મહાભારત · અધ્યાય 12.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.70.1
केन वृत्तेन वृत्तज्ञः वर्तमानो महीपतिः ।
सुखेनार्थान् सुखोदर्कानिह च प्रेत्य चाश्नुते ॥ १२.७०.१ ॥
સદાચાર જાણનાર રાજા કયા આચરણથી જીવતાં, અહીં અને મૃત્યુ પછી પણ સુખફળવાળા પ્રયોજનો સહેલાઈથી પામે છે?
12.70.2
इत्थं गुणानां षट्त्रिंशी षट्त्रिंशद्गुणसंयुता ।
यान्गुणांस्तु गुणोपेतः कुर्वन्गुणमवाप्नुयात् ॥ १२.७०.२ ॥
આ રીતે આ છત્રીસ ગુણોની યાદી છે; છત્રીસ ગુણોથી યુક્ત. એ ગુણોથી યુક્ત થઈને, તેમનું આચરણ કરી માણસે લાભ મેળવવો.
12.70.3
चरेद्धर्मानकटुको मुञ्चेत्स्नेहं न चास्तिकः ।
अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः ॥ १२.७०.३ ॥
કઠોરતા વિના ધર્મનું આચરણ કરવું; સ્નેહ ન છોડવો, આસ્તિક રહેવું. દયાળુ બનીને અર્થનું આચરણ કરવું, ઉદ્ધત થયા વિના કામનું આચરણ કરવું.
12.70.4
प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः ।
दाता नापात्रवर्षी स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः ॥ १२.७०.४ ॥
પ્રિય બોલવું, કૃપણ ન થવું; શૂર થવું, આત્મપ્રશંસા ન કરવી. દાતા થવું, અપાત્રો પર વરસાવવું નહીં; પ્રવીણ થવું, નિષ્ઠુર ન થવું.
12.70.5
संदधीत न चानार्यैर्विगृह्णीयाच्च शत्रुभिः ।
नानाप्तैश्चारयेच्चारं कुर्यात्कार्यमपीडया ॥ १२.७०.५ ॥
અનાર્યો સાથે સંધિ ન કરવી, શત્રુઓ સાથે ઝઘડો ન કરવો; અવિશ્વસનીય લોકો પાસે ગુપ્તચર ન મોકલાવવા; કાર્ય પણ પીડા વિના કરવું.
12.70.6
अर्थं ब्रूयान्न चासत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः ।
आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत् ॥ १२.७०.६ ॥
દુષ્ટ લોકોની સામે કાર્યની વાત ન કહેવી, પોતાના ગુણો પણ ન કહેવા. સજ્જનો પાસેથી જ લેવું; અસત્પુરુષનો આશ્રય ન લેવો.
12.70.7
नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मन्त्रं प्रकाशयेत् ।
विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु ॥ १२.७०.७ ॥
તપાસ્યા વિના દંડ ન આપવો, અને ગુપ્ત મંત્રણા પ્રગટ ન કરવી. લોભીઓને છોડવા નહીં, અપકાર કરનારાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવો.
12.70.8
अनीर्षुर्गुप्तदारः स्याच्चोक्षः स्यादघृणी नृपः ।
स्त्रियः सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुञ्जीत नाहितम् ॥ १२.७०.८ ॥
રાજા ઈર્ષ્યા વિનાનો, પોતાની સ્ત્રીઓનો રક્ષક, શુદ્ધ અને નિર્દય ન હોય તેવો હોવો જોઈએ. સ્ત્રીઓની અતિશય સેવા ન કરવી; સ્વાદિષ્ટ છતાં અહિતકર ભોજન ન ખાવું.
12.70.9
अस्तब्धः पूजयन्मान्यान्गुरून्सेवेदमायया ।
अर्चेद्देवानदम्भेन श्रियमिच्छेदकृत्सिताम् ॥ १२.७०.९ ॥
અભિમાન વિના, માનનીય અને ગુરુજનોનું સન્માન કરી, કપટ વિના તેમની સેવા કરવી. દંભ વિના દેવોની પૂજા કરવી, અને નિંદનીય ન હોય એવી સમૃદ્ધિની ઇચ્છા રાખવી.
12.70.10
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्षः स्यान्न त्वकालवित् ।
सान्त्वयेन्न च मोक्षाय अनुगृह्णन्न चाक्षिपेत् ॥ १२.७०.१० ॥
સ્નેહ છોડીને સેવા કરવી; દક્ષ હોવું, પણ અકાળ ન જાણનારો ન થવું. મોક્ષ માટે સાંત્વના ન આપવી; અનુગ્રહ કરતાં પણ આક્ષેપ ન કરવો.
12.70.11
प्रहरेन्न त्वविज्ञाय हत्वा शत्रून्न शोचयेत् ।
क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु ॥ १२.७०.११ ॥
જાણ્યા વિના પ્રહાર ન કરવો; શત્રુઓને મારીને શોક ન કરાવવો. અચાનક ક્રોધ ન કરવો; અપકાર કરનારાઓ પ્રત્યે કોમળ ન થવું.
12.70.12
एवं चरस्व राज्यस्थो यदि श्रेय इहेच्छसि ।
अतोऽन्यथा नरपतिर्भयमृच्छत्यनुत्तमम् ॥ १२.७०.१२ ॥
જો આ લોકમાં કલ્યાણ ઇચ્છતો હો, તો રાજ્યમાં સ્થિત રહીને આ પ્રમાણે જ આચરણ કર. આનાથી ઊલટું કરે તો રાજાને અત્યંત મોટો ભય પ્રાપ્ત થાય છે.
12.70.13
इति सर्वान्गुणानेतान्यथोक्तान्योऽनुवर्तते ।
अनुभूयेह भद्राणि प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १२.७०.१३ ॥
આ રીતે કહેલા સર્વ ગુણોનું જે અનુસરણ કરે છે, તે અહીં શુભ ફળો ભોગવીને મૃત્યુ પછી સ્વર્ગમાં સન્માન પામે છે.
12.70.14
इदं वचः शान्तनवस्य शुश्रुवा ।
न्युधिष्ठिरः पार्थिवमुख्यसंवृतः।
तदा ववन्दे च पितामहं नृपो ।
यथोक्तमेतच्च चकार बुद्धिमान् ॥ १२.७०.१४ ॥
શંતનુના પુત્રનાં આ વચન સાંભળીને, શ્રેષ્ઠ રાજાઓથી ઘેરાયેલા યુધિષ્ઠિરે ત્યારે પિતામહને વંદન કર્યું; બુદ્ધિમાન રાજાએ કહ્યા પ્રમાણે જ કર્યું.