ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.73.1
राज्ञा पुरोहितः कार्यः कीदृशो वर्णतो भवेत् ।
पुरोधा यादृशः कार्यः कथयस्व पितामह ॥ १२.७३.१ ॥
ରାଜା କିପରି ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ? ବର୍ଣ୍ଣରେ ସେ କିପରି ହେବା ଉଚିତ? ହେ ପିତାମହ, କୁହନ୍ତୁ।
12.73.2
गौरो वा लोहितो वाऽपि श्यामो वा नीरुजः सुखी ।
अक्रोधनो ह्यचपलः सर्वतश्च जितेन्द्रियः ॥ १२.७३.२ ॥
ସେ ଗୌର, ଲୋହିତ କିମ୍ବା ଶ୍ୟାମ ହେଉ; ରୋଗରହିତ, ସୁଖୀ, କ୍ରୋଧରହିତ, ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେବା ଉଚିତ।
12.73.3
राज्ञा पुरोहितः कार्यो भवेद्विद्वान्बहुश्रुतः ।
उभौ समीक्ष्य धर्मार्थावप्रमेयावनन्तरम् ॥ १२.७३.३ ॥
ରାଜା ବିଦ୍ୱାନ ଓ ବହୁଶ୍ରୁତ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ; ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଉଭୟକୁ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି ଅପରିମେୟ ବିଷୟ କ୍ରମରେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ।
12.73.4
धर्मात्मा मन्त्रविद्येषां राज्ञां राजन्पुरोहितः ।
तेषामर्थश्च कामश्च धर्मश्चेति विनिश्चयः ॥ १२.७३.४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ ହିଁ ଏହି ରାଜାମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ; ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ଧର୍ମ ଏହାରେ ନିଶ୍ଚିତ।
12.73.5
श्लोकाश्चोशनसा गीतास्तान्निबोध युधिष्ठिर ।
उच्छिष्टः स भवेद्राजा यस्य नास्ति पुरोहितः ॥ १२.७३.५ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଉଶନସଙ୍କ ଗାଇଥିବା ଶ୍ଳୋକ ଶୁଣ; ଯାହାର ପୁରୋହିତ ନାହିଁ, ସେ ରାଜା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ (ହୀନ) ହୁଏ।
12.73.6
रक्षसामसुराणां च पिशाचोरगपक्षिणाम् ।
शत्रूणां च भवेद्वध्यो यस्य नास्ति पुरोहितः ॥ १२.७३.६ ॥
ଯାହାର ପୁରୋହିତ ନାହିଁ, ସେ ରାକ୍ଷସ, ଅସୁର, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହୁଏ।
12.73.7
ब्रह्मत्वं सर्वयज्ञेषु कुर्वीताथर्वणो द्विजः ।
राज्ञश्चाथर्ववेदेन सर्वकर्माणि कारयेत् ॥ १२.७३.७ ॥
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଅଥର୍ବଣ ପରମ୍ପରାର ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ କର୍ମ କରିବେ; ରାଜାର ସମସ୍ତ କର୍ମ ଅଥର୍ବବେଦ ଦ୍ୱାରା କରାଇବେ।
12.73.8
ब्रूयाद्गर्ह्याणि सततं महोत्पातान्यघानि च ।
इष्टमङ्गलयुक्तानि तथाऽन्तः पुरिकाणि च ॥ १२.७३.८ ॥
ନିନ୍ଦନୀୟ ବିଷୟ, ମହା ଉତ୍ପାତ ଓ ଅଶୁଭ ବିଷୟ ସେ ସର୍ବଦା ଜଣାଇବେ; ଇଷ୍ଟମଙ୍ଗଳଯୁକ୍ତ ବିଷୟ ଏବଂ ଅନ୍ତଃପୁରର ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.73.9
गीतनृत्ताधिकारेषु संमतेषु महीपतेः ।
कर्तव्यं करणीयं वै वैश्वदेवबलिस्तथा ॥ १२.७३.९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମୋଦିତ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାହା କରଣୀୟ ତାହା କରିବା; ବୈଶ୍ୱଦେବ ବଳି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.73.10
पक्षसंधिषु कुर्वीत महाशान्तिं पुरोहितः ।
रौद्रहोमसहस्रं च स्वस्य राज्ञः प्रियं हितम् ॥ १२.७३.१० ॥
ପକ୍ଷସନ୍ଧି ସମୟରେ ପୁରୋହିତ ମହାଶାନ୍ତି କରିବେ; ନିଜ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ହିତ ପାଇଁ ସହସ୍ର ରୌଦ୍ର ହୋମ କରିବେ।
12.73.11
राज्ञः पापमलाः सप्त यानृच्छति पुरोहितः ।
अमात्याश्च कुकर्माणो मन्त्रिणश्चाप्युपेक्षकाः ॥ १२.७३.११ ॥
ରାଜାଙ୍କର ସାତଟି ପାପ-ମଳ ଅଛି ଯାହା ପୁରୋହିତ ପାଆନ୍ତି; ଅମାତ୍ୟମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପେକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ।
12.73.12
चौर्यमव्यवहारश्च व्यवहारोपसेविनाम् ।
अदण्ड्यदण्डनं चैव दण्ड्यानां चाप्यदण्डनम् ॥ १२.७३.१२ ॥
ଚୋରି, ବ୍ୟବହାର ସେବୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାରର ଅଭାବ; ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଏବଂ ଦଣ୍ଡ୍ୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ନ ଦେବା।
12.73.13
हिंसा चान्यत्र संग्रामाद्राज्ञश्च मल उच्यते ।
कुभृत्यैस्तु प्रजानाशः सप्तमस्तु महामलः ॥ १२.७३.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ ହିଂସା ଓ ରାଜାର ମଳ କୁହାଯାଏ। ଦୁଷ୍ଟ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାନାଶ ସପ୍ତମ ମହାମଳ।
12.73.14
रौद्रैर्होमैर्महाशान्त्या घृतकम्बलकर्मणा ।
भृग्वङ्गिरोविधिज्ञो वै पुरोधा निर्णुदे मलात् ॥ १२.७३.१४ ॥
ରୌଦ୍ର ହୋମ, ମହାଶାନ୍ତି ଓ ଘୃତ-କମ୍ବଳ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭୃଗୁ-ଅଙ୍ଗିରା ବିଧି ଜାଣୁଥିବା ପୁରୋହିତ ମଳ ଦୂର କରନ୍ତି।
12.73.15
एतान्हित्वा दिवं याति राजा सप्त महामलान् ।
सामात्यः सपुरोधाश्च प्रजानां पालने रतः ॥ १२.७३.१५ ॥
ଏହି ସପ୍ତ ମହାମଳ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅମାତ୍ୟ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହ, ପ୍ରଜାପାଳନରେ ରତ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.73.16
एतस्मिन्नेव कौरव्य पौरोहित्ये महामते ।
श्लोकानाह महेन्द्रस्य गुरुर्देवो बृहस्पतिः ॥ १२.७३.१६ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ହେ ମହାମତି, ଏହି ପୁରୋହିତ ପଦ ବିଷୟରେ ହିଁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୁରୁ ଦେବ ବୃହସ୍ପତି ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ।
12.73.17
तान्निबोध महीपाल महाभाग हिताञ्शुभान् ।
ऋग्वेदे सामवेदे च यजुर्वेदे च वाजिनाम् ॥ १२.७३.१७ ॥
ହେ ମହୀପାଳ, ହେ ମହାଭାଗ, ସେହି ହିତକାରୀ ଓ ଶୁଭ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣ; ଋଗ୍ବେଦ, ସାମବେଦ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଅଛି।
12.73.18
न निर्दिष्टानि कर्माणि त्रिषु स्थानेषु भूभृताम् ।
शान्तिकं पौष्टिकं चैव अरिष्टानां च शातनम् ॥ १२.७३.१८ ॥
ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ସ୍ଥାନରେ କର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଶାନ୍ତିକ, ପୌଷ୍ଟିକ କର୍ମ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ନିବାରଣ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.73.19
शप्तास्ते याज्ञवल्क्येन यज्ञानां हितमीहता ।
ब्रह्मिष्ठानां वरिष्ठेन ब्रह्मणः संमते विभोः ॥ १२.७३.१९ ॥
ଯଜ୍ଞର ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ, ବିଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
12.73.20
बह्वृचं सामगं चैव वाजिनं च विवर्जयेत् ।
बह्वृचो राष्ट्रनाशाय राजनाशाय सामगः।
अध्वर्युर्बलनाशाय प्रोक्तो वाजसनेयकः ॥ १२.७३.२० ॥
ବହ୍ୱୃଚ, ସାମଗ ଓ ବାଜିନଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ବହ୍ୱୃଚ ରାଷ୍ଟ୍ର ନାଶ, ସାମଗ ରାଜା ନାଶ ଏବଂ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁ ବାଜସନେୟକ ବଳ ନାଶର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
12.73.21
अब्राह्मणेषु वर्णेषु मन्त्रान्वाजसनेयकान् ।
शान्तिके पौष्टिके चैव नित्यं कर्मणि वर्जयेत् ॥ १२.७३.२१ ॥
ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ବର୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଜସନେୟକ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତିକ ଓ ପୌଷ୍ଟିକ କର୍ମରେ ସର୍ବଦା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
12.73.22
ब्राह्मणस्य महीपस्य सर्वथा न विरोधिनः ।
वेदाश्चत्वार इत्येते ब्राह्मणा ये च तद्विदुः ॥ १२.७३.२२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବିରୋଧୀ ନୁହଁନ୍ତି; ଚାରି ବେଦ ଏହିପରି; ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.73.23
पौरोहित्ये प्रमाणं तु ब्राह्मणश्च महीपतेः ।
जात्या न क्षत्रियः प्रोक्तः क्षतत्राणं करोति यः ॥ १२.७३.२३ ॥
ପୌରୋହିତ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିଁ ପ୍ରମାଣ, ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ଜନ୍ମରୁ କେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ; ଯେ ଆପଦରୁ ରକ୍ଷା କରେ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ।
12.73.24
चातुर्वर्ण्यबहिष्ठोऽपि स एव क्षत्रियः स्मृतः ।
भार्गवाङ्गिरसैर्मन्त्रैस्तेषां कर्म विधीयते ॥ १२.७३.२४ ॥
ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ ବାହାରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଭାର୍ଗବ ଓ ଆଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମ ବିହିତ ହୁଏ।
12.73.25
वैतानं कर्म यच्चैव गृह्यकर्म च यत्स्मृतम् ।
द्विजातीनां त्रयाणां तु सर्वकर्म विधीयते ॥ १२.७३.२५ ॥
ବୈତାନ କର୍ମ ଓ ଗୃହ୍ୟ କର୍ମ ଯାହା ସ୍ମୃତ; ତିନି ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କର୍ମ ବିହିତ।
12.73.26
राजधर्मप्रवृत्तानां हितार्थं त्रीमि कारयेत् ।
शान्तिकं पौष्टिकं चैव तथाऽभिचरणं च यत् ॥ १२.७३.२६ ॥
ରାଜଧର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ତିନି କର୍ମ କରାଇବା ଉଚିତ: ଶାନ୍ତିକ, ପୌଷ୍ଟିକ ଓ ଅଭିଚାର।
12.73.27
अग्निष्टोममुखैर्यज्ञैर्दूषिता भूपकर्मभिः ।
न सम्यक्फलमृच्छन्ति ये यजन्ति द्विजातयः ॥ १२.७३.२७ ॥
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ଯଜ୍ଞ ରାଜକର୍ମରେ ଦୂଷିତ ହୋଇ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜାତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଥାର୍ଥ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
12.73.28
पौरोहित्यं तु कुर्वाणा नाशं यास्यन्ति भूभृताम् ।
यज्ञकर्माणि कुर्वाणा ऋत्विजस्तु विरोधिनः ॥ १२.७३.२८ ॥
ପୌରୋହିତ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକେ ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇବେ; ଯଜ୍ଞକର୍ମ କରୁଥିବା ଋତ୍ବିଜ୍ ତ ବିରୋଧୀ।
12.73.29
ब्रह्मक्षत्रविशः सर्वे पौरोहित्ये विवर्जिताः ।
तदभावे च पारक्यं निर्दिष्टं राजकर्मसु ॥ १२.७३.२९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ — ସମସ୍ତେ ପୌରୋହିତ୍ୟରୁ ବର୍ଜିତ; ସେମାନଙ୍କ ଅଭାବରେ ରାଜକର୍ମରେ ଅନ୍ୟଙ୍କ (ପୁରୋହିତଙ୍କ) କଥା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
12.73.30
ऋषिणा याज्ञवल्क्येन तत्तथा न तदन्यथा ।
भार्गवाङ्गिरसां वेदे कृतविद्यः षडङ्गवित् ॥ १२.७३.३० ॥
ଋଷି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ସେପରି କହିଲେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ବେଦରେ ବିଦ୍ୟା ପାଇଥିବା, ଷଡଙ୍ଗ ଜାଣିଥିବା।
12.73.31
यज्ञकर्मविधिज्ञस्तु विधिज्ञः पौष्टिकेषु च ।
अष्टादशविकल्पानां विधिज्ञः शान्तिकर्मणाम् ॥ १२.७३.३१ ॥
ଯଜ୍ଞକର୍ମର ବିଧି ଜାଣିଥିବା, ପୌଷ୍ଟିକ କର୍ମର ବିଧି ଜାଣିଥିବା, ଏବଂ ଶାନ୍ତିକର୍ମର ଅଠର ପ୍ରକାର ବିକଳ୍ପର ବିଧି ଜାଣିଥିବା।
12.73.32
सर्वरोगविहीनश्च संयतः संयतेन्द्रियः ।
श्वित्रकुष्ठक्षयक्षीणैर्ग्रहापस्मारदूषितैः ॥ १२.७३.३२ ॥
ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ, ସଂଯମୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଶରେ ରଖୁଥିବା ହେବା ଉଚିତ; ଶ୍ୱିତ୍ର, କୁଷ୍ଠ, କ୍ଷୟରେ କ୍ଷୀଣ ଏବଂ ଗ୍ରହଦୋଷ ଓ ଅପସ୍ମାରରେ ଦୂଷିତ ଲୋକ (ନୁହଁନ୍ତି)।
12.73.33
अशस्तैर्वातदुष्टैश्च दूरस्थैः संवदेन्नृपः ।
रोगिणं ऋत्विजं चैव वर्जयेच्च पुरोहितम् ॥ १२.७३.३३ ॥
ରାଜା ଅଶୁଭ ଲୋକ, ବାତଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ ଦୂରରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବେ; ରୋଗୀ ଋତ୍ବିଜ୍ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବେ।
12.73.34
नचान्यस्य कृतं येन पौरोहित्यं कदाचन ।
यस्य याज्यो मृतश्चैव भ्रष्टः प्रव्रजितो यथा ॥ १२.७३.३४ ॥
ଯିଏ କେବେ ଅନ୍ୟର ପୌରୋହିତ୍ୟ କରିନାହିଁ; ଯାହାର ଯାଜ୍ୟ ମୃତ, ଭ୍ରଷ୍ଟ, ବା ସନ୍ୟାସୀ ହୋଇଛି (ତାହାକୁ ବର୍ଜନ କରିବେ)।
12.73.35
युद्धे पराजितश्चैव सर्वांस्तान्वर्जयेन्नृपः ।
नक्षत्रस्यानुकूल्येन यः संजातो नरेश्वरः ॥ १२.७३.३५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାଜା ବର୍ଜନ କରିବେ; ନକ୍ଷତ୍ରର ଅନୁକୂଳ ଯୋଗରେ ଜାତ ନରେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ (ବିଚାରଣୀୟ)।
12.73.36
राजशास्त्रविनीतश्च श्रेयान्राज्ञः पुरोहितः ।
अधन्यानां निमित्तानामुत्पातानामथार्थवित् ॥ १२.७३.३६ ॥
ରାଜଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିନୀତ, ରାଜାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ, ଅଶୁଭ ନିମିତ୍ତ ଓ ଉତ୍ପାତର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା।
12.73.37
शत्रुपक्षक्षयज्ञश्च श्रेयान्राज्ञः पुरोहितः ।
वाजिनं तदभावे च चरकाध्वर्यवानपि ॥ १२.७३.३७ ॥
ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ନାଶ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାଙ୍କ ଅଭାବରେ ବାଜିନ, ଚରକ ଓ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁ ମଧ୍ୟ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ)।
12.73.38
बह्वृचं सामगं चैव नीतिशास्त्रकृतश्रमान् ।
कृतिनोऽथर्वणो वेदे स्थापयेत्तु पुरोहितान् ॥ १२.७३.३८ ॥
ଋଗ୍ବେଦରେ ନିପୁଣ, ସାମବେଦ ଗାୟକ, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପରିଶ୍ରମୀ ଓ ବେଦରେ କୁଶଳ ଅଥର୍ବଣମାନଙ୍କୁ ହିଁ ପୁରୋହିତ ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
12.73.39
हिंसालिङ्गा हि निर्दिष्टा मन्त्रा वैतानिकैर्द्विजैः ।
न तानुच्चारयेत्प्राज्ञः क्षात्रधर्मविरोधिनः ॥ १२.७३.३९ ॥
ଯଜ୍ଞକର୍ମ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ହିଂସା-ଚିହ୍ନ ଥିବା ମନ୍ତ୍ର ନିର୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ବିରୋଧୀ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ ନାହିଁ।
12.73.40
प्रजागुणाः पुरोधाश्च पुरोहितगुणाः प्रजाः ।
राजा वै सगुणो येषां कुशलं तेषु सर्वशः ॥ १२.७३.४० ॥
ପ୍ରଜାଙ୍କ ଗୁଣ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କଠାରେ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ଗୁଣ ପ୍ରଜାଙ୍କଠାରେ ଥାଏ। ଯାହାଙ୍କ ରାଜା ସଦ୍ଗୁଣୀ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ପ୍ରକାରେ କଲ୍ୟାଣ।
12.73.41
उभौ प्रजा वर्धयतो देवान्पूर्वापरान्पितॄन् ।
यौ भवेतां स्थितौ धर्मे श्रद्धेयौ सुतपस्विनौ ॥ १२.७३.४१ ॥
ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର, ଶ୍ରଦ୍ଧେୟ ଓ ସୁତପସ୍ୱୀ ସେହି ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଜା, ପୂର୍ବାପର ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
12.73.42
परस्परस्य सुहृदौ विहितौ समचेतसौ ।
ब्रह्मक्षत्रस्य समानात्प्रजा सुखमवाप्नुयात् ॥ १२.७३.४२ ॥
ପରସ୍ପରର ସୁହୃଦ ଓ ସମଚିତ୍ତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ବ୍ରହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ରର ସମାନତାରେ—ପ୍ରଜା ସୁଖ ପାଆନ୍ତୁ।
12.73.43
विमाननात्तयोरेव प्रजा नश्येयुरेव हि ।
ब्रह्मक्षत्रं हि सर्वासां प्रजानां मूलमुच्यते ॥ १२.७३.४३ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ପ୍ରଜା ବିନଷ୍ଟ ହେବେ; କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
12.73.44
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऐलकश्यपसंवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.७३.४४ ॥
ଏ ବିଷୟରେ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି — ଐଳ ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସଂବାଦ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହା ଶୁଣ।
12.73.45
यदा हि ब्रह्म प्रजहाति क्षत्रं ।
क्षत्रं यदा वा प्रजहाति ब्रह्म।
अन्वग्बलं कतमेऽस्मिन्भजन्ते ।
तथा बलं कतमेऽस्मिन्ध्रियन्ते ॥ १२.७३.४५ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଯେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ର ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏ ଜଗତରେ ଅନୁଗାମୀ ବଳ କାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ଓ ବଳ କାହାଠାରେ ଧୃତ ରହେ?
12.73.46
द्विधा हि राष्ट्रं भवति क्षत्रियस्य ।
ब्रह्म क्षत्रं यत्र विरुध्यतीह।
अन्वग्बलं दस्यवस्तद्भजन्ते ।
तथा वर्णं तत्र विदन्ति सन्तः ॥ १२.७३.४६ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ର ଏଠାରେ ପରସ୍ପର ବିରୋଧ କରନ୍ତି। ସେହି ଅନୁଗାମୀ ବଳକୁ ଦସ୍ୟୁମାନେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେଠାରେ ସଜ୍ଜନମାନେ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି।
12.73.47
नैषां ब्रह्म च वर्धते नोत पुत्रा ।
न गर्गरो मथ्यते नो जयन्ते।
नैषां पुत्रा देवमधीयते च ।
यदा ब्रह्म क्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ १२.७३.४७ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମ ବଢ଼େ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ଗର୍ଗର ମଥା ଯାଏ ନାହିଁ, ଜୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.73.48
नैषामर्थो वर्धते जातु गेहे ।
नाधीयते तत्प्रजा नो यजन्ते।
अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति ।
ये ब्राह्मणान्क्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ १२.७३.४८ ॥
ଏମାନଙ୍କ ଘରେ ଧନ କେବେ ବଢ଼େ ନାହିଁ; ଏମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ କି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପତିତ ହୋଇ ଦସ୍ୟୁ ହୁଅନ୍ତି।
12.73.49
एतौ हि नित्यं संयुक्तावितरेतरधारणे ।
क्षत्रं वै ब्रह्मणो योनिर्योनिः क्षत्रस्य वै द्विजः ॥ १२.७३.४९ ॥
ଏହି ଦୁଇଟି ସର୍ବଦା ପରସ୍ପରକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ସଂଯୁକ୍ତ। କ୍ଷତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର ଯୋନି; ଦ୍ୱିଜ କ୍ଷତ୍ରର ଯୋନି।
12.73.50
उभावेतौ नित्यमभिप्रपन्नौ ।
संप्रापतुर्महतीं संप्रतिष्ठाम्।
तयोः सन्धिर्भिद्यते चेत्पुराण ।
स्ततः सर्वं भवति हि संप्रमूढम् ॥ १२.७३.५० ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣ ସର୍ବଦା ପରସ୍ପରର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ମହାନ ସ୍ଥିରତା ପାଇଛନ୍ତି। ହେ ପୁରାଣ, ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ଧି ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ସବୁକିଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
12.73.51
नात्र पारं लभते पारगामी ।
महोदधौ नौरिव संप्रभिन्ना।
चातुर्वण्यं भवति हि संप्रमूढं ।
प्रजास्ततः क्षयसंस्था भवन्ति ॥ १२.७३.५१ ॥
ଏଠାରେ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପାର ପାଏ ନାହିଁ; ମହାସାଗରରେ ଭଗ୍ନ ନୌକା ପରି। ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ; ତା'ପରେ ପ୍ରଜାମାନେ ବିନାଶକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.73.52
ब्रह्मवृक्षो रक्ष्यमाणो मधु हेम च वर्षति ।
अरक्ष्यमाणः सततमश्रु पापं च वर्षति ॥ १२.७३.५२ ॥
ରକ୍ଷିତ ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷ ମଧୁ ଓ ସୁନା ବର୍ଷଣ କରେ; ଅରକ୍ଷିତ ହେଲେ ସର୍ବଦା ଲୁହ ଓ ପାପ ବର୍ଷଣ କରେ।
12.73.53
अब्रह्मचारी चरणादपेतो ।
यदा ब्रह्म ब्रह्मणि त्राणमिच्छेत्।
आश्चर्यतो वर्षति तत्र देव ।
स्तत्राभीक्ष्णं दुष्प्रभाश्चाविशन्ति ॥ १२.७३.५३ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମରେ ରକ୍ଷା ଇଚ୍ଛା କଲେ, ସେଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେବତା ବର୍ଷଣ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ନିରନ୍ତର ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭା ପ୍ରବେଶ କରେ।
12.73.54
स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणं वाऽपि पापः ।
सभायां यत्र लभते साधुवादम्।
राज्ञः सकाशे न विभेति चापि ।
ततो भयं विद्यते क्षत्रियस्य ॥ १२.७३.५४ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମାରି ମଧ୍ୟ ପାପୀ ସଭାରେ ସାଧୁବାଦ ପାଏ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟ ହୁଏ।
12.73.55
पापैः पापे क्रियमाणेऽतिवेलं ।
ततो रुद्रो जायते देव एषः।
पापैः पापाः संजनयन्ति रुद्रं ।
ततः सर्वान्साध्वसाधून्हिनस्ति ॥ १२.७३.५५ ॥
ପାପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଅତ୍ୟଧିକ କରାଯିବା ସମୟରେ, ତେବେ ଏହି ଦେବ ରୁଦ୍ର ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି; ପାପୀମାନେ ପାପରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ସାଧୁ-ଅସାଧୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହାନି କରନ୍ତି।
12.73.56
कुतो रुद्रः कीदृशो वाऽपि रुद्रः ।
सत्वैः सत्वं दृश्यते वध्यमानम्।
एतत्सर्वं कश्यप मे प्रचक्ष्व ।
यतो रुद्रो जायते देव एषः ॥ १२.७३.५६ ॥
ରୁଦ୍ର କେଉଁଠାରୁ, ଏବଂ ସେ କିପରି? ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯାଏ। ହେ କଶ୍ୟପ, ଏ ସବୁ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ—ଯାହାଠାରୁ ଏହି ଦେବ ରୁଦ୍ର ଜନ୍ମନ୍ତି।
12.73.57
आत्मा रुद्रो हृदये मानवानां ।
स्वं स्वं देहं परदेहं च हन्ति।
वातोत्पातैः सदृशं रुद्रमाहु ।
र्देवं जीमूतैः सदृशं रूपमस्य ॥ १२.७३.५७ ॥
ଆତ୍ମା ହିଁ ରୁଦ୍ର, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଛି। ସେ ନିଜ ଓ ଅନ୍ୟର ଦେହକୁ ନାଶ କରେ। ବାୟୁ ଓ ଉତ୍ପାତ ପରି ସେହି ରୁଦ୍ରକୁ ଦେବ କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କର ରୂପ ମେଘ ପରି।
12.73.58
न वै वातः परिवृणोति कश्चि ।
न्न जीमूतो वर्षति तत्र देवः।
तथा युक्तो दृश्यते मानुषेषु ।
कामद्वेषाद्वध्यते मुह्यते च ॥ १२.७३.५८ ॥
ବାୟୁ କାହାକୁ ଢାକେ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ମେଘ ବର୍ଷେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଦେବ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାହା ଏହିପରି ମିଶିଥିବା ଦେଖାଯାଏ; କାମ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ତାହା ଆହତ ହୁଏ ଓ ମୋହିତ ହୁଏ।
12.73.59
यथैकगेहाज्जातवेदाः प्रदीप्तः ।
कृत्स्नं ग्रामं दहते च त्वरावान्।
विमोहनं कुरुते देव एप ।
ततः सर्वं स्पृश्यते पुण्यपापैः ॥ १२.७३.५९ ॥
ଗୋଟିଏ ଘରରୁ ଉଠିଥିବା ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନି ଶୀଘ୍ର ସମଗ୍ର ଗ୍ରାମକୁ ଦହନ କରେ, ସେହିପରି ଏହି ଦେବ ମୋହ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ତେବେ ସବୁକିଛି ପୁଣ୍ୟ-ପାପ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୁଏ।
12.73.60
यदि दण्डः स्पृशतेऽपुण्यपापं ।
पापं पापे क्रियमाणे विशेषात्।
कस्य हेतोः सुकृतं नाम कुर्या ।
द्दुष्कृतं वा कस्य हेतोर्न कुर्यात् ॥ १२.७३.६० ॥
ଯଦି ଦଣ୍ଡ ଅପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ଏବଂ ପାପ କରାଗଲେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପାପ ହୁଏ, ତେବେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟ ସୁକୃତ କରିବ? ଅଥବା କେଉଁ କାରଣରୁ ଦୁଷ୍କୃତ କରିବ ନାହିଁ?
12.73.61
असंत्यागात्पापकृतामपापां ।
स्तुल्यो दण्डः स्पृशते मिश्रभावात्।
शुष्केणार्द्रं दह्यते मिश्रभावा ।
न्न मिश्रः स्यात्पापकृद्भिः कथंचित् ॥ १२.७३.६१ ॥
ପାପୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ ନ କରିବାରୁ ନିଷ୍ପାପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଦଣ୍ଡ ସ୍ପର୍ଶ କରେ; ମିଶ୍ରଣ ହେତୁ ଶୁଖିଲା ସହିତ ଓଦା ମଧ୍ୟ ଜଳେ। ତେଣୁ ପାପୀମାନଙ୍କ ସହିତ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମିଶିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.73.62
साध्वसाधून्धारयतीह भूमिः ।
साध्वसाधूंस्तापयतीह सूर्यः।
साध्वसाधूंश्चापि वातीह वायु ।
रापस्तथा साध्वसाधून्वहन्ति ॥ १२.७३.६२ ॥
ଏଠାରେ ପୃଥିବୀ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ; ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଉଭୟଙ୍କୁ ତପାଏ; ଏଠାରେ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଉଭୟଙ୍କୁ ବୁହାଏ; ଏବଂ ଜଳ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଉଭୟଙ୍କୁ ବହନ କରେ।
12.73.63
एवमस्मिन्वर्तते लोक एष ।
नामुत्रैवं वर्तते राजपुत्र।
प्रेत्यैतयोरन्तरावान्विशेषो ।
यो वै पुण्यं चरते यश्च पापम् ॥ १२.७३.६३ ॥
ଏହି ଲୋକରେ ଏହିପରି ଚାଲେ; ପରଲୋକରେ ଏହିପରି ଚାଲେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥାଏ: ଯେ ପୁଣ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଯେ ପାପ କରେ।
12.73.64
पुण्यस्य लोको मधुमान्घृतार्चि ।
र्हिरण्यज्योतिरमृतस्य नाभिः।
तत्र प्रेत्य मोदते ब्रह्मचारी ।
न तत्र मृत्युर्न जरा नोत दुःखम् ॥ १२.७३.६४ ॥
ପୁଣ୍ୟର ଲୋକ ମଧୁର, ଘିଅ ଶିଖାଯୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାଶର, ଅମୃତର ନାଭି; ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଆନନ୍ଦ ପାଏ। ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଜରା ନାହିଁ, ଏବଂ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.73.65
पापस्य लोको निरयोऽप्रकाशो ।
नित्यं दुःखं शोकभूयिष्ठमेव।
तत्रात्मानं शोचति पापकर्मा ।
वह्वीः समाः प्रतपन्नप्रतिष्ठः ॥ १२.७३.६५ ॥
ପାପର ଲୋକ ନରକ; ଆଲୋକହୀନ, ସର୍ବଦା ଦୁଃଖମୟ ଓ ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ପାପକର୍ମୀ ନିଜ ପାଇଁ ହିଁ ଶୋକ କରେ, ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଆଶ୍ରୟହୀନ ଭାବରେ।
12.73.66
मिथोभेदाद्ब्राह्मणक्षत्रियाणां ।
प्रजा दुःखं दुःसहं चाविशन्ति।
एवं ज्ञात्वा कार्य एवेह विद्वान् ।
पुरोहितो नैकविद्यो नृपेण ॥ १२.७३.६६ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାରସ୍ପରିକ ବିଭେଦରୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏହା ଜାଣି ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା ଏଠାରେ ଅନେକ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
12.73.67
तं चैव लब्ध्वाभिषिञ्चेत्तथा धर्मो विधीयते ।
अग्रं हि ब्राह्मणः प्रोक्तं सर्वस्यैवेह धर्मतः ॥ १२.७३.६७ ॥
ତାଙ୍କୁ ପାଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଧର୍ମ ବିଧାନ କରେ। ଧର୍ମାନୁସାରେ ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
12.73.68
पूर्वं हि ब्रह्मणः सृष्टिरिति ब्रह्मविदो विदुः ।
ज्येष्ठेनाभिजनेनास्य प्राप्तं पूर्वं यदुत्तमम् ॥ १२.७३.६८ ॥
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଥିଲା। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଯାହା ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥିଲା, ତାହା ହିଁ।
12.73.69
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च ब्राह्मणः प्रसृताग्रभुक् ।
सर्वं श्रेष्ठं विशिष्टं च निवेद्यं तस्य धीमतः ॥ १२.७३.६९ ॥
ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନ୍ୟ, ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ଅଗ୍ରଭୋଜୀ। ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।
12.73.70
अवश्यमेतत्कर्तव्यं राज्ञा बलवताऽपि हि ।
ब्रह्म वर्धयति क्षत्रं क्षत्रतो ब्रह्म वर्धते।
राज्ञः सर्वस्य चान्यस्य स्वामी राज्ञः पुरोहितः ॥ १२.७३.७० ॥
ବଳବାନ ରାଜାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ରିୟକୁ ବଢ଼ାଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଢ଼େ। ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ରାଜପୁରୋହିତ।