摩诃婆罗多 · 章 12.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.67.1
किमाहुर्दैवतं विप्रा राजानं भरतर्षभ ।
मनुष्याणामधिपतिं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६७.१ ॥
婆罗多族之牛啊，婆罗门说，作为人之主宰的国王是哪位神明？祖父，请告诉我。
12.67.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतिं वसुमना यथा पप्रच्छ भारत ॥ १२.६७.२ ॥
在这里人们也讲述这个古老的故事，婆罗多啊：瓦苏曼那如何询问布里哈斯帕蒂。
12.67.3
राजा वसुमना नाम कौसल्यो धीमतां वरः ।
महर्षि किल पप्रच्छ कृतप्रज्ञं बृहस्पतिम् ॥ १२.६७.३ ॥
憍萨罗族的瓦苏曼那王，是智者中最杰出的，他确实向智慧圆满的大仙布里哈斯帕蒂发问。
12.67.4
सर्वं वैनयिकं कृत्वा विनयज्ञो बृहस्पतिम् ।
दक्षिणानन्तरो भूत्वा प्रणम्य विधिपूर्वकम् ॥ १२.६७.४ ॥
他完成了一切礼节，深知礼仪，站在布里哈斯帕蒂的右侧，依照仪轨行礼。
12.67.5
विधिं पप्रच्छ राजस्य सर्वलोकहिते रतः ।
प्रजानां सुखमन्विच्छन्धर्मशीलं बृहस्पतिम् ॥ १२.६७.५ ॥
他致力于一切世界的福祉，寻求臣民的幸福，向品性正直的布里哈斯帕蒂询问王政的法度。
12.67.6
केन भूतानि वर्धन्ते क्षयं गच्छन्ति केन वा ।
कमर्चन्तो महाप्राज्ञ सुखमव्ययमाप्नुयुः
एतन्मे शंस देवर्षे धर्मकामार्थसंशयम् ॥ १२.६७.६ ॥
众生因何而兴盛，又因何而衰败？大智者啊，人们崇拜谁才能获得不灭的幸福？天仙啊，请为我说明这关于法、欲与利的疑问。
12.67.7
एवं पृष्टो महाप्राज्ञः कौसल्येनामितौजसा ।
राजसत्कारमव्यग्रो राज्यस्य च विवर्धनम्।
दण्डनीतिं समाश्रित्य शशंसास्मै बृहस्पतिः ॥ १२.६७.७ ॥
无量威力的考夏利耶如此发问，大智的brihaspati从容地为他讲述尊敬君王与增益国家之道，依据刑罚治理之学（daṇḍanīti）加以阐述。
12.67.8
राजमूलो महाप्राज्ञ धर्मो लोकस्य लक्ष्यते ।
प्रजा राजभयादेव न खादन्ति परस्परम् ॥ १२.६७.८ ॥
大智者啊，世间法（dharma）的根本见于君王；正因畏惧君王，百姓才不相互吞食。
12.67.9
राजा ह्येवाखिलं लोकं समुदीर्णं समुत्सुकम् ।
प्रसादयति धर्मेण प्रसाद्य च विराजते ॥ १२.६७.९ ॥
君王以法（dharma）安抚整个世界——它激动而急切；安抚之后，他便光辉显耀。
12.67.10
यथा ह्यनुदये राजन्भूतानि शशिसूर्ययोः ।
अन्धे तमसि मज्जेयुरपश्यन्तः परस्परम् ॥ १२.६७.१० ॥
国王啊，正如日月不升起之时，众生将沉入深暗的黑暗，彼此不能相见。
12.67.11
यथा ह्यनुदके मत्स्या निराक्रन्दे विहङ्गमाः ।
विहरेयुर्यथाकामं विहिंसन्तः पुनः पुनः ॥ १२.६७.११ ॥
正如无水之处的鱼，以及无人呼喊可闻之处的鸟，任意游荡，彼此伤害，一次又一次。
12.67.12
विमथ्यातिक्रमेरंश्च विषह्यापि परस्परम् ।
अभावमचिरेणैव गच्छेयुर्नात्र संशयः ॥ १२.६७.१२ ॥
彼此搅扰，逾越界限，相互压制，他们不久便将走向毁灭，此事毫无疑问。
12.67.13
एवमेव विना राज्ञा विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
अन्धे तमसि मज्जेयुरगोपाः पशवो यथा ॥ १२.६७.१३ ॥
同样，若无国王，这些臣民将毁灭，如无牧人的牲畜般沉入盲目的黑暗。
12.67.14
हरेयुर्बलवन्तोऽपि दुर्बलानां परिग्रहान् ।
हन्युर्व्यायच्छमानांश्च यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१४ ॥
若国王不保护，即便强者也会夺取弱者的财物，并杀害反抗者。
12.67.15
ममेदमिति लोकेऽस्मिन्न भवेत्स्वपरिग्रहः ।
न दारा न च पुत्रः स्यान्न धनं न परिग्रहः।
विष्वग्लोपः प्रवर्तेत यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१५ ॥
在这世上将不再有“这是我的”之说；不再有妻子、儿子、财富和所有权。若国王不保护，各处都将陷入彻底的混乱与毁灭。
12.67.16
यानं वस्त्रमलङ्कारान्रत्नानि विविधानि च ।
हरेयुः सहसा पापा यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१६ ॥
若国王不保护，恶人将突然夺走车驾、衣服、饰物和各种宝石。
12.67.17
पतेद्बहुविधं शस्त्रं बहुधा धर्मचारिषु ।
अधर्मः प्रगृहीतः स्याद्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१७ ॥
若国王不保护，各式兵器将落在奉行法的人身上，不义便会盛行。
12.67.18
मातरं पितरं वृद्धमाचार्यमतिथिं गुरुम् ।
क्लिश्नीयुरपि हिंस्युर्वा यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१८ ॥
若国王不保护，人们将连母亲、父亲、长者、老师、客人和上师也加以折磨，甚至加以伤害。
12.67.19
अन्यांश्च क्रोशतो हिंस्युर्लोकोऽयं दस्युवद्भवेत् ।
वधबन्धपरिक्लेशो नित्यमर्थवतां भवेत्।
ममत्वं च न विन्देयुर्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१९ ॥
他们会伤害呼喊的其他人，这个世界将变得如同盗贼之地。富人将永远遭受杀戮、捆绑和折磨，若国王不加保护，他们甚至找不到任何可称为自己的东西。
12.67.20
अन्ताश्चाकाल एव स्युर्लोकोऽयं दस्युसाद्भवेत् ।
पतेद्बहुविधं राज्यं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२० ॥
终结会在不当的时候降临，这个世界将落入盗贼之手。若国王不加保护，王国将以多种方式崩溃。
12.67.21
न योनिदोषो वर्तेत न कृषिर्न वणिक्पथः ।
मज्जेद्धर्मस्त्रयी न स्याद्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२१ ॥
不会有种姓混乱，也不会有耕作与商路；若国王不加保护，三明之法将沉没而不复存在。
12.67.22
न यज्ञाः संप्रवर्तेयुर्विधिवत्स्वाप्तदक्षिणाः ।
न विवाहाः समाजो वा यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२२ ॥
祭祀不会依规程、以应有的酬金而举行；也不会有婚礼与集会，若国王不加保护。
12.67.23
न वृषाः संप्रवर्तेरन्न मथ्येरंश्च गर्गराः ।
घोषाः प्रणाशं गच्छेयुर्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२३ ॥
公牛不再繁衍，乳桶不再搅动；牧人的村落将毁灭，若国王不加保护。
12.67.24
त्रस्तमुद्विग्नहृदयं हाहाभूतमचेतनम् ।
क्षणेन विनशेत्सर्वं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२४ ॥
恐惧、心神惊乱，哀呼“哎呀哎呀”，失去知觉，若国王不加保护，一切将在瞬间毁灭。
12.67.25
न संवत्सरसत्राणि तिष्ठेयुरकुतोभयाः ।
विधिवद्दक्षिणावन्ति यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२५ ॥
若国王不护持，依仪轨、以丰厚布施举行的经年祭祀便无法无畏地持续。
12.67.26
ब्राह्मणाश्चतुरो वेदान्नाधीयीरंस्तपस्विनः ।
विद्यास्नाता व्रतस्नाता यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२६ ॥
若国王不护持，以学问和誓戒洗净自身的苦行婆罗门便不再诵习四吠陀。
12.67.27
न भवेद्धर्मसंसेवी मोहविप्रहतो जनः ।
हर्ता स्वच्छेन्द्रियो गच्छेद्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२७ ॥
若国王不护持，民众便不再奉行法；被迷惑与昏乱所击，放任诸根，便会沦为盗贼。
12.67.28
हस्ताद्धस्तं परिमुषेद्भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
भयार्तं विद्रवेत्सर्वं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२८ ॥
若国王不护持，从一手传到另一手的财物都会被偷；所有堤坝都会决裂；为恐惧所苦的众人都会逃散。
12.67.29
अनयाः संप्रवपर्तेरन्भवेद्वै वर्णसङ्करः ।
दुर्भिक्षमाविशेद्राष्ट्रं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२९ ॥
若国王不护持，不义便会蔓延，必然出现种姓混乱，饥荒也会侵入国土。
12.67.30
विवृत्य हि यथाकामं गृहद्वाराणि शेरते ।
मनुष्या रक्षिता राज्ञा समन्तादकुतोभयाः ॥ १२.६७.३० ॥
受国王护佑的人们，依自己的意愿敞开家门而眠，四方皆无所畏惧。
12.67.31
नाक्रुष्टं सहते कश्चित्कुतो वा हस्तलाघवम् ।
यदि राजा न सम्यग्गां रक्षयत्यपि धार्मिकः ॥ १२.६७.३१ ॥
若即使正法之王也不妥善守护大地，谁能忍受辱骂或手上的巧窃呢？
12.67.32
स्त्रियश्चापुरुषा मार्गं सर्वालङ्कारभूषिताः ।
निर्भयाः प्रतिपद्यन्ते यदि रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३२ ॥
国王守护之时，佩戴一切饰物的妇女即使无男子陪伴，也能无畏地行于道路。
12.67.33
धर्ममेव प्रपद्यन्ते न हिंसन्ति परस्परम् ।
अनुगृह्णन्ति चान्योन्यं यदा रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३३ ॥
国王守护大地之时，人们唯依正法而行，不相互伤害，彼此施以恩惠。
12.67.34
यजन्ते च महायज्ञैस्त्रयो वर्णाः पृथग्विधैः ।
युक्ताश्चाधीयते विद्यां यदा रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३४ ॥
国王守护大地之时，三种种姓举行各种大祭，并专心学习知识。
12.67.35
वार्तामूलो ह्ययं लोकस्तया वै धार्यते सदा ।
तत्सर्वं वर्तते सम्यग्यदा रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३५ ॥
此世界以生计（婆尔塔）为根本，依靠它而常得维持。国王守护之时，一切都运行得当。
12.67.36
यदा राजा धुरं श्रेष्ठामादाय वहति प्रजाः ।
महता बलयोगेन तदा लोकः प्रसीदयि ॥ १२.६७.३६ ॥
国王担起最重的责任，以大力与威权承载臣民之时，世界便得以安乐。
12.67.37
यस्याभावेन भूतानामभावः स्यात्समन्ततः ।
भावे च भावो नित्यं स्यात्कस्तं न प्रतिपूजयेत् ॥ १२.६७.३७ ॥
谁能不尊敬他呢？没有他，众生便会四处毁灭；有他，众生便常得兴盛。
12.67.38
तस्य यो वहते भारं सर्वलोकसुखावहम् ।
तिष्ठन्प्रियहिते राज्ञ उभौ लोकाविमौ जयेत् ॥ १२.६७.३८ ॥
能承担他那为一切世界带来安乐之重任、并安住于君王所珍视之利益中者，便能征服这两个世界。
12.67.39
यस्तस्य पुरुषः पापं मनसाऽप्यनुचिन्तयेत् ।
असंशयमिह क्लिष्टः प्रेत्यापि नरकं व्रजेत् ॥ १२.६७.३९ ॥
若有人即使在心中也对他思谋恶事，此人无疑在今世受苦，死后也将堕入地狱。
12.67.40
न हि जात्ववमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः ।
महती देवता ह्येषा नररूपेण तिष्ठति ॥ १२.६७.४० ॥
切不可因认为‘他不过是个人’而轻慢君王；这位伟大的神明正以人的形态存在。
12.67.41
कुरुते पञ्चरूपाणि कालयुक्तानि यः सदा ।
भवत्यग्निस्तथाऽऽदित्यो मृत्युर्वैश्रवणो यमः ॥ १२.६७.४१ ॥
始终以五种与时间相连的形态出现者，化为火，也化为太阳、死神、毗沙罗婆那（俱毗罗）与阎摩。
12.67.42
यदा ह्यासीदतः पापान्दहत्युग्रेण तेजसा ।
मिथ्योपचरितो राजा तदा भवति पावकः ॥ १२.६७.४२ ॥
当君王以其猛烈的光辉焚烧罪人时，若他遭受虚伪的对待，他便化为火。
12.67.43
यदा पश्यति चारेण सर्वभूतानि भूमिपः ।
क्षेमं च कृत्वा व्रजति तदा भवति भास्करः ॥ १२.६७.४३ ॥
当君王借助密探观察一切众生，确保他们的安康后再行进时，他便成为太阳。
12.67.44
अशुचींश्च यदा क्रुद्धः क्षिणोति शतशो नरान् ।
सपुत्रपौत्रान्सामात्यांस्तदा भवति सोन्तकः ॥ १२.६७.४४ ॥
当君王震怒，将数百名不净之人连同其子孙与大臣一并消灭时，他便成为终结者——死神。
12.67.45
यदा त्वधार्मिकान्सर्वांस्तीक्ष्णैर्दण्डैर्नियच्छति ।
धार्मिकांश्चानुगृह्णाति भवत्यथ यमस्तदा ॥ १२.६७.४५ ॥
当君王以严厉的刑罚制服一切不义之人，并施恩于行正法者时，他便成为阎摩。
12.67.46
यदा तु धनधाराभिस्तर्पयत्युपकारिणः ।
आच्छिनत्ति च रत्नानि विविधान्यपकारिणां ॥ १२.६७.४६ ॥
当君王以财富的洪流使有功者满足，并夺取作恶者的各种珍宝时，
12.67.47
श्रियं ददाति कस्मैचित्कस्माच्चिदपकर्षति ।
तदा वैश्रवणो राजा लोके भवति भूमिपः ॥ १२.६७.४७ ॥
当君王给予某人福运，又从另一人身上夺去时，他便在世间成为如毗沙罗婆那（俱毗罗）般的大地之主。
12.67.48
नास्यापवादे स्थातव्यं दक्षेणाक्लिष्टकर्मणा ।
धर्ममाकाङ्क्षता लोके ईश्वरस्यानसूयता ॥ १२.६७.४८ ॥
渴求正法、精明且行事无染的君王，不应陷入诽谤；在世间也不应嫉妒君主。
12.67.49
न हि राज्ञः प्रतीपानि कुर्वन्सुखमवाप्नुयात् ।
पुत्रो भ्राता वयस्यो वा यद्यप्यात्मसमो भवेत् ॥ १२.६७.४९ ॥
违逆国王的人不能获得幸福,即使他是儿子、兄弟或朋友,即使与自己同样亲近。
12.67.50
कुर्यात्कृष्णगतिः शेषं ज्वलितोऽनिलसारथिः ।
न तु राज्ञाऽभिपन्नस्य शेषं क्वचन विद्यते ॥ १२.६७.५० ॥
以风为御者的熊熊烈火不留任何残余;落入国王之手的人,其一切也无处可存。
12.67.51
तस्य सर्वाणि रक्ष्याणि दूरतः परिवर्जयेत् ।
मृत्योरिव जुगुप्सेत राजस्वहरणान्नरः ॥ १२.६७.५१ ॥
他的一切都应加以守护,并应远远避开。人应当像躲避死亡一样,厌恶夺取国王财富的行为。
12.67.52
वध्येतभिमृशन्सद्यो मृगः कूटमिव स्पृशन् ।
आत्मस्वमिव संरक्षेद्राजस्वमिह बुद्धिमान् ॥ १२.६७.५२ ॥
如同鹿触碰陷阱立即被杀,触碰国王财富者也会立即毁灭。智者应当像守护自己的财物一样守护国王的财富。
12.67.53
महान्तं नरकं घोरमप्रतिष्ठमचेतसः ।
पतन्ति चिररात्राय राजवित्तापहारिणः ॥ १२.६७.५३ ॥
盗窃国王财富的无知之人,将长久地堕入无所依托的巨大可怖地狱。
12.67.54
राजा भोजो विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर्नृपः ।
य एभिः स्तूयते शब्दैः कस्तं नार्चितुमर्हति ॥ १२.६७.५४ ॥
被这些称号——王、Bhoja、Virāṭ、Samrāṭ、刹帝利、Bhūpati、Nṛpa——所赞颂的人,谁会不配尊敬他呢?
12.67.55
तस्माद्बुभूषुर्नियतो जितात्मा संयतेन्द्रियः ।
मेधावी धृतिमान्दक्षः संश्रयेत् महीपतिम् ॥ १२.६७.५५ ॥
因此，欲求兴盛者，应当克制自己、战胜自我、控制感官、聪明、坚定而能干，并依靠国王。
12.67.56
कृतज्ञं प्राज्ञमक्षुद्रं दृढभक्तिं जितेन्द्रियम् ।
धर्मनित्यं स्थितं स्थाने मन्त्रिणं पूजयेन्नृपः ॥ १२.६७.५६ ॥
国王应尊敬那位感恩、有智慧、宽厚、忠诚坚定、控制感官、常住于法、并安守其位的大臣。
12.67.57
दृढभक्तिं कृतप्रज्ञं धर्मज्ञं संयतेन्द्रियम् ।
शूरमक्षुद्रकर्माणं प्रसिद्धं जनमाश्रयेत् ॥ १२.६७.५७ ॥
应当依靠那位忠诚坚定、智慧成熟、通晓法、控制感官、勇敢、行事高尚而有名望的人。
12.67.58
राजा प्रगल्भं पुरुषं करोति ।
राजा भृशं बृंहयते मनुष्यम्।
राजाभिपन्नस्य कुतः सुखानि ।
राजाऽभ्युपेतं सुखिनं करोति ॥ १२.६७.५८ ॥
国王使人勇敢。国王使人大大提升。落入国王控制之下的人，哪里还有幸福？国王使投靠于他的人快乐。
12.67.59
राजा प्रजानां प्रथमं शरीरं ।
प्रजाश्च राज्ञोऽप्रतिमं शरीरम्।
राज्ञा विहीना न भवन्ति देशा ।
देशैर्विहीना न नृपा भवन्ति ॥ १२.६७.५९ ॥
国王是民众的首要之身，民众是国王无与伦比之身。没有国王便没有国土；没有国土便没有国王。
12.67.60
राजा प्रजानां हृदयं गरीयो ।
गतिः प्रतिष्ठा सुखमुत्तमं च।
समाश्रिता लोकमिमं परं च ।
जयन्ति सम्यक्पुरुषा नरेन्द्र ॥ १२.६७.६० ॥
国王是臣民的心脏，最为重要。他是他们的归宿、根基与至高幸福。依靠他的人能够妥善地征服此世与彼世，啊，人主。
12.67.61
नराधिपश्चाप्यनुशिष्य मेदिनीं ।
दमेन सत्येन च सौहृदेन।
महद्भिरिष्ट्वा क्रतुभिर्महायशा ।
स्त्रिविष्टपे स्थानमुपैति शाश्वतम् ॥ १२.६७.६१ ॥
人主也在统治大地，以克制、真实与善意行事，并以大祭祀供奉之后，获得大名，在天界获得永恒之位。
12.67.62
स एवमुक्तोऽङ्गिरसा कौसल्यो राजसत्तमः ।
प्रयत्नात्कृतवान्वीरः प्रजापालनमुत्तमम् ॥ १२.६७.६२ ॥
阿耆罗如此告诫之后，英雄、诸王之最的憍舍罗努力履行了保护臣民的最高之责。