ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.70.1
केन वृत्तेन वृत्तज्ञः वर्तमानो महीपतिः ।
सुखेनार्थान् सुखोदर्कानिह च प्रेत्य चाश्नुते ॥ १२.७०.१ ॥
ਸਦਾਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹੜੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਿਆਂ, ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਸੁਖਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਦੇਸ਼ ਸੌਖਿਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
12.70.2
इत्थं गुणानां षट्त्रिंशी षट्त्रिंशद्गुणसंयुता ।
यान्गुणांस्तु गुणोपेतः कुर्वन्गुणमवाप्नुयात् ॥ १२.७०.२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਛੱਤੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ; ਛੱਤੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
12.70.3
चरेद्धर्मानकटुको मुञ्चेत्स्नेहं न चास्तिकः ।
अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः ॥ १२.७०.३ ॥
ਕਠੋਰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ; ਸਨੇਹ ਨਾ ਤਿਆਗੋ, ਆਸਤਿਕ ਰਹੋ। ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅਰਥ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ, ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ।
12.70.4
प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः ।
दाता नापात्रवर्षी स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः ॥ १२.७०.४ ॥
ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਬੋਲੋ, ਕੰਜੂਸ ਨਾ ਬਣੋ; ਸੂਰਮਾ ਬਣੋ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੇਖੀ ਨਾ ਮਾਰੋ। ਦਾਤਾ ਬਣੋ, ਅਪਾਤ੍ਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਵਰਸੋ; ਯੋਗ ਬਣੋ, ਕਠੋਰ ਨਾ ਬਣੋ।
12.70.5
संदधीत न चानार्यैर्विगृह्णीयाच्च शत्रुभिः ।
नानाप्तैश्चारयेच्चारं कुर्यात्कार्यमपीडया ॥ १२.७०.५ ॥
ਅਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜਾਸੂਸ ਨਾ ਭੇਜੋ; ਕੰਮ ਵੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰੋ।
12.70.6
अर्थं ब्रूयान्न चासत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः ।
आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत् ॥ १२.७०.६ ॥
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਦੱਸੋ। ਸਾਧੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲਓ; ਅਸਾਧੂ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਾ ਲਓ।
12.70.7
नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मन्त्रं प्रकाशयेत् ।
विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु ॥ १२.७०.७ ॥
ਬਿਨਾਂ ਪਰਖ ਦੇ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਸਲਾਹ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਲੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ, ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
12.70.8
अनीर्षुर्गुप्तदारः स्याच्चोक्षः स्यादघृणी नृपः ।
स्त्रियः सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुञ्जीत नाहितम् ॥ १२.७०.८ ॥
ਰਾਜਾ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਸੁਆਦੀ ਪਰ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਵੇ।
12.70.9
अस्तब्धः पूजयन्मान्यान्गुरून्सेवेदमायया ।
अर्चेद्देवानदम्भेन श्रियमिच्छेदकृत्सिताम् ॥ १२.७०.९ ॥
ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਨਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਛਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਦੰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ-ਰਹਿਤ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ।
12.70.10
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्षः स्यान्न त्वकालवित् ।
सान्त्वयेन्न च मोक्षाय अनुगृह्णन्न चाक्षिपेत् ॥ १२.७०.१० ॥
ਪਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਦਕਸ਼ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਕਾਲ ਨਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਦਿਲਾਸਾ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਵੇ।
12.70.11
प्रहरेन्न त्वविज्ञाय हत्वा शत्रून्न शोचयेत् ।
क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु ॥ १२.७०.११ ॥
ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਅਚਾਨਕ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ।
12.70.12
एवं चरस्व राज्यस्थो यदि श्रेय इहेच्छसि ।
अतोऽन्यथा नरपतिर्भयमृच्छत्यनुत्तमम् ॥ १२.७०.१२ ॥
ਜੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਡਰ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
12.70.13
इति सर्वान्गुणानेतान्यथोक्तान्योऽनुवर्तते ।
अनुभूयेह भद्राणि प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १२.७०.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜੋ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.70.14
इदं वचः शान्तनवस्य शुश्रुवा ।
न्युधिष्ठिरः पार्थिवमुख्यसंवृतः।
तदा ववन्दे च पितामहं नृपो ।
यथोक्तमेतच्च चकार बुद्धिमान् ॥ १२.७०.१४ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।