महाभारत · अध्याय 12.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.70.1
केन वृत्तेन वृत्तज्ञः वर्तमानो महीपतिः ।
सुखेनार्थान् सुखोदर्कानिह च प्रेत्य चाश्नुते ॥ १२.७०.१ ॥
सदाचार जाणणारा राजा कोणत्या वर्तनाने जगत असता, येथे आणि मृत्यूनंतरही सुखफल देणारे हेतू सहजपणे प्राप्त करतो?
12.70.2
इत्थं गुणानां षट्त्रिंशी षट्त्रिंशद्गुणसंयुता ।
यान्गुणांस्तु गुणोपेतः कुर्वन्गुणमवाप्नुयात् ॥ १२.७०.२ ॥
अशा प्रकारे ही छत्तीस गुणांची यादी आहे; छत्तीस गुणांनी युक्त. ज्या गुणांनी युक्त होऊन, ते गुण आचरून मनुष्याला लाभ मिळावा.
12.70.3
चरेद्धर्मानकटुको मुञ्चेत्स्नेहं न चास्तिकः ।
अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः ॥ १२.७०.३ ॥
कठोरपणा न करता धर्माचे आचरण करावे; स्नेह सोडू नये, आस्तिक असावे. दयाळू होऊन अर्थाचे आचरण करावे, उद्धटपणा न करता कामाचे आचरण करावे.
12.70.4
प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः ।
दाता नापात्रवर्षी स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः ॥ १२.७०.४ ॥
प्रिय बोलावे, कृपण होऊ नये; शूर असावे, आत्मस्तुती करू नये. दाता असावे, अपात्री वर्षाव करू नये; कुशल असावे, निष्ठुर होऊ नये.
12.70.5
संदधीत न चानार्यैर्विगृह्णीयाच्च शत्रुभिः ।
नानाप्तैश्चारयेच्चारं कुर्यात्कार्यमपीडया ॥ १२.७०.५ ॥
अनार्यांशी तह करू नये, शत्रूंशी भांडू नये; अविश्वसनीय लोकांकडून हेर पाठवू नये; कार्यही पीडा न देता करावे.
12.70.6
अर्थं ब्रूयान्न चासत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः ।
आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत् ॥ १२.७०.६ ॥
दुष्टांसमोर प्रयोजनाचे बोलू नये, स्वतःचे गुणही सांगू नयेत. सज्जनांकडूनच घ्यावे; असत्पुरुषाचा आश्रय करू नये.
12.70.7
नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मन्त्रं प्रकाशयेत् ।
विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु ॥ १२.७०.७ ॥
तपासणी न करता दंड देऊ नये, गुप्त मसलत उघड करू नये. लोभी लोकांना सोडू नये, अपकार करणाऱ्यांवर विश्वास ठेवू नये.
12.70.8
अनीर्षुर्गुप्तदारः स्याच्चोक्षः स्यादघृणी नृपः ।
स्त्रियः सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुञ्जीत नाहितम् ॥ १२.७०.८ ॥
राजा मत्सरहीन, आपल्या पत्नींचा रक्षक, शुद्ध आणि निर्दय नसलेला असावा. स्त्रियांची अतिसेवा करू नये; रुचकर पण अहितकर अन्न खाऊ नये.
12.70.9
अस्तब्धः पूजयन्मान्यान्गुरून्सेवेदमायया ।
अर्चेद्देवानदम्भेन श्रियमिच्छेदकृत्सिताम् ॥ १२.७०.९ ॥
गर्वरहित राहून, मान्य आणि गुरुजनांचा सन्मान करून, कपटाशिवाय त्यांची सेवा करावी. दंभाशिवाय देवतांची पूजा करावी आणि निंद्य नसलेल्या संपत्तीची इच्छा धरावी.
12.70.10
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्षः स्यान्न त्वकालवित् ।
सान्त्वयेन्न च मोक्षाय अनुगृह्णन्न चाक्षिपेत् ॥ १२.७०.१० ॥
प्रेम सोडून सेवा करावी; कुशल असावे, पण अकाल न जाणणारा नसावा. मोक्षासाठी सांत्वन देऊ नये; अनुग्रह करतानाही निंदा करू नये.
12.70.11
प्रहरेन्न त्वविज्ञाय हत्वा शत्रून्न शोचयेत् ।
क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु ॥ १२.७०.११ ॥
न जाणता प्रहार करू नये; शत्रूंना मारून शोक करवू नये. अचानक क्रोध दाखवू नये; अपकार करणाऱ्यांवर मृदू होऊ नये.
12.70.12
एवं चरस्व राज्यस्थो यदि श्रेय इहेच्छसि ।
अतोऽन्यथा नरपतिर्भयमृच्छत्यनुत्तमम् ॥ १२.७०.१२ ॥
जर इहलोकी कल्याण इच्छिशील असशील, तर राज्यावर स्थिर राहून असेच वर्तन कर. याच्या उलट वागलास तर राजाला अत्यंत मोठे भय प्राप्त होते.
12.70.13
इति सर्वान्गुणानेतान्यथोक्तान्योऽनुवर्तते ।
अनुभूयेह भद्राणि प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ १२.७०.१३ ॥
असे सांगितलेले हे सर्व गुण जो अनुसरतो, तो येथे कल्याण अनुभवून मृत्यूनंतर स्वर्गात सन्मानित होतो.
12.70.14
इदं वचः शान्तनवस्य शुश्रुवा ।
न्युधिष्ठिरः पार्थिवमुख्यसंवृतः।
तदा ववन्दे च पितामहं नृपो ।
यथोक्तमेतच्च चकार बुद्धिमान् ॥ १२.७०.१४ ॥
शंतनूच्या पुत्राचे हे वचन ऐकून, श्रेष्ठ राजांनी वेढलेल्या युधिष्ठिराने तेव्हा पितामहांना वंदन केले; बुद्धिमान राजाने सांगितल्याप्रमाणेच केले.