మహాభారతం · అధ్యాయం 12.6

12.6.1

एतावदुक्त्वा देवर्षिर्विरराम स नारदः ।
युधिष्ठिरस्तु राजर्षिर्दध्यौ शोकपरिप्लुतः ॥ १२.६.१ ॥

నారద ముని ఇంతవరకు చెప్పి మౌనం వహించాడు. కానీ రాజర్షి యుధిష్ఠిరుడు శోకంలో మునిగి ధ్యానించసాగాడు.

तं दीनमनसं वीरमधोवदनमातुरम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा ॥ १२.६.२ ॥

దీనమైన మనసుతో, తల వంచుకుని, బాధపడుతూ, ఏనుగులా నిట్టూరుస్తూ, కన్నీరు నిండిన కళ్లతో ఉన్న ఆ వీరుణ్ణి (చూశారు).

कुन्ती शोकपरीताङ्गी दुःखोपहतचेतना ।
अब्रवीन्मधुराभाषा काले वचनमर्थवत् ॥ १२.६.३ ॥

శోకంతో నిండిన శరీరం, దుఃఖంతో దెబ్బతిన్న మనసు కలిగిన కుంతి, మధుర వాక్కులతో, తగిన సమయంలో, అర్థవంతమైన మాటలు పలికింది.

युधिष्ठिर महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि ।
जहि शोकं महाप्राज्ञ श्रृणु चेदं वचो मम ॥ १२.६.४ ॥

మహాబాహు యుధిష్ఠిరా, ఇతని కోసం నువ్వు దుఃఖించకూడదు. మహాప్రాజ్ఞా, శోకాన్ని విడిచిపెట్టు; నా ఈ మాట విను.

याचितः स मया पूर्वं भ्राता ज्ञापयितुं तव ।
भास्करेण च देवेन पित्रा धर्मभृतां वरः ॥ १२.६.५ ॥

ఇంతకు ముందే నేను ఆ సోదరుణ్ణి నీకు తెలియజేయమని కోరాను. ధర్మాత్ములలో శ్రేష్ఠుడైన దేవుడు భాస్కరుడు, తండ్రి కూడా (అలాగే చేశాడు).

यद्वाच्यं हितकामेन सुहृदां भूतिमिच्छता ।
तथा दिवाकरेणोक्तः स्वप्नान्ते मम चाग्रतः ॥ १२.६.६ ॥

హితం కోరేవాడు, మిత్రుల శ్రేయస్సును కోరేవాడు చెప్పవలసినది, స్వప్నం చివరలో దివాకరుడు (సూర్యుడు) నా ఎదుట అలాగే చెప్పాడు.

न चैनमशकद्भानुरहं वा स्नेहकारणैः ।
पुरा प्रत्यनुनेतुं वा नेतुं वाऽप्येकतां त्वया ॥ १२.६.७ ॥

సూర్యుడూ, నేనూ, స్నేహ కారణాలతో కూడా, ముందు అతన్ని శాంతింపజేయలేకపోయాము, లేదా నీతో ఏకత్వంలోకి తీసుకురాలేకపోయాము.

ततः कालपरीतः स वैरस्योद्धरणे रतः ।
प्रतीपकारी युष्माकमिति चोपेक्षितो मया ॥ १२.६.८ ॥

అప్పుడు కాలంచేత చుట్టబడిన అతడు, వైరాన్ని తొలగించడంలో నిమగ్నమై, మీకు ప్రతికూలుడుగా వ్యవహరించాడు; ఇలా నేను అతన్ని ఉపేక్షించాను.

इत्युक्तो धर्मराजस्तु मात्रा बाष्पाकुलेक्षणः ।
उवाच वाक्यं धर्मात्मा शोकव्याकुललोचनः ॥ १२.६.९ ॥

తల్లి ఇలా చెప్పగా, కన్నీటితో నిండిన కళ్లతో, దుఃఖంతో కలతపడిన నేత్రాలతో ధర్మరాజు, ధర్మాత్ముడు, ఈ మాటలు పలికాడు.

भवत्या गूढमन्त्रत्वाद्वञ्चिताः स्म तदा भृशम् ॥ १२.६.१० ॥

మీ రహస్య మంత్రం వల్ల అప్పుడు మేము ఎంతగానో మోసపోయాము.

शशाप च महातेजाः सर्वलोकेषु योषितः ।
न गुह्यं धारयिष्यन्तीत्येवं दुःखसमन्वितः ॥ १२.६.११ ॥

మహాతేజస్వి, దుఃఖంతో కూడినవాడు, సర్వలోకాలలోని స్త్రీలు రహస్యాన్ని దాచుకోలేరని శపించాడు.

स राजा पुत्रपौत्राणां संबन्धिसुहृदां तदा ।
स्मरन्नुद्विग्नहृदयो बभूवोद्विग्नचेतनः ॥ १२.६.१२ ॥

ఆ రాజు అప్పుడు కుమారులు, మనవలు, బంధువులు, మిత్రులను స్మరిస్తూ, కలత చెందిన హృదయంతో, అలజడి చెందిన మనసుతో ఉండిపోయాడు.

ततः शोकपरीतात्मा सधूम इव पावकः ।
निर्वेदमगमद्धीमान्राज्ये संतापपीडितः ॥ १२.६.१३ ॥

అప్పుడు శోకంతో చుట్టుముట్టబడిన మనసుతో, పొగతో కూడిన అగ్నిలా ఉన్న ఆ బుద్ధిమంతుడైన రాజు, రాజ్యంలో సంతాపంతో పీడితుడై వైరాగ్యాన్ని పొందాడు.