Mahābhārata · Adhyāya 12.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.67.1
किमाहुर्दैवतं विप्रा राजानं भरतर्षभ ।
मनुष्याणामधिपतिं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.६७.१ ॥
Touro dos Bharatas, o que dizem os brâmanes ser a divindade que é o rei, senhor dos homens? Diga-me isso, avô.
12.67.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतिं वसुमना यथा पप्रच्छ भारत ॥ १२.६७.२ ॥
Aqui também recitam esta antiga história, ó Bhārata, de como Vasumanas perguntou a Bṛhaspati.
12.67.3
राजा वसुमना नाम कौसल्यो धीमतां वरः ।
महर्षि किल पप्रच्छ कृतप्रज्ञं बृहस्पतिम् ॥ १२.६७.३ ॥
O rei Vasumanas, da linhagem de Kosala, o melhor dos sábios, de fato interrogou o grande sábio Bṛhaspati, de sabedoria perfeita.
12.67.4
सर्वं वैनयिकं कृत्वा विनयज्ञो बृहस्पतिम् ।
दक्षिणानन्तरो भूत्वा प्रणम्य विधिपूर्वकम् ॥ १२.६७.४ ॥
Tendo realizado todas as cortesias, conhecedor do devido comportamento, colocou-se à direita de Bṛhaspati e curvou-se segundo a regra.
12.67.5
विधिं पप्रच्छ राजस्य सर्वलोकहिते रतः ।
प्रजानां सुखमन्विच्छन्धर्मशीलं बृहस्पतिम् ॥ १२.६७.५ ॥
Dedicado ao bem de todos os mundos, buscando a felicidade de seus súditos, perguntou a Bṛhaspati, de natureza virtuosa, sobre a regra da realeza.
12.67.6
केन भूतानि वर्धन्ते क्षयं गच्छन्ति केन वा ।
कमर्चन्तो महाप्राज्ञ सुखमव्ययमाप्नुयुः
एतन्मे शंस देवर्षे धर्मकामार्थसंशयम् ॥ १२.६७.६ ॥
Pelo que prosperam os seres, e pelo que decaem? Grande sábio, adorando a quem os homens alcançam a felicidade imperecível? Sábio divino, declara-me esta dúvida sobre dharma, desejo e riqueza.
12.67.7
एवं पृष्टो महाप्राज्ञः कौसल्येनामितौजसा ।
राजसत्कारमव्यग्रो राज्यस्य च विवर्धनम्।
दण्डनीतिं समाश्रित्य शशंसास्मै बृहस्पतिः ॥ १२.६७.७ ॥
Assim interrogado por Kauśalya, de poder ilimitado, o muito sábio Bṛhaspati, com serenidade, expôs-lhe o respeito devido aos reis e o crescimento do reino, apoiando-se na ciência do governo pelo castigo (daṇḍanīti).
12.67.8
राजमूलो महाप्राज्ञ धर्मो लोकस्य लक्ष्यते ।
प्रजा राजभयादेव न खादन्ति परस्परम् ॥ १२.६७.८ ॥
Ó muito sábio, a raiz do dharma no mundo é vista no rei; só por medo do rei é que os súbditos não se devoram uns aos outros.
12.67.9
राजा ह्येवाखिलं लोकं समुदीर्णं समुत्सुकम् ।
प्रसादयति धर्मेण प्रसाद्य च विराजते ॥ १२.६७.९ ॥
Só o rei apazigua, pelo dharma, todo o mundo, agitado e ansioso; e, tendo-o apaziguado, resplandece.
12.67.10
यथा ह्यनुदये राजन्भूतानि शशिसूर्ययोः ।
अन्धे तमसि मज्जेयुरपश्यन्तः परस्परम् ॥ १२.६७.१० ॥
Como, ó rei, se o sol e a lua não nascessem, os seres mergulhariam na escuridão profunda, sem poderem ver-se uns aos outros.
12.67.11
यथा ह्यनुदके मत्स्या निराक्रन्दे विहङ्गमाः ।
विहरेयुर्यथाकामं विहिंसन्तः पुनः पुनः ॥ १२.६७.११ ॥
Como os peixes quando não há água, e as aves onde nenhum clamor é ouvido, que vagariam à vontade ferindo-se repetidamente.
12.67.12
विमथ्यातिक्रमेरंश्च विषह्यापि परस्परम् ।
अभावमचिरेणैव गच्छेयुर्नात्र संशयः ॥ १२.६७.१२ ॥
Atormentando-se uns aos outros, transgredindo os limites e subjugando-se mutuamente, em breve chegariam à destruição; disso não há dúvida.
12.67.13
एवमेव विना राज्ञा विनश्येयुरिमाः प्रजाः ।
अन्धे तमसि मज्जेयुरगोपाः पशवो यथा ॥ १२.६७.१३ ॥
Do mesmo modo, sem rei estes súditos perecerão, afundando nas trevas cegas como gado sem pastores.
12.67.14
हरेयुर्बलवन्तोऽपि दुर्बलानां परिग्रहान् ।
हन्युर्व्यायच्छमानांश्च यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१४ ॥
Se o rei não protege, até os fortes arrebatariam os bens dos fracos e matariam os que resistissem.
12.67.15
ममेदमिति लोकेऽस्मिन्न भवेत्स्वपरिग्रहः ।
न दारा न च पुत्रः स्यान्न धनं न परिग्रहः।
विष्वग्लोपः प्रवर्तेत यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१५ ॥
Neste mundo não haveria o sentido de 'isto é meu'; não haveria esposa, nem filho, nem riqueza, nem posse. Se o rei não protege, a ruína completa se espalharia por toda parte.
12.67.16
यानं वस्त्रमलङ्कारान्रत्नानि विविधानि च ।
हरेयुः सहसा पापा यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१६ ॥
Se o rei não protege, os maus arrebatariam de repente veículos, tecidos, adornos e diversas joias.
12.67.17
पतेद्बहुविधं शस्त्रं बहुधा धर्मचारिषु ।
अधर्मः प्रगृहीतः स्याद्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१७ ॥
Se o rei não protege, todo tipo de armas cairia sobre os que seguem o dharma, e a injustiça tomaria conta.
12.67.18
मातरं पितरं वृद्धमाचार्यमतिथिं गुरुम् ।
क्लिश्नीयुरपि हिंस्युर्वा यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१८ ॥
Se o rei não protege, as pessoas afligiriam até mãe, pai, os anciãos, o mestre, o hóspede e o guru, ou mesmo lhes fariam mal.
12.67.19
अन्यांश्च क्रोशतो हिंस्युर्लोकोऽयं दस्युवद्भवेत् ।
वधबन्धपरिक्लेशो नित्यमर्थवतां भवेत्।
ममत्वं च न विन्देयुर्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.१९ ॥
Feririam outros que clamam, e este mundo se tornaria como um bando de ladrões. Os ricos sofreriam continuamente morte, cativeiro e tormento, e não encontrariam nada que pudessem chamar de seu, se o rei não protegesse.
12.67.20
अन्ताश्चाकाल एव स्युर्लोकोऽयं दस्युसाद्भवेत् ।
पतेद्बहुविधं राज्यं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२० ॥
Os fins viriam mesmo fora de tempo, e este mundo cairia nas mãos de ladrões. Se o rei não protegesse, o reino desabaria de muitas maneiras.
12.67.21
न योनिदोषो वर्तेत न कृषिर्न वणिक्पथः ।
मज्जेद्धर्मस्त्रयी न स्याद्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२१ ॥
Não haveria mistura de castas, nem agricultura, nem rotas de comércio; o dharma tríplice afundaria e deixaria de existir, se o rei não protegesse.
12.67.22
न यज्ञाः संप्रवर्तेयुर्विधिवत्स्वाप्तदक्षिणाः ।
न विवाहाः समाजो वा यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२२ ॥
Os sacrifícios não seriam realizados conforme a regra, com as oferendas devidamente dadas; não haveria casamentos nem assembleias sociais, se o rei não protegesse.
12.67.23
न वृषाः संप्रवर्तेरन्न मथ्येरंश्च गर्गराः ।
घोषाः प्रणाशं गच्छेयुर्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२३ ॥
Os touros não prosperariam, nem se bateria a manteiga no leite; os povoados dos pastores iriam à ruína, se o rei não protegesse.
12.67.24
त्रस्तमुद्विग्नहृदयं हाहाभूतमचेतनम् ।
क्षणेन विनशेत्सर्वं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२४ ॥
Aterrorizados, com o coração agitado, clamando 'ai, ai', sem sentidos, tudo pereceria num instante, se o rei não protegesse.
12.67.25
न संवत्सरसत्राणि तिष्ठेयुरकुतोभयाः ।
विधिवद्दक्षिणावन्ति यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२५ ॥
Se o rei não protege, os sacrifícios de um ano, realizados segundo o rito com ricas oferendas, não poderiam prosseguir sem medo.
12.67.26
ब्राह्मणाश्चतुरो वेदान्नाधीयीरंस्तपस्विनः ।
विद्यास्नाता व्रतस्नाता यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२६ ॥
Se o rei não protege, os brâmanes ascetas, purificados pelo saber e pelos votos, não estudariam os quatro Vedas.
12.67.27
न भवेद्धर्मसंसेवी मोहविप्रहतो जनः ।
हर्ता स्वच्छेन्द्रियो गच्छेद्यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२७ ॥
Se o rei não protege, o povo não praticaria o dharma; atingido pela ilusão e pela confusão, com os sentidos soltos, tornar-se-ia ladrão.
12.67.28
हस्ताद्धस्तं परिमुषेद्भिद्येरन्सर्वसेतवः ।
भयार्तं विद्रवेत्सर्वं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२८ ॥
Se o rei não protege, o que passa de mão em mão seria roubado; todas as represas se romperiam, e todos, atormentados pelo medo, fugiriam.
12.67.29
अनयाः संप्रवपर्तेरन्भवेद्वै वर्णसङ्करः ।
दुर्भिक्षमाविशेद्राष्ट्रं यदि राजा न पालयेत् ॥ १२.६७.२९ ॥
Se o rei não protege, a iniquidade se espalharia, haveria de fato mistura dos varnas, e a fome entraria no reino.
12.67.30
विवृत्य हि यथाकामं गृहद्वाराणि शेरते ।
मनुष्या रक्षिता राज्ञा समन्तादकुतोभयाः ॥ १२.६७.३० ॥
As pessoas protegidas pelo rei dormem com as portas de suas casas abertas como desejam, livres de temor por todos os lados.
12.67.31
नाक्रुष्टं सहते कश्चित्कुतो वा हस्तलाघवम् ।
यदि राजा न सम्यग्गां रक्षयत्यपि धार्मिकः ॥ १२.६७.३१ ॥
Se nem um rei justo protege bem a terra, quem suportaria o insulto ou o roubo por destreza das mãos?
12.67.32
स्त्रियश्चापुरुषा मार्गं सर्वालङ्कारभूषिताः ।
निर्भयाः प्रतिपद्यन्ते यदि रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३२ ॥
Quando o rei protege, mulheres adornadas com todas as joias percorrem o caminho sem medo, mesmo sem acompanhante masculino.
12.67.33
धर्ममेव प्रपद्यन्ते न हिंसन्ति परस्परम् ।
अनुगृह्णन्ति चान्योन्यं यदा रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३३ ॥
Quando o rei protege a terra, as pessoas se refugiam apenas no dharma, não se prejudicam mutuamente e se favorecem umas às outras.
12.67.34
यजन्ते च महायज्ञैस्त्रयो वर्णाः पृथग्विधैः ।
युक्ताश्चाधीयते विद्यां यदा रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३४ ॥
Quando o rei protege a terra, as três classes realizam grandes sacrifícios de diversos tipos e, dedicadas, estudam o conhecimento.
12.67.35
वार्तामूलो ह्ययं लोकस्तया वै धार्यते सदा ।
तत्सर्वं वर्तते सम्यग्यदा रक्षति भूमिपः ॥ १२.६७.३५ ॥
Este mundo tem como raiz o sustento (vārtā), e por ele é sempre sustentado. Quando o rei protege, tudo segue como deve.
12.67.36
यदा राजा धुरं श्रेष्ठामादाय वहति प्रजाः ।
महता बलयोगेन तदा लोकः प्रसीदयि ॥ १२.६७.३६ ॥
Quando o rei assume o melhor dos fardos e carrega seus súditos com grande força e poder, então o mundo fica satisfeito.
12.67.37
यस्याभावेन भूतानामभावः स्यात्समन्ततः ।
भावे च भावो नित्यं स्यात्कस्तं न प्रतिपूजयेत् ॥ १२.६७.३७ ॥
Quem não honraria aquele em cuja ausência os seres pereceriam por toda parte, e em cuja presença sempre prosperariam?
12.67.38
तस्य यो वहते भारं सर्वलोकसुखावहम् ।
तिष्ठन्प्रियहिते राज्ञ उभौ लोकाविमौ जयेत् ॥ १२.६७.३८ ॥
Aquele que carrega o seu fardo, que traz felicidade a todos os mundos, e permanece no bem-estar querido do rei, conquista estes dois mundos.
12.67.39
यस्तस्य पुरुषः पापं मनसाऽप्यनुचिन्तयेत् ।
असंशयमिह क्लिष्टः प्रेत्यापि नरकं व्रजेत् ॥ १२.६७.३९ ॥
O homem que, mesmo em pensamento, medita o mal contra ele, sem dúvida sofre aqui e, mesmo após a morte, vai para o inferno.
12.67.40
न हि जात्ववमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः ।
महती देवता ह्येषा नररूपेण तिष्ठति ॥ १२.६७.४० ॥
Nunca se deve desprezar um rei pensando 'ele é apenas um homem'; esta grande divindade está presente na forma humana.
12.67.41
कुरुते पञ्चरूपाणि कालयुक्तानि यः सदा ।
भवत्यग्निस्तथाऽऽदित्यो मृत्युर्वैश्रवणो यमः ॥ १२.६७.४१ ॥
Quem sempre assume cinco formas unidas ao tempo torna-se o fogo, da mesma forma o sol, a morte, Vaiśravaṇa (Kubera) e Yama.
12.67.42
यदा ह्यासीदतः पापान्दहत्युग्रेण तेजसा ।
मिथ्योपचरितो राजा तदा भवति पावकः ॥ १२.६७.४२ ॥
Quando o rei queima os pecadores com seu esplendor feroz, então, se for tratado falsamente, torna-se fogo.
12.67.43
यदा पश्यति चारेण सर्वभूतानि भूमिपः ।
क्षेमं च कृत्वा व्रजति तदा भवति भास्करः ॥ १२.६७.४३ ॥
Quando o rei, por meio de seus espiões, observa todos os seres e, tendo assegurado o bem-estar deles, segue adiante, então ele se torna o sol.
12.67.44
अशुचींश्च यदा क्रुद्धः क्षिणोति शतशो नरान् ।
सपुत्रपौत्रान्सामात्यांस्तदा भवति सोन्तकः ॥ १२.६७.४४ ॥
Quando o rei, irado, destrói centenas de homens impuros junto com seus filhos, netos e ministros, então ele se torna o Ceifador, a Morte.
12.67.45
यदा त्वधार्मिकान्सर्वांस्तीक्ष्णैर्दण्डैर्नियच्छति ।
धार्मिकांश्चानुगृह्णाति भवत्यथ यमस्तदा ॥ १२.६७.४५ ॥
Quando o rei contém todos os injustos com castigos severos e favorece os justos, então ele se torna Yama.
12.67.46
यदा तु धनधाराभिस्तर्पयत्युपकारिणः ।
आच्छिनत्ति च रत्नानि विविधान्यपकारिणां ॥ १२.६७.४६ ॥
Quando o rei sacia seus benfeitores com torrentes de riqueza e arrebata as diversas joias dos malfeitores,
12.67.47
श्रियं ददाति कस्मैचित्कस्माच्चिदपकर्षति ।
तदा वैश्रवणो राजा लोके भवति भूमिपः ॥ १२.६७.४७ ॥
Quando o rei concede fortuna a um e a tira de outro, então ele se torna, no mundo, um senhor da terra como Vaiśravaṇa (Kubera).
12.67.48
नास्यापवादे स्थातव्यं दक्षेणाक्लिष्टकर्मणा ।
धर्ममाकाङ्क्षता लोके ईश्वरस्यानसूयता ॥ १२.६७.४८ ॥
Um rei que deseja o dharma, hábil e de ações sem perturbação, não deve ficar sob censura; e no mundo não se deve invejar o senhor.
12.67.49
न हि राज्ञः प्रतीपानि कुर्वन्सुखमवाप्नुयात् ।
पुत्रो भ्राता वयस्यो वा यद्यप्यात्मसमो भवेत् ॥ १२.६७.४९ ॥
Quem age contra o rei não pode obter felicidade, mesmo que seja um filho, um irmão ou um companheiro, ainda que igual a si mesmo.
12.67.50
कुर्यात्कृष्णगतिः शेषं ज्वलितोऽनिलसारथिः ।
न तु राज्ञाऽभिपन्नस्य शेषं क्वचन विद्यते ॥ १२.६७.५० ॥
Um fogo ardente, tendo o vento como cocheiro, nada deixa para trás; e para quem caiu nas mãos do rei, nada em lugar algum permanece.
12.67.51
तस्य सर्वाणि रक्ष्याणि दूरतः परिवर्जयेत् ।
मृत्योरिव जुगुप्सेत राजस्वहरणान्नरः ॥ १२.६७.५१ ॥
Todos os seus bens devem ser protegidos, e deve-se manter-se longe deles. Um homem deve evitar tomar a riqueza do rei como evitaria a morte.
12.67.52
वध्येतभिमृशन्सद्यो मृगः कूटमिव स्पृशन् ।
आत्मस्वमिव संरक्षेद्राजस्वमिह बुद्धिमान् ॥ १२.६७.५२ ॥
Assim como o veado que toca numa armadilha é morto de imediato, quem toca na riqueza do rei é logo destruído. O sábio deve guardar a riqueza do rei como guarda a sua própria.
12.67.53
महान्तं नरकं घोरमप्रतिष्ठमचेतसः ।
पतन्ति चिररात्राय राजवित्तापहारिणः ॥ १२.६७.५३ ॥
Os insensatos que roubam a riqueza do rei caem num grande e terrível inferno sem fundamento, por uma longa noite.
12.67.54
राजा भोजो विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर्नृपः ।
य एभिः स्तूयते शब्दैः कस्तं नार्चितुमर्हति ॥ १२.६७.५४ ॥
Aquele que é louvado com estas palavras — rei, bhoja, virāṭ, samrāṭ, kṣatriya, bhūpati, nṛpa — quem não seria digno de o honrar?
12.67.55
तस्माद्बुभूषुर्नियतो जितात्मा संयतेन्द्रियः ।
मेधावी धृतिमान्दक्षः संश्रयेत् महीपतिम् ॥ १२.६७.५५ ॥
Por isso, quem deseja prosperar, controlado, vencedor de si mesmo, de sentidos dominados, sábio, firme e hábil, deve buscar o amparo do rei.
12.67.56
कृतज्ञं प्राज्ञमक्षुद्रं दृढभक्तिं जितेन्द्रियम् ।
धर्मनित्यं स्थितं स्थाने मन्त्रिणं पूजयेन्नृपः ॥ १२.६७.५६ ॥
O rei deve honrar o conselheiro que é grato, sábio, nobre, firme em sua devoção, dono de seus sentidos, constante no dharma e firme em seu lugar.
12.67.57
दृढभक्तिं कृतप्रज्ञं धर्मज्ञं संयतेन्द्रियम् ।
शूरमक्षुद्रकर्माणं प्रसिद्धं जनमाश्रयेत् ॥ १२.६७.५७ ॥
Deve-se buscar um homem firme em sua devoção, de sabedoria madura, conhecedor do dharma, de sentidos controlados, bravo, de ações nobres e renomado.
12.67.58
राजा प्रगल्भं पुरुषं करोति ।
राजा भृशं बृंहयते मनुष्यम्।
राजाभिपन्नस्य कुतः सुखानि ।
राजाऽभ्युपेतं सुखिनं करोति ॥ १२.६७.५८ ॥
O rei torna o homem ousado. O rei eleva grandemente o homem. Para quem caiu sob o poder do rei, onde está a felicidade? O rei torna feliz aquele que se aproximou dele.
12.67.59
राजा प्रजानां प्रथमं शरीरं ।
प्रजाश्च राज्ञोऽप्रतिमं शरीरम्।
राज्ञा विहीना न भवन्ति देशा ।
देशैर्विहीना न नृपा भवन्ति ॥ १२.६७.५९ ॥
O rei é o primeiro corpo do povo, e o povo é o corpo incomparável do rei. Sem rei não há terras; sem terras não há reis.
12.67.60
राजा प्रजानां हृदयं गरीयो ।
गतिः प्रतिष्ठा सुखमुत्तमं च।
समाश्रिता लोकमिमं परं च ।
जयन्ति सम्यक्पुरुषा नरेन्द्र ॥ १२.६७.६० ॥
O rei é o coração dos súditos, o mais importante de todos. Ele é o refúgio, o sustento e a felicidade suprema. Os homens que se acolhem nele vencem bem este mundo e o outro, ó senhor dos homens.
12.67.61
नराधिपश्चाप्यनुशिष्य मेदिनीं ।
दमेन सत्येन च सौहृदेन।
महद्भिरिष्ट्वा क्रतुभिर्महायशा ।
स्त्रिविष्टपे स्थानमुपैति शाश्वतम् ॥ १२.६७.६१ ॥
O senhor dos homens também, tendo governado a terra com domínio de si, verdade e benevolência, e tendo honrado com grandes sacrifícios, torna-se glorioso e alcança um lugar eterno no céu.
12.67.62
स एवमुक्तोऽङ्गिरसा कौसल्यो राजसत्तमः ।
प्रयत्नात्कृतवान्वीरः प्रजापालनमुत्तमम् ॥ १२.६७.६२ ॥
Assim exortado por Aṅgiras, o herói Kauśalya, o melhor dos reis, cumpriu com diligência o supremo dever de proteger os súditos.