ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.76.1
स्वकर्मण्यपरे युक्तास्तथैवान्ये विकर्मणि ।
तेषां विशेषमाचक्ष्व ब्राह्मणानां पितामह ॥ १२.७६.१ ॥
ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
12.76.2
विद्यालक्षणसंपन्नाः सर्वत्राम्नायदर्शिनः ।
एते ब्रह्मसमा राजन्ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः ॥ १२.७६.२ ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ੀ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
12.76.3
ऋत्विगाचार्यसंपन्नाः स्वेषु कर्मस्ववस्थिताः ।
एते देवसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत ॥ १२.७६.३ ॥
ਰਿਤਵਿਜ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਪਦ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
12.76.4
गोऽजाविमहिषाणां च बडवानां च पोषकाः ।
वृत्त्यर्थं प्रतिपद्यन्ते तान्वैश्यान्संप्रचक्षते ॥ १२.७६.४ ॥
ਗਾਵਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਭੇਡਾਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਦੇ ਪਾਲਕ — ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.76.5
ऐश्वर्यकामा ये चापि सामिपा वाऽपि भारत ।
निग्रहानुग्रहरतांस्तान्द्विजान्क्षत्रियान्विदुः ॥ १२.७६.५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਮਾਸ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੰਡ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ — ਉਹਨਾਂ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਜਾਣੋ।
12.76.6
अश्वारोहा गजारोहा रथिनोऽथ पदातयः ।
एते वैश्यसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत ॥ १२.७६.६ ॥
ਘੋੜਸਵਾਰ, ਹਾਥੀਸਵਾਰ, ਰਥੀ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
12.76.7
जन्मकर्मविहीना ये कदर्या ब्रह्मबन्धवः ।
एते शूद्रसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत ॥ १२.७६.७ ॥
ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੰਜੂਸ, ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸੰਬੰਧੀ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.76.8
अश्रोत्रियाः सर्वे एते सर्वे चानाहिताग्नयः ।
तान्सर्वान्धार्मिको राजा बलिं विष्टिं च कारयेत् ॥ १२.७६.८ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦ-ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰ ਤੇ ਬੇਗਾਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.76.9
आह्वायका देवलका नाक्षत्रा ग्रामयाजकाः ।
एते ब्राह्मणचाण्डाला महापथिकपञ्चमाः ॥ १२.७६.९ ॥
ਆਹਵਾਇਕ, ਦੇਵਲਕ, ਨਛੱਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਾਲੇ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਯਾਜਕ — ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਚਾਂਡਾਲ ਹਨ; ਮਹਾਪਥਿਕ ਪੰਜਵੇਂ ਹਨ।
12.76.10
ऋत्विक्पुरोहितो मन्त्री दूतो वार्तानुकर्षकः ।
एते क्षत्रसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत ॥ १२.७६.१० ॥
ਰਿਤਵਿਜ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਮੰਤਰੀ, ਦੂਤ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ।
12.76.11
म्लेच्छदेशाश्च ये केचित्पापैरध्युषिता नरैः ।
गत्वा तु ब्राह्मणस्तांश्च चण्डालः प्रेत्य चेह च ॥ १२.७६.११ ॥
ਪਾਪੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸੇ ਕਿਸੇ ਮਲੇਛ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਂਡਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੇ ਇਥੇ ਵੀ।
12.76.12
व्रात्यान्म्लेच्छांश्च शूद्रांश्च याजयित्वा द्विजाधमः ।
अकीर्तिमिह संप्राप्य नरकं प्रतिपद्यते ॥ १२.७६.१२ ॥
ਵ੍ਰਾਤਯਾਂ, ਮਲੇਛਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ ਹੈ; ਉਹ ਇਥੇ ਬਦਨਾਮੀ ਪਾ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.76.13
महावृन्दसमुद्राभ्यां पर्यायेणैकविंशतिम् ।
ब्राह्मणो ऋग्यजुः साम्नां मूढः कृत्वा तु विप्लवम् ॥ १२.७६.१३ ॥
ਮਹਾਵ੍ਰਿੰਦ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਇੱਕੀ ਵਾਰ। ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਵਿਪਲਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
12.76.14
कल्पमेकं कृमिस्थोऽथ नानाविष्ठासु जायते ।
व्रात्ये म्लेच्छे तथा शूद्रे तस्करे पत्तितेऽशुचौ ॥ १२.७६.१४ ॥
ਇੱਕ ਕਲਪ ਕੀੜਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਵ੍ਰਾਤਯ, ਮਲੇਛ, ਸ਼ੂਦਰ, ਚੋਰ, ਪਤਿਤ, ਅਸ਼ੁਚੀ ਲਈ (ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ)।
12.76.15
कुदेशे च सुरापे च ब्रह्मघ्ने वृषलीपतौ ।
अनधीतेषु सर्वत्र भुञ्जाने यत्र तत्र वा ॥ १२.७६.१५ ॥
ਮਾੜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸ਼ੂਦਰ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ — ਹਰ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ)।
12.76.16
वालस्त्रीवृद्धहन्तुश्च मातापित्रोर्गुरोस्तथा ।
मित्रद्रुहि कृतघ्ने च गोघ्ने चैव कथंचन ॥ १२.७६.१६ ॥
ਬੱਚੇ, ਔਰਤ, ਬੁੱਢੇ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਮਿੱਤਰ-ਦ੍ਰੋਹੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਤੇ ਗਊ-ਹਤਿਆਰਾ — ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.76.17
पुत्रघातिनि शत्रौ च न मन्त्राद्याजयेद्द्विजः ।
स तेषां विप्लवः प्रोक्तो मन्त्रविद्भिः सनातनैः ॥ १२.७६.१७ ॥
ਪੁੱਤਰ-ਘਾਤਕ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਦ੍ਵਿਜ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਯੱਗ ਨਾ ਕਰਵਾਵੇ। ਉਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ 'ਵਿਪਲਵ' ਸਨਾਤਨ ਮੰਤਰ-ਗਿਆਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।
12.76.18
यदि विप्रो विदेशस्थस्तीर्थयात्रां गतोऽपि वा ।
यदि भीतः प्रपन्नो वा कुदेशं शौचवर्जितम् ॥ १२.७६.१८ ॥
ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਡਰ ਕੇ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ੌਚ-ਰਹਿਤ ਮਾੜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ (ਤਾਂ)।
12.76.19
सुसयतः शुचिर्भुत्वा मन्त्रानुच्चारयेद्द्विजः ।
आर्तश्चोच्चारयेन्मन्त्रमार्तत्राणपरोऽथवा।
हीनेष्वपि प्रयुञ्जानो नासौ विप्लावकः स्मृतः ॥ १२.७६.१९ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ; ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨੀਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਵਿਪਲਾਵਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
12.76.20
क्रूरकर्मा विकर्मा वा कर्मभिर्वञ्चितोऽथवा ।
तत्त्ववित्तरते पापं शीलवान्सयतेन्द्रियः ॥ १२.७६.२० ॥
ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੋ ਤੱਤਵਵੇਤਾ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.76.21
एतेभ्यो बलिमादद्याद्धीनकोशो महीपतिः ।
ऋते ब्रह्मसमेभ्यश्च देवकल्पेभ्य एव च ॥ १२.७६.२१ ॥
ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਘਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰ (ਬਲੀ) ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
12.76.22
अब्राह्मणानां वित्तस्य स्वामी राजेति नः श्रुतिः ।
ब्राह्मणानां च येकेचिद्विकर्मस्था इति श्रुतिः।
प्रागुक्तांश्चाप्यनुक्तांश्च सर्वास्तान्दापयेत्करान् ॥ १२.७६.२२ ॥
ਅਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਧਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਰੁਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾ ਕਹੇ ਗਏ, ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਕਰ ਲਵਾਵੇ।
12.76.23
विकर्मस्थाश्च नोपेक्ष्या विप्रा राज्ञा कथंचन ।
नियम्याः संविभज्याश्च धर्मानुग्रहकाम्यया ॥ १२.७६.२३ ॥
ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਣਦੇਖੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.76.24
यस्य स्म विषये राज्ञः स्तेनो भवति वै द्विजः ।
राज्ञ एवापराधं तं मन्यन्ते तद्विदो जनाः ॥ १२.७६.२४ ॥
ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦ੍ਵਿਜ ਚੋਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
12.76.25
अवृत्त्या यो भवेत्स्तेनो वेदवित्स्नातकस्तथा ।
राजन्स राज्ञा भर्तव्य इति वेदविदो विदुः ॥ १२.७६.२५ ॥
ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਜੋ ਚੋਰ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਵੇਦਜ੍ਞ ਸ੍ਨਾਤਕ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੇਦਜ੍ਞ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.76.26
स चेन्नापि निवर्तेत कृतवृत्तिः परन्तप ।
ततो निर्वासनीयः स्यात्तस्माद्देशात्सबान्धवः ॥ १२.७६.२६ ॥
ਰੋਜ਼ੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਸੁਧਰੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.76.27
यज्ञः श्रुतमपैशुन्यमर्हिसाऽतिथिपूजनम् ।
दमः सत्यं तपो दानमेतद्ब्राह्मणलक्षणम् ॥ १२.७६.२७ ॥
ਯਗ੍ਯ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਗਿਆਨ, ਚੁਗਲੀ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਅਹਿੰਸਾ, ਮਹਿਮਾਨ-ਸੇਵਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਸੰਯਮ, ਸੱਚ, ਤਪ, ਦਾਨ — ਇਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ।