മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.73.1
राज्ञा पुरोहितः कार्यः कीदृशो वर्णतो भवेत् ।
पुरोधा यादृशः कार्यः कथयस्व पितामह ॥ १२.७३.१ ॥
രാജാവ് എങ്ങനെയുള്ള പുരോഹിതനെ നിയമിക്കണം? വർണത്തിൽ അവൻ എങ്ങനെയായിരിക്കണം? പിതാമഹാ, പറഞ്ഞാലും.
12.73.2
गौरो वा लोहितो वाऽपि श्यामो वा नीरुजः सुखी ।
अक्रोधनो ह्यचपलः सर्वतश्च जितेन्द्रियः ॥ १२.७३.२ ॥
അവൻ വെളുത്തവനോ ചുവന്നവനോ കറുത്തവനോ ആകട്ടെ; രോഗമില്ലാത്തവനും സുഖിയും കോപമില്ലാത്തവനും സ്ഥിരചിത്തനും എല്ലാവിധത്തിലും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും ആയിരിക്കണം.
12.73.3
राज्ञा पुरोहितः कार्यो भवेद्विद्वान्बहुश्रुतः ।
उभौ समीक्ष्य धर्मार्थावप्रमेयावनन्तरम् ॥ १२.७३.३ ॥
രാജാവ് വിദ്വാനും ബഹുശ്രുതനുമായ പുരോഹിതനെ നിയമിക്കണം; ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഇവ രണ്ടും നന്നായി പരിശോധിച്ച്, അളവറ്റ കാര്യങ്ങളെ ക്രമത്തിൽ വിചാരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനായിരിക്കണം.
12.73.4
धर्मात्मा मन्त्रविद्येषां राज्ञां राजन्पुरोहितः ।
तेषामर्थश्च कामश्च धर्मश्चेति विनिश्चयः ॥ १२.७३.४ ॥
രാജാവേ, ധർമ്മാത്മാവും മന്ത്രജ്ഞനുമായ പുരോഹിതനാണ് ഈ രാജാക്കന്മാരുടെ പുരോഹിതൻ; അവരുടെ അർത്ഥവും കാമവും ധർമ്മവും ഇതിലാണ് നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നത്.
12.73.5
श्लोकाश्चोशनसा गीतास्तान्निबोध युधिष्ठिर ।
उच्छिष्टः स भवेद्राजा यस्य नास्ति पुरोहितः ॥ १२.७३.५ ॥
ഉശനസ് പാടിയ ശ്ലോകങ്ങൾ അറിഞ്ഞാലും, യുധിഷ്ഠിരാ; പുരോഹിതനില്ലാത്ത രാജാവ് ഉച്ഛിഷ്ടനാകും.
12.73.6
रक्षसामसुराणां च पिशाचोरगपक्षिणाम् ।
शत्रूणां च भवेद्वध्यो यस्य नास्ति पुरोहितः ॥ १२.७३.६ ॥
പുരോഹിതനില്ലാത്ത രാജാവ് രാക്ഷസർ, അസുരർ, പിശാചുക്കൾ, സർപ്പങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, ശത്രുക്കൾ എന്നിവരാൽ വധിക്കപ്പെടാവുന്നവനാകും.
12.73.7
ब्रह्मत्वं सर्वयज्ञेषु कुर्वीताथर्वणो द्विजः ।
राज्ञश्चाथर्ववेदेन सर्वकर्माणि कारयेत् ॥ १२.७३.७ ॥
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും അഥർവണ പരമ്പരയിലെ ദ്വിജൻ ബ്രഹ്മത്വകർമ്മം ചെയ്യണം; രാജാവിന്റെ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അഥർവവേദപ്രകാരം ചെയ്യിക്കണം.
12.73.8
ब्रूयाद्गर्ह्याणि सततं महोत्पातान्यघानि च ।
इष्टमङ्गलयुक्तानि तथाऽन्तः पुरिकाणि च ॥ १२.७३.८ ॥
നിന്ദ്യമായ കാര്യങ്ങളും വലിയ ഉത്പാതങ്ങളും അശുഭങ്ങളും അവൻ സദാ അറിയിക്കണം; ഇഷ്ടമംഗലകർമ്മങ്ങളോടുകൂടിയവയും അന്തഃപുരകാര്യങ്ങളും അതുപോലെ.
12.73.9
गीतनृत्ताधिकारेषु संमतेषु महीपतेः ।
कर्तव्यं करणीयं वै वैश्वदेवबलिस्तथा ॥ १२.७३.९ ॥
രാജാവ് അംഗീകരിച്ച ഗീത-നൃത്ത കാര്യങ്ങളിൽ ചെയ്യേണ്ടവ ചെയ്യണം; വൈശ്വദേവബലിയും അതുപോലെ.
12.73.10
पक्षसंधिषु कुर्वीत महाशान्तिं पुरोहितः ।
रौद्रहोमसहस्रं च स्वस्य राज्ञः प्रियं हितम् ॥ १२.७३.१० ॥
പക്ഷസന്ധികളിൽ പുരോഹിതൻ മഹാശാന്തി ചെയ്യണം; സ്വന്തം രാജാവിന് പ്രിയവും ഹിതവുമായ ആയിരം രൗദ്രഹോമങ്ങളും ചെയ്യണം.
12.73.11
राज्ञः पापमलाः सप्त यानृच्छति पुरोहितः ।
अमात्याश्च कुकर्माणो मन्त्रिणश्चाप्युपेक्षकाः ॥ १२.७३.११ ॥
രാജാവിന് ഏഴ് പാപമലങ്ങളുണ്ട്, പുരോഹിതൻ അവയെ എത്തിച്ചേരുന്നു; അമാത്യർ ദുഷ്കർമ്മികളും മന്ത്രിമാർ അവഗണനയുള്ളവരുമാകുമ്പോൾ.
12.73.12
चौर्यमव्यवहारश्च व्यवहारोपसेविनाम् ।
अदण्ड्यदण्डनं चैव दण्ड्यानां चाप्यदण्डनम् ॥ १२.७३.१२ ॥
മോഷണം, വ്യവഹാരങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നവരുടെ നീതിനടപടിയില്ലായ്മ; ദണ്ഡിക്കാൻ പാടില്ലാത്തവരെ ദണ്ഡിക്കുന്നതും ദണ്ഡിക്കേണ്ടവരെ ദണ്ഡിക്കാതിരിക്കുന്നതും.
12.73.13
हिंसा चान्यत्र संग्रामाद्राज्ञश्च मल उच्यते ।
कुभृत्यैस्तु प्रजानाशः सप्तमस्तु महामलः ॥ १२.७३.१३ ॥
യുദ്ധമല്ലാത്ത ഹിംസയും രാജാവിന്റെ മലിനതയും എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ദുഷ്ടഭൃത്യന്മാരാൽ പ്രജാനാശം ഏഴാമത്തെ മഹാമലമാണ്.
12.73.14
रौद्रैर्होमैर्महाशान्त्या घृतकम्बलकर्मणा ।
भृग्वङ्गिरोविधिज्ञो वै पुरोधा निर्णुदे मलात् ॥ १२.७३.१४ ॥
രൗദ്രഹോമങ്ങളാലും മഹാശാന്തിയാലും ഘൃത-കമ്പള കർമ്മത്താലും ഭൃഗു-അംഗിരസ വിധികളറിയുന്ന പുരോഹിതൻ മലത്തെ നീക്കുന്നു.
12.73.15
एतान्हित्वा दिवं याति राजा सप्त महामलान् ।
सामात्यः सपुरोधाश्च प्रजानां पालने रतः ॥ १२.७३.१५ ॥
ഈ ഏഴു മഹാമലങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, അമാത്യന്മാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടുമൊപ്പം, പ്രജാപാലനത്തിൽ രമിക്കുന്ന രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
12.73.16
एतस्मिन्नेव कौरव्य पौरोहित्ये महामते ।
श्लोकानाह महेन्द्रस्य गुरुर्देवो बृहस्पतिः ॥ १२.७३.१६ ॥
ഹേ കൗരവ്യാ, മഹാമതേ, ഈ പുരോഹിതസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുതന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ ഗുരുവായ ദേവൻ ബൃഹസ്പതി ശ്ലോകങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
12.73.17
तान्निबोध महीपाल महाभाग हिताञ्शुभान् ।
ऋग्वेदे सामवेदे च यजुर्वेदे च वाजिनाम् ॥ १२.७३.१७ ॥
ഹേ മഹീപാലാ, ഹേ മഹാഭാഗ, ആ ഹിതകരവും ശുഭവുമായ ശ്ലോകങ്ങൾ അറിയുക; ഋഗ്വേദം, സാമവേദം, യജുർവേദം എന്നിവയിൽ യാഗകർത്താക്കൾക്കുള്ളവയാണവ.
12.73.18
न निर्दिष्टानि कर्माणि त्रिषु स्थानेषु भूभृताम् ।
शान्तिकं पौष्टिकं चैव अरिष्टानां च शातनम् ॥ १२.७३.१८ ॥
രാജാക്കന്മാർക്ക് മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളിൽ കർമ്മങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ശാന്തികവും പൗഷ്ടികവും അരിഷ്ടങ്ങളെ ഒഴിവാക്കലും അങ്ങനെതന്നെ.
12.73.19
शप्तास्ते याज्ञवल्क्येन यज्ञानां हितमीहता ।
ब्रह्मिष्ठानां वरिष्ठेन ब्रह्मणः संमते विभोः ॥ १२.७३.१९ ॥
യജ്ഞങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച യാജ്ഞവൽക്യൻ, ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, വിഭുവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ അവരെ ശപിച്ചു.
12.73.20
बह्वृचं सामगं चैव वाजिनं च विवर्जयेत् ।
बह्वृचो राष्ट्रनाशाय राजनाशाय सामगः।
अध्वर्युर्बलनाशाय प्रोक्तो वाजसनेयकः ॥ १२.७३.२० ॥
ബഹ്വൃചനെയും സാമഗനെയും വാജിനനെയും ഒഴിവാക്കണം. ബഹ്വൃചൻ രാഷ്ട്രനാശത്തിനും സാമഗൻ രാജനാശത്തിനും അധ്വര്യുവായ വാജസനേയകൻ ബലനാശത്തിനും ഹേതുവാകുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.73.21
अब्राह्मणेषु वर्णेषु मन्त्रान्वाजसनेयकान् ।
शान्तिके पौष्टिके चैव नित्यं कर्मणि वर्जयेत् ॥ १२.७३.२१ ॥
അബ്രാഹ്മണ വർണങ്ങളിൽ വാജസനേയക മന്ത്രങ്ങളെ ശാന്തികത്തിലും പൗഷ്ടികത്തിലും എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.
12.73.22
ब्राह्मणस्य महीपस्य सर्वथा न विरोधिनः ।
वेदाश्चत्वार इत्येते ब्राह्मणा ये च तद्विदुः ॥ १२.७३.२२ ॥
ബ്രാഹ്മണനും രാജാവും ഒരു വിധത്തിലും വിരോധികളല്ല; നാല് വേദങ്ങൾ ഇവയാണ്; അവയെ അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണരും ഇവരാണ്.
12.73.23
पौरोहित्ये प्रमाणं तु ब्राह्मणश्च महीपतेः ।
जात्या न क्षत्रियः प्रोक्तः क्षतत्राणं करोति यः ॥ १२.७३.२३ ॥
പൗരോഹിത്യത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനാണ് പ്രമാണം; രാജാവും അങ്ങനെ തന്നെ. ജന്മത്താൽ ക്ഷത്രിയനല്ല; ആപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവനാണ് ക്ഷത്രിയൻ.
12.73.24
चातुर्वर्ण्यबहिष्ठोऽपि स एव क्षत्रियः स्मृतः ।
भार्गवाङ्गिरसैर्मन्त्रैस्तेषां कर्म विधीयते ॥ १२.७३.२४ ॥
ചാതുർവർണ്യത്തിന് പുറത്തുള്ളവനും ക്ഷത്രിയനെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഭാർഗവ, ആംഗിരസ മന്ത്രങ്ങളാൽ അവരുടെ കർമം വിധിക്കപ്പെടുന്നു.
12.73.25
वैतानं कर्म यच्चैव गृह्यकर्म च यत्स्मृतम् ।
द्विजातीनां त्रयाणां तु सर्वकर्म विधीयते ॥ १२.७३.२५ ॥
വൈതാനകർമ്മവും ഗൃഹ്യകർമ്മവും എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെട്ടവ; മൂന്നു ദ്വിജാതികൾക്കും സർവകർമ്മങ്ങളും വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.73.26
राजधर्मप्रवृत्तानां हितार्थं त्रीमि कारयेत् ।
शान्तिकं पौष्टिकं चैव तथाऽभिचरणं च यत् ॥ १२.७३.२६ ॥
രാജധർമ്മത്തിൽ വ്യാപൃതരായവരുടെ ഹിതത്തിനായി മൂന്നു കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യിക്കണം: ശാന്തികം, പൗഷ്ടികം, അഭിചാരം.
12.73.27
अग्निष्टोममुखैर्यज्ञैर्दूषिता भूपकर्मभिः ।
न सम्यक्फलमृच्छन्ति ये यजन्ति द्विजातयः ॥ १२.७३.२७ ॥
അഗ്നിഷ്ടോമം മുതലായ യജ്ഞങ്ങൾ രാജകർമ്മങ്ങളാൽ ദൂഷിതരായി ചെയ്യുന്ന ദ്വിജാതികൾക്ക് ശരിയായ ഫലം ലഭിക്കുന്നില്ല.
12.73.28
पौरोहित्यं तु कुर्वाणा नाशं यास्यन्ति भूभृताम् ।
यज्ञकर्माणि कुर्वाणा ऋत्विजस्तु विरोधिनः ॥ १२.७३.२८ ॥
പൗരോഹിത്യം ചെയ്യുന്നവർ രാജാക്കന്മാരുടെ നാശത്തിലേക്ക് പോകും; യജ്ഞകർമ്മം ചെയ്യുന്ന ഋത്വിക്കുകൾ വിരോധികളാണ്.
12.73.29
ब्रह्मक्षत्रविशः सर्वे पौरोहित्ये विवर्जिताः ।
तदभावे च पारक्यं निर्दिष्टं राजकर्मसु ॥ १२.७३.२९ ॥
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ എല്ലാവരും പൗരോഹിത്യത്തിൽ വിലക്കപ്പെട്ടവരാണ്; അവരുടെ അഭാവത്തിൽ രാജകർമ്മങ്ങളിൽ മറ്റൊരാൾ (പുരോഹിതൻ) നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.73.30
ऋषिणा याज्ञवल्क्येन तत्तथा न तदन्यथा ।
भार्गवाङ्गिरसां वेदे कृतविद्यः षडङ्गवित् ॥ १२.७३.३० ॥
ഋഷി യാജ്ഞവൽക്യൻ അങ്ങനെ തന്നെ പറഞ്ഞു, മറിച്ചല്ല; ഭൃഗു, അംഗിരസ് വേദങ്ങളിൽ വിദ്യ നേടിയവനും ഷഡംഗങ്ങൾ അറിയുന്നവനുമായവൻ.
12.73.31
यज्ञकर्मविधिज्ञस्तु विधिज्ञः पौष्टिकेषु च ।
अष्टादशविकल्पानां विधिज्ञः शान्तिकर्मणाम् ॥ १२.७३.३१ ॥
യജ്ഞകർമ്മവിധി അറിയുന്നവനും, പൗഷ്ടിക കർമ്മങ്ങളുടെ വിധി അറിയുന്നവനും, ശാന്തികർമ്മങ്ങളിലെ പതിനെട്ടു വികല്പങ്ങളുടെ വിധി അറിയുന്നവനുമായിരിക്കണം.
12.73.32
सर्वरोगविहीनश्च संयतः संयतेन्द्रियः ।
श्वित्रकुष्ठक्षयक्षीणैर्ग्रहापस्मारदूषितैः ॥ १२.७३.३२ ॥
എല്ലാ രോഗങ്ങളുമില്ലാത്തവനും, സംയമമുള്ളവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനുമായിരിക്കണം; ശ്വിത്രം, കുഷ്ഠം, ക്ഷയം എന്നിവയാൽ ക്ഷീണിച്ചവരും ഗ്രഹബാധയും അപസ്മാരവും കൊണ്ട് ദൂഷിതരായവരും (ആകരുത്).
12.73.33
अशस्तैर्वातदुष्टैश्च दूरस्थैः संवदेन्नृपः ।
रोगिणं ऋत्विजं चैव वर्जयेच्च पुरोहितम् ॥ १२.७३.३३ ॥
രാജാവ് അശുഭരോടും വാതദോഷബാധിതരോടും ദൂരത്തു നിൽക്കുന്നവരോടും മാത്രം സംസാരിക്കണം; രോഗിയായ ഋത്വിക്കിനെയും പുരോഹിതനെയും ഒഴിവാക്കണം.
12.73.34
नचान्यस्य कृतं येन पौरोहित्यं कदाचन ।
यस्य याज्यो मृतश्चैव भ्रष्टः प्रव्रजितो यथा ॥ १२.७३.३४ ॥
മറ്റൊരാൾക്കുവേണ്ടി പൗരോഹിത്യം ഒരിക്കലും ചെയ്യാത്തവനും; ആരുടെ യാജ്യൻ മരിച്ചോ, ഭ്രഷ്ടനോ, സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചോ ആയിരുന്നോ (അവനെ ഒഴിവാക്കണം).
12.73.35
युद्धे पराजितश्चैव सर्वांस्तान्वर्जयेन्नृपः ।
नक्षत्रस्यानुकूल्येन यः संजातो नरेश्वरः ॥ १२.७३.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പരാജിതരായ എല്ലാവരെയും രാജാവ് ഒഴിവാക്കണം; നക്ഷത്രത്തിന് അനുകൂലമായി ജനിച്ച നരേശ്വരനും (പരിശോധിക്കണം).
12.73.36
राजशास्त्रविनीतश्च श्रेयान्राज्ञः पुरोहितः ।
अधन्यानां निमित्तानामुत्पातानामथार्थवित् ॥ १२.७३.३६ ॥
രാജശാസ്ത്രത്തിൽ വിനീതനായവനും, രാജാവിന് ശ്രേഷ്ഠനായ പുരോഹിതനും, അശുഭനിമിത്തങ്ങളുടെയും ഉത്പാതങ്ങളുടെയും അർത്ഥം അറിയുന്നവനുമായിരിക്കണം.
12.73.37
शत्रुपक्षक्षयज्ञश्च श्रेयान्राज्ञः पुरोहितः ।
वाजिनं तदभावे च चरकाध्वर्यवानपि ॥ १२.७३.३७ ॥
ശത്രുപക്ഷനാശത്തിനായി യാഗം ചെയ്യുന്ന രാജപുരോഹിതൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്. അവനില്ലാത്തപ്പോൾ വാജിൻ, ചരകർ, അധ്വര്യുക്കളും (ശ്രേഷ്ഠർ).
12.73.38
बह्वृचं सामगं चैव नीतिशास्त्रकृतश्रमान् ।
कृतिनोऽथर्वणो वेदे स्थापयेत्तु पुरोहितान् ॥ १२.७३.३८ ॥
ഋഗ്വേദത്തിൽ നിപുണരെയും സാമവേദഗായകരെയും നീതിശാസ്ത്രത്തിൽ പരിശ്രമിച്ചവരെയും വേദത്തിൽ സമർഥരായ അഥർവ്വണരെയും മാത്രം പുരോഹിതരായി നിയമിക്കണം.
12.73.39
हिंसालिङ्गा हि निर्दिष्टा मन्त्रा वैतानिकैर्द्विजैः ।
न तानुच्चारयेत्प्राज्ञः क्षात्रधर्मविरोधिनः ॥ १२.७३.३९ ॥
യാഗകർമ്മം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജർ ഹിംസാലക്ഷണമുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായവ ജ്ഞാനി ഉച്ചരിക്കരുത്.
12.73.40
प्रजागुणाः पुरोधाश्च पुरोहितगुणाः प्रजाः ।
राजा वै सगुणो येषां कुशलं तेषु सर्वशः ॥ १२.७३.४० ॥
പ്രജകളുടെ ഗുണങ്ങൾ പുരോഹിതരിലും പുരോഹിതന്റെ ഗുണങ്ങൾ പ്രജകളിലും ഉണ്ടാകും. ആരുടെ രാജാവ് സദ്ഗുണമുള്ളവനോ അവർക്ക് എല്ലാ വിധത്തിലും ക്ഷേമം.
12.73.41
उभौ प्रजा वर्धयतो देवान्पूर्वापरान्पितॄन् ।
यौ भवेतां स्थितौ धर्मे श्रद्धेयौ सुतपस्विनौ ॥ १२.७३.४१ ॥
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള, വിശ്വാസയോഗ്യരും മഹാതപസ്വികളുമായ ആ ഇരുവരും പ്രജകളെയും പൂർവ്വാപര ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും വളർത്തുന്നു.
12.73.42
परस्परस्य सुहृदौ विहितौ समचेतसौ ।
ब्रह्मक्षत्रस्य समानात्प्रजा सुखमवाप्नुयात् ॥ १२.७३.४२ ॥
പരസ്പരം സുഹൃത്തുക്കളായി, സമചിത്തരായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഇരുവരാൽ—ബ്രഹ്മത്തിന്റെയും ക്ഷത്രത്തിന്റെയും സമത്വത്താൽ—പ്രജകൾ സുഖം നേടട്ടെ.
12.73.43
विमाननात्तयोरेव प्रजा नश्येयुरेव हि ।
ब्रह्मक्षत्रं हि सर्वासां प्रजानां मूलमुच्यते ॥ १२.७३.४३ ॥
അവരെ അപമാനിക്കുന്നതിനാൽ പ്രജകൾ നശിക്കും; ബ്രാഹ്മണവും ക്ഷത്രവുമാണ് എല്ലാ പ്രജകളുടെയും മൂലമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
12.73.44
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऐलकश्यपसंवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.७३.४४ ॥
ഇക്കാര്യത്തിൽ ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം ഉദാഹരിക്കുന്നു — ഐലനും കശ്യപനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം. യുധിഷ്ഠിരാ, അത് കേൾക്കുക.
12.73.45
यदा हि ब्रह्म प्रजहाति क्षत्रं ।
क्षत्रं यदा वा प्रजहाति ब्रह्म।
अन्वग्बलं कतमेऽस्मिन्भजन्ते ।
तथा बलं कतमेऽस्मिन्ध्रियन्ते ॥ १२.७३.४५ ॥
ബ്രഹ്മം ക്ഷത്രത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോഴോ, ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോഴോ, ഈ ലോകത്ത് പിന്തുടരുന്ന ബലം ആരുടെ അടുത്ത് ചേരുന്നു, ബലം ആരിൽ നിലനിൽക്കുന്നു?
12.73.46
द्विधा हि राष्ट्रं भवति क्षत्रियस्य ।
ब्रह्म क्षत्रं यत्र विरुध्यतीह।
अन्वग्बलं दस्यवस्तद्भजन्ते ।
तथा वर्णं तत्र विदन्ति सन्तः ॥ १२.७३.४६ ॥
ക്ഷത്രിയന്റെ രാഷ്ട്രം രണ്ടായി പിളരുന്നു; ബ്രഹ്മവും ക്ഷത്രവും ഇവിടെ വിരോധിക്കുമ്പോൾ. ആ ബലത്തെ ദസ്യുക്കൾ പിന്തുടരുന്നു; അവിടെ സജ്ജനങ്ങൾ വർണത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നു.
12.73.47
नैषां ब्रह्म च वर्धते नोत पुत्रा ।
न गर्गरो मथ्यते नो जयन्ते।
नैषां पुत्रा देवमधीयते च ।
यदा ब्रह्म क्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ १२.७३.४७ ॥
ക്ഷത്രിയർ ബ്രഹ്മത്തെ പൂർണമായി ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ ബ്രഹ്മം വളരുന്നില്ല, അവരുടെ പുത്രന്മാരും വളരുന്നില്ല; ഗർഗരം കടയപ്പെടുന്നില്ല, വിജയവും ലഭിക്കുന്നില്ല; അവരുടെ പുത്രന്മാർ ദേവന്മാരെ പഠിക്കുന്നില്ല.
12.73.48
नैषामर्थो वर्धते जातु गेहे ।
नाधीयते तत्प्रजा नो यजन्ते।
अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति ।
ये ब्राह्मणान्क्षत्रियाः संत्यजन्ति ॥ १२.७३.४८ ॥
ഇവരുടെ വീട്ടിൽ സമ്പത്ത് ഒരിക്കലും വർധിക്കില്ല; ഇവരുടെ സന്തതികൾ പഠിക്കുന്നില്ല, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നില്ല. ബ്രാഹ്മണരെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയർ അധഃപതിച്ച് ദസ്യുക്കളായി മാറുന്നു.
12.73.49
एतौ हि नित्यं संयुक्तावितरेतरधारणे ।
क्षत्रं वै ब्रह्मणो योनिर्योनिः क्षत्रस्य वै द्विजः ॥ १२.७३.४९ ॥
ഈ രണ്ടും എപ്പോഴും പരസ്പരം താങ്ങുന്നതിനായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു. ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ യോനിയാണ്; ദ്വിജൻ ക്ഷത്രത്തിന്റെ യോനിയാണ്.
12.73.50
उभावेतौ नित्यमभिप्रपन्नौ ।
संप्रापतुर्महतीं संप्रतिष्ठाम्।
तयोः सन्धिर्भिद्यते चेत्पुराण ।
स्ततः सर्वं भवति हि संप्रमूढम् ॥ १२.७३.५० ॥
ഈ ഇരുവരും എപ്പോഴും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ച് മഹത്തായ സ്ഥിരത നേടിയിരിക്കുന്നു. പുരാണനേ, അവരുടെ സന്ധി ഭേദിച്ചാൽ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി കുഴഞ്ഞുമറിയുന്നു.
12.73.51
नात्र पारं लभते पारगामी ।
महोदधौ नौरिव संप्रभिन्ना।
चातुर्वण्यं भवति हि संप्रमूढं ।
प्रजास्ततः क्षयसंस्था भवन्ति ॥ १२.७३.५१ ॥
ഇവിടെ കരകടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും കരയെത്തുന്നില്ല; മഹാസമുദ്രത്തിൽ പൊട്ടിയ വള്ളംപോലെ. നാല് വർണങ്ങളും പൂർണ്ണമായി കുഴഞ്ഞുമറിയുന്നു; അപ്പോൾ പ്രജകൾ നാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു.
12.73.52
ब्रह्मवृक्षो रक्ष्यमाणो मधु हेम च वर्षति ।
अरक्ष्यमाणः सततमश्रु पापं च वर्षति ॥ १२.७३.५२ ॥
സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മവൃക്ഷം തേനും സ്വർണ്ണവും വർഷിക്കുന്നു; സംരക്ഷിക്കപ്പെടാത്തപ്പോൾ നിരന്തരം കണ്ണീരും പാപവും വർഷിക്കുന്നു.
12.73.53
अब्रह्मचारी चरणादपेतो ।
यदा ब्रह्म ब्रह्मणि त्राणमिच्छेत्।
आश्चर्यतो वर्षति तत्र देव ।
स्तत्राभीक्ष्णं दुष्प्रभाश्चाविशन्ति ॥ १२.७३.५३ ॥
ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചവൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ രക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ അത്ഭുതകരമായി ദേവൻ വർഷിക്കുന്നു; അവിടെ നിരന്തരം ദുഷ്ട പ്രഭകൾ പ്രവേശിക്കുന്നു.
12.73.54
स्त्रियं हत्वा ब्राह्मणं वाऽपि पापः ।
सभायां यत्र लभते साधुवादम्।
राज्ञः सकाशे न विभेति चापि ।
ततो भयं विद्यते क्षत्रियस्य ॥ १२.७३.५४ ॥
സ്ത്രീയെയോ ബ്രാഹ്മണനെയോ കൊന്നിട്ടും പാപി സഭയിൽ സാധുവാദം നേടുകയും രാജാവിന്റെ മുന്നിലും ഭയപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനാൽ ക്ഷത്രിയന് ഭയമുണ്ടാകുന്നു.
12.73.55
पापैः पापे क्रियमाणेऽतिवेलं ।
ततो रुद्रो जायते देव एषः।
पापैः पापाः संजनयन्ति रुद्रं ।
ततः सर्वान्साध्वसाधून्हिनस्ति ॥ १२.७३.५५ ॥
പാപികളാൽ പാപം അതിരുകവിഞ്ഞു ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഈ ദേവൻ രുദ്രനായി ജനിക്കുന്നു; പാപികൾ പാപങ്ങളാൽ രുദ്രനെ ഉണ്ടാക്കുന്നു, അപ്പോൾ അവൻ നല്ലവരെയും ചീത്തവരെയും എല്ലാവരെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
12.73.56
कुतो रुद्रः कीदृशो वाऽपि रुद्रः ।
सत्वैः सत्वं दृश्यते वध्यमानम्।
एतत्सर्वं कश्यप मे प्रचक्ष्व ।
यतो रुद्रो जायते देव एषः ॥ १२.७३.५६ ॥
രുദ്രൻ എവിടെനിന്ന്, അവൻ എങ്ങനെയുള്ളവൻ? ജീവികളാൽ വധിക്കപ്പെടുന്ന ജീവി കാണപ്പെടുന്നു. കശ്യപാ, ഇതെല്ലാം എന്നോട് പറയുക—ഈ ദേവൻ രുദ്രൻ എവിടെനിന്ന് ജനിക്കുന്നുവെന്ന്.
12.73.57
आत्मा रुद्रो हृदये मानवानां ।
स्वं स्वं देहं परदेहं च हन्ति।
वातोत्पातैः सदृशं रुद्रमाहु ।
र्देवं जीमूतैः सदृशं रूपमस्य ॥ १२.७३.५७ ॥
ആത്മാവാണ് രുദ്രൻ; അത് മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിലാണ്. അത് സ്വന്തം ദേഹത്തെയും മറ്റൊരാളുടെ ദേഹത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. കാറ്റും ഉത്പാതങ്ങളും പോലെയുള്ള ആ രുദ്രനെ ദേവൻ എന്ന് പറയുന്നു; അവന്റെ രൂപം മേഘങ്ങൾക്ക് സമാനമാണ്.
12.73.58
न वै वातः परिवृणोति कश्चि ।
न्न जीमूतो वर्षति तत्र देवः।
तथा युक्तो दृश्यते मानुषेषु ।
कामद्वेषाद्वध्यते मुह्यते च ॥ १२.७३.५८ ॥
കാറ്റ് ഒന്നും മറയ്ക്കുന്നില്ല; അവിടെ മേഘം പെയ്യുന്നില്ല, അവിടെ ദേവനുമില്ല. മനുഷ്യരിൽ അത് ഇങ്ങനെ ചേർന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു; കാമദ്വേഷങ്ങളാൽ അത് ഹനിക്കപ്പെടുകയും മോഹിതമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
12.73.59
यथैकगेहाज्जातवेदाः प्रदीप्तः ।
कृत्स्नं ग्रामं दहते च त्वरावान्।
विमोहनं कुरुते देव एप ।
ततः सर्वं स्पृश्यते पुण्यपापैः ॥ १२.७३.५९ ॥
ഒരേ വീട്ടിൽ നിന്നുയർന്ന ജ്വലിക്കുന്ന തീ വേഗത്തിൽ മുഴുവൻ ഗ്രാമത്തെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ദേവൻ മോഹം ഉണ്ടാക്കുന്നു; അപ്പോൾ എല്ലാം പുണ്യപാപങ്ങളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നു.
12.73.60
यदि दण्डः स्पृशतेऽपुण्यपापं ।
पापं पापे क्रियमाणे विशेषात्।
कस्य हेतोः सुकृतं नाम कुर्या ।
द्दुष्कृतं वा कस्य हेतोर्न कुर्यात् ॥ १२.७३.६० ॥
ദണ്ഡം പുണ്യമില്ലാത്തതിനെയും പാപത്തെയും സ്പർശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പാപം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ വിശേഷിച്ച് പാപമാണെങ്കിൽ, ആരുടെ നിമിത്തം മനുഷ്യൻ സുകൃതം ചെയ്യണം? അല്ലെങ്കിൽ ആരുടെ നിമിത്തം ദുഷ്കൃതം ചെയ്യരുത്?
12.73.61
असंत्यागात्पापकृतामपापां ।
स्तुल्यो दण्डः स्पृशते मिश्रभावात्।
शुष्केणार्द्रं दह्यते मिश्रभावा ।
न्न मिश्रः स्यात्पापकृद्भिः कथंचित् ॥ १२.७३.६१ ॥
പാപികളെ ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിനാൽ നിരപരാധിക്കും തുല്യമായ ശിക്ഷ സ്പർശിക്കുന്നു; കൂടിച്ചേരൽ മൂലം ഉണങ്ങിയതിനോടൊപ്പം നനഞ്ഞതും കത്തുന്നു. അതിനാൽ പാപികളുമായി ഒരു വിധത്തിലും കലരരുത്.
12.73.62
साध्वसाधून्धारयतीह भूमिः ।
साध्वसाधूंस्तापयतीह सूर्यः।
साध्वसाधूंश्चापि वातीह वायु ।
रापस्तथा साध्वसाधून्वहन्ति ॥ १२.७३.६२ ॥
ഇവിടെ ഭൂമി നല്ലവരെയും ചീത്തവരെയും ഇരുവരെയും താങ്ങുന്നു; ഇവിടെ സൂര്യൻ നല്ലവരെയും ചീത്തവരെയും ഇരുവരെയും ചൂടാക്കുന്നു; ഇവിടെ വായുവും നല്ലവരെയും ചീത്തവരെയും വീശുന്നു; ജലങ്ങളും അതുപോലെ നല്ലവരെയും ചീത്തവരെയും വഹിക്കുന്നു.
12.73.63
एवमस्मिन्वर्तते लोक एष ।
नामुत्रैवं वर्तते राजपुत्र।
प्रेत्यैतयोरन्तरावान्विशेषो ।
यो वै पुण्यं चरते यश्च पापम् ॥ १२.७३.६३ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ ഇങ്ങനെയാണ് നടക്കുന്നത്; പരലോകത്തിൽ ഇങ്ങനെയല്ല, രാജകുമാരാ. മരണശേഷം ഇവർ രണ്ടുപേർ തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്: പുണ്യം ചെയ്യുന്നവനും പാപം ചെയ്യുന്നവനും.
12.73.64
पुण्यस्य लोको मधुमान्घृतार्चि ।
र्हिरण्यज्योतिरमृतस्य नाभिः।
तत्र प्रेत्य मोदते ब्रह्मचारी ।
न तत्र मृत्युर्न जरा नोत दुःखम् ॥ १२.७३.६४ ॥
പുണ്യത്തിന്റെ ലോകം മധുരമുള്ളതാണ്, നെയ്ജ്വാലകളുള്ളതാണ്, സ്വർണ്ണപ്രകാശമുള്ളതാണ്, അമൃതത്തിന്റെ നാഭിയാണ്; അവിടെ മരണശേഷം ബ്രഹ്മചാരി സന്തോഷിക്കുന്നു. അവിടെ മരണമില്ല, വാർദ്ധക്യമില്ല, ദുഃഖവുമില്ല.
12.73.65
पापस्य लोको निरयोऽप्रकाशो ।
नित्यं दुःखं शोकभूयिष्ठमेव।
तत्रात्मानं शोचति पापकर्मा ।
वह्वीः समाः प्रतपन्नप्रतिष्ठः ॥ १२.७३.६५ ॥
പാപത്തിന്റെ ലോകം നരകമാണ്; പ്രകാശമില്ലാത്തത്, എന്നും ദുഃഖം നിറഞ്ഞതും ശോകം നിറഞ്ഞതും. അവിടെ പാപകർമ്മി സ്വയം ഓർത്ത് വിലപിക്കുന്നു, പല വർഷങ്ങൾ എരിഞ്ഞുകൊണ്ട്, ആശ്രയമില്ലാതെ.
12.73.66
मिथोभेदाद्ब्राह्मणक्षत्रियाणां ।
प्रजा दुःखं दुःसहं चाविशन्ति।
एवं ज्ञात्वा कार्य एवेह विद्वान् ।
पुरोहितो नैकविद्यो नृपेण ॥ १२.७३.६६ ॥
ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും തമ്മിലുള്ള ഭിന്നതയാൽ പ്രജകൾ സഹിക്കാനാവാത്ത ദുഃഖത്തിൽ വീഴുന്നു. ഇത് അറിഞ്ഞ വിദ്വാനായ രാജാവ് ഇവിടെ പല വിദ്യകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പുരോഹിതനെ നിയമിക്കണം.
12.73.67
तं चैव लब्ध्वाभिषिञ्चेत्तथा धर्मो विधीयते ।
अग्रं हि ब्राह्मणः प्रोक्तं सर्वस्यैवेह धर्मतः ॥ १२.७३.६७ ॥
അവനെ നേടി അഭിഷേകം ചെയ്യണം; ഇങ്ങനെയാണ് ധർമ്മം വിധിക്കുന്നത്. ധർമ്മപ്രകാരം ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണനാണ് എല്ലാവരിലും ഉത്തമനെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.73.68
पूर्वं हि ब्रह्मणः सृष्टिरिति ब्रह्मविदो विदुः ।
ज्येष्ठेनाभिजनेनास्य प्राप्तं पूर्वं यदुत्तमम् ॥ १२.७३.६८ ॥
ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു, ആദ്യം ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിയായിരുന്നു ഇത്. ജ്യേഷ്ഠമായ ജന്മത്താൽ അവന് ആദ്യം ലഭിച്ച ഉത്തമ സ്ഥാനമാണിത്.
12.73.69
तस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च ब्राह्मणः प्रसृताग्रभुक् ।
सर्वं श्रेष्ठं विशिष्टं च निवेद्यं तस्य धीमतः ॥ १२.७३.६९ ॥
അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണൻ മാന്യനും പൂജ്യനും ആദ്യം ഭുജിക്കുന്നവനുമാണ്. ആ ബുദ്ധിമാനു എല്ലാ ഉത്തമവും ശ്രേഷ്ഠവുമായവ സമർപ്പിക്കണം.
12.73.70
अवश्यमेतत्कर्तव्यं राज्ञा बलवताऽपि हि ।
ब्रह्म वर्धयति क्षत्रं क्षत्रतो ब्रह्म वर्धते।
राज्ञः सर्वस्य चान्यस्य स्वामी राज्ञः पुरोहितः ॥ १२.७३.७० ॥
ശക്തനായ രാജാവും ഇത് അവശ്യം ചെയ്യണം. ബ്രാഹ്മണൻ ക്ഷത്രിയനെ വളർത്തുന്നു; ക്ഷത്രിയനാൽ ബ്രാഹ്മണൻ വളരുന്നു. രാജാവിനും മറ്റെല്ലാവർക്കും സ്വാമി രാജപുരോഹിതനാണ്.