มหาภารตะ · อัธยายะ 12.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.64.1
एवंवीर्यः सर्वधर्मोपपन्नः ।
क्षात्रः श्रेष्ठः सर्वधर्मेषु धर्मः।
पाल्यो युष्माभिर्लोकपालैरुदारै ।
र्विपर्यये स्यादभवः प्रजानाम्। ॥ १२.६४.१ ॥
ผู้มีวีรภาพเช่นนี้ ประกอบด้วยธรรมทั้งปวง ธรรมของกษัตริย์เป็นยอดของธรรมทั้งหมด ท่านทั้งหลายผู้เป็นโลกบาลผู้ประเสริฐต้องคุ้มครองธรรมนี้ หากธรรมนี้ถูกกลับกัน ความพินาศก็จะเกิดแก่ประชาชน
12.64.2
भूसस्कारं धर्मसंस्कारयोग्यं ।
दीक्षाचर्यां पालनं च प्रजानाम्।
विद्याद्राज्ञः सर्वभूतानुकम्पा ।
देहत्यागं चाहवे धर्ममग्र्यम् ॥ १२.६४.२ ॥
การอภิเษกแผ่นดิน ความประพฤติและพรตที่ควรแก่การอภิเษกธรรม และการคุ้มครองประชาชน สำหรับพระราชา การเอ็นดูสรรพสัตว์และการสละร่างในการรบ พึงรู้ว่าเป็นธรรมอันประเสริฐที่สุด
12.64.3
त्यागं श्रेष्ठं मुनयो वै वदन्ति ।
सर्वश्रेष्ठं यच्छरीरं त्यजन्ति।
नित्यं व्यक्तं राजधर्मेषु सर्वे ।
प्रत्यक्षं ते भूमिपाला यथैते ॥ १२.६४.३ ॥
ฤๅษีทั้งหลายกล่าวว่า การสละเป็นสิ่งประเสริฐที่สุด คือการที่คนสละแม้ร่างกาย ในหน้าที่ของพระราชาสิ่งนี้ปรากฏอยู่เสมอ ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน สิ่งนี้ปรากฏต่อหน้าท่านทั้งหลายดังที่เป็นอยู่
12.64.4
बहुश्रुत्या गुरुशुश्रूषया वा ।
परस्पराः संहननाद्वदन्ति।
नित्यं धर्मं क्षत्रियो ब्रह्मचारी ।
चरेदेको ह्याश्रमं धर्मकामः ॥ १२.६४.४ ॥
ด้วยการศึกษามาก หรือด้วยการรับใช้ครู หรือด้วยความผูกพันอันมั่นคงต่อกัน พวกเขากล่าว กษัตริย์พึงรักษาธรรมอยู่เสมอ และในฐานะพรหมจารีผู้ปรารถนาธรรม พึงดำเนินตามอาศรมเพียงหนึ่งเดียว
12.64.5
सामान्यार्थे व्यवहारे प्रवृत्ते ।
प्रियाप्रिये वर्जयन्नैव यत्नात्।
चातुर्वर्ण्यं स्थापनात्पालनाच्च ।
तैस्तैर्योगैर्नियमैरौषधैश्च ॥ १२.६४.५ ॥
เมื่อยึดมั่นในการงานทั่วไป พึงละเว้นสิ่งที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจด้วยความพากเพียร ด้วยการสถาปนาและคุ้มครองวรรณะทั้งสี่ ด้วยวิธีการ ระเบียบ และยาต่างๆ เหล่านั้น
12.64.6
सर्वोद्योगैराश्रमं धर्ममाहुः ।
क्षात्रं श्रेष्ठं सर्वधर्मोपपन्नम्।
वंस्वं धर्मं येन चरन्ति वर्णा ।
स्तांस्तान्धर्मानन्यथार्थान्वदन्ति ॥ १२.६४.६ ॥
ด้วยความพยายามทั้งปวง กล่าวกันว่าหน้าที่ของอาศรมเป็นธรรม หน้าที่ของกษัตริย์เป็นยอดสุด ประกอบด้วยธรรมทั้งปวง หน้าที่สืบทอดตามวงศ์คือสิ่งที่วรรณะต่างๆ ประพฤติ ฤๅษีทั้งหลายกล่าวหน้าที่เหล่านั้นสำหรับจุดประสงค์ต่างกัน
12.64.7
नेर्मर्यादान्नित्यमर्थे निविष्टा ।
नाहुस्तान्वै पशुभूतान्मनुष्यान्।
यथा नीतिं गमयत्यर्थयोगा ।
च्छ्रेयस्तस्मादाश्रमात्क्षत्रधर्मः ॥ १२.६४.७ ॥
ผู้ที่ขวนขวายในทรัพย์อยู่เสมอแต่ไม่ล่วงเกินขอบเขต ท่านไม่เรียกคนเหล่านั้นว่ามนุษย์เยี่ยงสัตว์ เพราะการผูกพันกับทรัพย์นำไปสู่ความประพฤติอันชอบ ดังนั้นหน้าที่กษัตริย์จึงประเสริฐกว่าอาศรม
12.64.8
त्रैविद्यानां या गतिर्ब्राह्मणानां ।
ये चैवोक्ताः स्वाश्रमा ब्राह्मणानाम्।
एतत्कर्म क्षत्रियस्याहुरग्र्य ।
मन्यत्कुर्वञ्छूद्रवच्छस्त्रवध्यः ॥ १२.६४.८ ॥
วิถีของพราหมณ์ผู้รู้พระเวททั้งสาม และอาศรมที่กำหนดไว้สำหรับพราหมณ์ ท่านกล่าวว่านี่คือกรรมอันประเสริฐที่สุดของกษัตริย์ ผู้ประกอบกรรมอื่นเป็นเหมือนศูทร ควรถูกประหารด้วยศัสตรา
12.64.9
चातुराश्रम्यधर्माश्च वेदवादाश्च पार्थिव ।
ब्राह्मणेनानुगन्तव्या नान्यो विद्यात्कदाचन ॥ १२.६४.९ ॥
ข้าแต่พระราชา หน้าที่ของอาศรมทั้งสี่และคำสอนแห่งพระเวท พราหมณ์เท่านั้นพึงปฏิบัติตาม ผู้อื่นไม่พึงรู้เลยในกาลใด ๆ
12.64.10
अन्यथा वर्तमानस्य न सा वृत्तिः प्रकल्प्यते ।
कर्मणा वर्धते धर्मो यथा धर्मस्तथैव सः ॥ १२.६४.१० ॥
สำหรับผู้ประพฤติเป็นอย่างอื่น วิถีชีวิตนั้นย่อมไม่ถูกกำหนดให้ ธรรมเจริญขึ้นด้วยกรรม ธรรมเป็นอย่างไร ก็เป็นอย่างนั้น
12.64.11
यो विकर्मस्थितो विप्रो न स सन्मानमर्हति ।
कर्म स्वमप्रयुञ्जानमविश्वास्यं हि तं विदुः ॥ १२.६४.११ ॥
พราหมณ์ผู้ดำรงอยู่ในกรรมที่ต้องห้ามนั้นไม่สมควรได้รับความเคารพ ผู้ไม่ปฏิบัติหน้าที่ของตน ท่านทั้งหลายรู้ว่าเขาเป็นผู้ไม่น่าไว้วางใจ
12.64.12
एते वर्णाः सर्वधर्मैश्च हीना ।
उत्क्रष्टव्याः क्षत्रियैरेव धर्माः।
तस्माच्छ्रेष्ठा राजधर्मा न चान्ये ।
वीर्यश्रेष्ठा राजधर्मा मता मे ॥ १२.६४.१२ ॥
วรรณะเหล่านี้ขาดจากธรรมทั้งปวง หน้าที่ที่ต้องละทิ้งมีเฉพาะสำหรับกษัตริย์เท่านั้น ดังนั้นหน้าที่ของพระราชาจึงประเสริฐที่สุด มิใช่หน้าที่อื่น ในความเห็นของข้า หน้าที่ของพระราชาซึ่งประเสริฐด้วยวีรภาพ เป็นสิ่งที่ถือว่าประเสริฐ
12.64.13
मान्धातोवाच ।
यवनाः किराता गान्धाराश्चीनाः शबरबर्बराः।
शकास्तुषाराः कङ्काश्च पल्लवाश्चान्ध्रमद्रकाः ॥ १२.६४.१३ ॥
พระมานธาตฤตรัสว่า ยวนะ กิราตะ คันธาระ จีน ศพระ และพรรพระ ศกะ ตุษาระ กังกะ ปัลลวะ อานธระ และมัทรกะ
12.64.14
उष्ट्राः पुलिन्दा आरट्टाः काचा म्लेच्छाश्च सर्वशः ।
ब्रह्मक्षत्रप्रसूताश्च वैश्याः शूद्राश्च मानवाः ॥ १२.६४.१४ ॥
อุษฏระ ปุลินทะ อารัฏฏะ กาจะ และมเลจฉะทั้งปวง ผู้เกิดจากพราหมณ์และกษัตริย์ ไวศยะ ศูทร และมนุษย์ทั้งหลาย
12.64.15
कथं धर्मांश्चरिष्यन्ति सर्वे विषयवासिनः ।
मद्विधैश्च कथं स्थाप्याः सर्वे वै दस्युजीविनः ॥ १२.६४.१५ ॥
ผู้อาศัยอยู่ในแคว้นทั้งปวงจะปฏิบัติธรรมได้อย่างไร และผู้ยังชีพด้วยการปล้นทั้งปวง จะถูกตั้งให้อยู่ในหลักได้อย่างไรโดยผู้เช่นข้า
12.64.16
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं मघवंस्तद्ब्रवीहि मे ।
त्वं बन्धुभूतो ह्यस्माकं क्षत्रियाणां सुरेश्वर ॥ १२.६४.१६ ॥
ข้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ ข้าแต่มฆวัน ขอพระองค์โปรดตรัสเรื่องนั้นแก่ข้า ข้าแต่จ้าวแห่งเทวดา พระองค์เป็นญาติของพวกเรากษัตริย์
12.64.17
मातापित्रोर्हि शुश्रूषा कर्तव्या सर्वदस्युभिः ।
आचार्यगुरुशुश्रूषा तथैवाश्रमवासिनाम् ॥ १२.६४.१७ ॥
การปรนนิบัติมารดาและบิดา ผู้ปล้นทั้งปวงพึงกระทำอย่างแน่นอน เช่นเดียวกับการปรนนิบัติอาจารย์และครู และแก่ผู้อยู่ในอาศรมทั้งหลาย
12.64.18
भूमिपानां च शुश्रूषा कर्तव्या सर्वदस्युभिः ।
देशधर्मक्रियाश्चैव तेषां धर्मो विधीयते ॥ १२.६४.१८ ॥
การปรนนิบัติผู้ปกครองแผ่นดิน ผู้ปล้นทั้งปวงก็พึงกระทำ หน้าที่และพิธีกรรมของแคว้นนั้นเป็นสิ่งที่กำหนดไว้สำหรับพวกเขา
12.64.19
पितृयज्ञास्तथा कूपाः प्रपाश्च शयनानि च ।
दानानि च यथाकालं दातव्यानि द्विजातिषु ॥ १२.६४.१९ ॥
การบูชายัญแด่บรรพบุรุษ บ่อน้ำ สถานให้น้ำดื่ม และที่พักผ่อน และการให้ทานแก่ผู้เกิดสองครั้งพึงให้ในกาลอันควร
12.64.20
अहिंसा सत्यमक्रोधो वृत्तिदायानुपालनम् ।
भरणं पुत्रदाराणां शौचमद्रोह एव च ॥ १२.६४.२० ॥
อหิงสา สัตย์ ความไม่โกรธ การรักษาการให้ปัจจัยเลี้ยงชีพ การเลี้ยงดูบุตรและภรรยา ความบริสุทธิ์ และการไม่เป็นศัตรู
12.64.21
दक्षिणा सर्वयज्ञानां दातव्या धर्ममिच्छता ।
पाकयज्ञा महार्थाश्च दातव्याः सर्वदस्युभिः ॥ १२.६४.२१ ॥
ผู้ที่ปรารถนาธรรมพึงถวายทักษิณาในยัญทั้งปวง และพวกโจรทั้งหลายก็พึงถวายทั้งยัญอันเป็นการบูชาในครัวเรือนและยัญอันมีจุดหมายยิ่งใหญ่ด้วย
12.64.22
एतान्येवंप्रकाराणि विहितानि पुराऽनघ ।
सर्वलोकस्य कर्माणि कर्तव्यानीह पार्थिव ॥ १२.६४.२२ ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป กรรมทั้งหลายเช่นนี้ได้ถูกกำหนดไว้แต่โบราณกาล ข้าแต่พระราชา นี่คือกรรมที่สัตว์โลกทั้งปวงพึงปฏิบัติในที่นี้
12.64.23
मान्धातोवाच ।
दृश्यन्ते मानुषे लोके सर्ववर्णेषु दस्यवः।
लिङ्गान्तरे वर्तमाना आश्रमेषु तथैव च ॥ १२.६४.२३ ॥
ในโลกมนุษย์ ยังพบโจรปล้นอยู่ในทุกวรรณะ พวกเขาดำรงอยู่ด้วยเครื่องหมายต่างๆ กัน และในอาศรมทั้งหลายก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน
12.64.24
विनष्टायां दण्डनीत्यां राजधर्मे विनाकृते ।
संप्रमुह्यन्ति भूतानि राजदौरात्म्यतोऽनघ ॥ १२.६४.२४ ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป เมื่อนีติแห่งการลงทัณฑ์ถูกทำลายลง และหน้าที่ของกษัตริย์ถูกละทิ้ง สัตว์ทั้งหลายย่อมหลงสับสนอย่างยิ่ง เพราะความชั่วร้ายของกษัตริย์
12.64.25
असङ्ख्याता भविष्यन्ति भिक्षवो लिङ्गिनस्तथा ।
आश्रमाणां विकल्पाश्च वृत्तेऽस्मिन्वैकृते युगे ॥ १२.६४.२५ ॥
ในยุคที่เสื่อมทรามนี้ ภิกษุและผู้ทรงเครื่องหมายจะมีจำนวนนับไม่ถ้วน และความสับสนและการแปรเปลี่ยนจะเกิดขึ้นในอาศรมทั้งหลาย
12.64.26
अशृण्वानाः पुराणानां धर्माणां शतशो नराः ।
उत्पथं प्रतिपत्स्यन्ते काममन्युसमीरिताः ॥ १२.६४.२६ ॥
มนุษย์นับร้อยที่ไม่ได้ฟังธรรมอันเก่าแก่ ถูกขับด้วยความปรารถนาและความโกรธ จะดำเนินไปบนทางที่ผิด
12.64.27
यदा निवर्त्यते पापो दण्डनीत्या महात्मभिः ।
तदा धर्मो न चलते संभूतः शाश्वतः पुरा ॥ १२.६४.२७ ॥
เมื่อผู้ชั่วถูกยับยั้งด้วยนีติแห่งการลงทัณฑ์โดยมหาตมะทั้งหลาย ธรรมอันยั่งยืนและตั้งมั่นมาแต่โบราณก็จะไม่หวั่นไหว
12.64.28
सर्वलोकगुरुं चैव राजानं योऽवमन्यते ।
न तस्य दत्तं न कृतं न श्रुतं फलति क्वचित् ॥ १२.६४.२८ ॥
ผู้ใดดูหมิ่นพระราชา ผู้เป็นครูของโลกทั้งปวง ทานของผู้นั้น กรรมของผู้นั้น และความรู้ที่ผู้นั้นได้ฟังมา จะไม่ให้ผลเลยสักครั้ง
12.64.29
मानुषाणामधिपतिं देवभूतं महाद्युतिम् ।
देवाश्च बहुमन्यन्ते धर्मकामं नरेश्वरम् ॥ १२.६४.२९ ॥
เหล่าเทพย่อมให้ความเคารพอย่างยิ่งแก่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ผู้เป็นดั่งเทพและมีรัศมีอันยิ่งใหญ่ คือพระราชาผู้ปรารถนาธรรม
12.64.30
प्रजापतिर्हि भगवान्यः सर्वमसृजज्जगत् ।
स प्रवृत्तिनिवृत्त्यर्थं धर्माणां क्षत्रमिच्छति ॥ १२.६४.३० ॥
พระปรชาบดีผู้ทรงพระภาค ผู้ได้สร้างโลกทั้งสิ้น ทรงปรารถนากษัตริย์ย์ เพื่อความเป็นไปแห่งหน้าที่ของการดำเนินชีวิตและการสละออกจากโลก
12.64.31
प्रवृत्तस्य हि धर्मस्य बुद्ध्या यः स्मरते गतिम् ।
स मे मान्यश्च पूज्यश्च स च क्षत्रे प्रतिष्ठितः ॥ १२.६४.३१ ॥
ผู้ใดระลึกด้วยปัญญาถึงทางแห่งธรรมที่ได้ดำเนินไปแล้ว ผู้นั้นควรแก่การให้เกียรติและบูชาของข้า และผู้นั้นก็ตั้งมั่นอยู่ในกษัตริย์ย์
12.64.32
एवमुक्त्वा स भगवान्मरुद्गणवृतः प्रभुः ।
जगाम भवनं विष्णुरक्षरं शाश्वतं परम् ॥ १२.६४.३२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภาค ผู้เป็นใหญ่ ล้อมรอบด้วยหมู่มรุตส์ ตรัสดังนี้แล้ว ก็เสด็จไปยังวิมานของพระวิษณุ อันไม่เสื่อมสูญ นิรันดร์ และสูงสุด
12.64.33
एवं प्रवर्तिते धर्मे पुरा सुचरितेऽनघ ।
कः क्षत्रमतिवर्तेत चेतनावान्बहुश्रुतः ॥ १२.६४.३३ ॥
เมื่อธรรมได้รับการสถาปนาอย่างดีตั้งแต่โบราณกาลเช่นนี้ ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป มีบุคคลผู้มีสติปัญญาและศึกษามามากผู้ใดเล่าที่จะล่วงละเมิดหน้าที่ของกษัตริย์ย์
12.64.34
अन्यायेन प्रवृत्तानि निवृत्तानि तथैव च ।
अन्तरा विलयं यान्ति यथा पथि विचक्षुषः ॥ १२.६४.३४ ॥
กรรมที่ถูกขับเคลื่อนด้วยความอยุติธรรม และกรรมที่ถูกยับยั้งก็เช่นกัน ย่อมสลายลงกลางทาง เหมือนทางที่หายไปสำหรับผู้ไร้สายตา
12.64.35
आदौ प्रवर्तिते चक्रे तथैवादिपरायणे ।
वर्तस्व पुरुषव्याघ्र संविजानामि तेऽनघ ॥ १२.६४.३५ ॥
เมื่อล้อแห่งธรรมถูกหมุนขึ้นในเบื้องต้น และลงตัวอยู่ที่จุดเริ่มต้นเช่นเดียวกัน ข้าแต่ปุรุษวยาฆร จงดำเนินตน ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป ข้ารู้จักท่านดี