ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.74.1
ब्रह्मक्षत्रस्य सामर्थ्यं कथितं ते पितामह ।
पुरोहितप्रभावश्च लक्षणं च पुरोधसः ॥ १२.७४.१ ॥
ಪಿತಾಮಹರೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀವು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ; ಪುರೋಹಿತನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ.
12.74.2
इदानीं श्रोतुमिच्छामि ब्रह्मक्षत्रविनिर्णयम् ।
ब्रह्मक्षत्रं हि सर्वस्य कारणं जगतः परम्।
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य ताभ्यामायत्त एव च ॥ १२.७४.२ ॥
ಈಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರೇ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಮ ಕಾರಣ; ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
12.74.3
योगक्षेमो हि राष्ट्रस्य राजन्यायत्त उच्यते ।
योगक्षेमो हि राज्ञो हि समायत्तः पुरोहिते ॥ १२.७४.३ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ರಾಜನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ರಾಜನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಪುರೋಹಿತನನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
12.74.4
यत्रादृष्टं भयं ब्रह्म प्रजानां शमयत्युत ।
दृष्टं च राजा बाहुभ्यां तद्राज्यं सुखमेधते ॥ १२.७४.४ ॥
ಕಾಣದ ಭಯವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕಾಣುವ ಭಯವನ್ನು ರಾಜ ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ರಾಜ್ಯ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
12.74.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मुचुकुन्दस्य संवादं राज्ञो वैश्रवणस्य च ॥ १२.७४.५ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ — ಮುಚುಕುಂದ ಮತ್ತು ರಾಜ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ನಡುವಿನ ಸಂವಾದ.
12.74.6
मुचुकुन्दो विजित्येमां पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
जिज्ञासमानः स बलमभ्ययादलकाधिपम् ॥ १२.७४.६ ॥
ಮುಚುಕುಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಭೂಪತಿಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ಅಲಕಾಪುರಿಯ ಅಧಿಪತಿಯ (ಕುಬೇರನ) ಬಳಿಗೆ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.
12.74.7
ततो वैश्रवणो राजा राक्षसानसृजत्तदा ।
ते बलान्यवमृद्गन्त मुचुकुन्दस्य नैर्ऋताः ॥ १२.७४.७ ॥
ಆಗ ವೈಶ್ರವಣ ರಾಜನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆ ನೈರ್ಋತರು ಮುಚುಕುಂದನ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು (ಬಂದರು).
12.74.8
स हन्यमाने सैन्ये स्वे मुचुकुन्दो नराधिपः ।
गर्हयामास विद्वांसं पुरोहितमरिन्दमः ॥ १२.७४.८ ॥
ತನ್ನ ಸೇನೆ ಹತವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಶತ್ರುದಮನ ನರಾಧಿಪ ಮುಚುಕುಂದನು ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದನು.
12.74.9
तत उग्रं तपस्तप्त्वा वसिष्ठो धर्मवित्तमः ।
रक्षांस्युपावधीत्तत्र पन्थानं चाप्यविन्दत ॥ १२.७४.९ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ದಾರಿಯನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಂಡನು.
12.74.10
ततो वैश्रवणो राजा मुचुकुन्दमगर्हयत् ।
वध्यमानेषु सैन्येषु वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १२.७४.१० ॥
ಆಗ ವೈಶ್ರವಣ ರಾಜನು ಮುಚುಕುಂದನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ಸೇನೆಗಳು ಹತವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
12.74.11
बलवन्तस्त्वया पूर्वे राजानः सपुरोहिताः ।
न चैवं समवर्तन्त यथा त्वमिव वर्तसे ॥ १२.७४.११ ॥
ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನಂತಹ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಪುರೋಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು; ಆದರೆ ನೀನು ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಅವರು ವರ್ತಿಸಲಿಲ್ಲ.
12.74.12
ते खल्वपि कृतास्त्राश्च बलवन्तश्च भूमिपाः ।
आगम्य पर्युपासन्ते मामीशं सुखदुःखयोः ॥ १२.७४.१२ ॥
ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಜರೂ ಬಂದು ಸುಖದುಃಖಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.74.13
यद्यस्ति बाहुवीर्यं ते तद्दर्शयितुमर्हसि ।
किं ब्राह्मणबलेन त्वमतिमात्रं प्रवर्तसे ॥ १२.७४.१३ ॥
ನಿನ್ನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಲದಿಂದ ನೀನು ಏಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಅತಿರೇಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತೀಯ?
12.74.14
मुचुकुन्दस्ततः क्रुद्धः प्रत्युवाच धनेश्वरम् ।
न्यायपूर्वमसंलब्धमसंभ्रान्तमिदं वचः ॥ १२.७४.१४ ॥
ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಮುಚುಕುಂದನು ಧನೇಶ್ವರನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಈ ಮಾತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿತ್ತು, ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಅಚಲವಾಗಿತ್ತು.
12.74.15
ब्रह्मक्षत्रमिदं सृष्टमेकयोनि स्वयंभुवा ।
पृथग्बलविधानं च तल्लोकं परिपालयेत् ॥ १२.७४.१५ ॥
ಸ್ವಯಂಭುವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಒಂದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅವರ ಬಲದ ವಿಧಾನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ; ಅವರು ಲೋಕವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
12.74.16
तपोमन्त्रबलं नित्यं ब्राह्मणेषु प्रतिष्ठितम् ।
अस्रबाहुबलं नित्यं क्षत्रियेषु प्रतिष्ठितम् ॥ १२.७४.१६ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರದ ಬಲವು ಸದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಆಯುಧ ಹಿಡಿದ ತೋಳುಗಳ ಬಲವು ಸದಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.74.17
ताभ्यां संभूय कर्तव्यं प्रजानां परिपालनम् ।
तथा च मां प्रवर्तन्तं किं गर्हस्यलकाधिप ॥ १२.७४.१७ ॥
ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಹಾಗಿರುವಾಗ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯ, ಅಲಕಾಧಿಪನೇ?
12.74.18
ततोऽब्रवीद्वैश्रवणो राजानं सपुरोहितम् ।
नाहं राज्यमनिर्दिष्टं कस्मैचिद्विदधाम्युत ॥ १२.७४.१८ ॥
ಆಗ ವೈಶ್ರವಣನು ಪುರೋಹಿತನೊಂದಿಗಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಯಾರಿಗೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ."
12.74.19
नाच्छिन्दे वाऽप्यनिर्दिष्टमिति जानीहि पार्थिव ।
प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां मद्दत्तामखिलामिमाम्।
एवमुक्तः प्रत्युवाच मुचुकुन्दो महीपतिः ॥ १२.७४.१९ ॥
ನಿರ್ದೇಶಿಸದ್ದನ್ನು ನಾನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿ, ಓ ರಾಜನೇ. ನನ್ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಹೀಪತಿ ಮುಚುಕುಂದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
12.74.20
नाहं राज्यं भवद्दत्तं भोक्तुमिच्छामि पार्थिव ।
बाहुवीर्यार्जितं राज्यमश्नीयामिति कामये ॥ १२.७४.२० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
12.74.21
ततो वैश्रवणो राजा विस्मयं परमं ययौ ।
क्षत्रधर्मे स्थितं दृष्ट्वा मुचुकुन्दमरिन्दमम् ॥ १२.७४.२१ ॥
ಆಗ ರಾಜ ವೈಶ್ರವಣನು (ಕುಬೇರನು) ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು, ಶತ್ರುನಾಶಕ ಮುಚುಕುಂದನು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ.
12.74.22
ततो राजा मुचुकुन्दः सोन्वशासद्वसुंधराम् ।
बाहुवीर्यार्जितां सम्यक्क्षत्रधर्ममनुव्रतः ॥ १२.७४.२२ ॥
ಆಗ ರಾಜ ಮುಚುಕುಂದನು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ, ಬಾಹುಬಲದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು.
12.74.23
एवं यो ब्रह्मविद्राजा ब्रह्मपूर्वं प्रवर्तते ।
स भुङ्क्ते विजितामुवीं यशश्च महदश्नुते ॥ १२.७४.२३ ॥
ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞನಾದ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಗೆದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.74.24
नित्योदकी ब्राह्मणः स्यान्नित्यशस्त्रश्च क्षत्रियः ।
तयोर्हि सर्वमायत्तं यत्किंचिज्जगतीगतम् ॥ १२.७४.२४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿತ್ಯ ಜಲಕರ್ಮದಲ್ಲಿರಲಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ನಿತ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿರಲಿ. ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
12.74.25
यशश्च तेजश्व महीं च कृत्स्नां ।
प्राप्नोति राजन्विपुलां च कीर्तिम्।
प्रधानधर्मं नृपते नियच्छ ।
तथा च धर्मस्य चतुर्थमंशम् ॥ १२.७४.२५ ॥
ಯಶಸ್ಸು, ತೇಜಸ್ಸು, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗವನ್ನೂ.