మహాభారతం · అధ్యాయం 12.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.74.1
ब्रह्मक्षत्रस्य सामर्थ्यं कथितं ते पितामह ।
पुरोहितप्रभावश्च लक्षणं च पुरोधसः ॥ १२.७४.१ ॥
పితామహా, బ్రాహ్మణ మరియు క్షత్రియ శక్తిని మీరు నాకు చెప్పారు; పురోహితుని ప్రభావాన్ని, పురోహితుని లక్షణాలను కూడా చెప్పారు.
12.74.2
इदानीं श्रोतुमिच्छामि ब्रह्मक्षत्रविनिर्णयम् ।
ब्रह्मक्षत्रं हि सर्वस्य कारणं जगतः परम्।
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य ताभ्यामायत्त एव च ॥ १२.७४.२ ॥
ఇప్పుడు బ్రాహ్మణ మరియు క్షత్రియుల నిర్ణయాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను. బ్రాహ్మణుడు మరియు క్షత్రియుడే జగత్తుకు పరమ కారణం; రాజ్యపు యోగక్షేమం వారిపైనే ఆధారపడి ఉంది.
12.74.3
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य राजन्यायत्त उच्यते ।
योगक्षेमो हि राज्ञो हि समायत्तः पुरोहिते ॥ १२.७४.३ ॥
రాజ్యపు యోగక్షేమం రాజుపై ఆధారపడి ఉంటుందని చెప్పబడింది; రాజు యోగక్షేమం కూడా పురోహితునిపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంది.
12.74.4
यत्रादृष्टं भयं ब्रह्म प्रजानां शमयत्युत ।
दृष्टं च राजा बाहुभ्यां तद्राज्यं सुखमेधते ॥ १२.७४.४ ॥
కనబడని భయాన్ని బ్రాహ్మణుడు ప్రజల కోసం శాంతింపజేస్తాడు; కనబడే భయాన్ని రాజు తన బాహువులతో అణచివేస్తాడు. అటువంటి రాజ్యం సుఖంతో వృద్ధి చెందుతుంది.
12.74.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मुचुकुन्दस्य संवादं राज्ञो वैश्रवणस्य च ॥ १२.७४.५ ॥
ఈ విషయంలో ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — ముచుకుందుడు మరియు రాజు వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) మధ్య సంవాదం.
12.74.6
मुचुकुन्दो विजित्येमां पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
जिज्ञासमानः स बलमभ्ययादलकाधिपम् ॥ १२.७४.६ ॥
ముచుకుందుడు ఈ భూమిని జయించి, భూపతి అయి, తన బలాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో అలకాపురి అధిపతి (కుబేరుడు) వద్దకు వెళ్ళాడు.
12.74.7
ततो वैश्रवणो राजा राक्षसानसृजत्तदा ।
ते बलान्यवमृद्गन्त मुचुकुन्दस्य नैर्ऋताः ॥ १२.७४.७ ॥
అప్పుడు వైశ్రవణ రాజు రాక్షసులను సృష్టించాడు. ఆ నైర్ఋతులు ముచుకుందుని సేనలను నలిపివేయడానికి (వచ్చారు).
12.74.8
स हन्यमाने सैन्ये स्वे मुचुकुन्दो नराधिपः ।
गर्हयामास विद्वांसं पुरोहितमरिन्दमः ॥ १२.७४.८ ॥
తన సేన చంపబడుతుండగా, శత్రువులను అణచిన నరాధిపుడు ముచుకుందుడు విద్వాంసుడైన పురోహితుని నిందించాడు.
12.74.9
तत उग्रं तपस्तप्त्वा वसिष्ठो धर्मवित्तमः ।
रक्षांस्युपावधीत्तत्र पन्थानं चाप्यविन्दत ॥ १२.७४.९ ॥
అప్పుడు ధర్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు ఘోర తపస్సు చేసి అక్కడ రాక్షసులను సంహరించి మార్గాన్ని కూడా కనుగొన్నాడు.
12.74.10
ततो वैश्रवणो राजा मुचुकुन्दमगर्हयत् ।
वध्यमानेषु सैन्येषु वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १२.७४.१० ॥
అప్పుడు వైశ్రవణ రాజు ముచుకుందుని నిందించాడు; సేనలు చంపబడుతుండగా ఈ మాట అన్నాడు.
12.74.11
बलवन्तस्त्वया पूर्वे राजानः सपुरोहिताः ।
न चैवं समवर्तन्त यथा त्वमिव वर्तसे ॥ १२.७४.११ ॥
పూర్వం నీలాంటి బలవంతులైన రాజులు తమ పురోహితులతో ఉన్నారు; కానీ నువ్వు ప్రవర్తించినట్లు వారు ప్రవర్తించలేదు.
12.74.12
ते खल्वपि कृतास्त्राश्च बलवन्तश्च भूमिपाः ।
आगम्य पर्युपासन्ते मामीशं सुखदुःखयोः ॥ १२.७४.१२ ॥
ఆ అస్త్రవిద్యాకుశలులైన, బలవంతులైన రాజులు కూడా వచ్చి సుఖదుఃఖాలకు ప్రభువైన నన్ను సేవిస్తారు.
12.74.13
यद्यस्ति बाहुवीर्यं ते तद्दर्शयितुमर्हसि ।
किं ब्राह्मणबलेन त्वमतिमात्रं प्रवर्तसे ॥ १२.७४.१३ ॥
నీ బాహువులలో వీర్యం ఉంటే దానిని చూపాలి. బ్రాహ్మణుల బలంతో నువ్వు ఎందుకు ఇంత అతిగా ప్రవర్తిస్తున్నావు?
12.74.14
मुचुकुन्दस्ततः क्रुद्धः प्रत्युवाच धनेश्वरम् ।
न्यायपूर्वमसंलब्धमसंभ्रान्तमिदं वचः ॥ १२.७४.१४ ॥
అప్పుడు కోపించిన ముచుకుందుడు ధనేశ్వరునికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు. ఈ మాట న్యాయయుక్తమైనది, నిస్సంకోచమైనది, చలించనిది.
12.74.15
ब्रह्मक्षत्रमिदं सृष्टमेकयोनि स्वयंभुवा ।
पृथग्बलविधानं च तल्लोकं परिपालयेत् ॥ १२.७४.१५ ॥
స్వయంభువు బ్రాహ్మణ, క్షత్రియులను ఒకే మూలం నుండి సృష్టించాడు; వారి బలవిధానం వేరుగా ఉంది; వారు లోకాన్ని రక్షించాలి.
12.74.16
तपोमन्त्रबलं नित्यं ब्राह्मणेषु प्रतिष्ठितम् ।
अस्रबाहुबलं नित्यं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १२.७४.१६ ॥
తపస్సు, మంత్రబలం ఎల్లప్పుడూ బ్రాహ్మణులలో స్థిరంగా ఉంటాయి; ఆయుధబాహు బలం ఎల్లప్పుడూ క్షత్రియులలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
12.74.17
ताभ्यां संभूय कर्तव्यं प्रजानां परिपालनम् ।
तथा च मां प्रवर्तन्तं किं गर्हस्यलकाधिप ॥ १२.७४.१७ ॥
ఈ ఇద్దరూ కలిసి ప్రజలను రక్షించాలి. అలాంటప్పుడు నేను చేస్తున్న దానిని నువ్వు ఎందుకు నిందిస్తున్నావు, అలకాధిపా?
12.74.18
ततोऽब्रवीद्वैश्रवणो राजानं सपुरोहितम् ।
नाहं राज्यमनिर्दिष्टं कस्मैचिद्विदधाम्युत ॥ १२.७४.१८ ॥
అప్పుడు వైశ్రవణుడు పురోహితునితో కూడిన రాజుతో ఇలా అన్నాడు: "నేను నియమించని రాజ్యాన్ని ఎవరికీ ఇవ్వను."
12.74.19
नाच्छिन्दे वाऽप्यनिर्दिष्टमिति जानीहि पार्थिव ।
प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां मद्दत्तामखिलामिमाम्।
एवमुक्तः प्रत्युवाच मुचुकुन्दो महीपतिः ॥ १२.७४.१९ ॥
నేను నిర్దేశించబడనిదాన్ని తీసుకోను అని తెలుసుకో, రాజా. నేను ఇచ్చిన ఈ సమస్త భూమిని పాలించు. ఇలా చెప్పబడినప్పుడు మహీపతి ముచుకుందుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
12.74.20
नाहं राज्यं भवद्दत्तं भोक्तुमिच्छामि पार्थिव ।
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्नीयामिति कामये ॥ १२.७४.२० ॥
రాజా, నీవు ఇచ్చిన రాజ్యాన్ని అనుభవించాలని నాకు ఇష్టం లేదు. నా బాహుబలంతో సంపాదించిన రాజ్యాన్నే అనుభవించాలని కోరుతున్నాను.
12.74.21
ततो वैश्रवणो राजा विस्मयं परमं ययौ ।
क्षत्रधर्मे स्थितं दृष्ट्वा मुचुकुन्दमरिन्दमम् ॥ १२.७४.२१ ॥
అప్పుడు రాజు వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) అత్యంత ఆశ్చర్యం పొందాడు, శత్రుసంహారి ముచుకుందుడు క్షత్రధర్మంలో స్థిరంగా ఉండటం చూసి.
12.74.22
ततो राजा मुचुकुन्दः सोन्वशासद्वसुंधराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक्क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ १२.७४.२२ ॥
తర్వాత రాజు ముచుకుందుడు క్షత్రధర్మాన్ని సరిగ్గా అనుసరిస్తూ, బాహువీర్యంతో గెలుచుకున్న భూమిని పాలించాడు.
12.74.23
एवं यो ब्रह्मविद्राजा ब्रह्मपूर्वं प्रवर्तते ।
स भुङ्क्ते विजितामुवीं यशश्च महदश्नुते ॥ १२.७४.२३ ॥
ఈ విధంగా బ్రహ్మజ్ఞుడైన రాజు, బ్రాహ్మణులను ముందుంచుకొని ప్రవర్తిస్తాడో, అతడు జయించిన భూమిని అనుభవించి గొప్ప కీర్తిని పొందుతాడు.
12.74.24
नित्योदकी ब्राह्मणः स्यान्नित्यशस्त्रश्च क्षत्रियः ।
तयोर्हि सर्वमायत्तं यत्किंचिज्जगतीगतम् ॥ १२.७४.२४ ॥
బ్రాహ్మణుడు నిత్యం ఉదకకర్మలతో ఉండాలి, క్షత్రియుడు నిత్యం శస్త్రధారి కావాలి. లోకంలో ఉన్నదంతా ఈ ఇద్దరిపైనే ఆధారపడి ఉంది.
12.74.25
यशश्च तेजश्व महीं च कृत्स्नां ।
प्राप्नोति राजन्विपुलां च कीर्तिम्।
प्रधानधर्मं नृपते नियच्छ ।
तथा च धर्मस्य चतुर्थमंशम् ॥ १२.७४.२५ ॥
యశస్సు, తేజస్సు, సమస్త భూమి, విశాల కీర్తి కూడా అతడు పొందుతాడు. ఓ రాజా, ప్రధాన ధర్మాన్ని పాటించు; అలాగే ధర్మంలో నాలుగవ భాగాన్నీ.