賊を討つこと以上に彼らがなすべき務めはない。
12.59.20
दानमध्ययनं यज्ञो राज्ञां क्षेमो विधीयते ।
तस्माद्राज्ञा विशेषेण योद्धव्यं धर्ममीप्सता ॥ १२.५९.२० ॥
王には布施、学習、祭祀、国の守護が定められている。ゆえに法を求める王は、特に戦わねばならない。
12.59.21
स्वेषु धर्मेष्ववस्थाप्यः प्रजाः सर्वा महीपतिः ।
धर्मेण सर्वकृत्यानि शमनिष्ठानि कारयेत् ॥ १२.५९.२१ ॥
大地の主は、すべての臣民をそれぞれの義務に安んじさせ、法により一切の行いが平和を目指して行われるよう取り計らうべきである。
12.59.22
परिनिष्ठितकार्यस्तु नृपतिः परिपालनात् ।
कुर्यादन्यन्न वा कुर्यादैन्द्रो राजन्य उच्यते ॥ १२.५९.२२ ॥
臣民の保護によって務めを果たし終えた王は、ほかに何をしようとしまいと、インドラの王族（アインドラ・ラージャニャ）と呼ばれる。
12.59.23
वैश्यस्यापि हि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि शाश्वतम् ।
दानमध्ययनं यज्ञः शौचेन धनसंचयः ॥ १२.५९.२३ ॥
ヴァイシャの法もまた永遠のものである。それを君に語ろう。布施、学習、祭祀、そして清らかさをもって財を蓄えること。
12.59.24
पितृवत्पालयेद्वैश्यो युक्तः सर्वान्पशूनिह ।
विकर्म तद्भवेदन्यत्कर्म यत्स समाचरेत् ॥ १२.५९.२४ ॥
ヴァイシャは勤勉に、父が子を守るようにここにある家畜すべてを守るべきである。それ以外に彼が行う行為は、非法の行い（ヴィカルマ）となる。
12.59.25
रक्षया स हि तेषां वै महत्सुखमवाप्नुयात् ।
प्रजापतिर्हि वैश्याय सृष्ट्वा परिददौ पशून् ॥ १२.५९.२५ ॥
それらを守ることで、彼はまことに大いなる幸福を得るであろう。主なるプラジャーパティはヴァイシャを創造し、家畜を彼に委ねた。
12.59.26
ब्राह्मणाय च राज्ञे च सर्वाः परिददे प्रजाः ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि यच्च तस्योपजीवनम् ॥ १२.५९.२६ ॥
彼はまたすべての民をバラモンと王に委ねた。今、彼の職業と生計について語ろう。
12.59.27
पण्णामेकां पिबेद्धेनुं शताच्च मिथुनं हरेत् ।
लये च सप्तमो भागस्तथा शृङ्गे कला खुरे ॥ १२.५९.२७ ॥
六頭のうち一頭の乳牛を取り、百頭のうち一対を取るべし。損耗のときは七分の一を取り、同様に角と蹄にも一分を取る。
12.59.28
सस्यानां सर्वबीजानामेषा सांवत्सरी भृतिः ॥ १२.५९.२८ ॥
これがすべての種子の作物からの年間の報酬である。
12.59.29
न च वैश्यस्य कामः स्यान्न रक्षेयं पशूनिति ।
वैश्ये चेच्छति नान्येन रक्षितव्याः कथंचन ॥ १२.५९.२९ ॥
「私は家畜を守るまい」という考えがヴァイシャにあってはならない。ヴァイシャが望むときは、いかなる方法でも他人が彼らを守ってはならない。
12.59.30
शूद्रस्यापि हि यो धर्मस्तं ते वक्ष्यामि भारत ।
प्रजापतिर्हि वर्णानां दासं शूद्रमकल्पयत् ॥ १२.५९.३० ॥
バーラタよ、シュードラの法についてもお前に語ろう。主なるプラジャーパティは、諸ヴァルナのためにシュードラを奴隷と定めたのである。
12.59.31
तस्माच्छूद्रस्य वर्णानां परिचर्या विधीयते ।
तेषां शुश्रूषणाच्चैव महत्सुखमवाप्नुयात् ॥ १२.५९.३१ ॥
それゆえ、シュードラには諸ヴァルナへの奉仕が定められており、彼らに仕えることで大いなる幸福を得る。
12.59.32
शूद्र एतान्परिचरेत्रीन्वर्णाननसूयकः ।
संचयांश्च न कुर्वीत जातु शूद्रः कथंचन ॥ १२.५९.३२ ॥
シュードラは嫉妬せずにこの三つのヴァルナに仕えるべきであり、シュードラはいかなる方法でも蓄財すべきではない。
12.59.33
पापीयान्हि धनं लब्ध्वा वशे कुर्याद्गरीयसः ।
राज्ञा वा समनुज्ञातः कामं कुर्वीत धार्मिकः ॥ १२.५९.३३ ॥
富を得た者は、罪深い者ならば目上の者の支配の下に置くべきであり、あるいは王の許可を得て義なる者は思うままに行ってよい。
12.59.34
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि यच्च तस्योपजीवनम् ।
अवश्यं भरणीयो हि वर्णानां शूद्र उच्यते ॥ १२.५९.३४ ॥
彼の生計と生活の手段を私は説こう。諸ヴァルナの中でシュードラと呼ばれる者は、必ず扶養されるべきである。
12.59.35
छत्रं वेष्टनमौशीरमुपानद्व्यजनानि च ।
यातयामानि देयानि शूद्राय परिचारिणे ॥ १२.५९.३५ ॥
傘、ターバン、ヴェティヴェルの扇、履物、扇子——たとえ使い古されていても——奉仕するシュードラに与えるべきである。
12.59.36
अधार्याणि विशीर्णानि वसनानि द्विजातिभिः ।
शूद्रायैव प्रदेयानि तस्य धर्मधनं हि तत् ॥ १२.५९.३६ ॥
再生族がもはや着られず擦り切れた衣服は、シュードラだけに与えるべきである。それこそが彼の法の財である。
12.59.37
यंच कश्चिद्द्विजातीनां शूद्रः शुश्रूषुराव्रजेत् ।
कल्प्यां तेन तु तस्याहुर्वृत्तिं धर्मविदो जनाः ॥ १२.५९.३७ ॥
再生族に仕えたいと願って近づいてくる首陀羅には、ふさわしい生計をその人々が与えるべきだと法を知る人々は言う。
12.59.38
देयः पिण्डोऽनपत्याय भर्तव्यौ वृद्धदुर्बलौ ।
शूद्रेण तु न हातव्यो भर्ता कस्यांचिदापदि ॥ १२.५९.३८ ॥
子のない者には供物（ピンダ）を捧げるべきであり、老人と弱者は扶養されるべきである。首陀羅はいかなる災難においても扶養者を捨ててはならない。
12.59.39
अतिरेकेण भर्तव्यो भर्ता द्रव्यपरिक्षये ।
न हि स्वमस्ति शूद्रस्य भर्तृहार्यधनो हि सः ॥ १२.५९.३९ ॥
財産が尽きたときでさえ、扶養者はなおさら養われるべきである。首陀羅には自分の財産がなく、その財は主人に奪われうるからである。
12.59.40
उक्तस्त्रयाणां वर्णानां यज्ञस्त्रय्येव भारत ।
स्वाहाकारवषट्कारौ मन्त्रः शूद्रे न विद्यते ॥ १२.५९.४० ॥
バーラタよ、祭祀は三ヴェーダに従って三つの階級に説かれている。首陀羅にはスヴァーハーカーラ、ヴァシャットカーラ、そしてマントラがない。
12.59.41
तस्माच्छूद्रः पाकयज्ञैयजेताव्रतवान्स्वयम् ।
पूर्णपात्रमयीमाहुः पाकयज्ञस्य दक्षिणाम् ॥ १२.५९.४१ ॥
それゆえ首陀羅は誓戒がなくても、自ら熟食供養の祭祀を行ってよい。熟食供養の布施は満たされた器であると言われる。
12.59.42
शूद्रः पैजवनो नाम सहस्राणां शतं ददौ ।
ऐन्द्राग्नेन विधानेन दक्षिणामिति नः श्रुतम् ॥ १२.५९.४२ ॥
パイジャヴァナという名の首陀羅が、インドラ＝アグニの儀礼に従って布施として十万の千を与えたと、我々は聞いている。
12.59.43
यतो हि सर्ववर्णानां यज्ञस्तस्यैव भारत ॥ १२.५९.४३ ॥
バラタの子孫よ、すべての階級の祭祀はまさにそれに依るのである。
12.59.44
अग्रे सर्वेषु यज्ञेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते ।
दैवतं हि महच्छ्रद्धा पवित्रं यजतां च यत्।
दैवतं हि परं विप्राः स्वेनस्वेन परस्परम् ॥ १२.५९.४४ ॥
すべての祭祀の中で、まず信仰の祭祀が定められる。信仰は偉大な神であり、祭祀する者を清めるものである。バラモンたちよ、信仰こそ至高の神である。各人がそれぞれのやり方で、互いに。
12.59.45
अयजन्निह सत्रैस्ते तैस्तैः कामैः समाहिताः ।
संसृष्टा ब्राह्मणैरेव त्रिषु वर्णेषु सृष्टयः ॥ १२.५९.४५ ॥
彼らはここで長大なサトラ祭によって祭祀を行い、様々な願望に心を定めていた。バラモンと混じってこそ、三つの階級に系譜が生じたのである。
12.59.46
देवानामपि ये देवा यद्ब्रूयुस्ते परं हितम् ।
तस्माद्वर्णैः सर्वयज्ञाः संसृज्यन्ते न काम्यया ॥ १२.५९.४६ ॥
神々の中でも神である者たちが語ることこそ、最高の利益である。それゆえ、すべての祭祀は欲望からではなく、諸階級によって共に行われるのである。
12.59.47
ऋग्यजुः सामवित्पूज्यो नित्यं स्याद्देववद्द्विजः ।
अनृग्यजुरसामा च प्राजापत्य उपद्रवः।
यज्ञो मनीषया तात सर्ववर्णेषु भारत ॥ १२.५९.४७ ॥
リグ・ヤジュル・サーマに通じた再生族は、常に神のように敬われるべきである。リグ・ヤジュル・サーマを欠く者は、プラジャーパティに捧げられた障害である。愛しい子よ、バラタの子孫よ、すべての階級における祭祀は知性によって導かれるのである。
12.59.48
नास्य यज्ञकृतो देवा ईहन्ते नेतरे जनाः ।
ततः सर्वेषु वर्णेषु श्रद्धायज्ञो विधीयते ॥ १२.५९.४८ ॥
祭祀を行う者のために、神々も他の人々も求めることはない。それゆえ、すべての階級において信仰の祭祀が定められているのである。
12.59.49
स्वं दैवतं ब्राह्मणः स्वेन नित्यं ।
परान्वर्णानयजन्नैवमासीत्।
अधरो वितानस्त्वथ तत्र सृष्टो ।
न ब्राह्मणस्त्रिषु वर्णेषु राजन् ॥ १२.५९.४९ ॥
ブラーフマナは常に自分自身の神のためにのみ供犠を行い、他の階級のためには行わなかった。そこで劣った祭祀儀礼が生じた。王よ、三つの階級の中にブラーフマナが創造されたわけではなかった。
12.59.50
तस्माद्वर्णा ऋजवो ज्ञातिवर्णाः ।
संसृज्यन्ते तस्य विकार एव।
एकं साम यजुरेकमृगेका ।
विप्रश्वैको निश्चये तेषु सृष्टः ॥ १२.५९.५० ॥
それゆえ、正しいヴァルナと親族のヴァルナは、彼の変化としてのみ結び合わされる。一つのサーマ、一つのヤジュル、一つのリク、そして一人のブラーフマナ——これらのうち、決定により一つだけが創造された。
12.59.51
अत्र गाथा यज्ञगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
वैखानसानां राजेन्द्र मुनीनां यष्टुमिच्छताम् ॥ १२.५९.५१ ॥
ここでは、古を知る者たちが「供犠の歌」と呼ばれるガーター（詩句）を唱える。王たちの王よ、ヴァイカーナサとや供犠を行おうとした聖仙たちについてである。
12.59.52
उदितेऽनुदिते वाऽपि श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ।
वह्निं जुहोति धर्मेण श्रद्धा वै कारणं महत् ॥ १२.५९.५२ ॥
日の出であろうとなかろうと、信仰があり感覚を制した者は法に従って火に供物を捧げる。まことに信仰こそが大いなる因である。
12.59.53
यत्स्कन्नमस्य तत्पूर्वं यदस्कन्नं तदुत्तरम् ।
बहूनि यज्ञरूपाणि नानाकर्मफलानि च ॥ १२.५९.५३ ॥
それにおいて先に欠けたものと、後に欠けなかったもの——それらが供犠の多くの形態であり、また様々な行為の果報でもある。
12.59.54
तानि यः संप्रजानाति ज्ञाननिश्चयनिश्चितः ।
द्विजातिः श्रद्धयोपेतः स यष्टुं पुरुषोऽर्हति ॥ १२.५९.५४ ॥
これらを完全に理解し、知の確信に堅固で、再生族であり信仰を備えた人、その人こそ供犠を行うにふさわしい。
12.59.55
स्तेनो वा यदि वा पापो यदि वा पापकृत्तमः ।
यष्टुमिच्छति यज्ञं यः साधुमेव वदन्ति तम् ॥ १२.५९.५५ ॥
盗人であれ、罪人であれ、あるいは最も悪行を重ねる者であれ、祭祀を行おうと願う者は、人々から善人だと言われる。
12.59.56
ऋषयस्तं प्रशंसन्ति साधु चैतदसंशयम् ।
सर्वथा सर्वदा वर्णैर्यष्टव्यमिति निर्णयः ॥ १२.५९.५६ ॥
聖仙たちは彼を称賛する。これは疑いなく正しい。すべての種姓は、いつも、あらゆる仕方で祭祀を行うべきである、というのが決定である。
12.59.57
न हि यज्ञसमं किंचित्रिषु लोकेषु विद्यते ।
तस्माद्यष्टव्यमित्याहुः पुरुषेणानसूयता।
श्रद्धापवित्रमाश्रित्य यथाशक्ति यथेच्छया ॥ १२.५९.५७ ॥
三界のうちに祭祀に等しいものは存在しない。ゆえに、嫉妬のない人は信仰によって清められ、自らの力に応じ、自らの望むままに祭祀を行うべきだと言われる。