Mahābhārata · Adhyāya 12.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.74.1
ब्रह्मक्षत्रस्य सामर्थ्यं कथितं ते पितामह ।
पुरोहितप्रभावश्च लक्षणं च पुरोधसः ॥ १२.७४.१ ॥
Abuelo, me has explicado el poder del brahmán y del kṣatriya, la influencia del purohita y las señales del capellán.
12.74.2
इदानीं श्रोतुमिच्छामि ब्रह्मक्षत्रविनिर्णयम् ।
ब्रह्मक्षत्रं हि सर्वस्य कारणं जगतः परम्।
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य ताभ्यामायत्त एव च ॥ १२.७४.२ ॥
Ahora deseo escuchar la determinación definitiva sobre el brahmán y el kṣatriya. El brahmán y el kṣatriya son, en verdad, la causa suprema del mundo, y el bienestar del reino depende de ambos.
12.74.3
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य राजन्यायत्त उच्यते ।
योगक्षेमो हि राज्ञो हि समायत्तः पुरोहिते ॥ १२.७४.३ ॥
Se dice que el bienestar del reino depende del rey, y el bienestar del rey depende por completo del purohita.
12.74.4
यत्रादृष्टं भयं ब्रह्म प्रजानां शमयत्युत ।
दृष्टं च राजा बाहुभ्यां तद्राज्यं सुखमेधते ॥ १२.७४.४ ॥
Donde el brahmán apacigua el temor invisible de los pueblos y el rey, con sus brazos, apacigua el temor visible, ese reino prospera en la dicha.
12.74.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मुचुकुन्दस्य संवादं राज्ञो वैश्रवणस्य च ॥ १२.७४.५ ॥
Sobre este punto recitan esta antigua historia, el diálogo de Mucukunda y del rey Vaiśravaṇa (Kubera).
12.74.6
मुचुकुन्दो विजित्येमां पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
जिज्ञासमानः स बलमभ्ययादलकाधिपम् ॥ १२.७४.६ ॥
Mucukunda, tras conquistar esta tierra y convertirse en señor de la tierra, deseando conocer su propia fuerza, marchó con su ejército contra el señor de Alakā.
12.74.7
ततो वैश्रवणो राजा राक्षसानसृजत्तदा ।
ते बलान्यवमृद्गन्त मुचुकुन्दस्य नैर्ऋताः ॥ १२.७४.७ ॥
Entonces el rey Vaiśravaṇa creó en aquel momento a los rākṣasas; aquellos nairṛtas vinieron a aplastar los ejércitos de Mucukunda.
12.74.8
स हन्यमाने सैन्ये स्वे मुचुकुन्दो नराधिपः ।
गर्हयामास विद्वांसं पुरोहितमरिन्दमः ॥ १२.७४.८ ॥
Mientras su propio ejército era abatido, Mucukunda, señor de los hombres y domador de enemigos, reprochó al sabio sacerdote doméstico.
12.74.9
तत उग्रं तपस्तप्त्वा वसिष्ठो धर्मवित्तमः ।
रक्षांस्युपावधीत्तत्र पन्थानं चाप्यविन्दत ॥ १२.७४.९ ॥
Entonces Vasiṣṭha, el más versado en el dharma, habiendo practicado una austeridad feroz, abatió allí a los rākṣasas y también halló el camino.
12.74.10
ततो वैश्रवणो राजा मुचुकुन्दमगर्हयत् ।
वध्यमानेषु सैन्येषु वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १२.७४.१० ॥
Entonces el rey Vaiśravaṇa reprochó a Mucukunda y, mientras los ejércitos eran abatidos, pronunció estas palabras.
12.74.11
बलवन्तस्त्वया पूर्वे राजानः सपुरोहिताः ।
न चैवं समवर्तन्त यथा त्वमिव वर्तसे ॥ १२.७४.११ ॥
En tiempos pasados, reyes poderosos como tú, junto con sus sacerdotes, no se comportaron como tú lo haces.
12.74.12
ते खल्वपि कृतास्त्राश्च बलवन्तश्च भूमिपाः ।
आगम्य पर्युपासन्ते मामीशं सुखदुःखयोः ॥ १२.७४.१२ ॥
Aquellos reyes también, diestros en las armas y poderosos, vienen y me sirven a mí, señor del placer y del dolor.
12.74.13
यद्यस्ति बाहुवीर्यं ते तद्दर्शयितुमर्हसि ।
किं ब्राह्मणबलेन त्वमतिमात्रं प्रवर्तसे ॥ १२.७४.१३ ॥
Si hay valor en tus brazos, debes mostrarlo. ¿Por qué actúas con tanto exceso por el poder de los brahmanes?
12.74.14
मुचुकुन्दस्ततः क्रुद्धः प्रत्युवाच धनेश्वरम् ।
न्यायपूर्वमसंलब्धमसंभ्रान्तमिदं वचः ॥ १२.७४.१४ ॥
Entonces Mucukunda, airado, respondió al señor de la riqueza. Estas palabras fueron justas, sin vacilación y serenas.
12.74.15
ब्रह्मक्षत्रमिदं सृष्टमेकयोनि स्वयंभुवा ।
पृथग्बलविधानं च तल्लोकं परिपालयेत् ॥ १२.७४.१५ ॥
El Autoexistente creó al brahmán y al kṣatriya de un solo origen; su poder está establecido por separado; deben proteger el mundo.
12.74.16
तपोमन्त्रबलं नित्यं ब्राह्मणेषु प्रतिष्ठितम् ।
अस्रबाहुबलं नित्यं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १२.७४.१६ ॥
La fuerza del ascetismo y del mantra reside siempre en los brahmanes; la fuerza de los brazos armados reside siempre en los kṣatriyas.
12.74.17
ताभ्यां संभूय कर्तव्यं प्रजानां परिपालनम् ।
तथा च मां प्रवर्तन्तं किं गर्हस्यलकाधिप ॥ १२.७४.१७ ॥
Los dos, unidos, deben proteger al pueblo. Entonces, ¿por qué censuras lo que yo hago, oh señor de Alakā?
12.74.18
ततोऽब्रवीद्वैश्रवणो राजानं सपुरोहितम् ।
नाहं राज्यमनिर्दिष्टं कस्मैचिद्विदधाम्युत ॥ १२.७४.१८ ॥
Entonces Vaiśravaṇa dijo al rey junto con su sacerdote: "No concedo un reino a nadie sin que haya sido designado."
12.74.19
नाच्छिन्दे वाऽप्यनिर्दिष्टमिति जानीहि पार्थिव ।
प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां मद्दत्तामखिलामिमाम्।
एवमुक्तः प्रत्युवाच मुचुकुन्दो महीपतिः ॥ १२.७४.१९ ॥
«No tomo lo que no ha sido asignado; sabe esto, oh rey. Gobierna esta tierra entera, que yo te he dado.» Así interpelado, el señor de la tierra Mucukunda respondió.
12.74.20
नाहं राज्यं भवद्दत्तं भोक्तुमिच्छामि पार्थिव ।
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्नीयामिति कामये ॥ १२.७४.२० ॥
«No deseo disfrutar del reino que me diste, oh rey. Deseo disfrutar de un reino conquistado con el valor de mis brazos.»
12.74.21
ततो वैश्रवणो राजा विस्मयं परमं ययौ ।
क्षत्रधर्मे स्थितं दृष्ट्वा मुचुकुन्दमरिन्दमम् ॥ १२.७४.२१ ॥
Entonces el rey Vaiśravaṇa (Kubera) sintió un asombro supremo al ver a Mucukunda, domador de enemigos, firme en el deber del guerrero.
12.74.22
ततो राजा मुचुकुन्दः सोन्वशासद्वसुंधराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक्क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ १२.७४.२२ ॥
Entonces el rey Mucukunda, siguiendo fielmente el deber del guerrero, gobernó la tierra conquistada con el valor de sus brazos.
12.74.23
एवं यो ब्रह्मविद्राजा ब्रह्मपूर्वं प्रवर्तते ।
स भुङ्क्ते विजितामुवीं यशश्च महदश्नुते ॥ १२.७४.२३ ॥
Así, el rey que conoce el Veda y actúa poniendo a los brahmanes primero disfruta de la tierra conquistada y obtiene gran renombre.
12.74.24
नित्योदकी ब्राह्मणः स्यान्नित्यशस्त्रश्च क्षत्रियः ।
तयोर्हि सर्वमायत्तं यत्किंचिज्जगतीगतम् ॥ १२.७४.२४ ॥
El brahmán debe estar siempre dedicado a los ritos del agua, y el kṣatriya siempre armado; pues todo lo que existe en el mundo depende de estos dos.
12.74.25
यशश्च तेजश्व महीं च कृत्स्नां ।
प्राप्नोति राजन्विपुलां च कीर्तिम्।
प्रधानधर्मं नृपते नियच्छ ।
तथा च धर्मस्य चतुर्थमंशम् ॥ १२.७४.२५ ॥
Obtiene gloria y esplendor, toda la tierra y una vasta fama. Oh rey, mantén firme el dharma principal, y asimismo la cuarta parte del dharma.