మహాభారతం · అధ్యాయం 12.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.7.1
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा शोकव्याकुलचेतनः ।
शुशोच दुःखसंतप्तः स्मृत्वा कर्णं महारथम् ॥ १२.७.१ ॥
ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు శోకంతో కలత చెందిన మనస్సుతో, దుఃఖంతో తపించి, మహారథుడైన కర్ణుని స్మరించి విలపించాడు.
12.7.2
आविष्टो दुःखशोकाभ्यां निःश्वसंश्च पुनः पुनः ।
दृष्ट्वार्जुनमुवाचेदं वचनं शोककर्शितः ॥ १२.७.२ ॥
దుఃఖంతో, శోకంతో ఆవేశితుడై, మళ్ళీ మళ్ళీ నిట్టూర్చుతూ, శోకంతో కృశించి అర్జునుని చూసి ఈ మాటలు పలికాడు.
12.7.3
यद्भैक्ष्यमाचरिष्याम वृष्ण्यन्धकपुरे वयम् ।
ज्ञातीन्निष्पुरुषान्कृत्वा नेमां प्राप्स्याम दुर्गतिम् ॥ १२.७.३ ॥
మనం వృష్ణి-అంధక నగరంలో భిక్షాటనం చేసి జీవిస్తే, బంధువులను పురుషులు లేకుండా చేసి ఈ దుర్గతిని పొందకుండా ఉంటాము.
12.7.4
अमित्रा नः समृद्धार्था वृत्तार्थाः कुरवः किल ।
आत्मानमात्मना हत्वा किं धर्मफलमाप्नुमः ॥ १२.७.४ ॥
మన శత్రువులైన కురువులు సంపన్నులై, తమ ప్రయోజనం నెరవేర్చుకున్నారు; మనమే మనల్ని చంపుకుని ఏ ధర్మఫలాన్ని పొందుతాం?
12.7.5
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलमौरसम् ।
धिगस्तु चार्थं येनेमामापदं गमिता वयम् ॥ १२.७.५ ॥
క్షత్రియ ధర్మానికి ధిక్కారం; సహజమైన బలానికి ధిక్కారం; ఏ ధనం వల్ల మనం ఈ ఆపదను పొందామో ఆ ధనానికీ ధిక్కారం.
12.7.6
साधु क्षमा दमः शौचमविरोधो विमत्सरः ।
अहिंसा सत्यवचनं नित्यानि वनचारिणाम् ॥ १२.७.६ ॥
క్షమ, ఇంద్రియ నిగ్రహం, శుచిత్వం, విరోధం లేకపోవడం, అసూయ లేకపోవడం, అహింస, సత్యవాక్కు—ఇవి అరణ్యవాసుల నిత్యధర్మాలు; ఇవి మంచివి.
12.7.7
वयं तु लोभान्मोहाच्च दम्भं मानं च संश्रिताः ।
इमामवस्थां संप्राप्ता राज्यक्लेशबुभुक्षया ॥ १२.७.७ ॥
మేము లోభం వల్ల, మోహం వల్ల, దంభాన్ని, అహంకారాన్ని ఆశ్రయించి, రాజ్యక్లేశాన్ని అనుభవించాలనే కోరికతో ఈ స్థితికి చేరుకున్నాము.
12.7.8
त्रैलोक्यस्यापि राज्येन नास्मान्कश्चित्प्रहर्षयेत् ।
बान्धवान्निहतान्दृष्ट्वा पृथिव्यामामिषैषिणः ॥ १२.७.८ ॥
మూడు లోకాల రాజ్యంతో కూడా మమ్మల్ని ఎవరూ సంతోషపెట్టలేరు; భూమిపై మాంసాన్ని కోరిన మేము బంధువులు చంపబడడం చూశాము.
12.7.9
ते वयं पृथिवीहेतोरवध्यान्पृथिवीतले ।
संपरित्यज्य जीवामो हीनार्था हतबान्धवाः ॥ १२.७.९ ॥
భూమి కోసం, భూమిపై చంపకూడనివారిని మేము చంపాము; ఇప్పుడు వారిని పూర్తిగా విడిచి, ప్రయోజనం లేనివారమై, బంధువులు చంపబడిన వారమై జీవిస్తున్నాము.
12.7.10
आमिषे गृध्यमानानामशुभं वै शुनामिव ।
आमिषं चैव नो नष्टमामिषस्य च भोजिनाम् ॥ १२.७.१० ॥
మాంసం కోసం ఆశపడ్డ మేము కుక్కల్లా అశుభులమయ్యాము; మాకు మాంసమే నశించింది, మాంసం తినేవారమూ అయ్యాము.
12.7.11
न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः ।
न गजाश्वेन सर्वेण ते त्याज्या य इमे हताः ॥ १२.७.११ ॥
సమస్త భూమితో గాని, బంగారపు రాశులతో గాని, అన్ని ఏనుగులు గుర్రాలతో గాని, ఇక్కడ చంపబడిన వారిని వదులుకోలేము.
12.7.12
काममन्युपरीतास्ते क्रोधामर्षसमन्विताः ।
मृत्युयानं समारुह्य गता वैवस्वतक्षयम् ॥ १२.७.१२ ॥
కామక్రోధాలతో చుట్టుముట్టబడి, కోపం మరియు అసహనంతో కూడినవారై, వారు మృత్యువు వాహనం ఎక్కి వైవస్వతుని (యముని) లోకానికి వెళ్లారు.
12.7.13
बहुकल्याणमिच्छन्त ईहन्ते पितरः सुतान् ।
तपसा ब्रह्मचर्येण वन्दनेन तितिक्षया ॥ १२.७.१३ ॥
తండ్రులు తమ కుమారులకు గొప్ప శుభాన్ని కోరి తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, వందనం, సహనం ద్వారా ప్రయత్నిస్తారు.
12.7.14
उपवासैस्तथेज्याभिर्व्रतकौतुकमङ्गलैः ।
लभन्ते मातरो गर्भांस्तान्मासान्दश बिभ्रति ॥ १२.७.१४ ॥
ఉపవాసాలు, యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, కౌతుక మంగళ కార్యాల ద్వారా తల్లులు గర్భం పొంది పది మాసాలు ధరిస్తారు.
12.7.15
यदि स्वस्ति प्रजायन्ते जाता जीवन्ति वा यदि ।
संभाघिता जातबला विदध्युर्यदि नः सुखम्।
इह चामुत्र चैवेति कृपणाः फलहेतवः ॥ १२.७.१५ ॥
వారు క్షేమంగా జన్మించి, జీవించి, పోషింపబడి బలం పొంది ఇహపరాలలో మనకు సుఖం ఇస్తారేమో అని ఫలాన్ని కోరే దీనులు అనుకుంటారు.
12.7.16
तासामयं समुद्योगो निर्वृत्तः केवलोऽफलः ।
यदासां निहताः पुत्रा युवानो मृष्टकुण्डलाः ॥ १२.७.१६ ॥
ఇక్కడ మెరిసే కుండలాలు ధరించిన యువ కుమారులు చంపబడినప్పుడు వారి ఈ ప్రయత్నమంతా వ్యర్థమై ఫలించలేదు.
12.7.17
अभुक्त्वा पार्थिवान्भोगानृणान्यनपहाय च ।
पितृभ्यो देवताभ्यश्च गता वैयस्वतक्षयम् ॥ १२.७.१७ ॥
రాజభోగాలను అనుభవించకుండా, పితృదేవతలకు, దేవతలకు ఋణాలు తీర్చకుండానే వారు వైవస్వతుని (యముని) లోకానికి వెళ్లిపోయారు.
12.7.18
यदैषामम्ब पितरौ जातकर्मकराविह ।
संजातबालरूपेषु तदैव निहता नृषाः ॥ १२.७.१८ ॥
అమ్మా, వీరి తల్లిదండ్రులు ఇక్కడ జాతకర్మలు చేస్తూ, వీరు బాల రూపంలో పెరుగుతున్నప్పుడే ఈ రాజకుమారులు చంపబడ్డారు.
12.7.19
संयुक्ताः काममन्युभ्यां क्रोधामर्षसमन्विताः ।
न ते जयफलं किंचिद्भोक्तारो जातु कर्हिचित् ॥ १२.७.१९ ॥
కామం, కోపంతో కూడినవారై, క్రోధాగ్రహాలతో నిండినవారై—వారు విజయఫలంలో ఏదీ ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు.
12.7.20
पाञ्चालानां कुरूणां च हता एव हि ये हताः ।
न सकामा वयं ते च न चास्माभिर्न तैर्जितम् ॥ १२.७.२० ॥
పాంచాలులలో, కురువులలో హతులైనవారు నిజంగానే హతులయ్యారు. మనం కోరికను తీర్చుకోలేదు, వారూ తీర్చుకోలేదు; జయం మనచేత జయించబడలేదు, వారిచేతా జయించబడలేదు.
12.7.21
न तैर्भुक्तेयमवनिर्न नार्यो गीतवादितम् ।
नामात्यसुहृदां वाक्यं न च श्रुतवतां श्रुतम्।
न रत्नानि परार्ध्यानि न भूर्न द्रविणागमः ॥ १२.७.२१ ॥
వారిచేత ఈ భూమి అనుభవించబడలేదు; స్త్రీలు, గీతవాద్యాలు అనుభవించబడలేదు. మంత్రులు, మిత్రుల మాటలు వినబడలేదు, విద్వాంసుల ఉపదేశమూ వినబడలేదు. అత్యంత విలువైన రత్నాలు లేవు, భూమి లేదు, ధనాగమనమూ లేదు.
12.7.22
न च धर्म्यानिमाँल्लोकान्प्रपद्याम स्वकर्मभिः ।
वयमेवास्य लोकस्य विनाशे कारणं स्मृताः।
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण निकृतिप्रीतिसंयुताः ॥ १२.७.२२ ॥
మన కర్మలచేత ఈ ధర్మయుక్తమైన లోకాలను మనం పొందలేదు. ఈ లోక నాశనానికి మనమే కారణమని భావించబడ్డాము—ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో కపటంతో, దానిపై ప్రీతితో కూడినవారమై.
12.7.23
सदैव निकृतिप्रज्ञो द्वेष्टा विद्वेषजीवनः ।
मिथ्यावृत्तश्च सततमस्मास्वनपराधिषु ॥ १२.७.२३ ॥
ఎల్లప్పుడూ కపట బుద్ధి కలవాడు, ద్వేషించువాడు, విద్వేషంతో జీవించువాడు, మిథ్యా ప్రవర్తన కలవాడు—నిరపరాధులైన మన పట్ల నిరంతరం అలాగే ఉన్నాడు.
12.7.24
ऋद्धिमस्मासु तां दृष्ट्वा विवर्णो हरिणः कृशः ।
धृतराष्ट्रश्च नृपतिः सौबलेन निवेदितः ॥ १२.७.२४ ॥
మనలో ఉన్న ఆ సంపదను చూసి పాలిపోయి, కృశించిన హరి—రాజు ధృతరాష్ట్రునికి సౌబలుడు (శకుని) ఇది తెలియజేశాడు.
12.7.25
तं पिता पुत्रगृध्नुत्वादनुमेनेऽनये स्थितम् ।
अनपेक्ष्यैव पितरं गाङ्गेयं विदुरं तथा ॥ १२.७.२५ ॥
కొడుకుల పట్ల ఆశతో తండ్రి అన్యాయంలో నిలిచిన అతడిని ఆమోదించాడు; తండ్రిని, గాంగేయుడిని, విదురుడిని కూడా లెక్కచేయకుండా.
12.7.26
असंशयं त्वयं राजा यथैवाहं तथा गतः ।
अनियम्याशुचिं लुब्धं पुत्रं कामवशानुगम् ॥ १२.७.२६ ॥
సందేహం లేదు, ఈ రాజు కూడా నాలాగే అయ్యాడు; అపవిత్రుడైన, లోభియైన, కామానికి వశమై నడిచే కొడుకును అదుపు చేయకపోవడం వల్ల.
12.7.27
यशसः पतितो दीप्ताद्धातयित्वा सहोदरान् ।
इमौ हि वृद्धौ शोकाग्नौ प्रक्षिप्य स सुयोधनः।
अस्मत्प्रद्वेषसंतप्तः पापबुद्धिः सदैव ह ॥ १२.७.२७ ॥
కీర్తి నుండి పడి, తేజస్సు నుండి పడి, సోదరులను చంపించి, ఆ పాపబుద్ధి సుయోధనుడు ఈ ఇద్దరు వృద్ధులను శోకాగ్నిలో పడవేశాడు; మనపై ద్వేషంతో ఎల్లప్పుడూ తపించేవాడు.
12.7.28
को हि बन्धुः कुलीनः संस्तथा ब्रूयात्सुहृज्जने ।
यथाऽसाववदद्वाक्यं युयुत्सुः कृष्णसन्निधौ ॥ १२.७.२८ ॥
కులీనుడైన ఏ బంధువు స్నేహితులతో ఇలా చెప్తాడు? కృష్ణుని సన్నిధిలో యుయుత్సుడు పలికిన మాటలవలె?
12.7.29
आत्मनो हि वयं दोषाद्विनष्टाः शाश्वतीः समाः ।
प्रदहन्तो दिशः सर्वा भास्वरा इव तेजसा ॥ १२.७.२९ ॥
మన స్వదోషం వల్లనే మనం శాశ్వత సంవత్సరాలపాటు నశించాము; తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ అన్ని దిక్కులను దహించేవారిలా.
12.7.30
सोऽस्माकं वैरपुरुषो दुर्मतिः प्रग्रहं गतः ।
दुर्योधनकृते ह्येतत्कुलं नो विनिपातितम् ॥ १२.७.३० ॥
మన వైరియైన ఆ దుర్బుద్ధి పురుషుడు నియంత్రణను దాటిపోయాడు; దుర్యోధనుని కారణంగానే మన ఈ కులం నాశనమైంది.
12.7.31
अवध्यानां वधं कृत्वा लोके प्राप्ताः स्म वाच्यतां ॥ १२.७.३१ ॥
వధింపరానివారిని వధించి, లోకంలో మనం నిందకు గురయ్యాము.
12.7.32
कुलस्यास्यान्तकरणं दुर्मतिं पापपूरुषम् ।
राजा राष्ट्रेश्वरं कृत्वा धृतराष्ट्रोऽद्य शोचति ॥ १२.७.३२ ॥
ఈ కులాన్ని నాశనం చేసిన దుర్బుద్ధి, పాపాత్ముడిని రాజుగా, రాజ్యాధిపతిగా చేసిన ధృతరాష్ట్రుడు ఇప్పుడు శోకిస్తున్నాడు.
12.7.33
हताः शूराः कृतं पापं विषयोऽसौ विनाशितः ।
हत्वा नो विगतो मन्युः शोको मां दारयत्ययम् ॥ १२.७.३३ ॥
శూరులు హతులయ్యారు, పాపం చేయబడింది, ఆ రాజ్యం నాశనమైంది. వారిని చంపడంతో మా కోపం తొలగింది, కానీ ఈ శోకం నన్ను చీల్చుతోంది.
12.7.34
धनञ्जय कृतं पापं कल्याणेनोपहन्यते ।
ख्यापनेनानुतापेन दानेन तपसाऽपि वा।
निवृत्त्या तीर्थगमनाच्छुतिस्मृतिजपेन वा ॥ १२.७.३४ ॥
ధనంజయా, చేయబడిన పాపం మంచి పనితో నశిస్తుంది — ప్రకటనతో, పశ్చాత్తాపంతో, దానంతో, తపస్సుతో, విరమణతో, తీర్థయాత్రతో, లేదా శ్రుతి-స్మృతుల జపంతో.
12.7.35
त्यागवांश्च पुनः पापं नालं कर्तुमिति श्रुतिः ।
त्यागवाञ्जन्ममरणे नाप्नोतीति श्रुतिर्यतः।
प्राप्तवर्त्मा कृतमतिर्ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.७.३५ ॥
త్యాగి మళ్లీ పాపం చేయలేడు అని శ్రుతి చెబుతుంది. త్యాగి జన్మ-మరణాలను పొందడు అని శ్రుతి చెబుతుంది. అప్పుడు మార్గాన్ని పొంది, దృఢనిశ్చయం కలవాడు బ్రహ్మను పొందుతాడు.
12.7.36
स धनञ्जय निर्द्वन्द्वो मुनिर्ज्ञानसमन्वितः ।
वनमामन्त्र्य वः सर्वान्गमिष्यामि परंतप ॥ १२.७.३६ ॥
ధనంజయా, ద్వంద్వాలు లేని, జ్ఞానం కలిగిన ఆ మునిగా, పరంతపా, మీ అందరికీ వీడ్కోలు చెప్పి నేను అడవికి వెళ్తాను.
12.7.37
न हि कृत्स्नतमो धर्मः शक्यः प्राप्तुमिति श्रुतिः ।
परिग्रहवता तन्मे प्रत्यक्षमरिसूदन ॥ १२.७.३७ ॥
పరిగ్రహం కలవాడు సంపూర్ణ ధర్మాన్ని పొందడం సాధ్యం కాదని శ్రుతి చెబుతోంది. శత్రుసంహారకా, ఇది నాకు ప్రత్యక్షంగా తెలుసు.
12.7.38
मया निसृष्टं पापं हि परिग्रहमभीप्सता ।
जन्मक्षयनिमित्तं च प्राप्तुं शक्यमिति श्रुतिः ॥ १२.७.३८ ॥
పరిగ్రహాన్ని కోరినందున నేను పాపాన్ని వదిలివేశాను; అది జననమరణాలకు కారణం. దానిని పొందడం సాధ్యమని శ్రుతి చెబుతోంది.
12.7.39
स परिग्रहमुत्सृज्य कृत्स्नं राज्यं सुखानि च ।
गमिष्यामि विनिर्मुक्तो विशोको निर्ममः क्वचित्।
प्रशासध्वमिमामुर्वी क्षेमां निहतकण्टकाम् ।
न ममार्थोऽस्ति राज्येन भोगैर्वा कुरुनन्दन ॥ १२.७.३९ ॥
పరిగ్రహాన్ని, సమస్త రాజ్యాన్ని, సుఖాలను విడిచి, విముక్తుడనై, శోకం లేక, మమకారం లేక నేను ఎక్కడికో వెళ్తాను. ముళ్లు తొలగిన ఈ క్షేమమైన భూమిని మీరు పాలించండి. కురునందనా, రాజ్యంతోనూ భోగాలతోనూ నాకు పని లేదు.
12.7.40
एतावदुक्त्वा वचनं कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
उपारमत्ततः पार्थः कनीयान्प्रत्यभाषत ॥ १२.७.४० ॥
కురురాజు యుధిష్ఠిరుడు ఇంతవరకు పలికి ఆగిపోయాడు. అప్పుడు చిన్నవాడైన పార్థుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.