మహాభారతం · అధ్యాయం 12.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.73.1
राज्ञा पुरोहितः कार्यः कीदृशो वर्णतो भवेत् ।
पुरोधा यादृशः कार्यः कथयस्व पितामह ॥ १२.७३.१ ॥
రాజు ఎటువంటి పురోహితుడిని నియమించాలి? వర్ణపరంగా అతడు ఎలా ఉండాలి? పితామహా, చెప్పు.
12.73.2
गौरो वा लोहितो वाऽपि श्यामो वा नीरुजः सुखी ।
अक्रोधनो ह्यचपलः सर्वतश्च जितेन्द्रियः ॥ १२.७३.२ ॥
అతడు తెల్లనివాడైనా, ఎర్రనివాడైనా, నల్లనివాడైనా, రోగరహితుడై సుఖంగా ఉండి, క్రోధరహితుడు, స్థిరచిత్తుడు, అన్ని విధాలుగా ఇంద్రియాలను జయించినవాడై ఉండాలి.
12.73.3
राज्ञा पुरोहितः कार्यो भवेद्विद्वान्बहुश्रुतः ।
उभौ समीक्ष्य धर्मार्थावप्रमेयावनन्तरम् ॥ १२.७३.३ ॥
రాజు విద్వాంసుడు, బహుశ్రుతుడైన పురోహితుడిని నియమించాలి; అతడు ధర్మార్థాలు రెండింటినీ బాగా పరిశీలించి, అపరిమిత విషయాలను వరుసగా విచారించగలవాడై ఉండాలి.
12.73.4
धर्मात्मा मन्त्रविद्येषां राज्ञां राजन्पुरोहितः ।
तेषामर्थश्च कामश्च धर्मश्चेति विनिश्चयः ॥ १२.७३.४ ॥
ఓ రాజా, ధర్మాత్ముడు, మంత్రజ్ఞుడైన పురోహితుడే ఈ రాజులకు పురోహితుడు; వారికి అర్థము, కామము, ధర్మము అనేవి ఇవే అని నిశ్చయం.
12.73.5
श्लोकाश्चोशनसा गीतास्तान्निबोध युधिष्ठिर ।
उच्छिष्टः स भवेद्राजा यस्य नास्ति पुरोहितः ॥ १२.७३.५ ॥
ఉశనసుడు పాడిన శ్లోకాలను విను, యుధిష్ఠిరా; పురోహితుడు లేని రాజు ఉచ్ఛిష్టుడు అవుతాడు.
12.73.6
रक्षसामसुराणां च पिशाचोरगपक्षिणाम् ।
शत्रूणां च भवेद्वध्यो यस्य नास्ति पुरोहितः ॥ १२.७३.६ ॥
పురోహితుడు లేని రాజు రాక్షసులు, అసురులు, పిశాచులు, ఉరగులు, పక్షులు మరియు శత్రువులచే వధింపదగినవాడవుతాడు.
12.73.7
ब्रह्मत्वं सर्वयज्ञेषु कुर्वीताथर्वणो द्विजः ।
राज्ञश्चाथर्ववेदेन सर्वकर्माणि कारयेत् ॥ १२.७३.७ ॥
అన్ని యజ్ఞాల్లోనూ అథర్వణ సంప్రదాయానికి చెందిన ద్విజుడు బ్రహ్మత్వ కార్యాన్ని నిర్వహించాలి; రాజు యొక్క అన్ని కర్మలను అథర్వవేదంతో చేయించాలి.
12.73.8
ब्रूयाद्गर्ह्याणि सततं महोत्पातान्यघानि च ।
इष्टमङ्गलयुक्तानि तथाऽन्तः पुरिकाणि च ॥ १२.७३.८ ॥
నిందనీయమైన విషయాలను, గొప్ప ఉత్పాతాలను, అశుభాలను ఎల్లప్పుడూ తెలియజేయాలి; ఇష్టమంగల కార్యాలతో కూడినవి, అంతఃపుర విషయాలు కూడా అలాగే.
12.73.9
गीतनृत्ताधिकारेषु संमतेषु महीपतेः ।
कर्तव्यं करणीयं वै वैश्वदेवबलिस्तथा ॥ १२.७३.९ ॥
రాజు ఆమోదించిన గీత-నృత్య అధికార విషయాల్లో చేయదగినవి చేయాలి; వైశ్వదేవ బలిని కూడా అలాగే చేయాలి.
12.73.10
पक्षसंधिषु कुर्वीत महाशान्तिं पुरोहितः ।
रौद्रहोमसहस्रं च स्वस्य राज्ञः प्रियं हितम् ॥ १२.७३.१० ॥
పక్ష-సంధుల సమయాల్లో పురోహితుడు మహాశాంతిని చేయాలి; తన రాజుకు ప్రియమైనదీ హితకరమైనదీ అయిన వేయి రౌద్ర హోమాలు చేయాలి.
12.73.11
राज्ञः पापमलाः सप्त यानृच्छति पुरोहितः ।
अमात्याश्च कुकर्माणो मन्त्रिणश्चाप्युपेक्षकाः ॥ १२.७३.११ ॥
రాజుకు ఏడు పాప-మలాలు ఉన్నాయి, పురోహితుడు వాటిని పొందుతాడు; అమాత్యులు దుష్కర్మలు చేసేవారైనప్పుడు, మంత్రులు ఉపేక్ష చేసేవారైనప్పుడు.
12.73.12
चौर्यमव्यवहारश्च व्यवहारोपसेविनाम् ।
अदण्ड्यदण्डनं चैव दण्ड्यानां चाप्यदण्डनम् ॥ १२.७३.१२ ॥
దొంగతనం, వ్యవహారాలను అనుసరించేవారిలో వ్యవహార-రాహిత్యం; దండించరానివారిని దండించడం, దండించదగినవారిని దండించకపోవడం.
12.73.13
हिंसा चान्यत्र संग्रामाद्राज्ञश्च मल उच्यते ।
कुभृत्यैस्तु प्रजानाशः सप्तमस्तु महामलः ॥ १२.७३.१३ ॥
యుద్ధం తప్ప హింస, రాజుకు మలినం అని చెప్పబడుతోంది. చెడ్డ సేవకుల వల్ల ప్రజానాశం ఏడవ మహామలం.
12.73.14
रौद्रैर्होमैर्महाशान्त्या घृतकम्बलकर्मणा ।
भृग्वङ्गिरोविधिज्ञो वै पुरोधा निर्णुदे मलात् ॥ १२.७३.१४ ॥
రౌద్ర హోమాలు, మహాశాంతి, ఘృత-కంబల కర్మ ద్వారా, భృగు-అంగిరస విధులు తెలిసిన పురోహితుడు మలాన్ని తొలగిస్తాడు.
12.73.15
एतान्हित्वा दिवं याति राजा सप्त महामलान् ।
सामात्यः सपुरोधाश्च प्रजानां पालने रतः ॥ १२.७३.१५ ॥
ఈ ఏడు మహామలాలను వదిలి, మంత్రులు, పురోహితులతో కూడి, ప్రజాపాలనలో నిమగ్నుడైన రాజు స్వర్గానికి వెళ్తాడు.
12.73.16
एतस्मिन्नेव कौरव्य पौरोहित्ये महामते ।
श्लोकानाह महेन्द्रस्य गुरुर्देवो बृहस्पतिः ॥ १२.७३.१६ ॥
ఓ కౌరవ్యా, మహామతీ, ఈ పురోహిత్య విషయంలోనే మహేంద్రుని గురువైన దేవుడు బృహస్పతి శ్లోకాలు చెప్పాడు.
12.73.17
तान्निबोध महीपाल महाभाग हिताञ्शुभान् ।
ऋग्वेदे सामवेदे च यजुर्वेदे च वाजिनाम् ॥ १२.७३.१७ ॥
ఓ మహీపాలా, ఓ మహాభాగా, ఆ హితకరమైన శుభప్రదమైన శ్లోకాలను తెలుసుకో; ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదంలో యజ్ఞకర్తలకు ఉన్నవి అవి.
12.73.18
न निर्दिष्टानि कर्माणि त्रिषु स्थानेषु भूभृताम् ।
शान्तिकं पौष्टिकं चैव अरिष्टानां च शातनम् ॥ १२.७३.१८ ॥
రాజులకు మూడు స్థానాలలో కర్మలు నిర్దేశించబడలేదు. శాంతిక, పౌష్టిక కర్మలు, అరిష్టాలను నివారించడం కూడా అంతే.
12.73.19
शप्तास्ते याज्ञवल्क्येन यज्ञानां हितमीहता ।
ब्रह्मिष्ठानां वरिष्ठेन ब्रह्मणः संमते विभोः ॥ १२.७३.१९ ॥
యజ్ఞాల మేలును కోరిన యాజ్ఞవల్క్యుడు, బ్రహ్మనిష్ఠులలో శ్రేష్ఠుడై, సర్వవ్యాపి బ్రహ్మ సమ్మతితో వారిని శపించాడు.
12.73.20
बह्वृचं सामगं चैव वाजिनं च विवर्जयेत् ।
बह्वृचो राष्ट्रनाशाय राजनाशाय सामगः।
अध्वर्युर्बलनाशाय प्रोक्तो वाजसनेयकः ॥ १२.७३.२० ॥
బహ్వృచులను, సామగులను, వాజినులను విడిచిపెట్టాలి. బహ్వృచుడు రాష్ట్రనాశనానికి, సామగుడు రాజనాశనానికి, వాజసనేయకుడు అధ్వర్యుడై బలనాశనానికి కారణమని చెప్పబడింది.
12.73.21
अब्राह्मणेषु वर्णेषु मन्त्रान्वाजसनेयकान् ।
शान्तिके पौष्टिके चैव नित्यं कर्मणि वर्जयेत् ॥ १२.७३.२१ ॥
బ్రాహ్మణేతర వర్ణాలలో వాజసనేయక మంత్రాలను శాంతిక, పౌష్టిక కర్మలలో ఎల్లప్పుడూ విడిచిపెట్టాలి.
12.73.22
ब्राह्मणस्य महीपस्य सर्वथा न विरोधिनः ।
वेदाश्चत्वार इत्येते ब्राह्मणा ये च तद्विदुः ॥ १२.७३.२२ ॥
బ్రాహ్మణుడు, రాజు ఏ విధంగానూ విరోధులు కారు; ఇవే నాలుగు వేదాలు; వాటిని తెలిసిన బ్రాహ్మణులూ ఇవే.
12.73.23
पौरोहित्ये प्रमाणं तु ब्राह्मणश्च महीपतेः ।
जात्या न क्षत्रियः प्रोक्तः क्षतत्राणं करोति यः ॥ १२.७३.२३ ॥
పౌరోహిత్యంలో బ్రాహ్మణుడే ప్రమాణం; రాజు కూడా అంతే. జన్మతః క్షత్రియుడనరు; ఆపద నుండి రక్షించువాడే క్షత్రియుడు.
12.73.24
चातुर्वर्ण्यबहिष्ठोऽपि स एव क्षत्रियः स्मृतः ।
भार्गवाङ्गिरसैर्मन्त्रैस्तेषां कर्म विधीयते ॥ १२.७३.२४ ॥
చాతుర్వర్ణ్యానికి వెలుపల ఉన్నవాడు కూడా క్షత్రియుడే అని స్మృతి; భార్గవ, ఆంగిరస మంత్రాలతో వారి కర్మ విధించబడుతుంది.
12.73.25
वैतानं कर्म यच्चैव गृह्यकर्म च यत्स्मृतम् ।
द्विजातीनां त्रयाणां तु सर्वकर्म विधीयते ॥ १२.७३.२५ ॥
వైతాన కర్మ, గృహ్య కర్మ అని స్మరించబడినవి; ముగ్గురు ద్విజాతులకు సర్వ కర్మలు విధించబడ్డాయి.
12.73.26
राजधर्मप्रवृत्तानां हितार्थं त्रीमि कारयेत् ।
शान्तिकं पौष्टिकं चैव तथाऽभिचरणं च यत् ॥ १२.७३.२६ ॥
రాజధర్మంలో నిమగ్నులైనవారి హితం కోసం మూడు కర్మలు చేయించాలి: శాంతికం, పౌష్టికం, అభిచారం.
12.73.27
अग्निष्टोममुखैर्यज्ञैर्दूषिता भूपकर्मभिः ।
न सम्यक्फलमृच्छन्ति ये यजन्ति द्विजातयः ॥ १२.७३.२७ ॥
అగ్నిష్టోమం మొదలైన యజ్ఞాలను రాజకర్మలతో దూషితులై చేసే ద్విజాతులకు సరైన ఫలం లభించదు.
12.73.28
पौरोहित्यं तु कुर्वाणा नाशं यास्यन्ति भूभृताम् ।
यज्ञकर्माणि कुर्वाणा ऋत्विजस्तु विरोधिनः ॥ १२.७३.२८ ॥
పౌరోహిత్యం చేసేవారు రాజుల నాశానికి పోతారు; యజ్ఞకర్మలు చేసే ఋత్విజులు విరోధులే.
12.73.29
ब्रह्मक्षत्रविशः सर्वे पौरोहित्ये विवर्जिताः ।
तदभावे च पारक्यं निर्दिष्टं राजकर्मसु ॥ १२.७३.२९ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు అందరూ పౌరోహిత్యంలో నిషేధించబడ్డారు; వారు లేనప్పుడు రాజకర్మలలో ఇతరుడు (పురోహితుడు) నియమించబడ్డాడు.
12.73.30
ऋषिणा याज्ञवल्क्येन तत्तथा न तदन्यथा ।
भार्गवाङ्गिरसां वेदे कृतविद्यः षडङ्गवित् ॥ १२.७३.३० ॥
ఋషి యాజ్ఞవల్క్యుడు అలాగే చెప్పాడు, వేరుగా కాదు; భృగు, అంగిరసుల వేదంలో విద్య పొంది షడంగాలు తెలిసినవాడు.
12.73.31
यज्ञकर्मविधिज्ञस्तु विधिज्ञः पौष्टिकेषु च ।
अष्टादशविकल्पानां विधिज्ञः शान्तिकर्मणाम् ॥ १२.७३.३१ ॥
యజ్ఞకర్మ విధిని తెలిసినవాడు, పౌష్టిక కర్మల విధిని తెలిసినవాడు, శాంతికర్మల పద్దెనిమిది విధానాల విధిని తెలిసినవాడు.
12.73.32
सर्वरोगविहीनश्च संयतः संयतेन्द्रियः ।
श्वित्रकुष्ठक्षयक्षीणैर्ग्रहापस्मारदूषितैः ॥ १२.७३.३२ ॥
అన్ని రోగాలు లేనివాడై, సంయమంతో, ఇంద్రియాలను నిగ్రహించినవాడై ఉండాలి; శ్వేతకుష్ఠు, కుష్ఠు, క్షయంతో క్షీణించినవారు, గ్రహదోషం, అపస్మారంతో దూషితులైనవారు (ఉండకూడదు).
12.73.33
अशस्तैर्वातदुष्टैश्च दूरस्थैः संवदेन्नृपः ।
रोगिणं ऋत्विजं चैव वर्जयेच्च पुरोहितम् ॥ १२.७३.३३ ॥
రాజు అశుభులతో, వాతదోషంతో బాధితులతో, దూరంగా ఉండేవారితో మాత్రమే సంభాషించాలి; రోగియైన ఋత్విజుని, పురోహితుని కూడా విడిచిపెట్టాలి.
12.73.34
नचान्यस्य कृतं येन पौरोहित्यं कदाचन ।
यस्य याज्यो मृतश्चैव भ्रष्टः प्रव्रजितो यथा ॥ १२.७३.३४ ॥
ఎవరికైనా పురోహిత్యం ఎప్పుడూ చేయనివాడు; ఎవరి యాజ్యుడు మరణించాడో, భ్రష్టుడో, లేదా సన్యాసం స్వీకరించాడో (వాడిని పురోహితునిగా తీసుకోకూడదు).
12.73.35
युद्धे पराजितश्चैव सर्वांस्तान्वर्जयेन्नृपः ।
नक्षत्रस्यानुकूल्येन यः संजातो नरेश्वरः ॥ १२.७३.३५ ॥
యుద్ధంలో ఓడిపోయిన వారందరినీ రాజు తప్పకుండా విడిచిపెట్టాలి; నక్షత్రానికి అనుకూలంగా జన్మించిన నరేశ్వరుడు (కూడా పరిశీలించబడాలి).
12.73.36
राजशास्त्रविनीतश्च श्रेयान्राज्ञः पुरोहितः ।
अधन्यानां निमित्तानामुत्पातानामथार्थवित् ॥ १२.७३.३६ ॥
రాజశాస్త్రంలో శిక్షితుడై, రాజుకు శ్రేష్ఠుడైన పురోహితుడు, దురదృష్టకర శకునాలు, ఉత్పాతాల అర్థాన్ని తెలిసినవాడు (అయి ఉండాలి).
12.73.37
शत्रुपक्षक्षयज्ञश्च श्रेयान्राज्ञः पुरोहितः ।
वाजिनं तदभावे च चरकाध्वर्यवानपि ॥ १२.७३.३७ ॥
శత్రుపక్ష నాశం కోసం యజ్ఞం చేసే రాజ పురోహితుడు శ్రేష్ఠుడు. అతడు లేనప్పుడు వాజిన్, చరకులు, అధ్వర్యులు కూడా (శ్రేష్ఠులు).
12.73.38
बह्वृचं सामगं चैव नीतिशास्त्रकृतश्रमान् ।
कृतिनोऽथर्वणो वेदे स्थापयेत्तु पुरोहितान् ॥ १२.७३.३८ ॥
ఋగ్వేదంలో నిపుణులు, సామవేద గాయకులు, నీతిశాస్త్రంలో శ్రమించినవారు, వేదంలో సమర్థులైన అథర్వణులనే పురోహితులుగా నియమించాలి.
12.73.39
हिंसालिङ्गा हि निर्दिष्टा मन्त्रा वैतानिकैर्द्विजैः ।
न तानुच्चारयेत्प्राज्ञः क्षात्रधर्मविरोधिनः ॥ १२.७३.३९ ॥
యజ్ఞకర్మ చేసే ద్విజులు హింసా లక్షణాలు గల మంత్రాలను నిర్దేశించారు; కానీ క్షాత్రధర్మానికి విరుద్ధమైన వాటిని జ్ఞాని ఉచ్చరించకూడదు.
12.73.40
प्रजागुणाः पुरोधाश्च पुरोहितगुणाः प्रजाः ।
राजा वै सगुणो येषां कुशलं तेषु सर्वशः ॥ १२.७३.४० ॥
ప్రజల గుణాలు పురోహితులలోనూ, పురోహితుని గుణాలు ప్రజలలోనూ ఉంటాయి. ఎవరికి రాజు సద్గుణవంతుడో వారికి అన్ని విధాలా శుభం.
12.73.41
उभौ प्रजा वर्धयतो देवान्पूर्वापरान्पितॄन् ।
यौ भवेतां स्थितौ धर्मे श्रद्धेयौ सुतपस्विनौ ॥ १२.७३.४१ ॥
ధర్మంలో నిలిచి, నమ్మదగినవారై, గొప్ప తపస్సు కలిగిన ఆ ఇద్దరూ ప్రజలను, పూర్వ మరియు తదుపరి దేవతలను, పితృదేవతలను పెంచుతారు.
12.73.42
परस्परस्य सुहृदौ विहितौ समचेतसौ ।
ब्रह्मक्षत्रस्य समानात्प्रजा सुखमवाप्नुयात् ॥ १२.७३.४२ ॥
ఒకరికొకరు మిత్రులుగా, సమచిత్తులుగా నియమించబడిన ఇద్దరి నుండి—బ్రాహ్మణ మరియు క్షత్రియ సమత్వం వల్ల—ప్రజలు సుఖం పొందాలి.
12.73.43
विमाननात्तयोरेव प्रजा नश्येयुरेव हि ।
ब्रह्मक्षत्रं हि सर्वासां प्रजानां मूलमुच्यते ॥ १२.७३.४३ ॥
వారిని అవమానించడం వల్ల ప్రజలు నశించిపోతారు; ఎందుకంటే బ్రాహ్మణత్వం, క్షత్రియత్వమే అన్ని ప్రజలకు మూలమని చెప్పబడింది.
12.73.44
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऐलकश्यपसंवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.७३.४४ ॥
ఈ విషయంలో ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదహరిస్తారు — ఐలుడు, కశ్యపుని సంవాదం. యుధిష్ఠిరా, దానిని తెలుసుకో.
12.73.45
यदा हि ब्रह्म प्रजहाति क्षत्रं ।
क्षत्रं यदा वा प्रजहाति ब्रह्म।
अन्वग्बलं कतमेऽस्मिन्भजन्ते ।
तथा बलं कतमेऽस्मिन्ध्रियन्ते ॥ १२.७३.४५ ॥
బ్రాహ్మణత్వం క్షత్రియత్వాన్ని విడిచినప్పుడు, లేదా క్షత్రియత్వం బ్రాహ్మణత్వాన్ని విడిచినప్పుడు, ఈ లోకంలో అనుసరించే బలం ఎవరివైపు వెళ్తుంది, బలం ఎవరివద్ద నిలుస్తుంది?
12.73.46
द्विधा हि राष्ट्रं भवति क्षत्रियस्य ।
ब्रह्म क्षत्रं यत्र विरुध्यतीह।
अन्वग्बलं दस्यवस्तद्भजन्ते ।
तथा वर्णं तत्र विदन्ति सन्तः ॥ १२.७३.४६ ॥
క్షత్రియుని రాష్ట్రం రెండుగా చీలిపోతుంది; బ్రాహ్మణత్వం, క్షత్రియత్వం ఇక్కడ విరోధించినప్పుడు. ఆ బలాన్ని దస్యులు అనుసరిస్తారు; అక్కడ సజ్జనులు వర్ణాన్ని గుర్తిస్తారు.
12.73.47
नैषां ब्रह्म च वर्धते नोत पुत्रा ।
न गर्गरो मथ्यते नो जयन्ते।
नैषां पुत्रा देवमधीयते च ।
यदा ब्रह्म क्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ १२.७३.४७ ॥
క్షత్రియులు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పూర్తిగా విడిచినప్పుడు, వారి బ్రాహ్మణత్వం వృద్ధి చెందదు, వారి కుమారులూ వృద్ధి చెందరు; గర్గరం మథించబడదు, జయం కలగదు; వారి కుమారులు దేవతలను అధ్యయనం చేయరు.
12.73.48
नैषामर्थो वर्धते जातु गेहे ।
नाधीयते तत्प्रजा नो यजन्ते।
अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति ।
ये ब्राह्मणान्क्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ १२.७३.४८ ॥
వారి ఇంట ధనం ఎన్నటికీ వృద్ధి చెందదు; వారి సంతానం అధ్యయనం చేయదు, యజ్ఞాలు చేయదు. బ్రాహ్మణులను విడిచిపెట్టే క్షత్రియులు పతితులై దస్యులుగా మారతారు.
12.73.49
एतौ हि नित्यं संयुक्तावितरेतरधारणे ।
क्षत्रं वै ब्रह्मणो योनिर्योनिः क्षत्रस्य वै द्विजः ॥ १२.७३.४९ ॥
ఈ రెండూ ఎల్లప్పుడూ ఒకదానినొకటి ధరించడానికి కలిసి ఉన్నాయి. క్షత్రం బ్రహ్మానికి యోని; ద్విజుడు క్షత్రానికి యోని.
12.73.50
उभावेतौ नित्यमभिप्रपन्नौ ।
संप्रापतुर्महतीं संप्रतिष्ठाम्।
तयोः सन्धिर्भिद्यते चेत्पुराण ।
स्ततः सर्वं भवति हि संप्रमूढम् ॥ १२.७३.५० ॥
ఈ ఇద్దరూ ఎల్లప్పుడూ ఒకరినొకరు ఆశ్రయించి గొప్ప స్థిరత్వాన్ని పొందారు. ఓ పురాతనుడా, వారి సంధి విరిగితే అంతా పూర్తిగా గందరగోళమవుతుంది.
12.73.51
नात्र पारं लभते पारगामी ।
महोदधौ नौरिव संप्रभिन्ना।
चातुर्वण्यं भवति हि संप्रमूढं ।
प्रजास्ततः क्षयसंस्था भवन्ति ॥ १२.७३.५१ ॥
ఇక్కడ పారం దాటగోరినవాడు కూడా పారాన్ని పొందడు; మహాసముద్రంలో విరిగిన నావలా. నాలుగు వర్ణాలు పూర్తిగా గందరగోళమవుతాయి; అప్పుడు ప్రజలు నాశనానికి లోనవుతారు.
12.73.52
ब्रह्मवृक्षो रक्ष्यमाणो मधु हेम च वर्षति ।
अरक्ष्यमाणः सततमश्रु पापं च वर्षति ॥ १२.७३.५२ ॥
బ్రహ్మ వృక్షం రక్షించబడినప్పుడు తేనెను, బంగారాన్ని వర్షిస్తుంది; రక్షించబడనప్పుడు ఎల్లప్పుడూ కన్నీళ్లను, పాపాన్ని వర్షిస్తుంది.
12.73.53
अब्रह्मचारी चरणादपेतो ।
यदा ब्रह्म ब्रह्मणि त्राणमिच्छेत्।
आश्चर्यतो वर्षति तत्र देव ।
स्तत्राभीक्ष्णं दुष्प्रभाश्चाविशन्ति ॥ १२.७३.५३ ॥
బ్రహ్మచర్యం నుండి తొలగినవాడు, బ్రహ్మంలో రక్షణ కోరినప్పుడు, అక్కడ ఆశ్చర్యంగా దేవుడు వర్షిస్తాడు; అక్కడ నిరంతరం దుష్ట కాంతులు ప్రవేశిస్తాయి.
12.73.54
स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणं वाऽपि पापः ।
सभायां यत्र लभते साधुवादम्।
राज्ञः सकाशे न विभेति चापि ।
ततो भयं विद्यते क्षत्रियस्य ॥ १२.७३.५४ ॥
స్త్రీని లేదా బ్రాహ్మణుడిని చంపినా పాపి సభలో సాధువాదం పొందుతూ రాజు సమక్షంలో కూడా భయపడకుంటే, అందువల్ల క్షత్రియునికి భయం కలుగుతుంది.
12.73.55
पापैः पापे क्रियमाणेऽतिवेलं ।
ततो रुद्रो जायते देव एषः।
पापैः पापाः संजनयन्ति रुद्रं ।
ततः सर्वान्साध्वसाधून्हिनस्ति ॥ १२.७३.५५ ॥
పాపులు పాపాన్ని అతిగా చేసినప్పుడు, అప్పుడు ఈ దేవుడు రుద్రుడు పుడతాడు; పాపులు పాపాల ద్వారా రుద్రుణ్ణి సృష్టిస్తారు; అప్పుడు అతడు మంచివారినీ చెడ్డవారినీ అందరినీ హతమారుస్తాడు.
12.73.56
कुतो रुद्रः कीदृशो वाऽपि रुद्रः ।
सत्वैः सत्वं दृश्यते वध्यमानम्।
एतत्सर्वं कश्यप मे प्रचक्ष्व ।
यतो रुद्रो जायते देव एषः ॥ १२.७३.५६ ॥
రుద్రుడు ఎక్కడి నుండి, అతడు ఎటువంటివాడు? ప్రాణులచే చంపబడుతున్న ప్రాణి కనిపిస్తోంది. ఓ కశ్యపా, ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి—ఈ దేవుడు రుద్రుడు దేని నుండి పుడతాడో.
12.73.57
आत्मा रुद्रो हृदये मानवानां ।
स्वं स्वं देहं परदेहं च हन्ति।
वातोत्पातैः सदृशं रुद्रमाहु ।
र्देवं जीमूतैः सदृशं रूपमस्य ॥ १२.७३.५७ ॥
ఆత్మయే రుద్రుడు, అది మానవుల హృదయంలో ఉంటుంది. అది తన దేహాన్ని, ఇతరుల దేహాన్ని హతమారుస్తుంది. గాలులు, ఉత్పాతాల వంటి ఆ రుద్రుడిని దేవుడు అంటారు; అతని రూపం మేఘాల వంటిది.
12.73.58
न वै वातः परिवृणोति कश्चि ।
न्न जीमूतो वर्षति तत्र देवः।
तथा युक्तो दृश्यते मानुषेषु ।
कामद्वेषाद्वध्यते मुह्यते च ॥ १२.७३.५८ ॥
గాలి ఏదీ కప్పదు; అక్కడ మేఘం వర్షించదు, అక్కడ దేవుడూ లేడు. మానవులలో అది ఈ విధంగానే కలిసి కనిపిస్తుంది; కామం, ద్వేషం వల్ల అది హతమవుతుంది, మోహితమవుతుంది.
12.73.59
यथैकगेहाज्जातवेदाः प्रदीप्तः ।
कृत्स्नं ग्रामं दहते च त्वरावान्।
विमोहनं कुरुते देव एप ।
ततः सर्वं स्पृश्यते पुण्यपापैः ॥ १२.७३.५९ ॥
ఒకే ఇంటి నుంచి లేచిన మండే అగ్ని వేగంగా మొత్తం గ్రామాన్ని దహిస్తుంది; అలాగే ఈ దేవుడు మోహాన్ని కలిగిస్తాడు; అప్పుడు అన్నీ పుణ్యపాపాలతో తాకబడతాయి.
12.73.60
यदि दण्डः स्पृशतेऽपुण्यपापं ।
पापं पापे क्रियमाणे विशेषात्।
कस्य हेतोः सुकृतं नाम कुर्या ।
द्दुष्कृतं वा कस्य हेतोर्न कुर्यात् ॥ १२.७३.६० ॥
దండం పుణ్యరహితమైన, పాపమైన దానిని తాకితే, పాపం చేయబడినప్పుడు ప్రత్యేకంగా పాపమే కలిగితే, దేని కొరకు మనిషి సుకృతం చేయాలి? లేదా దేని కొరకు దుష్కృతం చేయకూడదు?
12.73.61
असंत्यागात्पापकृतामपापां ।
स्तुल्यो दण्डः स्पृशते मिश्रभावात्।
शुष्केणार्द्रं दह्यते मिश्रभावा ।
न्न मिश्रः स्यात्पापकृद्भिः कथंचित् ॥ १२.७३.६१ ॥
పాపులను విడిచిపెట్టకపోవడం వల్ల నిర్దోషికీ సమానమైన శిక్ష తగులుతుంది; కలయిక వల్ల ఎండినదానితో పాటు తడిదీ కాలిపోతుంది. అందుచేత పాపులతో ఏ విధంగానూ కలవకూడదు.
12.73.62
साध्वसाधून्धारयतीह भूमिः ।
साध्वसाधूंस्तापयतीह सूर्यः।
साध्वसाधूंश्चापि वातीह वायु ।
रापस्तथा साध्वसाधून्वहन्ति ॥ १२.७३.६२ ॥
ఇక్కడ భూమి మంచివారిని, చెడ్డవారిని ఇద్దరినీ మోస్తుంది; ఇక్కడ సూర్యుడు మంచివారిని, చెడ్డవారిని ఇద్దరినీ వేడిచేస్తాడు; ఇక్కడ వాయువు కూడా మంచివారిని, చెడ్డవారిని ఇద్దరినీ వీస్తుంది; జలాలు కూడా అలాగే మంచివారిని, చెడ్డవారిని మోస్తాయి.
12.73.63
एवमस्मिन्वर्तते लोक एष ।
नामुत्रैवं वर्तते राजपुत्र।
प्रेत्यैतयोरन्तरावान्विशेषो ।
यो वै पुण्यं चरते यश्च पापम् ॥ १२.७३.६३ ॥
ఈ లోకంలో ఇలాగే జరుగుతుంది; పరలోకంలో ఇలా జరగదు, రాజకుమారా. మరణం తర్వాత ఈ ఇద్దరి మధ్య గొప్ప భేదం ఉంటుంది: పుణ్యం చేసేవాడికి, పాపం చేసేవాడికి.
12.73.64
पुण्यस्य लोको मधुमान्घृतार्चि ।
र्हिरण्यज्योतिरमृतस्य नाभिः।
तत्र प्रेत्य मोदते ब्रह्मचारी ।
न तत्र मृत्युर्न जरा नोत दुःखम् ॥ १२.७३.६४ ॥
పుణ్యలోకం మధురమైనది, నెయ్యి జ్వాలలు కలది, బంగారు కాంతి కలది, అమృతానికి మూలం; అక్కడ మరణం తర్వాత బ్రహ్మచారి ఆనందిస్తాడు. అక్కడ మృత్యువు లేదు, ముసలితనం లేదు, దుఃఖమూ లేదు.
12.73.65
पापस्य लोको निरयोऽप्रकाशो ।
नित्यं दुःखं शोकभूयिष्ठमेव।
तत्रात्मानं शोचति पापकर्मा ।
वह्वीः समाः प्रतपन्नप्रतिष्ठः ॥ १२.७३.६५ ॥
పాపలోకం నరకం; కాంతి లేనిది, ఎప్పుడూ దుఃఖంతో, శోకంతో నిండినది. అక్కడ పాపకర్ముడు తన గురించే శోకిస్తాడు, చాలా సంవత్సరాలు దహించబడుతూ, ఆధారం లేకుండా.
12.73.66
मिथोभेदाद्ब्राह्मणक्षत्रियाणां ।
प्रजा दुःखं दुःसहं चाविशन्ति।
एवं ज्ञात्वा कार्य एवेह विद्वान् ।
पुरोहितो नैकविद्यो नृपेण ॥ १२.७३.६६ ॥
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియుల మధ్య విభేదం వల్ల ప్రజలు భరించలేని దుఃఖంలో పడతారు. దీనిని తెలిసిన విద్వాంసుడైన రాజు ఇక్కడ అనేక విద్యలలో నిపుణుడైన పురోహితుని నియమించాలి.
12.73.67
तं चैव लब्ध्वाभिषिञ्चेत्तथा धर्मो विधीयते ।
अग्रं हि ब्राह्मणः प्रोक्तं सर्वस्यैवेह धर्मतः ॥ १२.७३.६७ ॥
అతన్ని పొంది అభిషేకించాలి; ఇలా ధర్మం విధించబడింది. ధర్మానుసారం ఇక్కడ బ్రాహ్మణుడే అందరిలో అగ్రుడని చెప్పబడింది.
12.73.68
पूर्वं हि ब्रह्मणः सृष्टिरिति ब्रह्मविदो विदुः ।
ज्येष्ठेनाभिजनेनास्य प्राप्तं पूर्वं यदुत्तमम् ॥ १२.७३.६८ ॥
బ్రహ్మజ్ఞానులు ముందుగా బ్రహ్మ సృష్టియే అని తెలుసుకుంటారు. జ్యేష్ఠ జన్మం వల్ల అతనికి మొదట లభించిన ఉత్తమ స్థానం ఇదే.
12.73.69
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च ब्राह्मणः प्रसृताग्रभुक् ।
सर्वं श्रेष्ठं विशिष्टं च निवेद्यं तस्य धीमतः ॥ १२.७३.६९ ॥
అందుచేత బ్రాహ్మణుడు గౌరవనీయుడు, పూజనీయుడు, అగ్రభోజనం చేసేవాడు. ఆ జ్ఞానికి సమస్త ఉత్తమమైన, శ్రేష్ఠమైన వస్తువులు సమర్పించాలి.
12.73.70
अवश्यमेतत्कर्तव्यं राज्ञा बलवताऽपि हि ।
ब्रह्म वर्धयति क्षत्रं क्षत्रतो ब्रह्म वर्धते।
राज्ञः सर्वस्य चान्यस्य स्वामी राज्ञः पुरोहितः ॥ १२.७३.७० ॥
బలవంతుడైన రాజు కూడా దీనిని తప్పక చేయాలి. బ్రాహ్మణుడు క్షత్రియుని పెంచుతాడు; క్షత్రియునివల్ల బ్రాహ్మణుడు పెరుగుతాడు. రాజుకు, మిగిలిన వారందరికీ స్వామి రాజపురోహితుడు.