महाभारत · अध्याय 12.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.61.1
पुनः शिवान्महोदर्कानहिंस्रांल्लोकसंमतान् ।
ब्रूहि धर्मान्सुखोपायान्मद्विधानां सुखावहान् ॥ १२.६१.१ ॥
पुन्हा मला शुभ, महाफलदायी, अहिंसक आणि लोकमान्य असे धर्म सांगा; जे माझ्यासारख्यांना सुख देणारे आणि सुखाचे उपाय असतील.
12.61.2
ब्राह्मणस्य तु चत्वारस्त्वाश्रमा विहिताः प्रभो ।
वर्णास्तान्नानुवर्तन्ते त्रयो भारतसत्तम ॥ १२.६१.२ ॥
हे प्रभो, ब्राह्मणासाठी चार आश्रम विहित आहेत; परंतु हे भारतश्रेष्ठा, तीन वर्ण त्यांचे अनुसरण करीत नाहीत.
12.61.3
उक्तानि कर्माणि बहूनि राज ।
न्स्वर्ग्याणि राजन्यपरायणानि।
शास्त्रस्य सर्वस्य विधौ स्मृतानि ।
क्षात्रे हि सर्वं विहितं यथावत् ॥ १२.६१.३ ॥
हे राजा, स्वर्ग देणारी आणि क्षत्रियांसाठी असलेली पुष्कळ कर्मे सांगितली आहेत; ती सर्व शास्त्रविधीत स्मरली जातात. क्षत्रियासाठी सर्व काही यथोचित विहित आहे.
12.61.4
क्षात्राणि वैश्यानि च सेवमानः ।
शौद्राणि कर्माणि च ब्राह्मणः सत्।
अस्मिँल्लोके निन्दितो मन्दचेताः ।
परे च लोके निरयं प्रयाति ॥ १२.६१.४ ॥
मन्दबुद्धी ब्राह्मण क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्राची कर्मे करतो, तर तो या लोकी निंदित होतो आणि परलोकी नरकात जातो.
12.61.5
या संज्ञा विहिता लोके दासे शुनि वृके पशौ ।
विकर्मणि स्थिते विप्रे तां संज्ञां कुरु पाण्डव ॥ १२.६१.५ ॥
हे पांडवा, जगात दास, कुत्रा, लांडगा आणि पशू यांच्यासाठी जी संज्ञा विहित आहे, तीच विकर्मात असलेल्या ब्राह्मणासाठी लाव.
12.61.6
षट्कर्मसंप्रवृत्तस्य आश्रमेषु चतुर्ष्वपि ।
सर्वधर्मोपपन्नस्य तद्भूतस्य कृतात्मनः ॥ १२.६१.६ ॥
सहा कर्मांत प्रवृत्त, चारही आश्रमांत स्थित, सर्व धर्मांनी युक्त, तसा होऊन संयमित आत्मा असलेल्याला.
12.61.7
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य तपस्यभिरतस्य च ।
निराशिषो वदान्यस्य लोका ह्यक्षरसंज्ञिताः ॥ १२.६१.७ ॥
शुद्ध, तपात रत, निष्काम आणि उदार ब्राह्मणाचे लोक खरोखर अक्षर म्हटले जातात.
12.61.8
यो यस्मिन्कुरुते कर्म यादृशं येन यत्र च ।
तादृशं तादृशेनैव सगुणं प्रतिपद्यते ॥ १२.६१.८ ॥
जो जिथे, जसे कर्म, जिच्या साधनाने आणि जिथे करतो, त्याला तसेच, त्याच्या गुणांसह फळ मिळते.
12.61.9
वृद्ध्या कृषिवणिक्त्वेन जीवसंजीवनेन च ।
वेत्तुमर्हसि राजेन्द्र स्वाध्यात्मगुणितेन च ॥ १२.६१.९ ॥
हे राजेंद्रा, वृद्धी, शेती-व्यापार, जीवनाचे पालनपोषण आणि आत्मज्ञानाच्या गुणाने तुला जाणणे योग्य आहे.
12.61.10
कालसंचोदितः काले कालपर्यायनिश्चितः ।
उत्तमाधममध्यानि कर्माणि कुरुतेऽवशः ॥ १२.६१.१० ॥
काळाने प्रेरित, काळाच्या चक्रांनी निश्चित झालेला, तो परवश होऊन उत्तम, अधम आणि मध्यम कर्मे करतो.
12.61.11
अन्तवन्ति प्रदानानि परं श्रेयस्कराणि च ।
स्वकर्मविहितो लोको ह्यक्षरः सर्वतोमुखः ॥ १२.६१.११ ॥
दाने नाशवंत आहेत, तरीही ती परम कल्याणकारी आहेत; परंतु स्वकर्माने विहित झालेले लोक अक्षर आणि सर्वतोमुख आहे.