มหาภารตะ · อัธยายะ 12.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.7.1
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा शोकव्याकुलचेतनः ।
शुशोच दुःखसंतप्तः स्मृत्वा कर्णं महारथम् ॥ १२.७.१ ॥
ยุธิษฐิระผู้มีธรรมในใจ จิตถูกความโศกรบกวน ถูกความทุกข์แผดเผา จึงคร่ำครวญ นึกถึงกรรณะผู้เป็นรถมหารถ
12.7.2
आविष्टो दुःखशोकाभ्यां निःश्वसंश्च पुनः पुनः ।
दृष्ट्वार्जुनमुवाचेदं वचनं शोककर्शितः ॥ १२.७.२ ॥
ถูกความทุกข์และความโศกครอบงำ ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถูกความโศกเคร่งเครียดจนซูบผอม จึงมองไปยังอรชุนแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.7.3
यद्भैक्ष्यमाचरिष्याम वृष्ण्यन्धकपुरे वयम् ।
ज्ञातीन्निष्पुरुषान्कृत्वा नेमां प्राप्स्याम दुर्गतिम् ॥ १२.७.३ ॥
ถ้าพวกเราต้องดำรงชีวิตด้วยการขอทานในเมืองของชาววฤษณิและอันธกะ พวกเราทิ้งญาติให้ขาดชายชาตรีเช่นนั้น จะไม่ต้องได้รับความทุกข์ยากเช่นนี้หรือ
12.7.4
अमित्रा नः समृद्धार्था वृत्तार्थाः कुरवः किल ।
आत्मानमात्मना हत्वा किं धर्मफलमाप्नुमः ॥ १२.७.४ ॥
พวกกุรุศัตรูของเราเจริญรุ่งเรืองและบรรลุจุดหมายแล้ว เมื่อเราฆ่าตนเองด้วยมือของตนเอง เราจะได้รับผลแห่งธรรมอันใดเล่า
12.7.5
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलमौरसम् ।
धिगस्तु चार्थं येनेमामापदं गमिता वयम् ॥ १२.७.५ ॥
ขอให้ความประพฤติของนักรบจงน่าละอาย ขอให้กำลังที่เกิดในตระกูลของเราจงน่าละอาย ขอให้ทรัพย์สมบัติจงน่าละอาย เพราะเหตุทรัพย์นั้นพวกเราจึงต้องตกอยู่ในความวิบัติเช่นนี้
12.7.6
साधु क्षमा दमः शौचमविरोधो विमत्सरः ।
अहिंसा सत्यवचनं नित्यानि वनचारिणाम् ॥ १२.७.६ ॥
ความอดทน การควบคุมตน ความสะอาด การไม่ขัดแย้ง การไม่ริษยา การไม่เบียดเบียน และถ้อยคำที่สัตย์จริง เป็นหน้าที่ที่คงอยู่เป็นนิตย์ของผู้อยู่ในป่า และเป็นสิ่งที่ดีงาม
12.7.7
वयं तु लोभान्मोहाच्च दम्भं मानं च संश्रिताः ।
इमामवस्थां संप्राप्ता राज्यक्लेशबुभुक्षया ॥ १२.७.७ ॥
ส่วนพวกเรานั้น เพราะความโลภและความหลง จึงยึดถือการหลอกลวงและความทะนงตน จนมาถึงสภาพเช่นนี้ เพราะปรารถนาจะลิ้มรสความลำบากของการปกครองแผ่นดิน
12.7.8
त्रैलोक्यस्यापि राज्येन नास्मान्कश्चित्प्रहर्षयेत् ।
बान्धवान्निहतान्दृष्ट्वा पृथिव्यामामिषैषिणः ॥ १२.७.८ ॥
แม้จะได้อาณาจักรของโลกทั้งสาม ก็ไม่มีผู้ใดทำให้พวกเรายินดีได้ เมื่อเห็นญาติของเราถูกฆ่าตายบนผืนแผ่นดิน โดยพวกเราผู้แสวงหาเหยื่อเป็นผู้ทำ
12.7.9
ते वयं पृथिवीहेतोरवध्यान्पृथिवीतले ।
संपरित्यज्य जीवामो हीनार्था हतबान्धवाः ॥ १२.७.९ ॥
เพราะแผ่นดินนั้นเอง พวกเราได้ฆ่าผู้ที่ไม่ควรถูกฆ่าบนผิวโลก เมื่อละทิ้งเขาเหล่านั้นไปจนหมดสิ้นแล้ว พวกเรายังดำรงชีวิตอยู่ โดยปราศจากจุดหมาย และญาติของพวกเราถูกฆ่าตายหมดแล้ว
12.7.10
आमिषे गृध्यमानानामशुभं वै शुनामिव ।
आमिषं चैव नो नष्टमामिषस्य च भोजिनाम् ॥ १२.७.१० ॥
เหมือนสุนัขอัปมงคลที่โลภอยากได้เนื้อ พวกเราก็เป็นเช่นนั้น เนื้อของเราเองก็สูญสิ้นไป และพวกเราก็กลายเป็นผู้กินเนื้อเหล่านั้น
12.7.11
न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः ।
न गजाश्वेन सर्वेण ते त्याज्या य इमे हताः ॥ १२.७.११ ॥
ผู้ที่ถูกฆ่าตายที่นี่ จะแลกกับผืนแผ่นดินทั้งหมด หรือกองทองคำ หรือช้างและม้าทั้งหมดก็ไม่ได้ จึงไม่อาจละทิ้งเขาเหล่านั้นได้
12.7.12
काममन्युपरीतास्ते क्रोधामर्षसमन्विताः ।
मृत्युयानं समारुह्य गता वैवस्वतक्षयम् ॥ १२.७.१२ ॥
เขาเหล่านั้นถูกความปรารถนาและความโกรธครอบงำ ประกอบด้วยความเดือดดาลและความไม่พอใจ จึงขึ้นยานแห่งความตาย แล้วไปสู่ที่อยู่ของพระวิวัสวัต (ยม)
12.7.13
बहुकल्याणमिच्छन्त ईहन्ते पितरः सुतान् ।
तपसा ब्रह्मचर्येण वन्दनेन तितिक्षया ॥ १२.७.१३ ॥
บิดาทั้งหลายปรารถนาความเจริญอันยิ่งใหญ่ให้แก่บุตร จึงพยายามด้วยการบำเพ็ญตบะ การถือพรหมจรรย์ การไหว้ และความอดทน
12.7.14
उपवासैस्तथेज्याभिर्व्रतकौतुकमङ्गलैः ।
लभन्ते मातरो गर्भांस्तान्मासान्दश बिभ्रति ॥ १२.७.१४ ॥
มารดาทั้งหลายด้วยการถืออุปวาส การบูชายัญ การปฏิบัติพรต และพิธีมงคล จึงได้ตั้งครรภ์ และทรงครรภ์นั้นไว้สิบเดือน
12.7.15
यदि स्वस्ति प्रजायन्ते जाता जीवन्ति वा यदि ।
संभाघिता जातबला विदध्युर्यदि नः सुखम्।
इह चामुत्र चैवेति कृपणाः फलहेतवः ॥ १२.७.१५ ॥
ถ้าบุตรเหล่านั้นเกิดมาโดยปลอดภัย มีชีวิตอยู่ ได้รับความรักและเติบโตมีกำลัง และถ้าเขาจะนำความสุขมาให้แก่พวกเราทั้งในโลกนี้และโลกหน้า คนที่น่าสงสารผู้แสวงหาผลเช่นนี้คิดไว้อย่างนั้น
12.7.16
तासामयं समुद्योगो निर्वृत्तः केवलोऽफलः ।
यदासां निहताः पुत्रा युवानो मृष्टकुण्डलाः ॥ १२.७.१६ ॥
ความพยายามทั้งหมดของเหล่ามารดานั้นสิ้นสุดลงเปล่าประโยชน์ เมื่อบุตรหนุ่มของพวกนางที่สวมต่างหูอันขัดเงาแล้วถูกฆ่าตาย
12.7.17
अभुक्त्वा पार्थिवान्भोगानृणान्यनपहाय च ।
पितृभ्यो देवताभ्यश्च गता वैयस्वतक्षयम् ॥ १२.७.१७ ॥
ยังไม่ทันได้เสวยโภคสุขของกษัตริย์ และยังไม่ได้ชดใช้หนี้แก่บรรพบุรุษและเทวดา เขาเหล่านั้นก็ไปสู่ที่อยู่ของพระวิวัสวัต (ยม)
12.7.18
यदैषामम्ब पितरौ जातकर्मकराविह ।
संजातबालरूपेषु तदैव निहता नृषाः ॥ १२.७.१८ ॥
แม่เอ๋ย ในขณะที่บิดามารดาของเขาเหล่านี้ทำพิธีแรกเกิดให้แก่เขาที่นี่ และเขายังเติบโตเป็นเด็กอยู่ ในขณะนั้นเอง เจ้าชายเหล่านั้นก็ถูกฆ่าตาย
12.7.19
संयुक्ताः काममन्युभ्यां क्रोधामर्षसमन्विताः ।
न ते जयफलं किंचिद्भोक्तारो जातु कर्हिचित् ॥ १२.७.१९ ॥
ถูกผูกมัดด้วยความปรารถนาและความโกรธ เต็มไปด้วยความเดือดดาลและความไม่พอใจ เขาเหล่านั้นไม่เคยได้รับผลแห่งชัยชนะเลยแม้สักครั้ง
12.7.20
पाञ्चालानां कुरूणां च हता एव हि ये हताः ।
न सकामा वयं ते च न चास्माभिर्न तैर्जितम् ॥ १२.७.२० ॥
ผู้ที่ถูกฆ่าในหมู่ชาวปัญจาลและชาวกุรุ ก็ถูกฆ่าแล้วจริง ๆ ทั้งพวกเราและพวกเขาต่างก็ไม่สมความปรารถนา ชัยชนะก็มิได้เป็นของพวกเราและมิได้เป็นของพวกเขาเช่นกัน
12.7.21
न तैर्भुक्तेयमवनिर्न नार्यो गीतवादितम् ।
नामात्यसुहृदां वाक्यं न च श्रुतवतां श्रुतम्।
न रत्नानि परार्ध्यानि न भूर्न द्रविणागमः ॥ १२.७.२१ ॥
ผืนแผ่นดินนี้ไม่ได้ถูกพวกเขาเสวย สตรีก็ไม่ได้ถูกเสวย ทั้งเพลงขับและดนตรีก็ไม่ได้ถูกฟัง คำของเหล่าเสนาบดีและมิตรสหายไม่ได้ถูกเอาใจใส่ คำสอนของผู้รอบรู้ก็ไม่ได้ถูกรับฟัง ไม่มีรัตนะอันล้ำค่าสูงสุด ไม่มีแผ่นดิน ไม่มีทรัพย์สินที่ไหลเข้ามา
12.7.22
न च धर्म्यानिमाँल्लोकान्प्रपद्याम स्वकर्मभिः ।
वयमेवास्य लोकस्य विनाशे कारणं स्मृताः।
धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण निकृतिप्रीतिसंयुताः ॥ १२.७.२२ ॥
และด้วยการกระทำของเราเอง เรามิได้บรรลุโลกอันชอบธรรมเหล่านี้ เรานั้นถูกจดจำว่าเป็นต้นเหตุแห่งความพินาศของโลกนี้เอง เราผูกพันอยู่ด้วยการทรยศและความยินดี กับบุตรของท้าวธฤตราษฎร์
12.7.23
सदैव निकृतिप्रज्ञो द्वेष्टा विद्वेषजीवनः ।
मिथ्यावृत्तश्च सततमस्मास्वनपराधिषु ॥ १२.७.२३ ॥
ผู้มีปัญญาคดโกงอยู่เสมอ ผู้เกลียดชังและดำรงชีวิตด้วยความอาฆาต ผู้ประพฤติผิดเสมอไป เขาปฏิบัติต่อพวกเราอย่างนั้นตลอดมา ทั้งที่พวกเราไม่มีความผิดเลย
12.7.24
ऋद्धिमस्मासु तां दृष्ट्वा विवर्णो हरिणः कृशः ।
धृतराष्ट्रश्च नृपतिः सौबलेन निवेदितः ॥ १२.७.२४ ॥
เมื่อเห็นความเจริญรุ่งเรืองของพวกเรา หริณะก็ซีดเซียวและผอมโซ และท้าวธฤตราษฎร์ผู้เป็นพระราชา ก็ได้รับแจ้งเรื่องนี้จากเสาพละ (ศกุนิ)
12.7.25
तं पिता पुत्रगृध्नुत्वादनुमेनेऽनये स्थितम् ।
अनपेक्ष्यैव पितरं गाङ्गेयं विदुरं तथा ॥ १२.७.२५ ॥
เพราะความโลภในบุตร บิดาจึงเห็นชอบกับเขาผู้ดำรงอยู่ในความอธรรม โดยมิได้ใส่ใจบิดา คือคังเคยะ (ภีษมะ) และวิทุระด้วยเช่นกัน
12.7.26
असंशयं त्वयं राजा यथैवाहं तथा गतः ।
अनियम्याशुचिं लुब्धं पुत्रं कामवशानुगम् ॥ १२.७.२६ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลยว่า พระราชาองค์นี้ก็ตกอยู่ในสภาพเดียวกับข้า เพราะท่านมิได้ควบคุมบุตรผู้ไม่บริสุทธิ์และโลภมาก ผู้ตามอำนาจของความปรารถนา
12.7.27
यशसः पतितो दीप्ताद्धातयित्वा सहोदरान् ।
इमौ हि वृद्धौ शोकाग्नौ प्रक्षिप्य स सुयोधनः।
अस्मत्प्रद्वेषसंतप्तः पापबुद्धिः सदैव ह ॥ १२.७.२७ ॥
ผู้ตกจากเกียรติยศและความรุ่งโรจน์ ผู้ทำให้พี่น้องของตนต้องถูกฆ่า ทุรโยธน์ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นได้โยนชายชราทั้งสองลงในกองไฟแห่งความเศร้าโศก เขาถูกเผาไหม้ด้วยความเกลียดชังต่อเราอยู่เสมอ
12.7.28
को हि बन्धुः कुलीनः संस्तथा ब्रूयात्सुहृज्जने ।
यथाऽसाववदद्वाक्यं युयुत्सुः कृष्णसन्निधौ ॥ १२.७.२८ ॥
ญาติผู้สูงศักดิ์คนใดเล่าจะกล่าวกับมิตรสหายเช่นนี้ ดังที่ยุยุตสุได้กล่าวถ้อยคำเหล่านั้น ต่อหน้าพระกฤษณะ
12.7.29
आत्मनो हि वयं दोषाद्विनष्टाः शाश्वतीः समाः ।
प्रदहन्तो दिशः सर्वा भास्वरा इव तेजसा ॥ १२.७.२९ ॥
เพราะความผิดของพวกเราเอง พวกเราจึงพินาศไปนานนับปีไม่ถ้วน เหมือนผู้ที่ลุกโชนเผาผลาญทิศทั้งปวงด้วยรัศมีของตน
12.7.30
सोऽस्माकं वैरपुरुषो दुर्मतिः प्रग्रहं गतः ।
दुर्योधनकृते ह्येतत्कुलं नो विनिपातितम् ॥ १२.७.३० ॥
ศัตรูของเรานั้น มีใจชั่วร้าย ได้ล่วงเลยการควบคุมทั้งปวงไปแล้ว เพราะทุรโยธน์ ตระกูลของเราจึงถูกทำลายลง
12.7.31
अवध्यानां वधं कृत्वा लोके प्राप्ताः स्म वाच्यतां ॥ १२.७.३१ ॥
เมื่อได้ฆ่าผู้ที่ไม่ควรถูกฆ่า พวกเราก็กลายเป็นผู้ถูกตำหนิในโลก
12.7.32
कुलस्यास्यान्तकरणं दुर्मतिं पापपूरुषम् ।
राजा राष्ट्रेश्वरं कृत्वा धृतराष्ट्रोऽद्य शोचति ॥ १२.७.३२ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ได้ตั้งคนชั่วร้ายมีใจทุจริต ผู้ทำลายตระกูลนี้ ให้เป็นพระราชาและเจ้าแห่งแคว้น บัดนี้พระองค์ก็ทรงโศกเศร้า
12.7.33
हताः शूराः कृतं पापं विषयोऽसौ विनाशितः ।
हत्वा नो विगतो मन्युः शोको मां दारयत्ययम् ॥ १२.७.३३ ॥
วีรบุรุษทั้งหลายถูกฆ่าตาย บาปได้ถูกกระทำ และแคว้นนั้นก็ถูกทำลาย เมื่อได้ฆ่าพวกเขาแล้ว ความโกรธของเราก็สิ้นไป แต่ความโศกนี้ยังกัดกร่อนข้าอยู่
12.7.34
धनञ्जय कृतं पापं कल्याणेनोपहन्यते ।
ख्यापनेनानुतापेन दानेन तपसाऽपि वा।
निवृत्त्या तीर्थगमनाच्छुतिस्मृतिजपेन वा ॥ १२.७.३४ ॥
ธนัญชัย บาปที่ได้กระทำแล้วย่อมถูกทำลายด้วยกรรมดี ด้วยการสารภาพ ด้วยความสำนึกผิด ด้วยการให้ทาน ด้วยตบะ ด้วยการสละทางโลก ด้วยการจาริกไปยังสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ หรือด้วยการสวดท่องคัมภีร์ที่ได้รับการเปิดเผยและที่จดจำสืบต่อกันมา
12.7.35
त्यागवांश्च पुनः पापं नालं कर्तुमिति श्रुतिः ।
त्यागवाञ्जन्ममरणे नाप्नोतीति श्रुतिर्यतः।
प्राप्तवर्त्मा कृतमतिर्ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.७.३५ ॥
ผู้ที่สละออกแล้วย่อมไม่อาจกระทำบาปได้อีก ดังที่ศรุติกล่าวไว้ ผู้ที่สละออกย่อมไม่ถึงการเกิดและการตาย ดังที่ศรุติกล่าวไว้ เมื่อนั้น เมื่อได้บรรลุทางและมีจิตมั่นคงแล้ว ก็ย่อมบรรลุพรหมัน
12.7.36
स धनञ्जय निर्द्वन्द्वो मुनिर्ज्ञानसमन्वितः ।
वनमामन्त्र्य वः सर्वान्गमिष्यामि परंतप ॥ १२.७.३६ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย เมื่อข้าพเจ้าเป็นฤๅษีผู้หลุดพ้นจากคู่ตรงข้ามและประกอบด้วยญาณ ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู เมื่อได้ลาท่านทั้งหลายทั้งปวงแล้ว ข้าพเจ้าจะไปยังป่า
12.7.37
न हि कृत्स्नतमो धर्मः शक्यः प्राप्तुमिति श्रुतिः ।
परिग्रहवता तन्मे प्रत्यक्षमरिसूदन ॥ १२.७.३७ ॥
ศรุติกล่าวว่า ธรรมอันสมบูรณ์ที่สุดนั้นไม่อาจบรรลุได้สำหรับผู้ที่ยังครอบครองทรัพย์สิน ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู เรื่องนี้ประจักษ์แก่ข้าพเจ้าแล้ว
12.7.38
मया निसृष्टं पापं हि परिग्रहमभीप्सता ।
जन्मक्षयनिमित्तं च प्राप्तुं शक्यमिति श्रुतिः ॥ १२.७.३८ ॥
ข้าพเจ้าได้ละทิ้งบาปนั้นแล้ว เพราะปรารถนาทรัพย์สินจึงมิได้ทิ้งไป ศรุติกล่าวว่า สิ่งที่เป็นเหตุแห่งการเกิดและการดับนั้น สามารถบรรลุได้
12.7.39
स परिग्रहमुत्सृज्य कृत्स्नं राज्यं सुखानि च ।
गमिष्यामि विनिर्मुक्तो विशोको निर्ममः क्वचित्।
प्रशासध्वमिमामुर्वी क्षेमां निहतकण्टकाम् ।
न ममार्थोऽस्ति राज्येन भोगैर्वा कुरुनन्दन ॥ १२.७.३९ ॥
เมื่อสละทรัพย์สิน แคว้นทั้งสิ้น และความสุขทั้งปวงแล้ว ข้าพเจ้าจะไปยังที่ใดที่หนึ่ง โดยหลุดพ้น ปราศจากความเศร้าโศกและความยึดมั่นในตน ท่านทั้งหลายจงปกครองแผ่นดินนี้ให้ปลอดภัยและปราศจากหนามแล้ว ข้าแต่ความยินดีของกุรุ ข้าพเจ้าไม่มีความประสงค์ในแคว้นหรือในความเพลิดเพลินใดๆ
12.7.40
एतावदुक्त्वा वचनं कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
उपारमत्ततः पार्थः कनीयान्प्रत्यभाषत ॥ १२.७.४० ॥
เมื่อกล่าวถ้อยคำเพียงเท่านี้แล้ว พระยุธิษฐิระ ราชาแห่งกุรุก็นิ่งเงียบไป จากนั้นปารถะผู้น้อง จึงตอบ